Η έλξη του έρωτα

Top-5 Loving CouplesΗ έλξη του έρωτα είναι δύο ασυνείδητα που ξέρουν καλά ότι ταιριάζουν. Από κει και πέρα καλά ξεμπερδέματα με τα συνειδητά…
Μια κοκκινοσκουφίτσα έλκεται από λύκους.
Μια ωραία κοιμωμένη από βασιλόπουλα που ψάχνουν να ξυπνήσουν μια βασιλοπούλα.
Μια Δυσδαιμόνα έλκεται από Οθέλλους.
Ένας Ορφέας έλκεται από Ευρυδίκες.
Μια Ιουλιέτα από Ρωμαίους.
Και πάει λέγοντας, ανάλογα με το σενάριο της ζωής μας.
Ελκόμαστε από το φαντασιακό και το συμβολικό που εκπέμπει ο άλλος και εμείς έχουμε ανάγκη να βρούμε. Προβάλουμε στον άλλον αυτό που θέλουμε -και του ταιριάζει εκ πρώτης όψεως- να είναι φαντασιωσικά και συμβολικά για μας.
Το ασυνείδητο ορίζει τη μορφή αυτού του φανταστικού και του συμβολικού που μας ελκύει.
Όταν μετά την ερωτική ένωση, των δύο αυτών ασυνειδήτων που ξέρουν καλά ότι ταιριάζουν, κι ότι κουμπώνουν το ένα με το άλλο, το φαντασιακό και το συμβολικό έρχονται όλο και περισσότερο σε επαφή με το πραγματικό, όσο ανίδεοι είμαστε ως προς αυτό το τελευταίο, τόσο μεγαλύτερη και επώδυνη η πτώση από τα σύννεφα.
Όσο μεγαλύτερη η αυτογνωσία, τόσο μικρότερες οι απογοητεύσεις στον έρωτα, τόσο πιο ήπιοι πόνου οι επίλογοι των ερώτων μας.
Όσο μικρότερη η αυτογνωσία, τόσο πιο παθιασμένοι οι έρωτες, τόσο όμως και πιο ανείπωτοι οι θρήνοι των χωρισμών.
Όσο πιο μεγάλη η αυτογνωσία(άρα η επαφή με το πραγματικό και όχι η φρούδα ελπίδα της κατάκτησης του φαντασιακού και του συμβολικού) τόσο πιο μεγάλη πιθανότητα να εξελιχθεί ο έρωτας σε αγάπη, και να μην επέλθει χωρισμός.
Διαλέγουμε…
Αχ, όλοι αυτοί που κλάψανε γοερά για έναν χαμένο έρωτα, να ξέρανε πραγματικά γιατί έκλαψαν…

Διονύσης Χαριτόπουλος: Ο έρωτας είναι ανεξήγητος

220545-sxeseis[…] Ο έρωτας είναι ανεξήγητος.

Ένα μυστήριο, όπως όλα όσα πηγάζουν από την ψυχή, τον βαθύτερο εαυτό μας. Ουδείς μπορεί να σου πει γιατί ερωτεύτηκες αυτό το πρόσωπο κι όχι ένα άλλο. Αν κάποιος μπάμιας ειδικός επιχειρήσει να σου το αναλύσει, απλώς θα λέει μπαρούφες. […]

Έρωτας

Η παγίδα της φύσης είναι στημένη και μας περιμένει.

Πιανόμαστε όλοι ανεξαιρέτως. Είναι στη φύση μας.

Πλην παθολογικών περιπτώσεων δεν υπάρχει άνθρωπος επί γης που δεν πιάστηκε στα ερωτικά δόκανα.

Ο έρωτας είναι εμπειρία ζωής.

Ποτέ άλλοτε δεν θα νιώσουμε τόση χαρά, ευτυχία, αλλά και τόσο πόνο. Οι μεγάλες στιγμές της ζωής μας, χαρούμενες ή οδυνηρές, είναι απότοκες του έρωτα.

Ο έρωτας είναι ανεξήγητος.

Ένα μυστήριο, όπως όλα όσα πηγάζουν από την ψυχή, τον βαθύτερο εαυτό μας. Ουδείς μπορεί να σου πει γιατί ερωτεύτηκες αυτό το πρόσωπο κι όχι ένα άλλο. Αν κάποιος μπάμιας ειδικός επιχειρήσει να σου το αναλύσει, απλώς θα λέει μπαρούφες.

Το υπέροχο νέο πρόσωπο.

Στη ζωή μας συναντάμε εκατοντάδες πρόσωπα. Στη δουλειά, στις παρέες, στη διασκέδαση. Και ξαφνικά με κάποιο από αυτά συμβαίνει ο ξαφνικός θάνατος των υπολοίπων. Αυτό θέλουμε και κανένα άλλο. Το εξυψώνουμε μέσα μας μέχρι θεοποίησης. […]

Ο έρωτας είναι μια υπόσχεση ευτυχίας.

Την επιλογή υπαγορεύουν οι ελλείψεις μας αυτές καθορίζουν το πρόσωπο που μας ελκύει. είναι αυτό που συγκεντρώνει τις μεγαλύτερες ελπίδες να τις καλύψει.

Το πρόσωπο που θα μας ολοκληρώσει.

«Έψαχνα κάποιον να σου μοιάζει και βρήκα εσένα», έγραψε μια ξεχωριστή γυναίκα.

Πίσω από το ερωτικό σου αντικείμενο είναι πάντα ο εαυτός σου. Στην ουσία αυτό που αναζητούμε στον άλλον είναι ήδη βαθιά μέσα μας.

Ακούς ένα τραγούδι και επειδή αναγνωρίζεις δικά σου στοιχεία, σου αρέσει, σε αγγίζει και ταυτίζεσαι΄ διαβάζεις ένα βιβλίο, βλέπεις μια ταινία και σου αρέσουν γιατί έχουν άτι από σένα. Έτσι και με το πρόσωπο της επιλογής σου΄ ταυτίζεσαι γιατί «κάτι λέει» που μόνο εσύ μπορείς να το ακούσεις. […]

Ο έρωτας είναι μια σαγηνευτική πλάνη.

Όταν ερωτευτείς, οι φίλοι σου λένε «περαστικά» γιατί ξέρουν με βεβαιότητα αυτό που εσύ αρνείσαι να παραδεχτείς΄ το ερωτικό μας αντικείμενο δεν είναι όπως εμείς το βλέπουμε.

Δεν έχει κάνει τίποτα να μας εξαπατήσει.

Εμείς είμαστε σε παρεκτροπή προβάλλοντας πάνω του αυτά που έχουμε ανάγκη. Βέβαια, όλα αυτά καμιά σημασία δεν έχουν΄ το σπουδαίο και συνταρακτικό είναι ότι βρήκαμε τον έρωτα. […]

Ο έρωτας είναι εξαρχής μια χαμένη μάχη.

Η πιο απελπισμένη και πιο καταδικασμένη που θα δώσεις ποτέ, αλλά και η πιο όμορφη. Κάπου στο βάθος το ξέρουμε, ι’ αυτό ζούμε διαρκώς με τον φόβο της απώλειας.

Ο Μπαρτ το συνοψίζει έξοχα: «Σ’ αγαπώ όπως πρέπει να αγαπάει κανείς, με απόγνωση». […]

 *Απόσπασμα από το νέο βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου: Σχέσεις, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τόπος.

Tvxs – Επιμέλεια: Κρυσταλία Πατούλη

Αρσενικό-Θηλυκό. Οι δύο μεγάλες κατασκευές της Φύσης. Το σταθερό δίπολο δημιουργίας. Δύο πλάσματα προορισμένα το ένα για το άλλο που είναι σε συνεχή διαμάχη μεταξύ τους. Ιδίως αν ζευγαρώσουν.

Δημοσιεύτηκε: http://tvxs.gr/news/biblio/dionysis-xaritopoylos-o-erotas-einai-aneksigitos

Παντελής Παντελίδης: Η ετυμηγορία

pantelidis
«Ο πλούτος πεθαίνει.
Οι συγγενείς πεθαίνουν.
Κι εσύ θα πεθάνεις.
Ξέρω όμως κάτι,
που δεν θα πεθάνει ποτέ…
Η ετυμηγορία για κάθε ένα νεκρό.» (1)
Ανώνυμου

Αναρωτιέμαι από την ώρα που είδα τη μάνα του Παντελή Παντελίδη να βγαίνει υποβασταζόμενη από την εκκλησία για το μνημόσυνο ενός χρόνου από το θάνατό του: Όταν μπαίνεις σε αυτοκίνητο κάποιου που είναι υπό την επήρεια ψυχότροπων ουσιών, όπως π.χ. το αλκοόλ, και τον έχεις στο τιμόνι, πόσοι είναι οι ανεύθυνοι; Όταν βλέπεις ότι κάποιος έχει πιει την Άρτα και τα Γιάννενα και όχι μόνο τον αφήνεις να οδηγήσει μπροστά στα μάτια σου, αλλά γίνεσαι και συνοδηγός του, πόσοι είναι συνένοχοι ενός τροχαίου εγκλήματος;

Υπήρξα και ‘γω κάποτε θύμα τροχαίου εγκλήματος (2). Δεν οδηγούσα, ούτε έπινα, αλλά έβλεπα ότι ο οδηγός έτρεχε. Φίλος της φίλης που φιλοξενούσα, τους έκανα κυριολεκτικά τη χάρη να βγω μαζί τους μετά από πίεση και βρέθηκα τελικά στα επείγοντα. Όμως μέχρι σήμερα, θεωρώ υπεύθυνο και τον εαυτό μου που ανέβηκα στο όχημά του, κι ας ήμουν μόνο 22 χρονών, κι ας δεν ήξερα ούτε να οδηγώ, κι ας μην είχα εκείνο το βράδυ ούτε χρήματα για ταξί ώστε να γυρίσω σπίτι μου. Ας πήγαινα με τα πόδια.

Τον επικίνδυνο οδηγό για τον εαυτό του ή και τους άλλους τον αναγνωρίζεις, είτε είναι πιωμένος, είτε όχι. Πόσο μάλλον να «έχει πιει τα άντερά του» και να φαίνεται ακόμα και στο τελευταίο βίντεο που τον απαθανάτισε εν ζωή, ότι το χρώμα των ματιών του έχει γίνει σχεδόν κόκκινο και σα να παραμιλάει και σα να παραπατάει.

Και όμως, όλοι οι γύρω του τον αφήνουν να οδηγήσει! Ειλικρινά, τι άνθρωποι ήταν αυτοί; Τι είδους άνθρωποι άφησαν να οδηγήσει κάποιος(αν οδήγησε), ο οποίος εκείνη τη στιγμή, δεν είχε όχι μόνο λογική για να αποφασίζει και να κρατάει τιμόνι, αλλά ούτε λογική για να περπατάει; Δεν έπρεπε να του πάρουν τα κλειδιά από το χέρι, όπως θα έπαιρναν ένα όπλο, αν κρατούσε; Διότι τα κλειδιά αυτοκινήτου σε έναν μεθυσμένο, ισοδυναμούν με όπλο στραμμένο εναντίον του ή εναντίον άλλων. Αναρωτιέμαι.

Αναρωτιέμαι για την ακρίβεια εδώ και έναν χρόνο, από τότε που έμαθε ο κόσμος σε τι κατάσταση βρισκόταν ο Παντελίδης, εκείνο το πρωί, όταν ξενυχτισμένος και πιωμένος μπήκε στο αυτοκίνητο.

Αν οδήγησε, όντως, την ευθύνη δεν μπορώ, λοιπόν, προσωπικά, να την δώσω μόνο στον ίδιο, αλλά σε όλους όσοι τον άφησαν να οδηγήσει, αλλά και σε όσους έφυγαν μαζί του. Κι αν δεν οδηγούσε ο ίδιος, τότε ποιος πήρε την ευθύνη να οδηγήσει ένα ξένο αυτοκίνητο και σε τι κατάσταση βρισκόταν κι αυτός; Ίδια; Παρόμοια; Δεν υπήρχε ένας άνθρωπος εκεί κοντά τους όταν τούς είδε να μπαίνουν στο αυτοκίνητο, που να είχε τα μυαλά στο κεφάλι του; Ταξί δεν υπήρχαν;

Δυστυχώς ο Παντελίδης ήταν ένας άνθρωπος με πολλά ταλέντα και δεξιότητες, αλλά την τελευταία του νύχτα δεν είναι μόνο ότι έκανε μοιραίες επιλογές για τον εαυτό του(ποτά, τζόγος), αλλά ως φαίνεται δεν είχε και πραγματικούς φίλους μαζί του, ούτε ανθρώπους να τον νοιάζονται, αλλά ούτε καν ανθρώπους με κάποια επαρκή λογική και συναίσθηση. Ή μήπως και ηθική; Για ποιόν λόγο; Ήταν όλοι στην ίδια κατάσταση με τον ίδιο; Δεν θα μάθουμε, ίσως, ποτέ.

Ας γίνει τουλάχιστον σε όλους τους νέους -και τους παλιούς- ένα τραγικό μάθημα. Δεν οδηγούμε πιωμένοι, δεν επιτρέπουμε σε κανέναν να οδηγήσει επίσης πιωμένος, και σε καμία περίπτωση δεν μπαίνουμε σε αυτοκίνητο που θα οδηγήσει κάποιος πιωμένος. Και πρώτα απ’ όλα, δεν πηγαίνουμε με το αυτοκίνητό μας εκεί που ξέρουμε ότι θα φύγουμε έχοντας χάσει κάθε αίσθηση νηφαλιότητας.

Κι ας μην ξεχάσουμε πως είμαστε συνυπεύθυνοι και συνεργοί σε ότι συμβεί, όταν αφήνουμε το τιμόνι σε μεθυσμένο και μάλιστα τον συνοδεύουμε, άρα τον στηρίζουμε στην αποκοτιά του.

Και όλα αυτά, αν όντως οδηγούσε, ο -τώρα πια- νεκρός. Το θέμα είναι ότι δεν ζει για να μιλήσει ο ίδιος, δεν έχει δεύτερη ευκαιρία να μάθει από τα όποια λάθη, πάθη, αδυναμίες, ανευθυνότητες, δικές του ή άλλων.

Ακόμα όμως κι ένας δολοφόνος, όταν είναι υπό την επήρεια ψυχότροπων, λαμβάνεται υπόψιν από τη δικαιοσύνη για την τελική ετυμηγορία.
Σε κάθε περίπτωση, όλοι μας, και πρωτίστως οι δικαστές, επαγγελματίες και …ερασιτέχνες, όπως και όλοι οι υπεύθυνοι και ανεύθυνοι αυτής της ιστορίας, και της κάθε ανάλογης ιστορίας, θα πρέπει να κουβαλάνε αυτήν την επίγνωση, πως η ετυμηγορία για κάθε ένα νεκρό, δεν πεθαίνει ποτέ…

*Κρυσταλία Πατούλη, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας / Αρθογράφος – afigisizois.wordpress.com

(1) Από το βιβλίο: Με γόμα και καθρέφτη. Εννιά ιστορίες συστημικής ψυχοθεραπείας, Εκδ. Ελληνικά Γράμματα – 2003.
Ιστορία: «Για τη ζωή και το θάνατο» της Ελένης Νίνα, κλινικού ψυχολόγου – ψυχοθεραπεύτριας.
(2) SOS Τροχαία εγκλήματα – Πανελλαδικός σύλλογος: https://sostegr.wordpress.com/


Δημοσιεύτηκε: http://tvxs.gr/news/blogarontas/pantelis-pantelidis-i-etymigoria

Η Συστημική Θεραπεία

 

 systmiki-symvouleftikiΗ Συστημική Θεραπεία είναι η εφαρμογή της Συστημικής θεωρίας στον χώρο της ψυχικής υγείας. Εμφανίστηκε την δεκαετία του ’40 και έστρεψε την ψυχολογική ματιά από το άτομο στο «όλον» και από τις προσωπικές ιδιότητες στις σχέσεις. Ήταν μια διευρυμένη θεώρηση του ανθρώπου που εμπλούτισε  την ατομική, ομαδική και  οικογενειακή συμβουλευτική και την ψυχοθεραπεία.

Η Συστημική Θεωρία είναι ένα σύγχρονο επιστημονικό μοντέλο θεώρησης και κατανόησης της πραγματικότητας.

Αυτή η προσέγγιση της πραγματικότητας βασίζεται στη λεγόμενη Γενική Θεωρία των Συστημάτων όπως την διατύπωσε το 1968 ο βιολόγος Ludwig von Bertalanffy. Η γενική θεωρία των συστημάτων διαμορφώθηκε από την επιρροή της κυβερνητικής και της πληροφορικής στη μελέτη των ζωντανών συστημάτων σε συνδυασμό με παρατηρήσεις από το χώρο της φυσικής και της βιολογίας.

Ο Bertanlaffy επισήμανε και διατύπωσε γενικές αρχές και όρους (όπως ολότητα, διαφοροποίηση, ιεραρχική ταξινόμηση, σκοπός, όρια κ.α.) που μπορούν να εφαρμοστούν σε όλο σχεδόν το φάσμα των επιστημών για την μελέτη και κατανόηση όλων των συστημάτων.

Ως σύστημα ορίζεται σύνολο στοιχείων σε αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση.  Κάθε αλλαγή σε κάποιο στοιχείο του συστήματος επιφέρει αλλαγές σε ολόκληρο το σύστημα (Bateson,1972). Μια οικογένεια, μια θεραπευτική ή εργασιακή ομάδα, μια σχολική τάξη, μια επιχείρηση είναι ένα ανθρώπινο σύστημα.

Σήμερα δεν μιλάμε τόσο για την Γενική Θεωρία των Συστημάτων αλλά για την Συστημική Προσέγγιση, ως μία οπτική κάτω απο την οποία μπορούμε να θεωρήσουμε την πραγματικότητα ως σύνολο και ως μια μέθοδο για να προσεγγίσουμε τα πολύπλοκα φαινόμενα.

Η συστημική προσέγγιση προσπαθεί να  αναλύσει και να κατανοήσει την εσωτερική οργάνωση και λειτουργία  των συστημάτων, καθώς και την αλληλεπίδραση τους με το εξωτερικό περιβάλλον του.

Με αυτή την θεώρηση κάθε φαινόμενο μελετάται ως όλον και με τη λογική της κυκλικής σχέσης και όχι της γραμμικής αιτιότητας. Μελετάμε τη σχέσεις των μερών με το όλον αλλά και τις σχέσεις του κάθε συστήματος με τα υπερ-συστήματα και το περιβάλλον του.

Σύμφωνα με την Συστημική προσέγγιση στην Συμβουλευτική και την Ψυχοθεραπεία γεννιόμαστε και εξελισσόμαστε μέσα σε συστήματα, δηλαδή, ομάδες ισχυρής επιρροής, με κυρίαρχη την οικογένεια.

Σε κάθε σύστημα κάθε μέλος συνδέεται με όλα τα άλλα μέλη με ένα πλέγμα σχέσεων που υπερβαίνει τα μέλη και καθορίζει την πορεία και την εξέλιξη όλων. Τα μέλη μιας οικογένειας αλληλοεπηρεάζονται και αλληλο-προσδιορίζονται έτσι ώστε να γίνεται  ανέφικτη η εξέταση και η κατανόηση της συμπεριφοράς του ενός ανεξάρτητα από την συμπεριφορά του άλλου.

Η οικογένεια όπως και κάθε ζωντανό σύστημα, δεν είναι μια απλή σύναξη ατόμων, αλλά μια ενότητα, «ένα σύνολο» με τη δική του δομή, δικούς του κανόνες και στόχους. Αυτή η θεωρητική προσέγγιση καθώς και η παρατήρηση της συναλλαγής ανάμεσα στα μέλη, αρχικά, οικογενειών σχιζοφρενών, οδήγησε στην ριζοσπαστική για την εποχή της θέση, πως η ψυχική ασθένεια δεν είναι ατομική υπόθεση αλλά οικογενειακή.

Κατά συνέπεια και όλα τα άλλα συμπτώματα, δυσκολίες αλλά και αλλαγές που μπορεί να παρουσιάσει ένα άτομο στην προσωπική του πορεία και εξέλιξη είναι σε άμεση αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση με τα σημαντικά συστήματα στα οποία ανήκει.

Άρα στο επίπεδο της θεραπευτική σχέσης είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε το αίτημα για βοήθεια του ατόμου ή της οικογένειας, σε σχέση με τους ρόλους και τη θέση του καθενός στο συγκεκριμένο σύστημα και στην συγκεκριμένη φάση της εξέλιξης τους.

Με την εφαρμογή της συστημικής προσέγγισης στην Συμβουλευτική και την Ψυχοθεραπεία διευρύνεται πολύ το πλαίσιο αναφοράς του ατόμου αλλά και το πεδίο δράσης του θεραπευτή. Το άτομο βγαίνει από την άδικη θέση του προβληματικού που από δική του και μόνο αδυναμία δεν μπορεί να προχωρήσει στην ζωή του. Η προσωπική πορεία συσχετίζεται με τις εξελικτικές φάσεις των αντίστοιχων συστημάτων που ζει και αναπτύσσεται, χωρίς ταυτόχρονα να θεωρείται ανεύθυνο και απλό υποχείριο της δυναμικής των ομάδων που ανήκει.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

 Υγεία και Ασθένεια

 Συλλογικό Έργο

Ψυχολογικές Διεργασίες

Εκδόσεις Καστανιώτη

Το βιβλίο «Υγεία και ασθένεια» παρουσιάζει θέματα που σχετίζονται με τους ψυχολογικούς παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τη σωματική μας υγεία.  Τα 27 κεφάλαια που περιλαμβάνει έχουν χωριστεί σε τρεις ενότητες. Η πρώτη ενότητα περιέχει κεφάλαια που αφορούν την πρόληψη των ασθενειών και τη διατήρηση και προαγωγή της υγείας, μέσα από τη διακοπή του καπνίσματος, τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων, την ενημέρωση στο πλαίσιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με την πρόληψη του AIDS. Στη δεύτερη ενότητα εντάσσονται κεφάλαια με θέμα τις ψυχολογικές διαστάσεις των ασθενειών -για παράδειγμα, σακχαρώδης διαβήτης, αυτοάνοσα νοσήματα, νεφρωσικό σύνδρομο, καρδιαγγειακά νοσήματα-, τις επιπτώσεις του στρες στην υγεία, τις νέες μεθόδους αναπαραγωγής -όπως εξωσωματική γονιμοποίηση, δωρεά σπέρματος ή ωοθυλακίων- στην περίπτωση προβλημάτων υπογονιμότητας, τη δωρεά ιστών ή οργάνων σώματος, αλλά και την ποιότητα ζωής σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες. Η τρίτη ενότητα είναι αφιερωμένη στις ψυχολογικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στην υποστήριξη των ασθενών, στη βελτίωση της προσαρμογής τους και στη μείωση του εργασιακού στρες στους επαγγελματίες του χώρου της υγείας. Οι οικογενειακές, συστημικές, γνωσιακές-συμπεριφοριστικές, ψυχοδυναμικές και ομαδικές προσεγγίσεις περιγράφονται και εμπλουτίζονται με κλινικές περιπτώσεις. Στόχος του βιβλίου είναι η ανάδειξη της συμβολής της ψυχολογίας της υγείας σε θέματα υγείας και ασθένειας και η βαθύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ψυχολογικοί παράγοντες επηρεάζουν την υγεία μας.

 Μικρές Ανάσες

 Ελένη Καραγιάννη

 2η Έκδοση

Εκδόσεις Αρμός

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Σε μία εποχή που ο χρόνος τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα… Ανάμεσα σε υπερβολικές πληροφορίες που διαρκώς μας υπερβαίνουν, η δυνατότητα να σταματάει ο χρόνος ώστε να επιτρέπονται οι εσωτερικές διεργασίες… μικρές ανάσες.

Μόνοι ανάμεσα σε απρόσωπα πλήθη… όταν η πρώτη ανάγνωση βιώνει τον άλλο ώς αντίπαλο, οι συναντήσεις πρόσωπο με πρόσωπο, η αλήθεια σου, η αλήθεια μου, η αναμέτρηση που οδηγεί στην αλληλεπίδραση, η ομορφιά της συνάντησης…

… μικρές ανάσες…Οι συνδέσεις με το παρελθόν που εξηγούν τα δυσνόητα του παρόντος, διαψεύδουν το πεπρωμένο κι ελευθερώνουν τις επιλογές…… μικρές ανάσες…Οι εσωτερικές διαδρομές…Οι διορθωτικές κινήσεις…Οι μάχες οι αναίμακτες….. μικρές ανάσες

η ελαφράδα μέσα στη σοβαρότητα….η σοβαρότητα μέσα στην ελαφράδα

 

 ‘Έρωτας ή Τίποτα 

14η Έκδοση

Δημήτρης Καραγιάννης

Εκδόσεις Αρμός

«Έρωτας ή τίποτα», ένα βιβλίο για τον έρωτα σε καιρούς μεταμοντέρνους. «Έρωτας ή τίποτα», αφού ο έρωτας δεν αφορά ένα συναίσθημα που προκύπτει κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, αλλά αποτελεί τη δυνατότητα να κατανοήσει κανείς εμπειρικά το νόημα της ύπαρξης.
Η παραίτηση από το να είμαστε ερωτικοί, οδηγεί στην παραίτηση από την ίδια τη ζωή.
Τίποτα: Το κενό. Το άδειο. Η απουσία. Η εγκατάλειψη. Η ανυπαρξία. Ο θάνατος. Η εμπειρία των αδιέξοδων σεξουαλικών επαφών δίχως έρωτα, γίνεται η αφορμή για την αναζήτηση του ερώτα που θα αφορά όλη την ύπαρξη.
«Έρωτας ή τίποτα» για όλους εκείνους που δεν αποδέχονται το συμβιβασμό της μετριότητας.

 

 ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΝΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ

 ΧΑΡΙΣ ΚΑΤΑΚΗ

Εκδόσεις Πατάκη

Στο Ηµερολόγιο η συγγραφέας καλεί τον αναγνώστη σε ένα πρωτόγνωρο ταξίδι, κατά τη διάρκεια του οποίου µας φανερώνει τις άγνωστες πτυχές της ζωής ενός θεραπευτή και αποκαλύπτει τα πλέον κοµβικά συστατικά που, µέσα στα χρόνια, συγκρότησαν τη θεραπευτική της προσέγγιση. Έτσι, ανάµεσα σε άλλα, ο αναγνώστης θα γνωρίσει τη σηµασία που έχει η επαφή µας µε τις γενεαλογικές και τις πολιτισµικές µας καταβολές προκειµένου να ενώσουµε τους κρίκους της προσωπικής µας αλυσίδας και να βρούµε τον εαυτό µας· µαζί µε τη συγγραφέα, ο αναγνώστης θα προσπελάσει ξανά τις κρίσιµες καµπές της προσωπικής του πορείας, όταν κλήθηκε να πάρει αποφάσεις για το επάγγελµα, τον γάµο, τη ζωή του· θα προβληµατιστεί για τον τραγικά διττό, πολλές φορές, χαρακτήρα της καθηµερινής του γλώσσας, όταν άλλο λέει και άλλο εννοεί. Κυρίως, όµως, όλα αυτά θα τα δει µέσα από το πρίσµα ενός θεραπευτή: η συγγραφέας έχει προ πολλού αµφισβητήσει την ανάγκη της απόστασης ανάµεσα στους θεραπευτές και στους θεραπευόµενους, χτίζοντας γέφυρες επικοινωνίας µεταξύ τους και καταργώντας την εικόνα ενός παντοδύναµου, απόµακρου και ουδέτερου θεραπευτή. Με το Ηµερολόγιο, η Χάρις Κατάκη διανύει µια ξεχωριστή διαδροµή, αφήνοντας πίσω της ίχνη που ο αναγνώστης µπορεί να ακολουθήσει για να ανοίξει τις δικές του κλειστές πόρτες και να βρεθεί στα δικά του ξέφωτα.

 Μεγαλύτερες Κουβέντες με τη μαμά

Αθηνά Ανδρουτσοπούλου

Εκδόσεις Ψυχογιός 

Καθόμαστε για ζεστή σοκολάτα. Σκέφτομαι με τη φαντασία μου πως είμαι μεγάλη και κάνω ό,τι κάνει η μαμά.

– Η Μαίρη Πόπινς πετούσε στ’ αλήθεια με την ομπρέλα της; Και η Αλίκη; Μπήκε πράγματι στη Χώρα των Θαυμάτων; ρωτώ καθώς ρουφώ προσεκτικά τη σοκολάτα μου.

– Ποιος ξέρει; λέει η μαμά και κάτω από τη μύτη της εμφανίζεται ένα σοκολατένιο μουστάκι.

Μια ζυγαριά με «θέλω» και «πρέπει», σημειώματα από νεράιδες, μηνύματα από το σώμα μας, καλάθια γεμάτα «μπράβο», καβγάδες και ζωή σαν σοκολάτα. Η ψυχολόγος αλλά και μαμά Αθηνά Ανδρουτσοπούλου βοηθά τα λίγο μεγαλύτερα παιδιά να εκφράσουν αυτά που νιώθουν και να μιλήσουν για πράγματα που τα απασχολούν.

Νόηση και λογικότητα

Λειβαδίτης Μίλτος Δ.

Εκδόσεις Παρισιανού 

Σε αυτή τη μονογραφία διερευνώνται ζητήματα όπως:Τι είναι ο νους;

Πώς διακρίνεται από τον υπόλοιπο κόσμο που τον περιβάλλει;
Πώς διαντιδρά με αυτόν;
Μέχρι ποιο βαθμό είναι γνώσιμος ο κόσμος μας;

Παρουσιάζονται επιχειρήματα υπέρ και κατά των κυριότερων θεωριών που έχουν διατυπωθεί ανά τους αιώνες για τα ερωτήματα αυτά. Δίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην αναλυτική φιλοσοφική μέθοδο εξέτασης και στη γνωσιακή προσέγγιση της νόησης ως υπολογιστικής επεξεργασίας πληροφοριών, δημιουργίας αναπαραστάσεων, σχεδίων προσαρμογής και δράσης που εξυπηρετούν με εύλογο τρόπο βιολογικές και ψυχολογικές σκοπιμότητες.

Αν «ο ύπνος της λογικής γεννάει τέρατα», η εγρήγορση του νου δημιουργεί τάξη από το χάος. Οι διαπιστώσεις αυτές συνδέονται με τα κίνητρα που ώθησαν τον συγγραφέα αυτής της μονογραφίας. Ακόμα και αν ο λογικός στοχασμός δεν επιλύει οριστικά πολλά μεταφυσικά και επιστημολογικά προβλήματα, συμβάλλει συνήθως στην καλλιέργεια, ως στάσης ζωής, ενός νηφάλιου ορθολογισμού αντίθετου προς δογματικές ιδεοληψίες και προς ρηχούς ή/και καιροσκοπικούς συναισθηματισμούς, που είναι αμφότερα εξίσου επιβλαβή για άτομα και κοινωνίες.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΣΥΝΔΕΣΗ

Το ‘Δημιουργώντας Σύνδεση – Η Πρακτική της Συγκινησιακά Εστιασμένης Θεραπείας Ζεύγους’ της Sue Johnson, είναι ένα πραγματικά αξιόλογο βιβλίο … αποτελεί το κορυφαίο σύγγραμμα για τη Συγκινησιακά Εστιασμένη Θεραπεία (EFT), μια εκ των ελάχιστων προσεγγίσεων για τη θεραπεία ζεύγους, που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική. Γεμάτο με εμπειρίες από την κλινική πράξη και πρακτικά παραδείγματα σχετικά με το “τι μπορεί να κάνεις ως θεραπευτής όταν…», το βιβλίο αυτό προβλέπεται να αποκτήσει ιδιαίτερη αξία για όλους τους θεραπευτές ζεύγους. Ζωηρό, συγκινητικό και καλογραμμένο, είναι βέβαιο ότι θα καταξιωθεί ως ένα από τα κλασικά συγγράμματα στον τομέα της Θεραπείας Ζεύγους…-
Jay Lebow, Ψυχοθεραπευτής – Καθηγητής στο Northwestern University, ΗΠΑ, Εκδότης του Περιοδικού Family Process.

Αποκλειστικά στην ελληνική έκδοση: Συνέντευξη που παρείχε η συγγραφέας του βιβλίου και Ιδρύτρια της Προσέγγισης EFT, Sue Johnson στην Κυριακή Πρωτοψάλτη-Πολύχρονη, μέσα από την οποία μιλάει προσωπικά και για διεργασία δημιουργίας και ανάπτυξης του μοντέλου.

Σε ποιους απευθύνεται;
Σε ειδικούς, που είτε ήδη δουλεύουν θεραπευτικά με ζευγάρια, είτε ενδιαφέρονται να ξεκινήσουν αυτό το δημιουργικό ταξίδι: σε εκείνους τους ειδικούς που θέλουν να διευρύνουν την αντίληψή τους για τη θεραπεία ζεύγους.
Σε ζευγάρια που ενδιαφέρονται να μάθουν για την δυναμική της σχέσης του ζευγαριού και να διερευνήσουν πιθανούς τρόπους ενδυνάμωσης της σύνδεσης και της κοντινότητας με τον/την σύντροφο.

GENERAL SYSTEMS THEORY
 Bertanlanffy,
 l. Von., New York, Brazillev, 1967. 

Στο βιβλίο αυτό συγκεντρώνονται τα σημαντικώτερα κείμενα του Ludwig von Bertalanffy’s σχετικά με την συστημική θεωρία, επιλεγμένα και επεξεργασμένα έτσι ώστε να αναδείξουν την εξέλιξη της συστημικής θεωρίας αλλά και τη δυνατότητά της στην επίλυση προβλημάτων από διάφορα επιστημονικά πεδία, όπως η βιολογία, τα οικονομικά, η ψυχολογία κ.α.

ΤΑΞΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΧΑΟΣ,
Prigogine Ilia – Stengers Isabelle,
Εκδόσεις Κέδρος, 1992

Βιβλίο -ορόσημο στο χώρο της επιστημονικής σκέψης, η «Τάξη μέσα από το χάος» αποτέλεσε το έναυσμα για την επανεξέταση της ίδιας της επιστήμης, των στόχων, των μεθόδων, της φιλοσοφίας και κοσμοθεωρίας της. Ο βραβευμένος με το Νόμπελ Χημείας 1977 Ίλυα Πριγκοζίν, σε συνεργασία με την Ιζαμπέλ Στέντζερς, αμφισβητώντας με πρωτότυπα επιχειρήματα το νευτονικό πρότυπο, καταδεικνύει ότι στο μεγαλύτερο μέρος της η πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από αταξία, ανομοιότητα και μη γραμμικές σχέσεις. Συνεπώς, τα βιολογικά και τα κοινωνικά συστήματα είναι ανοιχτά και κάθε προσπάθεια να μελετηθούν με όρους μηχανιστικούς είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Η οξυδερκής όσο και προκλητική αυτή σκέψη επανατοποθετεί την επιστήμη και την ανθρωπότητα σ’ έναν κόσμο αν-ισορροπίας, εξυπηρετώντας μια σπουδαία λειτουργία: «μας βοηθά» να δημιουργήσουμε νέα τάξη.

ΤΟ ΔΕΝΔΡΟ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ,
Humberto Manturana και Francisco Varela,
Εκδόσεις Κάτοπτρο, 1992

Στο βιβλίο τους αυτό οι καθηγητές Maturana και Varela παρουσιάζουν μια ριζοσπαστική άποψη για τις ζωικές διαδικασίες με τις οποίες οι άνθρωποι αποκτούν γνώση του κόσμου που τους περιβάλλει. Με τη βοήθεια πλήθους εικόνων και παραδειγμάτων, υποστηρίζουν πως η γνώση αποτελεί μια ενεργό διαδικασία που έχει τις ρίζες της στη βιολογική μας δομή και με την οποία κυριολεκτικά δημιουργούμε τον κόσμο της εμπειρίας μας· εξετάζουν θέματα όπως η φύση της επιστημονικής εξήγησης, η οργάνωση των έμβιων όντων, η εξέλιξη, η γλώσσα και η ανάδυση της αυτοσυνείδησης.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Salvador Minuchin
Ελληνικά ΓράμματαΤο βιβλίο Οικογένειες και οικογενειακή θεραπείαείναι αναμφισβήτητα το πιό σημαντικό έργο στο χώρο της οικογενειακής θεραπείας. Είναι ένα εγχειρίδιο ορόσημο, που θα διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό το έργο του δασκάλου της οικογενειακής θεραπείας και θεωρίας, αλλά και ένα εξαιρετικό βοήθημα για το σπουδαστή που εκπαιδεύεται στην οικογενειακή θεραπεία· ένα βιβλίο που θα τον ανταμείψει σε πολλά επίπεδα… Ο Minuchin σε αυτό το εύληπτο και συναρπαστικό βιβλίο έχει συνδέσει τις πιό περίπλοκες θεωρητικές προσεγγίσεις, παρουσιάζοντάς τες με ένα απλό και άμεσο τρόπο μέσα από τα διάφορα παραδείγματα που παραθέτει, επιτυγχάνοντας έτσι μια δημιουργική σύνθεση.

ΤΟ ΓΕΝΕΟΓΡΑΜΜΑ
Monica McGoldrick – Ranndy Gerson
Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣΤο γενεόγραμμα είναι η απεικόνιση ενός οικογενειακού δέντρου, όπου αναγράφονται πληροφορίες σχετικά με τα μέλη της οικογένειας και τις σχέσεις τους για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τριών γενεών, έτσι όπως το αντιλαμβάνονται και το βιώνουν ένα ή περισσότερα μέλη της οικογένειας. Συνιστά λοιπόν, έναν χάρτη από τον οποίο ο ειδικός μπορεί ανά πάσα στιγμή να αντλήσει πληροφορίες σχετικά με την οικογένεια που χαρτογραφείται. Το γενεόγραμμα, μέσω της καταγραφής προσωπικών αφηγήσεων και της γενικότερης πληροφόρησης που παρέχει, δεν αποτελεί μόνο σημαντικό μέσο θεραπευτικής παρέμβασης στον τομέα της ψυχολογίας, αλλά είναι εξίσου χρήσιμο και στον χώρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας και της κοινωνιολογίας.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ, Μια προσωπική ιστορία
 Lynn Hoffman,
Εκδόσεις UNIVERSITY STUDIO PRESSMέσα από μια αφήγηση συναρπαστική, η Χόφμαν ξετυλίγει μια ιστορία επιστημονική και συγχρόνως προσωπική και ερωτική, που μοιάζει με ιστορικό μυθιστόρημα, όπου ο λόγος της «ζωγραφισμένος με εικόνες» καταφέρνει να μεταπλάθει το επιστημονικό σε τρυφερή σχέση με τον αναγνώστη. Το βιβλίο περιγράφει την εξέλιξη της οικογενειακής θεραπείας, από τις απαρχές της, στα μέσα του εικοστού αιώνα, μέχρι τον καιρό της συγγραφής του. Η συγγραφέας συγκροτεί και συνδέει νοηματικά και ιστορικά τις θεωρίες και τις πρακτικές μιας προσέγγισης που λειτούργησε ανατρεπτικά στον τομέα της ψυχοθεραπείας και της ψυχικής υγείας ευρύτερα, και που αποτελεί σήμερα ένα πλατιά διαδεδομένο και συνεχώς εξελισσόμενο πεδίο, ενώ σκιαγραφεί παράλληλα την προσωπική της πορεία μέσα σε αυτό. […] τα βιώματά της, άλλοτε αγωνιώδη και οδυνηρά, άλλοτε χαρούμενα και ανάλαφρα και άλλοτε με χιούμορ και αυτοσαρκασμό, […] συνυφαίνονται άρρηκτα με τα ιστορικά συμβάντα. […] Έτσι, το βιβλίο της δεν είναι απλώς η ιστορία της οικογενειακής θεραπείας, αλλά η μεταμοντέρνα εκδοχή της.

ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ και οι επιδράσεις της στη συμπεριφορά,
Paul Watzlawick, Janet Beavin Bavelas, Don Jackson,
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
 

Η δημοσίευση του βιβλίου αυτού στα ελληνικά είναι ένα σημαντικό εκδοτικό γεγονός, αφού το παρόν αποτελεί βασικό έργο αναφοράς, έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, και παρόλο που έχει γραφτεί αρκετά χρόνια πριν, παραμένει ένα διαχρονικό κείμενο, με αξιώματα που δύσκολα χάνουν την ισχύ τους. Τα οκτώ κεφάλαιά του συμπυκνώνουν με σαφή, πρωτότυπο, ζωντανό και κατανοητό τρόπο την πραγματολογική (συμπεριφορική) διάσταση της ανθρώπινης επικοινωνίας, καθώς και τις συνέπειές της στη συμπεριφορά και τις διαταραχές της. Συγκεκριμένα υποστηρίζεται η ύπαρξη ενός μη τυποποιημένου ακόμη κώδικα, του οποίου οι κανόνες παρατηρούνται στην επιτυχή επικοινωνία, αλλά παραβιάζονται στη διαταραγμένη. Δίνεται το πλαίσιο αναφοράς, εισάγονται οι βασικές έννοιες και διατυπώνονται τα κεντρικά αξιώματα της επικοινωνίας καθώς και οι ενδεχόμενες παθολογίες της. Στη συνέχεια η επικοινωνία τοποθετείται στο πλαίσιο της συστημικής θεωρίας και δίνονται συγκεκριμένα παραδείγματα, ενώ αμέσως μετά εξετάζονται οι συνέπειες του παραδόξου στη συμπεριφορά και περιγράφονται οι θεραπευτικές εφαρμογές του. Τέλος, διατυπώνονται στοχασμοί για την επικοινωνία του ανθρώπου με την πραγματικότητα υπό την ευρύτερη έννοια. Μια σημαντική προσθήκη στην ελληνόγλωσση βιβλιογραφία του πεδίου της επικοινωνίας.

Η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ  ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΧΩΡΟ,
Michel Josien, Γ. Βαγιάτης, Μ. Γιαννουλέας
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
 

Η αποδοτική λειτουργία των επιχειρήσεων αλλά και των πάσης φύσεως κοινωνικών δομών με εσωτερική οργάνωση και ιεραρχία αποτελεί θέμα μέγιστης σπουδαιότητας για τις μεταβιομηχανικές κοινωνικές του 2000.
Είναι φανερό ότι κάτι δεν παει καλά με το σημερινό τρόπο λειτουργίας ιδρυμάτων και επιχειρήσεων. Ωστόσο υπάρχει ελπίδα και επιστημονική πρόταση για βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ μας. Ας προσεγγίσουμε σφαιρικά την έννοια πληροφορία ως μια «μυριάδα από μηνύματα», που παράγουν με τη σειρά τους απαντήσεις- διεγέρσεις προς τις πρωταρχικές τους πήγες.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΑΖΙ, ΟΜΩΣ ΑΛΛΙΩΤΙΚΑ
Napier A & Whitaker, C.,
Εκδόσεις Κέδρος, 1987
 

Δύο αναγνωρισμένοι διεθνώς οικογενειακοί θεραπευτές, ο Αύγουστος Νάπιερ και Καρλ Χουίτεκερ, σας καλούν στο γραφείο τους για να παρακολουθήσετε τη θεραπευτική περιπέτεια Μπράις. Πρόκειται για μια συνηθισμένη οικογένεια που αποτελείται από τον πατέρα Ντέιβιντ, δικηγόρο, την Κάρολιν, νοικοκυρά, αποξενωμένη από τον άνδρα της, εξοργισμένη με τα παιδιά τους, την Κλώντια, επαναστατημένη έφηβο στα πρόθυρα της αυτοκτονίας, το νεαρό Ντόναλντ -«καλή η οικογένειά μου, δε λέω μόνο που …έχει τα χάλια της!»- και τη Λώρα, έξι χρονών, που καταλαβαίνει περισσότερα από τους μεγάλους.
Η οικογένεια σπαράζεται από ακατανόητες γι’ αυτή δυνάμεις, που μολαταύτα είναι πολύ συνηθισμένες και απειλούν με διάλυση πολλές οικογένειες σήμερα. Οι θεραπευτές συμβουλεύουν και καθοδηγούν για την ανακάλυψη του κρυμμένου εχθρού και την εξουδετέρωσή του. Και, συχνά, ύστερα από μερικές συγκλονιστικές σκηνές του οικογενειακού δράματος, κλείνουν για μια στιγμή την αυλαία, για να μας εξηγήσουν επιστημονικά, μα απλά, καταστάσεις, διεργασίες και αντιδράσεις, αλλά και τους λόγους για την ανεπάρκεια της παλιάς, καθιερωμένης ψυχαναλυτικής θεραπευτικής μεθόδου.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ η Σύγχρονη Οδύσσεια,
Skynner R. ,Cleese J.,
Εκδόσεις Κέδρος
 

Το βασικό και προκλητικό μήνυμα του βιβλίου είναι ότι η οικογένεια, το φυτώριο και το καταφύγιό μας, που προσφέρει τα εφόδια και τις κατάλληλες συνθήκες για τη βιολογική και ψυχοκοινωνική επιβίωση και ανάπτυξη των μελών της, γίνεται ένας επικίνδυνος, βασανιστικός χώρος που αντί να δίνει χαρά, προστασία, υποστήριξη, κατανόηση και ζεστασιά, προκαλεί συναισθήματα θυμού, ενοχών, και συχνά αβάσταχτου πόνου. Ο τίτλος της αγγλικής έκδοσης “Families and How to Survive Them” (Οικογένειες και πώς να επιβιώνετε μέσα σ’αυτές) συμπυκνώνει αυτήν την αγωνία που κατατρέχει το σύγχρονο άνθρωπο, ο οποίος έχει αρχίσει πια να συνειδητοποιεί ότι για να γλιτώσει από τους μύριους κινδύνους μέσα στην ταραγμένη θάλασσα των οικογενειακών σχέσεων χρειάζεται να κατανοήσει τη θέση και το ρόλο του στο πλέγμα των οικογενειακών σχέσεων, να αποδεχθεί τόσο τα δικά του συναισθήματα όσο και των άλλων, να μάθει να τα εκφράζει και να τα ελέγχει για να ξεφύγει από τις σειρήνες, τους Λαιστρυγόνες και τους κύκλωπες της σύγχρονης οδύσσειας που λέγεται οικογένεια.

ΖΩΗ, η Σύγχρονη Οδύσσεια,
Skynner R., Cleese J.
Εκδόσεις Ελλήνικά Γράμματα
 

Μετά την εξαιρετική επιτυχία παγκοσμίως του βιβλίου τους «Οικογένεια η Σύγχρονη Οδύσσεια» ο Robin Skynner και ο John Cleese επεκτείνουν την έρευνά τους με ένα άλλο πρωτότυπο και συναρπαστικό έργο τη «Ζωή, η Σύγχρονη Οδύσσεια». Στο πολύ ενδιαφέρον αυτό βιβλίο, οι συγγραφείς εξετάζουν τι είναι πραγματικά υγιής συμπεριφορά εφαρμόζοντας τις αρχές της σύγχρονης έρευνας πάνω σε ποικίλους τομείς όπως τα οικονομικά, η διοίκηση επιχειρήσεων, η θρησκεία, η ψυχιατρική, οι κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες. Το βιβλίο γραμμένο με τη μορφή διαλόγου μεταξύ των δύο συγγραφέων, είναι εύστοχο, ζωντανό και χιουμοριστικό. Η θεματολογία του προχωρεί πέρα από τη μελέτη του οικογενειακού κύκλου και καλύπτει τις σχέσεις που αναπτύσσονται έξω απ’ αυτόν καθώς και τις επιρροές και αλληλεπιδράσεις, ανάμεσα στα μέλη των κοινωνικών ομάδων.

ΤΟ ΖΕΥΓΑΡΙ, ο Εύθραυστος Δεσμός,
Napier A.,
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
 

Ο Dr. Napier στο ιδιαιτέρως εύγλωτο νέο βιβλίο του θέτει ένα ζωτικής σημασίας ερώτημα. Ποιες εσωτερικές δυνάμεις εμποδίζουν τόσο τους άντρες όσο και τις γυναίκες να πραγματοποιούν μια συζυγική σχέση που να χαρακτηρίζεται ταυτόχρονα από οικειότητα και ισοτιμία; Η επιλογή συντρόφου, οι κρίσεις που είναι κοινές σε όλους τους γάμους, ο πανικός πριν από τον γάμο, τα δύσκολα πρώτα χρόνια η γέννηση των παιδιών, η αναγνώρισή τους από το σπίτι. Ο Dr. Napier εξηγεί τους πολλούς διαφορετικούς τρόπους μέσω των οποίων οι ασυνείδητες συγκρούσεις της παιδικής μας ηλικίας είναι δυνατόν να εισβάλουν στην καθημερινή μας ζωή και να φορτίσουν τα καθημερινά με την αντήχησή τους. Από αυτό το γοητευτικό ταξίδι στο επίκεντρο της συζυγικής σχέσης μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τις εσωτερικές δυνάμεις που μας δείχνουν το δρόμο προς την αλλαγή.

ΠΛΑΘΟΝΤΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ,
Satir V.,
Εκδόσεις Κέδρος
 

Πιστή στην πεποίθησή της ότι τα συγκροτημένα άτομα προέρχονται από αρμονικές και συγκροτημένες οικογένειες, η κορυφαία στο χώρο της οικογενειακής ψυχοθεραπείας Αμερικανίδα Βιρτζίνια Σατίρ εξηγεί στο βιβλίο αυτό την άρρηκτη σχέση ανάμεσα στην οικογενειακή ζωή και στο χαρακτήρα που διαμορφώνει μεγαλώνοντας κάθε παιδί.
Η συγγραφέας, με σαφή και κατανοητό τρόπο, εξετάζει βασικά θέματα της διάπλασης του ατόμου, των διαπροσωπικών σχέσεων και του κύκλου της ζωής (Αυτοεκτίμηση, Μορφές Επικοινωνίας, Οργάνωση της οικογένειας, Οικογένεια και κοινωνία, κ.ά.), ενώ σκιαγραφεί τα βασικά χαρακτηριστικά της οικογένειας του μέλλοντος.
Καρπός πολύχρονης εμπειρίας και έρευνας στο χώρο της οικογενειακής θεραπείας, το «Πλάθοντας ανθρώπους», από το 1972 που πρωτοκυκλοφόρησε, έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από δώδεκα γλώσσες.

ΟΜΟΙΟΣ ΟΜΟΙΩ .. ΖΕΥΓΑΡΩΝΕΙ
Gellert Sh.,
Εκδόσεις Διογένης
 

Ο Σέπαρντ Ντέιβιντ Γκέλλερτ είναι διάσημος σ’ όλο τον κόσμο ψυχοθεραπευτής, που πάρα πολλές μελέτες του για την οικογενειακή θεραπεία, τη μελαγχολία, τους πονοκεφάλους, τις φοβίες, τα όνειρα κ. ά., έχουν δημοσιευτεί στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες.
Το βιβλίο του «Όμοιος ομοίω…ζευγαρώνει» επήγασε από την επαγγελματική του διεισδυτικότητα και την πείρα που απόκτησε στη δουλειά του με άτομα, ομάδες ζευγάρια και οικογένειες. Με σοφία, αλλά και με τρόπο απλό και χιουμοριστικό και με ατελείωτη ποικιλία παραδειγμάτων από τη ζωή και από τα ιστορικά των ασθενών του, παρουσιάζει και αναλύει τα δυσλειτουρικά πλέγματα αντιδράσεων, όπου ο καθένας μας μπορεί να βρεθεί παγιδευμένος.

Ο ΑΝΔΡΑΣ ΣΕ ΚΡΙΣΗ
Pittman F.,
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμμματα
 

Ο άνδρας μαθαίνει τι σημαίνει ανδρισμός πρωτίστως από τον πατέρα του. Αλλά γενεές ολόκληρες αγοριών, με πατέρες που δεν τους προσφέρουν αποδοχή και στοργή, μεγαλώνουν με πρότυπο υπερβολικούς και παραφουσκωμένους μύθους για τον ανδρισμό. Έχοντας την έμμονη ιδέα να γίνουν «πραγματικοί άνδρες», γίνονται υπεραρσενικοί, υπεραναπληρώνοντας μονίμως την έλλειψη ενός αληθινού μοντέλου για το ρόλο του άνδρα. Έτσι, το πιθανότερο είναι πως θα καταλήξουν ανίκανοι για μιαν αρμονική οικογενειακή ζωή.

ΑΝΔΡΕΣ ΣΕ ΘΕΡΑΠΕΙΑ, Πρόκληση για Αλλαγή
Richard l. Meth, Robert S. Pasick
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
 

Έχει επικρατήσει η άποψη ότι οι άνδρες δυσκολεύονται να εμπλακούν σε ψυχοθεραπευτική διαδικασία, ότι αντιστέκονται, δεν συνεργάζονται και δεν έχουν συναισθήματα. Από τα ελάχιστα διαθέσιμα βιβλία που εξειδικεύονται στα ανδρικά ζητήματα φαίνεται να απουσιάζει ένα κεντρικός θεωρητικός στόχος. Τα βιβλία αυτά συνήθως έχουν έντονο ψυχαναλυτικό προσανατολισμό ή απλά δεν παρέχουν τις κατευθυντήριες αρχές που θα επιτρέψουν στον ειδικό να δουλέψει με τους άνδρες. Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια μοναδική και επίκαιρη έκδοση που έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη σχετική βιβλιογραφία, καθώς εξηγεί τους λόγους για τους οποίους η αλλαγή είναι συχνά τόσο δύσκολη για έναν άνδρα. Παρέχει αναλυτικές κατευθυντήριες αρχές που βοηθούν τους άνδρες να φέρουν και να διατηρήσουν την αλλαγή στην προσωπική, οικογενειακή και την επαγγελματική ζωή τους.

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ,
Χάρις Κατάκη
Εκδόσεις Πεδίο

Σ’ αυτό το βιβλίο γίνεται προσπάθεια να εξηγηθεί η χαοτική ενδοοικογενειακή συναλλαγή με βάση τα αλληλοσυγκρουόμενα πρότυπα ζωής που μπερδεύονται μέσα μας καθώς η κοινωνία μας περνάει αστραπιαία από το παραδοσιακό στο μετανεωτερικό στάδιο εξέλιξης.
«Τα άτομα δυσκολεύονται να τοποθετήσουν τον εαυτό τους απέναντι στις αντιφατικές αντιλήψεις που συνυπάρχουν στο περιβάλλον τους. Οι εσωτερικές συγκρούσεις διοχετεύονται αναπόφευκτα στη συναλλαγή με τους άλλους και δημιουργούνται εμπλοκές στην επικοινωνία. Οι διαπροσωπικές συγκρούσεις αυξάνουν την εσωτερική σύγχυση και ο φαύλος κύκλος διαιωνίζεται… Η κρίση που συγκλονίζει σήμερα τις ελληνικές οικογένειες άμεσα με τις αντιλήψεις που έχουμε για το ρόλο μας ως αντρών, γυναικών, συζύγων, παιδιών, συγγενών».




ΤΟ ΜΩΒ ΥΓΡΟ
Χάρις Κατάκη
Εκδόσεις Πεδίο

Μερικά μόλις βήματα από το ορόσημο του 2000, εφοδιασμένοι με μια αλήθεια που τοποθετεί την ευθύνη για το μέλλον στα χέρια μας, συνειδητοποιούμε ότι δεν υπάρχουν αναλλοίωτες, a priori αντικειμενικές αλήθειες που καθορίζουν τη μοίρα μας, αλλά μόνο οι εναλλασσόμενες και συνεχώς αναθεωρούμενες αντιλήψεις και πεποιθήσεις που εμείς οι ίδιοι κατασκευάζουμε, στη συνέχεια τις απορρίπτουμε και τις αναδημιουργούμε μέσα από βιωμένες εμπειρίες.
Το αγωνιώδες ψάξιμο σιγά-σιγά κορυφώνεται καθώς διαισθανόμαστε ότι στα γνώριμα μονοπάτια δεν θα βρούμε το χάρτη και την πυξίδα που απεγνωσμένα αναζητάμε. Διαισθανόμαστε ότι τα προβλήματα, τα συμπτώματα –σωματικά, ψυχολογικά και κοινωνικά- δεν οφείλονται σε δική μας ανικανότητα, ατυχία ή κάποιου είδους περιστασιακή εμπλοκή, αλλά αποτελούν μέρος της γενικότερης ασάφειας που επικρατεί.
Διαισθανόμαστε ότι είναι πλέον θέμα επιβίωσης να βρούμε τρόπο να καλλιεργήσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο, για να κατανοούμε τι γίνεται μέσα μας και γύρω μας, έτσι ώστε να είμαστε σε θέση να ενεργούμε αποτελεσματικά και κυρίως να αισθανόμαστε ότι η ζωή έχει νόημα.

ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ, Η Νοημοσύνη της ζωής
Παρίτσης Νίκος
Βήτα Ιατρικές Εκδόσεις
 

Αναφέρεται στην εφαρμογή της συστημικής επιστήμης και προ­σέγγισης στην Ψυχιατρική και απο­τελεί ένα επιπλέον βήμα στην α­παρτίωση και σύνθεση της βιολο­γικής, της ψυχολογικής και της κοι­νωνικής προσέγγισης στην ψυχια­τρική αξιολόγηση και θεραπεία. Το βιβλίο απευθύνεται σε ένα ευρύ φάσμα επιστημόνων, όπως για­τρούς, βιολό­γους, ψυχολόγους, τους ασχολούμενους με την τεχνητή νοη­μοσύνη, ψυχιάτρους, επαγγελ­ματίες ψυχικής υγείας και βέβαια τους συστη­μικούς θεραπευτές και επι­στήμονες.

Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ
Παπαδάκη – Μιχαηλίδη Ε.,
Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
 

Η σιωπηλή γλώσσα έκφρασης των συναισθημάτων, η οποία περιλαμβάνει τη γλώσσα τους σώματος, τα μη λεκτικά στοιχεία του λόγου, όπως και τα μηνύματα που εκπέμπονται από το προσωπικό περιβάλλον, αποτελεί την πλέον αρχέγονη, ισχυρή και οικουμενική μορφή επικοινωνίας, ειδικά στις συναισθηματικά φορτισμένες καταστάσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την αισθητή εξασθένηση του συνειδητού ελέγχου. Η επαρκής κωδικοποίηση και αποκωδικοποίηση του μη λεκτικού συστήματος επικοινωνίας αποτελεί την ασφαλέστερη προς τα αληθινά συναισθήματα και προς την ψυχή του ανθρώπου, και επομένως η ευαισθητοποίηση και η επιστημονική ενημέρωση στον τομέα της μη λεκτικής επικοινωνίας αποτελεί επιτακτική ανάγκη για όλους τους λειτουργούς της ψυχικής υγείας και για όσους ενδιαφέρονται και ερευνούν τα μυστικά της ανθρώπινης φύσης.

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Επιμέλεια: Παναγιώτης Δ. Ασημάκης
Εκδότης: Ασημάκης

Στο βιβλίο παρουσιάζεται μία επισκόπηση 14 εκπαιδευτικών προσεγγίσεων όπως εφαρμόζονται στους εκπαιδευτικούς οργανισμούς, οργανωτικά μέλη της Εθνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας Ελλάδος (Ε.Ε.Ψ.Ε)
Παρουσιάζονται οι προσεγγίσεις και οι αντίστοιχοι εκπαιδευτικοί οργανισμοί:
ΟΜΑΔΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ιστιτούτο Ομαδικής Ανάλυσης Αθηνών
ΨΥΧΟΔΡΑΜΑ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ και ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Ανοικτό Ψυχοθεραπευτικό Κέντρο
ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Αθηναϊκό Κέντρο Μελέτης του Ανθρώπου
ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων
ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ινστιτούτο Ε.Ι.Ν.Α.
ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗ Ελληνικό Κέντρο Βιοσύνθεσης
ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κέντρο Εκπαίδευσης στην Προσωποκεντρική Προσέγγιση
ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Κέντρο Τέχνης & Ψυχοθεραπείας
GESTALT ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Gestalt Foundation
FOCUSING ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ελληνικό Κέντρο Focusing
ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΠΑΙΓΝΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Άθυρμα
ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΛΟΓΙΚΗ-ΥΠΑΡΞΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Ελληνική Εταιρεία Φαινομενολογικής-Υπαρξιακής Ανάλυσης & Ψυχοθεραπείας
ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Athens Synthesis Centre
Περιλαμβάνει επίσης:
Τα κριτήρια του Ευρωπαϊκού Πιστοποιητικού Ψυχοθεραπείας
Τους ιστοχώρους των οργανισμών εκπαίδευσης της Ε.Ε.Ψ.Ε.

Η ΑΔΙΚΙΑ ΠΟΥ ΠΛΗΓΩΝΕΙ
20ή ΈκδοσηΔημήτρης Καραγιάννης

Εκδόσεις Αρμός

Η αδικία που πληγώνει ανατρέχει στα επώδυνα βιώματα της παιδικής ηλικίας. Αναζητάει τους όρους και τις συνθήκες που την παράγουν στο οικογενειακό περιβάλλον. Καταγράφει τις προσδοκίες για την απάλειψή της, αλλά και τις επώδυνες ματαιώσεις στις συντροφικές σχέσεις. Επεξεργάζεται την εμφάνισή της στο εργασιακό περιβάλλον. Αναδεικνύει όμως τη δυνατότητα να μην ταυτιστεί η μοίρα του ανθρώπου με τα τραύματά του, γιατί κάτι τέτοιο θα οριζόταν ως μοιραία παράδοση στην κατάθλιψη.
Η αδικία που πληγώνει είναι μια κίνηση απεγκλωβισμού από τις μονοδιάστατες κατανοήσεις των κλινικών διαγνώσεων. Είναι μια αισιόδοξη θέαση, απόρροια μακρόχρονης κλινικής εργασίας με ανθρώπους που με αγωνία εμπιστεύτηκαν τα μυστικά της ψυχής τους στον θεραπευτή και την ίδια στιγμή που τούς κυριαρχούσε ο φόβος για την κλινική ματιά του, εκείνη ακριβώς τη στιγμή προκαλούσαν την απεριόριστη εκτίμησή του

ΤΟ ΗΜΕΡΟ ΦΙΔΙ ΤΟΥ ΘΕΟΥ
Χάρις Κατάκη
Εκδόσεις: Πεδίο

Το ήμερο φίδι του θεού είναι η δηµιουργική αποκάλυψη της συγγραφέως. Ένα βιβλίο στο οποίο η Χάρις Κατάκη µετατρέπει µε καινοτόµο τρόπο τη µοναδική συνθετική συστηµική θεραπευτική της προσέγγιση σε µυθιστόρηµα. Οι αναγνώστες, όπως και οι θεραπευόµενοι, ανακαλύπτουν ότι η θεραπευτική προσέγγισή της είναι πράγµατι σύγχρονη, απόλυτα ταιριαστή στις προκλήσεις και τη ρευστότητα της σηµερινής ζωής όπου οι άνθρωποι αντιµετωπίζουν τα ερωτήµατα «ποιος είµαι, πού πάω και γιατί». Όπως το ήµερο φίδι, συνειδητοποιούν in vivo ότι µπορούν να αλλάξουν το δέρµα τους και να ανανεώσουν τις ζωές τους.

«Σας προσκαλώ να διαβάσετε αυτό το βιβλίο και να ακολουθήσετε την Αριάδνη, την πρωταγωνίστρια, την Ερατώ, τη θεραπεύτριά της, αλλά και τα υπόλοιπα µέλη των οµάδων καθώς ξεδιπλώνουν τις έντονες περιγραφές της προσωπικής τους ζωής, µε τις οποίες ο αναγνώστης αναπόφευκτα ταυτίζεται. Ανακαλύψτε και οι ίδιοι τον πλούτο αυτής της θεραπευτικής προσέγγισης και τις αλλαγές που βιώνουν οι συµµετέχοντες σ’ αυτήν, έναν πλούτο πολυδιάστατο, βαθύ και έντονο, που δεν µπορεί σίγουρα να αποδοθεί σε αυτό το συνοπτικό σχόλιο…»
Harlene Anderson, Ph.D., Houston Galveston Institute, USA

«Στη µεγάλη διαδροµή της ως συστηµικής θεραπεύτριας η ίδια της η µέθοδος οδηγεί τη συγγραφέα στα µονοπάτια της ελληνικής σκέψης και στις τελετές της ελληνικής κοινωνίας, που ενσωµατωµένες πλέον στη θεραπευτική διαδικασία προσφέρουν στον θεραπευόµενο τις λύσεις και «των παθηµάτων την κάθαρση». Μέσα από τη µαγεία της γραφής ο Έλληνας αναγνώστης θα βρεθεί µαζί της να περιδιαβάζει στη δική του ιστορία και να αναγνωρίζει µέσα σε αυτήν τον εαυτό του και τη γενιά του».

Λίλυ Στυλιανούδη, Νοµικός-Ανθρωπολόγος, Διευθύντρια Κέντρου Ερεύνης

Με γόμα και καθρέφτη

ΜΕ ΓΟΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΡΕΦΤΗ
Εννιά ιστορίες συστημικής ψυχοθεραπείας
Χάρις Κατάκη, Αθηνά Ανδρουτσοπούλου
Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα  

 …Σκέφτομαι πόσο τυχεροί είμαστε εμείς οι θεραπευτές. Συναντιόμαστε με ανθρώπους και μιλάμε για εμάς, για όλους μας, για την ύπαρξη, τη ζωή, το θάνατο, τη χαρά και τους φόβους μας. Ζούμε διαρκώς μέσα σε μια διαδικασία μύησης, όπου θεραπευτής και θεραπευόμενος καλούνται να αυτενεργήσουν για την κατανόηση του εαυτού τους και του άλλου, προκειμένου να βαδίσουν το δρόμο της ηθικής τους αυτογνωσίας…
(Ελένη Νίνα).
Εννιά συστηματικοί ψυχοθεραπευτές παρουσιάζουν τον τρόπο με τον οποίο βοήθησαν άτομα και οικογένειες να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους και να ζήσουν μια γεμάτη νόημα και ουσία ζωή. Οι αφηγήσεις τους αποτελούν ένα άμεσο και αυθεντικό «ντοκουμέντο» της θεραπευτικής διαδικασίας – το οποίο επικεντρώνεται αποκλειστικά στο θεραπευόμενο, αλλά μιλά και για το θεραπευτή και, φυσικά, για τη μεταξύ τους σχέση.


ΤΟ ΦΥΛΑΧΤΟ
Χάρις Κατάκη, Ιουλία Μπαλάσκα, Βάσω Ρεζίτη
Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα

Πέντε γυναίκες, πέντε ηρωίδες, συναντιούνται σε μια θεραπευτική ομάδα με αφορμή κάποια θέματα που τις απασχολούν στην προσωπική τους ζωή. Η Σοφία, ετών 50, βρίσκεται σε διαδικασία διαζυγίου εξαιτίας μιας εξωσυζυγικής σχέσης του άνδρα της. Η Ευαγγελία, ετών 44, αγωνιά για το γιό της που συμπεριφέρεται επιθετικά, κάνει μικροκλοπές και ποιος ξέρει τι άλλο. Η Ζωή, ετών 34, νιώθει ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τον άνδρα και το γάμο της που καταρρέει. Η Δέσποινα, ετών 38, χωρισμένη, προσπαθεί να επιβιώσει μόνη με το γιό της. Τελευταία εμφανίζεται η Άρτεμις, ετών 35, γυναίκα μορφωμένη, επαγγελματικά επιτυχημένη, οικονομικά ανεξάρτητη, αλλά μόνη…Αυτές οι πέντε γυναίκες ξεκινούν ένα ταξίδι ζωής, αναζητώντας απαντήσεις από τα αδιέξοδα, τα διλλήματα και τα προβλήματά τους. Την πορεία τους, μέσα και έξω από την ομάδα, θα παρακολουθήσει ο αναγνώστης. Θα τις δει να ξεκινούν το συναρπαστικό τους ταξίδι, το τόσο επώδυνο και περιπετειώδες, γεμάτες θλίψη και αμφιβολίες. Θα τις δει προς στιγμήν γεμάτες αγωνία να αιωρούνται στο κενό, έχοντας γκρεμίσει ό, τι παλιό τις εμπόδισε να ζήσουν. Θα τις δει να αναδύονται σιγά-σιγά στη ζωή πιο σοφές, πιο ώριμες, πιο μεστές. Θα τις ξαναδεί τέλος, με τον καινούργιο, δυνατό, εκπληκτικό εαυτό τους, έναν εαυτό που έχει μάθει να φροντίζει και να φροντίζεται, να αγαπά και ν’ αγαπιέται… Το φυλαχτό για την καθεμιά τους είναι οι αλλαγές που πέτυχαν, είναι το προσωπικό πολύτιμο απόκτημά τους, κάτι που έφτιαξαν μόνες τους μέσα από μια επίπονη αλλά δημιουργική διαδικασία, κάτι που τώρα πια βρίσκεται στην καρδιά, στο νου και στην ψυχή τους, και καθρεφτίζεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες στη ζωή.

Το Φυλαχτό είναι ένα βιβλίο προορισμένο να ολοκληρωθεί στην ψυχή του κάθε αναγνώστη, σ’ αυτά που θα νιώσει καθώς θα το διαβάζει, στις σκέψεις που θα κάνει, στα λόγια που θα ψιθυρίσει καθώς τα επαναλαμβάνει μέσα του για να τ’ αφομοιώσει. Και μακάρι μια φράση, μια λέξη, ένα συναίσθημα να γίνει η αρχή για το δικό του φυλαχτό, που φοριέται κατάσαρκα, εκεί στο μέρος της καρδιάς…

Ελεωνόρα Σταθοπούλου: Ζούμε σε μία εποχή νομοτελειακά αποκαλυπτική

219876-eis_eleytherian2Η συγγραφέας Ελεωνόρα Σταθοπούλου αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη την εμπειρία της συγγραφής τού βιβλίου της Εις Ελευθερίαν, με αφορμή την πρόσφατη παρουσίασή του σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία από την Μαρία Αιγινίτου:

«Ο λόγος που έγραψα αυτό το βιβλίο είναι η αίσθηση πως ζούμε σε μία εποχή νομοτελειακά αποκαλυπτική. Από τα ακραία καιρικά φαινόμενα μέχρι τις ακραίες συμπεριφορές, τα πάντα αποκαλύπτουν την ακραία αδηφαγία που τα προκάλεσε.

Η αδηφαγία αυτή – όπως και όλα τα ελαττώματα εξάλλου – δεν έχει φτάσει ακόμα στο σημείο να αναγνωρίζεται ως προτέρημα.

Κανείς, δηλαδή, δεν λέει επαινετικά ότι ο τάδε π.χ. είναι πολύ κακός άνθρωπος. Λέει όμως ότι ο τάδε είναι «γάτα» ή ότι είναι «τσακάλι» και τα μάτια του λάμπουν από έναν θαυμασμό που η λέξη «κακός» ποτέ δεν θα επέτρεπε.

Στην φυλακή αυτής της υποκρισίας βρίσκονται όλοι σχεδόν οι ήρωες του «Εις Ελευθερίαν», με εξαίρεση τους κλειδούχους.

Αν είχα γράψει το διήγημα νεώτερη, οι τελευταίοι θα ήταν πρόσωπα εξαιρετικά αντιπαθή στον αναγνώστη. Επειδή όμως είναι πολλοί αυτοί που πάγωσαν από θυμό στις μέρες μας, το ένστικτο της επιβίωσης με έκανε να επιλέξω το χιούμορ.

Έτσι οδηγήθηκα στην καθαρεύουσα. Σαν γλώσσα μιας αλαζονικής εξουσίας προκάλεσε κάποτε κι αυτή το θυμό, για να καταλήξει στο γέλιο.

Η χρήση της με βοήθησε να προβάλω τη γελοιότητα του κακού, αντίληψη έμφυτη εξάλλου σε όλους τους έλληνες.

Αντίθετα, για τους έγκλειστους επέλεξα μια άλλη γλώσσα: αυτή των θαυμάτων.

Το καλό δε μεταμορφώνεται σε καρικατούρα όπως το κακό αλλά του δίνεται το χάρισμα της πτήσης.

Τα σκοτωμένα παιδιά γίνονται πεταλούδες. Ο πνιγμένος ναυαγοσώστης, δελφίνι. Ο ερωτευμένος σχοινοβάτης, αστέρι. Ο εγκληματίας, άγγελος, κ.οκ.. Όλοι επανακτούν δηλαδή τη μορφή της βαθύτερης φύσης τους και μ’ αυτόν τον τρόπο ελευθερώνονται.

Η επιλογή των δύο αυτών γλωσσών μού ήταν τόσο απαραίτητη ώστε μου φάνηκε φυσική όπως στον ερωτευμένο το χάδι.

Γι’ αυτό όταν με φόβισαν πως γράφω σε μία ξένη γλώσσα, χάρηκα γιατί σκέφτηκα ότι γράφω για ξένους. Όταν όμως μου τους μέτρησαν στα δάχτυλα του ενός χεριού, ξύπνησα γιατί είναι εξαιρετικά σπάνιο μέσα στα εκατομμύρια των ομοιόμορφων κυμάτων να βρεθεί ο ξένος που θα διαβάσει το γράμμα στο μπουκάλι σου.

Σίγουρα θα έμενα στη μοναξιά αυτής της εντύπωσης αν δεν αποφάσιζα να δω το έργο στο θέατρο.

Πήγα χωρίς όρεξη να παρακολουθήσω κάτι που είχα ήδη ξεχάσει. Δεν ήταν άδεια η αίθουσα όπως περίμενα. Αντίθετα γέμισα σαν από θαύμα. Και σαν από θαύμα το κοινό γέλαγε και οι ηθοποιοί λες και μίλαγαν μια γλώσσα μητρική.

Και καθόλου δεν πείραζε που ο χώρος ήταν και φαινόταν ένα πρώην εργαστήριο επισκευής τηλεοράσεων.

Στα μόρια του αέρα είχε κάτι από το σπίτι μου που σαν από θαύμα γέμισε κόσμο.-»

Η συλλογή διηγημάτων «Εις Ελευθερίαν» της Ελεωνόρας Σταθοπούλου που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Εστία, παρουσιάζονται σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία της Μαρίας Αιγινίτου στον Πολυχώρο ΚΕΤ για 16 παραστάσεις.

«Στις σκοτεινές της τυραννίας εποχές, οι άνθρωποι συνθλίβονται από την πραγματικότητα. Εκείνοι, που συνεχίζουν να πιστεύουν στο θαύμα της συμμετοχής στο μυστήριο του βίου, συχνά ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας. Μέσα στο μαγικό κόσμο της Ελεωνόρας Σταθοπούλου, τα πλάσματα αυτά, μέσω της μαρτυρικής τους σιωπής, αναδύονται στο φως» ως χαράς επιφώνημα, ως αυταπαρνήσεως δύναμη».  Μαρία Αιγινίτου

Η Λουΐζα Φόξη, μετά το θάνατο του αδελφού της, ζει έγκλειστη υπό την αυστηρή επίβλεψη του πατέρα της. Μεγαλώνοντας φυλακισμένη, χωρίς πρόσβαση στη γνώση, αποκλεισμένη από την τοπική κοινωνία της Σύρου, βρίσκει καταφύγιο σ’ έναν κόσμο φανταστικό, όπου «πλήθος θαυμάτων συντελούνται διαρκώς». Τη μέρα των δέκατων έκτων γενεθλίων της θα εγκαταλείψει το πατρικό της σπίτι προς άγνωστη κατεύθυνση, «εις ελευθερίαν»…


Συντελεστές της παράστασης:

Διασκευή – Σκηνοθεσία: Μαρία Αιγινίτου
Επιμέλεια σκηνικού χώρου, κοστούμια: Αλεξάνδρα Σιάφκου – Αριστοτέλης Καρανάνος
Φωτισμοί: Δημήτρης Μπαλτάς
Μουσική: Ελένη Ευθυμίου
Επιμέλεια κίνησης: Φαίδρα Σούτου
Βοηθός σκηνοθέτη: Σοφία Καστρησίου
Παίζουν: Γιώργος Σταυριανός, Τάνια Παλαιολόγου, Λάμπρος ΠαπαγεωργίουΦωτογραφίες: Γιάννης Πρίφτης

Διάρκεια παράστασης: 70 λεπτά

Από τις 14 Ιανουαρίου μέχρι και τις 26 Φεβρουαρίου 2017, κάθε Σάββατο και Κυριακή | ώρα 21:00

Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων: Κύπρου 91Α & Σικίνου 35Α, Κυψέλη. Επικοινωνία: 213 00 40 496, 69 45 34 84 45, info@polychorosket.gr
Είσοδος: 10 €, 8 €, 5 € (φοιτητικό, κάρτα ανεργίας, ΣΕΗ)

Πρόσβαση:

  • Με αυτοκίνητο: εύκολο παρκάρισμα
  • Με λεωφορείο: (στάση Καλλιφρονά): 054, 608, 622, Α8, Β8
  • Με τρόλει: (στάση Καλλιφρονά): 3, 5, 11, 13, 14, στάση Πλατεία Κυψέλης): 2, 4
  • Με ΗΣΑΠ: Άγιος Νικόλαος (12 λεπτά με τα πόδια)
  • Χάρτης

Δημοσιεύτηκε: http://tvxs.gr/news/theatro/eleonora-stathopoyloy-zoyme-se-mia-epoxi-nomoteleiaka-apokalyptiki

Φωτεινή Τσαλίκογλου: Είμαστε πλάσματα υπό μετακόμιση

219804-tsalikoglou[…] Η ηρωίδα της μετακόμισης έχει ημερομηνία γέννησης, αλλά δεν έχει ημερομηνία θανάτου. Ο λόγος είναι απλός: Η Ευρυδίκη Ματθαίου είναι αυτό που λέμε συγγραφέας. Με άλλα λόγια, είναι κάποιος που φτιάχνει ιστορίες για να ξεγελάει το θάνατο. Με λέξεις και με λευκές σελίδες, με γραμμένα και με κενά, άγραφα διαστήματα, ταξιδεύει. Και αυτό το ταξίδι δεν τελειώνει ποτέ […] Αυτό το «μαζί» κάνει το λόγο να αποκτά μια δύναμη, σα να τον ανασύρει από το λήθαργο και τη λήθη του εαυτού […] Ίσως εκεί βρίσκεται και η μυστική δύναμη των λέξεων: Μια υπόσχεση για ασφάλεια μαζί με ελευθερία […]

Η συγγραφέας και καθηγήτρια ψυχολογίας Φωτεινή Τσαλίκογλου, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Η μετακόμιση» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Φ.Τσ.: Η Μετακόμιση μιλά για μια γυναίκα που λόγω ηλικίας -έχει περάσει τα 80- και λόγω συνθηκών έχει μείνει μόνη της –αφού όλοι οι κοντινοί της συγγενείς έχουν φύγει από τη ζωή.

Έχει χάσει οικογένεια, γονείς, φίλους, εραστές, την θετή της κόρη. Το μόνο που τής απομένει είναι το πατρικό της σπίτι το οποίο συμπυκνώνει όλη την ιστορία της ζωής της, που όμως, ετοιμάζεται να το εγκαταλείψει.

Όλη η ιστορία εξελίσσεται αυτό το τελευταίο βράδυ στο πατρικό της σπίτι, πριν έρθει να την πάρει ένα αυτοκίνητο για να την πάει σε έναν οίκο φιλοξενίας ηλικιωμένων, που κατ’ ευφημισμό ονομάζουμε «ευγηρίας».

Από το σπίτι της που έζησε τις τέσσερις εποχές της ζωής της, ετοιμάζεται να μετακομίσει σε ένα χώρο που τον ονομάζω «Πέμπτη εποχή».

Τι θα πάρει μαζί της; Τι θα αφήσει; Ποια ιστορία ζωής θα κουβαλήσει μαζί της; «Ιστορία ζωής, που…» όπως και συ το λες, μέσα από τη φράση του Μαρκές: «…δεν είναι αυτή που ζήσαμε, αλλά εκείνη που θυμόμαστε, κι όπως τη θυμόμαστε για να τη διηγηθούμε», ή ίσως αυτή που ξεχνάμε για να ξανασυναρμολογήσουμε όταν, κι αν, χρειαστεί.

Αυτή την τελευταία νύχτα στο πατρικό της, θα φτιάξει μια τέτοια ιστορία ζωής και με αυτήν υπό μάλης θα επιβιβαστεί για τη νέα της κατοικία.

Δώδεκα ώρες, λοιπόν, τής μένουν, για να θυμηθεί, να αναπλάσει, να επινοήσει, να κατασκευάσει, μια ιστορία ζωής, να δοκιμάσει τις δυνατότητες που έχει η γλώσσα της να αναπαραστήσει τα γεγονότα. Όσα έζησε, όσα λησμόνησε, όσα λαχτάρησε, όσα φοβήθηκε.

Μαζί με την ηρωίδα μου, σαν συγγραφέας, αναρωτιέμαι μαζί της,  τί μπορεί να κάνει ο λόγος, η γλώσσα; Τι μπορεί να κάνει για τα κενά της μνήμης της, πώς μπορεί να προστατευτεί από αυτά τα κενά; Ή πώς μπορεί να αφεθεί σ’ αυτά τα κενά;  Πώς μπορεί να τα εμπιστευτεί; Και μήπως έχουν κάτι να της πουν αυτά τα κενά της μνήμης;

Τι μπορεί να κάνει με τα κενά της μνήμης, μια γυναίκα που έχει άνοια; Αυτό το «α» το στερητικό, της άνοιας, όμως δεν ισχύει εδώ. Είναι ένα «α» εμπλουτιστικό στην περίπτωσή της. Όλα αυτά που ξεχνάει είναι ένας πλούτος στην ιστορία της.

Κρ.Π.: Σε μία μεταβατική φάση του κάθε ανθρώπου, σε μία… μετακόμιση, δηλαδή, μεταφορικά ή κυριολεκτικά, έχει σημασία, υπάρχει ανάγκη, να ανανοηματοδοτήσουμε την ιστορία μας και τα κενά της;

Φ.Τσ.: Ναι, είμαστε πλάσματα υπό μετακόμιση έτσι ή αλλιώς, για να μη πω ότι ζούμε σε ένα σύμπαν υπό μετακόμιση. Με αυτή την έννοια, αυτή η γυναίκα, είναι μία εμβληματική φιγούρα. Ίσως δεν είναι τυχαίο και το όνομά της, Ευρυδίκη, που όπως συμβολίζεται από την μυθολογία, είναι ανάμεσα στο εδώ και στο επέκεινα.

Βέβαια η γοητεία με τη γραφή, είναι ότι μεταμορφώνει τον συγγραφέα σε αναγνώστη. Μοιράζομαι τώρα μαζί σου σκέψεις εκ των υστέρων, αφού τελείωσε το βιβλίο.

Υπάρχει αυτό το μαγικό εκ των υστέρων, που πολλαπλασιάζει ένα βιβλίο, σε κάνει να νομίζεις ότι μπορεί να είναι δέκα και είκοσι βιβλία, άπειρα βιβλία μαζί, γιατί κάθε φορά σού προσφέρεται για μια διαφορετική ανάγνωση. Άρα είναι σα να σου χαρίζεται και μια νέα ζωή.

Ο συγγραφέας, είναι λίγο σα να έχει την ψευδαίσθηση ότι δεν πεθαίνει ποτέ, σα να του χαρίζεται άλλη μια ζωή, όπως με τη Σεχραζάτ και τον πέρση βασιλιά στο Χίλιες και μια νύχτες, που όσο του έλεγε την ιστορία δεν την σκότωνε, δεν πέθαινε.

Είναι η αγωνία, επομένως, η ιστορία να μην τελειώσει ποτέ για να μην πεθάνεις, ή ίσως η Ευρυδίκη κομίζει αυτή την αγωνία: Η ιστορία να μην τελειώσει ποτέ! Και δεν τελειώνει ποτέ, γι’ αυτό και δεν πεθαίνει η ηρωίδα μου.

Κρ.Π.: Κι αν τελειώσει βίαια η ιστορία και η ανανοηματοδότησή της, χάνεται και η δυνατότητα του μοιράσματος με τους άλλους;

Φ.Τσ.: Έχει κακό τέλος η ιστορία που δεν ανανοηματοδοτείται και δεν μοιράζεται. Ενδέχεται να βρεθείς σαν πτώμα, φιμωμένος, βιασμένος, κρυμμένος, από ένα άλλο επίσης πτώμα που υποδύεται τον άνθρωπο, που έχει κι αυτός χάσει ή που του έχουν στερήσει τη δυνατότητα ομιλίας του, την δυνατότητα αφήγησής του.

Κρ.Π.: Η Ευρυδίκη, δεν έχει χάσει την ομιλία της, αλλά έχει έναν δικό της τρόπο να ανανοηματοδοτεί τις λέξεις…

Φ.Τσ.: Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο, την βρίσκουμε σε μια στιγμή να λέει ότι είναι ποιήτρια, γιατί είναι σα να βλέπει τις λέξεις για πρώτη φορά.

Αυτό, το να βλέπει κάποιος τις λέξεις για πρώτη φορά, μπορεί να το κάνει ένα παιδάκι, μπορεί να το κάνει ένας τρελός, μπορεί να το κάνει ένας ανοϊκός, μπορεί όμως να το κάνει κι ένας μεγάλος συγγραφέας, όπως ο Χέμινγουέι: «Σε όλη μου τη ζωή κοίταζα τις λέξεις σα να τις βλέπω  πρώτη φορά». Να βλέπουμε για πρώτη φορά, τη λέξη, ή το θαύμα της ζωής. Σα να γεννιέται η λέξη από το πουθενά. Σα να είναι ένας Θεός, δηλαδή.

Εδώ, στο θαύμα της λέξης, στην έκπληξη που γεννά, είναι το σημείο τομής, που συναντάται ένας συγγραφέας με έναν αλλαφροϊσκιωτο, με έναν ανοϊκό ή με ένα μωρό.

Όσοι γράφουν το νιώθουν μέσα στο δέρμα, στο μυαλό, στην καρδιά τους, πως «είναι άνθρωποι οι λέξεις, κι αν δεν τις ακούσεις, πεθαίνουν».

Κρ.Π.: Γι’ αυτό ακριβώς, επειδή η Ευρυδίκη έχει αυτή την σχέση έκπληξης με τις λέξεις, μπορεί να πραγματοποιήσει και το παιδικό της όνειρο, που είναι ν’ αρχίσει να γράφει;

Φ.Τσ.: Που είναι να γράφει ή να μην τελειώνει ποτέ η εξιστόρηση της ιστορίας, που λέγαμε πριν… Να αρχίζει ξανά.

Και δεν είναι τυχαίο, που σε εκείνο το σημείο υπάρχει ένα απόσπασμα από την Οδύσσεια. Γιατί ο Οδυσσέας επιστρέφει στην Ιθάκη για να ξαναφύγει. Δεν μένει στην Ιθάκη. Νομίζουμε ότι τελειώνει η ιστορία του, με την επιστροφή στην Ιθάκη, αλλά δεν τελειώνει. Μένει λίγο, και φεύγει ξανά. Κι αυτό είναι αυτό που κάνει τον Οδυσσέα, Οδυσσέα: Όχι το ότι επέστρεψε, αλλά ότι δεν έμεινε εκεί που επέστρεψε.

Κρ.Π.: Άρα το μεγαλύτερο «έγκλημα» είναι να σταματήσουμε το ταξίδι μιας ιστορίας;

Φ.Τσ.: Είναι σαν το ακίνητο σώμα. Το ακίνητο παραπέμπει στο νεκρό. Παραπέμπει στην κακοποίηση, παραπέμπει σε μια φρικτή ιεροτελεστία θανάτου.

Κρ.Π.: Αυτό είναι, θα λέγαμε, και το κύριο μήνυμα της Μετακόμισης; Ότι μια ανθρώπινη ιστορία, δεν πρέπει να τελειώνει ποτέ; Κι ότι συνέχεια χρειάζεται να ανανοηματοδοτείται και να μοιράζεται;

Φ.Τσ.: Ναι! Χρειάζεται όμως κάποιος να είναι εκεί, για να την αφουγκραστεί και να σε κάνει να πιστέψεις ότι αξίζει, κι ότι αυτή η ιστορία, δεν είναι κάτι που το λες μόνο εσύ στον εαυτό σου σαν κάποιον που ονειροβατεί, που μέσα στο ύπνο του μιλάει και ακούει πίσω του την ηχώ της φωνής του, να επαναλαμβάνει αυτά που λέει.

Κρ.Π.: Το μοίρασμα έχει μεγάλη σημασία, δηλαδή. Όπως έχει πει ο ψυχαναλυτής Κώστας Νασίκας, πως: Αν δεν μοιράζονται τα βιώματα, χάνεται η ανθρώπινη διάσταση;

Φ.Τσ.: Το μοίρασμα, ή μια συνακρόαση.

Κρ.Π.: Όπως και στο βιβλίο σου, που η Ευρυδίκη Ματθαίου, λέει ότι θα πρότεινει στην νεαρή ψυχολόγο: «Για μια και μόνο ώρα να ήμασταν μαζί»;

Φ.Τσ.: Ναι, αυτό το «μαζί», που είναι μια λέξη που την έχουμε ευτελίσει και την έχουμε κάνει  διαφημιστικό σλόγκαν.

Αυτό το «μαζί» είναι μια ιερή έννοια. Πάμε να την αδειάσουμε από το νόημά της, αλλά αυτό το «μαζί» έχει ένα νόημα που από μόνο του αντιστέκεται, που πραγματικά τιμάει την μοναχικότητα του λόγου.

Δηλαδή, αυτό το «μαζί» κάνει το λόγο να αποκτά μια δύναμη, σα να τον ανασύρει από το λήθαργο και τη λήθη του εαυτού.

Κρ.Π.: Μαζί, για μην αποκλειστεί κανείς, δηλαδή. Μα, και αρχετυπικά από την αρχαία Ελλάδα, η μεγαλύτερη ύβρις ήταν ο αποκλεισμός κάποιου από την κοινότητα, ή να τον ξεχάσουν. Ο αποκλεισμός, η αδικία και η λήθη, ανάγκαζαν τις επόμενες γενιές να εμπλακούν για εξιλέωση. Άρα πώς να αντέξει να αποκλείσει κάποιος από το ίδιο το μυαλό του τη ζωή του;

Φ.Τσ.: Αυτή η άγνωστη γλώσσα, που δεν μπορεί να επικοινωνηθεί. Αν κάποιος δεν μπορεί να επικοινωνήσει τη γλώσσα του και να μοιραστεί την ιστορία του, ανοίγει ο δρόμος για την βια. Αυτή είναι και η διαγενεαλογική διάδοση της βίας. Είναι ένα τρομακτικό στίγμα, κάθε εποχής, το ότι μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Είναι ο κύκλος της βίας που αναπαράγεται.

Κρ.Π.: Οπότε για να αντέξει η ηρωίδα τον «αποκλεισμό» της μέσα σε ένα γηροκομείο, για να το πούμε με άλλα λόγια, εφευρίσκει έναν δικό της τρόπο;

Φ.Τσ.: Και που δεν είναι μόνο ένας αποκλεισμός μέσα σε ένα γηροκομείο, είναι και ένας αποκλεισμός μέσα σε μία τάξη πραγμάτων και σημαινόντων, όπου, π.χ.: ο ουρανός πρέπει να είναι μπλε, ο μαθητής πρέπει να είναι ήσυχος ή άτακτος, το ύφασμα πρέπει να είναι μονόχρωμο ή πολύχρωμο, όπου οι λέξεις πρέπει να έχουν ένα μόνο συγκεκριμένο νόημα.

Κι όταν πας να αναταράξεις αυτό το νόημα, και να πεις π.χ.: ο άτακτος ουρανός ή ο μπλε μαθητής, βάζοντάς τις λέξεις σε μια άλλη μεταξύ τους σύναψη, αυτόματα αυτή η διαφοροποίηση σε αποκλείει από την τάξη των έλλογων όντων.

Η κυρία Ευρυδίκη θέλει να το υπερασπιστεί αυτό, δεν θέλει αυτό να είναι ένας δείκτης της έκπτωσης λόγω γήρατος των νοητικών της λειτουργιών.

Η κυρία Ευρυδίκη διεκδικεί ο ιδιαίτερος τρόπος που αντιλαμβάνεται τον κόσμο να είναι ένας δείκτης ενός δημιουργικού μυαλού, που εξακολουθεί με τους δικούς του όρους να ξαναγράφει την ιστορία. Μέσα στην περιβάλλουσα ρευστότητα  να προσλαμβάνει συνεχώς με νέους όρους, το νόημα των πραγμάτων.

Κρ.Π.: Και να ανακατασκευάζει συνέχεια το παρελθόν, άρα το παρόν και το μέλλον;

Φ.Τσ.: Ένα χαρακτηριστικό σημείο είναι το οικογενειακό άλμπουμ, που φτιάχνει για το θετό μωρό της, που βρήκε στην χώρα των προγόνων της την Κωνσταντινούπολη, και δεν ξέρει από που κατάγεται. Μπορεί να είναι εβραιοπουλάκι, μπορεί να είναι μουσουλμανάκι, μπορεί να είναι χριστιανάκι.

Φτιάχνει, λοιπόν αυτό το άλμπουμ με φωτογραφίες που διαλέγει από ένα παλαιοπωλείο, κατασκευάζει μια βιολογική οικογένεια για το παιδί της. Φτιάχνει μια ιστορία από το πουθενά. Γιατί η ιστορία είναι κι αυτή που φτιάχνουμε εμείς για τον άλλον, και όχι αυτή που ο άλλος έζησε.

Κρ.Π.: Όμως φαίνεται πως το παιδί αυτό μεγαλώνοντας αντέδρασε σε αυτή την κατασκευή.

Φ.Τσ.: Ναι, αντέδρασε η κόρη της, γιατί δεν αντέχεται τελικά μια άκρως κατασκευασμένη ιστορία. Δεν πρόλαβε να έχει τα υλικά για να ξεχωρίσει μια άλλη αλήθεια που μπορεί να κρύβεται μέσα στην κατασκευή. Θέλεις να έχεις τη θαλπωρή μίας ιστορίας όπως έγινε, κι όχι όπως τη φαντάστηκε η μαμά σου. Εκεί, αρχίζουν τα δύσκολα. Το μωράκι της μεγάλωσε, έγινε κοπέλα, που θέλησε να μάθει μια αλήθεια που δεν πρόλαβε η μητέρα της να μοιραστεί μαζί της. Μια αλήθεια αποδεσμευμένη από το «γεγονός».

Αυτό το βιβλίο κάπου βασανίζεται με το καθεστώς της αλήθειας και του ψεύδους. Δηλαδή, βασανίζεται να τοποθετηθεί στο καθεστώς τού τι είναι αλήθεια, τι είναι ψεύδος, τι είναι απάτη… Η φράση του Paul Veyne «Η αλήθεια δεν είναι η ύψιστη των γνωστικών αξιών» είναι συνεχώς στο μυαλό μου.

Κρ.Π.: Και ο καθένας έχει ανάγκη να έχει για τον άλλον μια ιστορία συγκεκριμένη, αλλά καμία ιστορία δεν είναι συγκεκριμένη; Και γι αυτό χρειάζεται το μαζί και το μοίρασμα σε μία συνεχή εξέλιξη των ιστοριών μας; Διότι αν γίνουν συγκεκριμένες, όπως είπες, και μπει μια τελεία και μια παύλα, έρχεται ο θάνατος;

Φ.Τσ.: Από τη στιγμή που γεννιόμαστε μέχρι που θα πεθάνουμε, παλεύουμε ανάμεσα σε μια ζωτική ανάγκη για ασφάλεια και σε μια εξίσου ζωτική ανάγκη για ελευθερία.

Κρ.Π.: Τελικά όμως μια μορφή ασφάλειας από πού μπορεί πραγματικά να προέλθει; Από το μαζί; Από τη γνώση ότι ο άλλος είναι εκεί, δίπλα μας;

Φ.Τσ.: Ναι, κι ότι μέσα στην ελευθερία δεν κινδυνεύεις να κακοποιηθείς, δεν κινδυνεύεις να αφανιστείς, ότι υπάρχει και ασφάλεια μέσα στην ελευθερία, μέσα στην αυτοδιάθεση. Θα είναι ο άλλος εκεί, ή ο άλλος εαυτός σου για να σε προστατεύσει, να σε περιθάλψει.

Το μητρικό στοιχείο, τελικά, αυτή η φαντασίωση μιας μητέρας που θα σε περιέχει μέσα στην αγκαλιά της. Κι ότι αυτή η μητρική αγκαλιά, θα υπάρχει μέσα στο καθεστώς ελευθερίας. Αυτό είναι.

Κρ.Π.: Μια μητρική αγκαλιά, που πρέπει και εμείς να την προσφέρουμε στον εαυτό μας και στους άλλους, και οι άλλοι στον εαυτό τους και σε μας…

Φ.Τσ.: …Που να μην υπάρχει μόνο στη βρεφική, αλλά και στην ενήλικη ζωή σου. Στην ενήλικη, ελεύθερη, αυτοδύναμη, υποτίθεται, ζωή σου. Δεν την υπονομεύει, συμπορεύεται μαζί της, αυτό το στοιχείο του μητρικού.

Κρ.Π.: Μα, δεν λέμε ότι, οι άνθρωποι ενηλικιώνονται όταν γίνουν οι γονείς του εαυτού τους; Άρα πρέπει να έχουμε πάντα μέσα μας αυτό το μητρικό και το πατρικό;

Φ.Τσ.: Ίσως εκεί βρίσκεται και η μυστική δύναμη των λέξεων: Μια υπόσχεση για αυτή την ασφάλεια μαζί με ελευθερία…

Φωτεινή Τσαλίκογλου, Η μετακόμιση, Εκδόσεις Καστανιώτη – 2016

«Όταν μεγαλώσω, δεν ξέρω τι θα θέλω να κάνω, μπορεί να μου αρέσει να γίνω συγγραφέας και να γράφω ιστορίες. Μπορεί να θέλω να γίνω γιατρός. Μπορεί να είμαι τυχερή… Να βρω το φάρμακο που θα διώχνει μακριά τις σφαίρες, την πείνα, τα άγρια μάτια».

Να κατασκευάζεις μια ιστορία ή πολλές διαφορετικές κι ασύμβατες μεταξύ τους ιστορίες για τον εαυτό σου και τον κόσμο. Δεν υπάρχει τίποτα πιο αληθινό από αυτές τις επινοημένες ιστορίες ζωής.

Η Ευρυδίκη Ματθαίου γεννήθηκε στις 19 Απριλίου του 1937. Η μετακόμιση είναι η αληθινή ιστορία της ζωής της, όπως κατάφερε να την αναπλάσει στη μνήμη της μια νύχτα του 2019: μετά τον πόλεμο χάνει τη μικρή αδελφή της από αδέσποτη σφαίρα, δεκατεσσάρων χρόνων μέσα σε ένα περίπτερο κάνει έρωτα για πρώτη φορά, η μαμά ακούει Τένεσι Ουίλιαμς στο ραδιόφωνο, ένας εξόριστος άντρας είναι ερωτευμένος με τον πατέρα της, αργότερα ένα ξένο μωρό στην Κωνσταντινούπολη γίνεται δικό της μαζί με ένα κλεμμένο οικογενειακό άλμπουμ, μια γάτα, η Καρλότα, αδιαφορεί για τα νεκρά παιδιά στις θάλασσες του Αιγαίου.

Γερνάω, θυμάμαι, λαχταρώ, επινοώ, επισκευάζω τα κενά μνήμης, ανακαλύπτω. Γεννιέμαι ξανά.

Η Ευρυδίκη λίγο πριν από το τέλος πραγματοποιεί το παιδικό της όνειρο.

Κεντρική φωτογραφία: Αλέξανδρος Ακρίβος

Δημοσιεύτηκε: http://tvxs.gr/news/biblio/foteini-tsalikogloy-eimaste-plasmata-ypo-metakomisi

Ο Κώστας Νασίκας για τις Εξορίες Γλώσσας: Η μαρτυρία ως επιβίωση

 

nasikas[…] Η έννοια της εξορίας αφορά το βίωμα αυτών που έζησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, σε απάνθρωπες συνθήκες αλλά και γενικότερα όλα αυτά τα ανείπωτα που μπορεί να κουβαλάει κανείς μέσα του, όπου και να ζει, όποια γλώσσα και να μιλάει. Και όλη η ιστορία είναι, το πώς μπορούν όλα αυτά τα ανείπωτα να πάρουν μορφές μαρτυρίας, έκφρασης και μοιράσματος. Γιατί, όπως έχουμε πει και παλιότερα, αν δεν μοιράζονται τα βιώματα, χάνεται η ανθρώπινη διάσταση […]
Ο ψυχαναλυτής Κώστας Νασίκας, ο οποίος είναι μέλος της Γαλλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας (APF), διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Lyon-1 και είναι ιατρικός υπεύθυνος του «Οίκου του Εφήβου» της Λιόν, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή το βιβλίο του Εξορίες γλώσσας, που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη, αφηγούμενος την προϊστορία και την ιστορία της συγγραφής της εν λόγω έκδοσης, από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο.

Η προϊστορία του βιβλίου –γιατί υπάρχει πάντα μια προϊστορία- έχει δύο παράλληλους δρόμους:

  1. Ο ένας αποτελείται από μια σειρά εργασιών έρευνας, σκέψης, αλλά και ζωγραφικής,
  2. Και ο δεύτερος παράλληλος δρόμος ήταν η δική μου προσωπική ψυχανάλυση, όπως και η εκπαίδευσή μου ως ψυχαναλυτής – γιατί αυτά τα δύο πράγματα δεν χωρίζονται και πάντα συνεχίζονται.

Αυτοί οι δύο δρόμοι, δεν συναντιούνται εύκολα, και ορισμένες φορές -για πολύ κόσμο- τα αντικείμενα έρευνας, ζωγραφικής ακόμα και λογοτεχνίας, ξαναεπεξεργάζονται κατά κάποιον τρόπο βαθύτερες εσωτερικές προβληματικές χωρίς οι συγγραφείς τους να έχουν συνείδηση γι’ αυτό.

Από πλευράς ερευνητικών εργασιών, είχα κάνει παλιότερα μία εργασία γύρω από τη ψυχοσωματική, αλλά με την έννοια ό,τι από τα πολλά αισθητηριακά ίχνη που συνθέτουν τη μνήμη, ένα μικρό μέρος μπαίνει μέσα σ’ αυτή, και πολλά άλλα παραμένουν στον αισθητηριακό χώρο και μόνο. Ένα είδος υπο-μνήμης, θα λέγαμε, που δεν μπορεί να γίνει συνειδητή μνήμη.

Μια άλλη εργασία για την οποία σας είχα μιλήσει και παλιότερα, είχε τίτλο: «Το τραύμα και η γλώσσα», που αποτελούνταν από δύο κεφάλαια, το ένα λεγόταν «Τραύμα και δημιουργία της γλώσσας» και το άλλο «Τραύμα και καταστροφή της γλώσσας», που σημαίνει τραυματισμός, με την έννοια ότι δεν μπορεί να ειπωθεί τίποτα, δεν μπορεί να μοιραστεί, και παραμένει εσωτερικά, σε αυτόν τον χώρο της καταστροφής της γλώσσας, να επαναλαμβάνεται μέσα από εικόνες, από αισθήσεις, κλπ.

Αυτή είναι η προϊστορία από πλευράς επιστημονικών εργασιών.

Από πλευράς εσωτερικής – ψυχαναλυτικής πορείας υπάρχει κάτι άλλο που συνδέεται και με τη ζωγραφική, και είναι πως τελειώνοντας την ψυχανάλυση (η οποία δεν τελειώνει ποτέ ουσιαστικά) ανακάλυψα σιγά σιγά –με την έννοια ότι νωρίτερα δεν είχα καμία γνώση επ’ αυτού και χωρίς να έχω καμία μνήμη- πως είχα ζήσει τα πρώτα μου χρόνια σε έναν καταυλισμό μετακινηθέντων πληθυσμών στο τέλος του ελληνικού εμφυλίου,– διότι τα χωριά είχαν εκκενωθεί και είχαν αναγκάσει όσους βρήκαν εκεί να κατέβουν στον κάμπο και να ζουν υπό την επίβλεψη του στρατού, της αστυνομίας και υπό την τρομοκρατία παραστρατιωτικών οργανώσεων. Ο πατέρας μου ήταν ήδη εξορία στον Άη Στράτη.

Γι’ αυτό το γεγονός της ζωής μου σε αυτόν τον καταυλισμό δεν έχω καμία προσωπική μνήμη, αλλά μόνο ακούσματα από αφηγήσεις άλλων. Αυτό που κατάλαβα αργότερα προσέχοντας τις εργασίες και τα θέματα που με απασχολούσαν, ακόμα και μέσα από τη ζωγραφική, ήταν το πώς τα διάφορα ασυνείδητα ίχνη και βιώματα παίρνουν μορφή. Όχι μορφή λόγου, αλλά μορφή εσωτερικής αναπαράστασης, πριν το λόγο.

Αυτές λοιπόν ήταν οι προϊστορικές αφετηρίες για το βιβλίο, θεωρητικές, ζωγραφικές και ψυχαναλυτικές.

Γύρω από το θέμα για παράδειγμα «Τραύμα και καταστροφή της γλώσσας», είχα ήδη γράψει και διαβάσει άφθονα κείμενα με μαρτυρίες διαφόρων επιβιωσάντων, όπως ο Primo Levi, ο Αntelme εδώ στη Γαλλία και άλλοι. Αυτά με τραβούσαν από παλιά από ένα επιστημονικό ενδιαφέρον, από ένα ανθρώπινο ενδιαφέρον, από ένα ψυχαναλυτικό ενδιαφέρον, και πιθανώς από ένα βαθύτερο προσωπικό ενδιαφέρον χωρίς να το ξέρω.

Κι έτσι, σε μια στιγμή, όλα αυτά κάπου ενώθηκαν και άρχισα να γράφω το βιβλίο Εξορίες γλώσσας, που το πρώτο κεφάλαιό του, είχε αφετηρία ένα άλλο βιβλίο το LTI: Lingua Tiercii Imperium, που είχα διαβάσει και με είχε αφήσει άναυδο, γιατί περιγράφει όλη την εξορία της αυθεντικής γλώσσας μέσα στη γλώσσα του κόμματος των ναζί:

Πρέπει οι λέξεις να λένε άλλα πράγματα απ’ ότι έλεγαν πριν. Σε αυτό το βιβλίο βλέπουμε πάρα πολύ καλά, πως σιγά σιγά η γλώσσα αλλάζει.

Διαβάζοντας το βιβλίο αυτό, είχα παραμείνει, στο πως ο ίδιος ο συγγραφέας του, ο Victor Klemperer άρχισε να ενδιαφέρεται γι’ αυτό το θέμα. Ο ίδιος ήταν ένας καθηγητής φιλολογίας και ένα βράδυ το 1939-40 που έβλεπε τις ειδήσεις στην τηλεόραση, είδε μια ομάδα ναζιστών να παρελαύνει με ένα ταμπούρλο στην αρχή της παρέλασης, που έδινε το ρυθμό. Κι αυτό που του έκανε εντύπωση, ήταν πως ο ρυθμός του ταμπούρλου ήταν ενσωματωμένος από όλη την ομάδα. Περπατούσαν σα να ήταν όλοι ένα ταμπούρλο!

Και αυτή η εικόνα, του ότι όλα τα άτομα είχαν γίνει ένα ταμπούρλο, του έφερε τη σκέψη ότι η γλώσσα είναι σε κίνδυνο. Κάτι το οποίο δεν το εξηγεί, και ούτε το καταλαβαίνει καν. Έτσι όμως αρχίζει να φροντίζει τη γλώσσα, να κρατάει σημειώσεις για το πώς η γλώσσα δέχεται συνεχώς μετατροπές που της επιβάλλονται από το κόμμα των ναζί, αφενός μεν για να κρύψει αυτά που συμβαίνουν στην πραγματικότητα, και να επιβάλλει στο βάθος –κι αυτό το αναλύω σιγά σιγά σε αυτό το κεφάλαιο- μια από-υποκειμενοποίηση του κάθε πολίτη.

Και ο σκοπός –ένας σκοπός που δεν τον καταλαβαίνει κανένας- είναι αυτή η από-υποκειμενοποίηση να λειτουργεί σαν μηχανή καταστολής, ώστε να μη μπορεί κανείς να σκεφτεί μέσα από αυτή τη γλώσσα, αλλά μόνο να επαναλαμβάνει τσιτάτα του κόμματος. Σαν να δημιουργήθηκε, ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης της γλώσσας που από-υποκειμενικοποιεί την κάθε σκέψη. Και έτσι φτάνω και στην εξήγηση, για το πώς, βλέποντας το ταμπούρλο, έρχεται η ιδέα στον Victor Klemperer να αισθανθεί ότι η ιδία ότι η γλώσσα είναι σε κίνδυνο.

Σε αυτό το πρώτο κεφάλαιο, αναλύεται, λοιπόν, το πως η αυθεντική γλώσσα πάει εξορία μέσα στη μηχανοποιητική γλώσσα -ταμπούρλο του ναζιστικού κόμματος.

Στο δεύτερο κεφάλαιο, περιγράφεται το πώς μιλάει τη γλώσσα ένας μεγάλος ναζί, ο Άιχμαν, ο οποίος πλέον δικάζεται. Τους διάφορους λόγους του στο δικαστήριο, τους κατέγραψε η Χάνα Άρεντ η οποία λέει ότι δεν καταλαβαίνουμε πως συμβαίνει να μιλάει αυτός ο άνθρωπος για τόσο τραγικά γεγονότα και εμείς να τον ακούμε και να γελάμε. Πρέπει, λέει, να ζητήσουμε από έναν ψυχίατρο να μας εξηγήσει. Και λέει επίσης, πως ο Άιχμαν, δίνει την εντύπωση όταν μιλάει, πως δίνει τη μάχη εναντίον της γλώσσας και κάθε φορά τη χάνει.

Οπότε, επανέρχομαι εγώ από την άλλη οπτική γωνία, και βλέπω τον Άιχμαν να μιλάει τη γλώσσα του κόμματος των ναζί, προσπαθώντας να μιλήσει για τον εαυτό του. Και εννοείται πως δεν μπορεί να μιλήσει για τον εαυτό του διότι είναι από-υποκειμενοποιημένος, και λέει τσιτάτα διάφορα, τα οποία προκαλούν το γέλιο, ενώ περιγράφει το πως πάρθηκε η απόφαση το 1942, της Τελικής Λύσης, δηλαδή της εξόντωσης των εβραίων, δηλαδή του λεγόμενου ολοκαυτώματος, της μαζικής καταστροφής της ανθρώπινης διάστασης.

Και ενώ μιλάει γι αυτή την κατάσταση με λόγια που δεν είναι υποκειμενικά, προκαλεί το γέλιο. Γι’ αυτό το κεφάλαιο λέγεται: Η σχιζοφρενής γλώσσα. Δηλαδή, η γλώσσα είναι σχιζοφρενής.

Αυτό το κεφάλαιο, με τίτλο Η σχιζοφρενής γλώσσα, το διάβασε ένας φίλος μου που είναι διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Ερευνών της Γαλλίας, στη γλωσσολογία, και έγραψε ένα άρθρο σε μία από τις μεγαλύτερες εφημερίδες της Νορβηγίας, όταν δικαζόταν ο Τόμας Αντρέα Μπρέιβικ που είχε σκοτώσει 77 άτομα και τον βγάλανε σχιζοφρενή σε πρώτη φάση, γιατί έλεγε διάφορα ακατάληπτα και δεν τον καταλαβαίνανε.

Αυτός ο φίλος μου, λοιπόν, έγραψε ένα άρθρο που έλεγε πως αυτά τα ακατάληπτα που λέει ο Μπρέιβικ, είναι όροι από ναζιστικά κόμματα άλλων χωρών, και τελικά είναι σχιζοφρενής η γλώσσα που μιλάει, και όχι ο ίδιος. Και τελικά, ενώ τον είχαν βγάλει σχιζοφρενή και μη δικάσιμο, του ξαναέκαναν δεύτερη εξέταση και τον έβγαλαν υπεύθυνο.

Δηλαδή, αυτή η έννοια ότι η γλώσσα είναι σχιζοφρενής κι όχι το άτομο, έφερε στο σημείο να ξαναεξεταστεί αυτός που είχαν βγάλει σχιζοφρενή, ο οποίος είχε σκοτώσει, ρατσιστικά και μόνο, 77άτομα.

Στη συνέχεια, το τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου με τίτλο «Αυτοεξόριστος από τη γλώσσα: Ο Πάουλ Τσέλαν», μελετά κυρίως την περίπτωση του ουκρανού Πάουλ Τσέλαν, ενός αναγνωρισμένου πλέον παγκοσμίως μεγάλου ποιητή, που όταν ήταν 12 χρονών τον έκλεισαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Τους γονείς του δεν τους ξαναείδε και μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου βρέθηκε στη Γαλλία. Ο ίδιος μετέφραζε γερμανούς ποιητές στα γαλλικά, αλλά κυρίως έγραφε ποίηση στα γερμανικά.

Είχε πει: «Το χέρι που θα ανοίξει το βιβλίο μου μπορεί να έχει σφίξει το χέρι του δολοφόνου της μητέρας μου. […] Και θα μπορούσε να συμβεί και κάτι ακόμα χειρότερο […]. Και εντούτοις, αυτό είναι το πεπρωμένο μου: να πρέπει να γράφω ποιήματα στα γερμανικά»

Έγραφε, λοιπόν, στα γερμανικά ποίηση, με σκοπό –όπως εξηγούσε- να ξαναδώσει στη γλώσσα τη ζωή της, που την είχε χάσει από τους ναζιστές. Μέσα σε αυτή την αναζήτηση –σε ένα μεγάλο βαθμό τρελή- του συνέβησαν δύο πράγματα:

Ήθελε ένας μεγάλος γερμανός διανοούμενος, ο Χάιντεγκερ, να αναγνωρίσει το έγκλημα που είχε γίνει στη γλώσσα, και προσπάθησε μέσω των γνωριμιών του να τον συναντήσει, γιατί θεωρούσε πως αν ένας μεγάλος διανοούμενος αναγνώριζε το έγκλημα που έγινε στη γλώσσα, θα μπορούσε να ξαναβρεί τη ζωή της, να γίνει κάποια, θα λέγαμε, θεραπεία στη γλώσσα.

Τελικά τον βρήκε και μάλιστα κατάφερε να τον καλέσει ο ίδιος ο Χάιντεγκερ σε μια καλύβα που είχε πάνω στον Μέλανα Δρυμό. Εκεί ο Τσέλαν του ζήτησε αυτό που ήθελε ακριβώς, αλλά λίγες μέρες μετά έγραψε ένα ποίημα στο οποίο μιλάει για την απογοήτευσή του, ότι ο Χάιντεγκερ δεν θέλησε να αναγνωρίσει με τίποτα αυτό που του ζήτησε.

Κάποιους μήνες μετά, το Μάρτη του 1970, ήταν καλεσμένος στη Χαϊδελβέργη και διάβαζε ποιήματά του στα γερμανικά. Μέσα στο ακροατήριο ήταν και ο Χάιντεγκερ, ο οποίος τον περιφρόνησε. Είχε προηγηθεί και η περιφρόνηση κάποιων γερμανών δημοσιογράφων που είπαν ότι γράφει καλή ποίηση στα γερμανικά γιατί δεν καταλαβαίνει τη γλώσσα, γιατί δεν είναι γερμανός.

Δηλαδή, όλη η διαδικασία του Τσέλαν, ήταν να μπει μέσα στο «εμείς» αυτών που μιλάνε την ίδια γλώσσα, για να επανορθώσει την ίδια τη γλώσσα. Και απ” αυτό το «εμείς» τον έδιωξαν απ’ έξω. Έξω από τη γλώσσα, έξω από το «εμείς».

Τότε ο Πάουλ Τσέλαν, μετά από αυτά τα γεγονότα, γύρισε από τη Χαϊλδεβέργη στη Γαλλία και αυτοκτόνησε πέφτοντας στον Σηκουάνα.

Λέγεται και κάτι άλλο σε αυτό το τρίτο κεφάλαιο: Το πως ο Ναζισμός βασίστηκε στο Ρομαντισμό. Η καλλιέργεια του τέλειου, που έφερε ο Ρομαντισμός. Σαν πολιτικό ρεύμα ο Ρομαντισμός, της καλλιέργειας του τέλειου, αφενός μεν το 1870 παρατηρούμε τις πρώτες ρατσιστικές τάσεις και καίγονται βιβλία ξένων στη Γερμανία. Τότε ο Χάινε, που ήταν ποιητής εκείνης της εποχής, λέει: «Εκεί που καίγονται βιβλία, κάποια μέρα θα καούν άνθρωποι».

Θεωρείται, λοιπόν, ότι αυτή η αναζήτηση του τέλειου που έδωσε σαν πολιτικό ρεύμα ο Ρομαντισμός, την ξαναπαίρνει ο Ναζισμός. Ξαναέρχεται να δώσει αυτή την τάση του τέλειου, σαν πολιτικό κίνημα. Και η τάση του τέλειου έρχεται στη σκέψη του Χάιντεγκερ το 1926 που βγάζει το βιβλίο του «Είναι και χρόνος», που μιλάει για την έννοια της πατρίδας ως τόπος, ως ρίζες, και τη θεωρεί σημαντική έννοια για τη σύσταση της ταυτότητας του είναι.

Τότε κανένας δεν το πρόσεξε, αλλά σ’ αυτή την έννοια της πατρίδας όπως την εννοεί ο Χάιντεγκερ, με την έννοια της καθαρής ρίζας της γενεαλογίας, της καθαρότητας του αίματος, βασίστηκε ιδεολογικά ο Ναζισμός, και μέσα σ’ αυτή γλίστρησε όλος ο γερμανικός λαός.

Το τέταρτο κεφάλαιο, το οποίο ίσως είναι το κεντρικότερο στο βιβλίο, λέγεται «Αντίσταση μέσα στη γλώσσα». Η αντίσταση με τη γλώσσα. Με την έννοια ότι όταν κάποιος ζήσει ανείπωτες τραυματικές καταστάσεις που κινδυνεύει και η ζωή του, εκείνο που του επιτρέπει να επιβιώσει, είναι το ότι θα μπορέσει να μαρτυρήσει κάποια στιγμή όσα έζησε, το γεγονός ότι θα μοιραστεί αυτό που έζησε με άλλους.

Η ελπίδα να μαρτυρήσουμε κάτι σε άλλους, μπορεί να μας επιτρέψει να επιβιώσουμε. Εδώ μπορεί να γίνει μια αναφορά και στο βιβλίο Block 25 τη μαρτυρία ομηρίας της Καρολίνας  Ναχμούλη – Γαβριηλίδου, μητέρας του εκδότη Γαβριηλίδη, που κράτησε ημερολόγιο και επιβίωσε.

Οπότε αυτό το κεφάλαιο μιλάει για τη μαρτυρία, και σε πάρα πολλούς που έγραψαν τις μαρτυρίες τους, όπως ο Primo Levi, και πολλοί άλλοι.

Λίγο μετά, υπάρχει ένα υποκεφάλαιο με τίτλο «Περιχάραξη του άφατου» καθώς πολλές φορές η μαρτυρία, δεν καταφέρνει να περάσει στο λόγο το βίωμα, και ίσως μόνο καταφέρνει να περιχαρακώσει το ανείπωτο, ώστε να μη γίνει πηγή ψυχικής καταστροφής. Και ορισμένες φορές, παρά τη μαρτυρία, δεν το καταφέρνει κι έτσι βλέπουμε τον Primo Levi και πολλούς άλλους μάρτυρες να αυτοκτονούν με την ενοχή ότι είναι ψευδείς μάρτυρες.

Άλλο ένα υποκεφάλαιο, μιλάει για το παιδικό βλέμμα και τη μαρτυρία: Ορισμένες αφηγήσεις παιδιών, δεν λειτουργούν με λόγο, αλλά μόνο με εικόνες. Το πώς με εικόνες, προσπαθούν να περιχαρακώσουν κάτι το οποίο είναι καταστροφικό. Να φτιάξουν μια εικονική γλώσσα κατά κάποιον τρόπο.

Και άλλο ένα υποκεφάλαιο μιλάει για «το ανείπωτο, σαν κληρονομιά», για όλες αυτές τις αναζητήσεις, ώστε να καταγραφούν ονομαστικά όλοι οι εξόριστοι, οι κατεστραμμένοι. Να μπορέσει να γίνει κατάλογος των χαμένων. Το όνομα σαν τάφος. Να ξανα-υποκειμενοποιηθεί ο νεκρός, με το όνομά του, και να γίνει ταφή, κάτι που αναλύει η ταινία «Ο γιος του Σαούλ», για την οποία έχουμε μιλήσει στο παρελθόv, αυτό που συμβολίζει και το μνημείο Yad Vachem στην Ιερουσαλήμ.

Και τέλος το ίδιο κεφάλαιο, «Η ποίηση σα χώρος του άφατου» το οποίο αναφέρεται σε πολλούς ποιητές, που με την ποίηση προσπαθούν να αντισταθούν σε αυτή τη μαζική καταστροφή της ανθρώπινης διάστασης των Ναζί, που προσπαθούν να συγκρατήσουν το ανείπωτο, το άφατο, το καταστροφικό, ανάμεσα στις λέξεις. Κάπου εκεί τελειώνει το τέταρτο κεφάλαιο, που είναι, ίσως, το πιο σημαντικό του βιβλίου.

Και πάμε στο πέμπτο κεφάλαιο, το οποίο λέγεται «Αυτοεξόριστος στη γλώσσα». Και αυτό το κεφάλαιο έχει διάφορα ανοίγματα και αφορά μια προβληματική εκείνων που έχουν μία διγλωσσία, παίζει με τη λέξη εξορία, που λέγεται “exil”, αλλά αν την κόψουμε στα δύο, γίνεται «ο τέως εαυτός»(ex=τέος, il=εαυτός), όπου ο τέως εαυτός είναι εκείνος που υπήρχε στην προηγούμενη γλώσσα, και περιγράφεται πως επιβιώνει και πως γίνεται και ξένος μέσα στην καινούργια γλώσσα, μέσα στον εαυτό της καινούργιας γλώσσας.

Έχει όμως πιο πολλά κλινικά μέρη, για ανθρώπους που για διάφορους λόγους δεν μπόρεσαν να πουν τίποτα στη μητρική τους γλώσσα, άσχετο με το που ζουν, γιατί η μητρική γλώσσα συνδέεται με τρομερά βιώματα. Και μπορούν σε μια γλώσσα στην οποία εξορίστηκαν, να πλησιάσουν να πουν κάποια πράγματα.

Και αυτό το κεφάλαιο προσπαθεί να περιγράψει μέχρι που αυτό μπορεί να συμβεί και να φέρει αποτελέσματα και μέχρι που αδυνατεί. Και πως η ίδια η μεταβίβαση (που χαρακτηρίζει την ψυχαναλυτική διαδικασία και μέσα από την οποία ο αναλυόμενος επενδύει τον ψυχαναλυτή με διάφορα συναισθήματα που μεταφέρει, ασυνείδητα, από τις μορφές τις παιδικής του ηλικίας) κάνει το μεταφραστή.

Το επόμενο κεφάλαιο με τίτλο «Το ανείπωτο μέσα στη ψυχανάλυση», περιγράφει πως αναδύονται μέσα στην ψυχανάλυση, βιώματα που έχουν κρατηθεί έξω από τη μνήμη, στο ασυνείδητο.

Και το τελευταίο κεφάλαιο, το οποίο είναι το πιο δύσκολο, και ίσως το πιο ενδιαφέρον επιστημονικά, περιγράφει το πώς μέσα στη μεταβίβαση λειτουργεί ένα είδος χώρου αναδημιουργίας της γλώσσας. Πως τα ανείπωτα μπορούν να βρουν λόγια, όχι μόνο από αυτά που υπάρχουν, αλλά να δημιουργήσουν και το λόγο.

Προς το τέλος αυτού του κεφαλαίου, υπάρχει ένα υποκεφάλαιο με τίτλο «Η εκδίκηση της γλώσσας», που περιγράφεται πως όταν αυτή η ψυχαναλυτική διαδικασία είναι ψευδής, τεχνητή, επιφανειακή, η γλώσσα εκδικείται, εμφανίζοντας το ψέμα. Έχει μια δική της ζωή η γλώσσα κατά κάποιο τρόπο.
Και κάπου εκεί κλείνουμε.

Η εξορία, δεν είναι μόνο γλώσσα εξορισμένη. Είναι το ανείπωτο κυρίως. Αυτό που δεν μπορεί να ειπωθεί μέσω της γλώσσας. Η εξορία είναι κάτι πέρα από τη γλώσσα, αλλά μπορεί να είναι και γλωσσική εξορία.

Τώρα, αν κρατήσουμε την έννοια μεταξύ γλωσσών, π.χ. άνθρωποι που πάνε σε μια χώρα και έχουν μια άλλη μητρική γλώσσα κλπ., αυτοί ζουν μέσα τους μια εσωτερική μάχη, μια συνεχή εσωτερική μάχη. Και δεν είναι μόνο η γλώσσα, είναι η κουλτούρα, είναι η σκέψη μαζί, που μάχονται, από τη μια και από την άλλη μεριά.

Μια από τις τάσεις στις οποίες οδηγεί αυτή η μάχη, είναι εκείνη του κλεισίματος μέσα σε ένα πολιτιστικό ή θρησκευτικό γκέτο. Αυτό μπορεί και να φτάσει ως το σημείο παραγωγής τζιχαντιστών καθώς έχει τάση να μένει έξω από την κουλτούρα της κοινωνίας που το περιβάλλει και να παράγει τη δική του. Μπορεί να φτάσει και στην τάση τού να μάχεται ενάντια σ” αυτήν την κουλτούρα και να θέλει την καταστροφή των αξιών της και την εξαφάνισή τους.
Η άλλη τάση που παρουσιάζουν κάποιοι μετανάστες είναι εκείνη τού να ξεχνούν τον προηγούμενο εαυτό τους και να επιθυμούν μόνο να γίνουν όμοιοι με τους άλλους, εκείνους της θετής τους κουλτούρας. 

Η έννοια της εξορίας αφορά το βίωμα αυτών που έζησαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, σε απάνθρωπες συνθήκες αλλά και γενικότερα όλα αυτά τα ανείπωτα που μπορεί να κουβαλάει κανείς μέσα του, όπου και να ζει, όποια γλώσσα και να μιλάει. Και όλη η ιστορία είναι, το πώς μπορούν όλα αυτά τα ανείπωτα να πάρουν μορφές μαρτυρίας, έκφρασης και μοιράσματος. Γιατί όπως έχουμε πει και παλιότερα: Αν δεν μοιράζονται τα βιώματα, χάνεται η ανθρώπινη διάσταση.-

nasikas_2

ΕΞΟΡΙΕΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, Κώστας Νασίκας. Πρόλογος: Μπερνάρ Γκολς. Μετάφραση από τα γαλλικά: Τερέζα Βεκιαρέλλη. Σειρά: Γραφές της Ψυχανάλυσης. Εκδόσεις Γαβριηλίδης – 2017.

«Το χέρι που θα ανοίξει το βιβλίο μου μπορεί να έχει σφίξει το χέρι του δολοφόνου της μητέρας μου. […] Και θα μπορούσε να συμβεί και κάτι ακόμα χειρότερο […]. Και εντούτοις, αυτό είναι το πεπρωμένο μου: να πρέπει να γράφω ποιήματα στα γερμανικά» έγραφε ο Πάουλ Τσέλαν.

Από αυτή την εμπειρία μιας απόλυτης εξορίας ο Κώστας Νασίκας επιχειρεί μια μελέτη στη συμβολή της γλωσσολογίας, της λογοτεχνίας, της ανθρωπολογίας και της ψυχανάλυσης, που μας οδηγεί, με τρόπο μερικές φορές ιλιγγιώδη, να βυθιστούμε στον κόσμο της παλινδρόμησης, της αποπροσωποποίησης και της διαρκούς κατασκευής του εαυτού μέσω της γραφής και της γλώσσας, η οποία εκ φύσεως μας προδίδει, πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για τη γλώσσα των προδοτών και των ­δημίων.

Αυτός ο στοχασμός τον οδηγεί στην επερώτηση τρόπων της παρουσίας του άφατου και της καταστροφής στο εσωτερικό της γλώσσας. Αναλύει ιδιαίτερα τους τρόπους επιστροφής αυτών των «παρουσιών» στο εσωτερικό της μεταβιβαστικής εμπειρίας στην ψυχανάλυση. Αυτή αποδεικνύεται προοδευτικά τόπος παλινδρόμησης της γλώσσας σε ένα σημειωτικό λουτρό που ­επιτρέπει να αναδύονται οι διαστάσεις και οι συνθήκες των απαρχών του ­χρόνου, που πλαισιώνουν τη σταθερή (ανα)κατασκευή της γλώσσας.

Ο Κώστας Νασίκας είναι ψυχαναλυτής, μέλος της Γαλλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας (APF), διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Lyon-1 και είναι ιατρικός υπεύθυνος του «Οίκου του Εφήβου» της Λιόν. Έχει δημοσιεύσει διάφορα άρθρα και έχει επιμεληθεί μερικά βιβλία. Οργανώνει τα τελευταία χρόνια ένα ερευνητικό εργαστήρι με τίτλο «Χώροι (ανα)δημιουργίας της γλώσσας (Fabriques de la langue)», όπου συμμετέχουν γλωσσολόγοι, λογοτέχνες και ψυχαναλυτές. Ένα συμπόσιο με τον αντίστοιχο τίτλο έγινε το 2010 στην Ecole Normale Superieure της Λιόν και κυκλοφόρησε από τις Presses Universitaires de France το 2012.

nasikas_3

 

Το Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 2017 στις 12.00 το μεσημέρι, στο Poems ’n crimes, Αγίας Ειρήνης 17, Μοναστηράκι, οι εκδόσεις Γαβριηλίδη διοργανώνουν την παρουσίαση του βιβλίου του Κώστα Νασίκα: ΕΞΟΡΙΕΣ ΓΛΩΣΣΑΣ.  Θα μιλήσουν οι: Όλγα Μαράτου  (ψυχαναλύτρια, Ε.Ψ.Ε.), Βασίλης Δημόπουλος (ψυχαναλυτής, Ε.Ψ.Ε.), Μανόλης Στεφανουδάκης (κλινικός ψυχολόγος, ψυχαναλυτής).  Θα παρευρεθεί ο συγγραφέας και θα συντονίσει ο Θανάσης Χατζόπουλος (ψυχαναλυτής, S.P.F.), επιστημονικός υπεύθυνος της σειράς Γραφές της Ψυχανάλυσης.

Περισσότερες πληροφορίες: τηλ.: 210 6438785.

Την Τρίτη, 21 Φεβρουαρίου 2017, ώρα 21.00, ο Κώστας Νασίκας θα μιλήσει με θέμα: Πάουλ Τσέλαν: ανάμεσα στην πάλη για τη γλώσσα και την εξορία, στην ενότητα ομιλιών με τίτλο: ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ: Συνομιλίες.
Οι υπόλοιπες ομιλίες της ίδιας ενότητας γίνονται από άλλους ομιλητές κάθε φορά, κάθε τρίτη Τρίτη του μήνα, στον χώρο εκδηλώσεων των εκδόσεων Γαβριηλίδης, Αγ. Ειρήνης 17, Μετρό Μοναστηράκι. Η είσοδος είναι ελεύθερη στο κοινό.  Περισσότερες πληροφορίες: Κ. Αθανασιάδου (τηλ.: 210 2280366) και Θ. Χατζόπουλος (τηλ.: 210 6438785)


ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ: http://fractalart.gr/kostas-nasikas/