Αντί Ανάπτυξης

Μία κωμική όσο και σοκαριστική νουβέλα «πολιτισμικής φαντασίας», από τον φυσικό καλλιεργητή – ερευνητή – συγγραφέα Γιάννη Μακριδάκη και τις εκδόσεις Εστία, που εισάγει τη νεοελληνική λογοτεχνία στη μετακαταναλωτική εποχή της ανθρωπότητας, θα βρίσκεται τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2015 στα ράφια των βιβλιοπωλείων.

Μάλλον το Χάος φρόντισε να συμπέσει ημερολογιακά, η έκδοση του 10ου αυτού βιβλίου του συγγραφέα, με τη μέρα γενεθλίων της μάνας του, στην οποία είναι και αφιερωμένη -όπως έγραψε ο ίδιος στον προσωπικό του ιστότοπο- αλλά και συγκυριακά με τη μέρα των ιστορικών διαπραγματεύσεων για το μέλλον της μάνας γης – της χώρας μας, με μια Ευρώπη σκαιού μέλλοντος.
Ένα συγγραφικό έργο Αντί Ανάπτυξης, ή αλλιώς «Αντί Στεφάνου», όπως προφητικά ίσως τιτλοφορείται, αφού μάλλον υπονοείται στις σελίδες του ως ο μόνος τρόπος για να μην ετοιμάσουμε τα…  στέφανα του πλανήτη.

Στέφανος ονομάζεται ο ήρωας του βιβλίου, ο οποίος παρατά την Ιατρική για να ταξιδέψει σε Κίνα, Ινδίες και Ιαπωνία, για να εγκατασταθεί κατόπιν στο κτήμα του παππού του επιδιδόμενος στην φυσική καλλιέργεια της γης, αντισυμβατική όσο και αδιανόητη για τους συμπολίτες του στο μικρό νησί όπου ζει.

Διάγει δε τον βίο του τόσο λιτά ως προς την χρήση φυσικών πόρων, που η κοινωνία γύρω του παρερμηνεύοντας τις κατά γενική ομολογία πρωτόγονες συνήθειές του, καταλήγουν να τον χαρακτηρίσουν ως ανισόρροπο ή ακόμη και χυδαίο «φιλόσοφο του πρωκτού» αφού σύντομα νιώθουν και να απειλούνται από αυτόν λόγω της αλλοπρόσαλλης δράσης του εντός κοιμητηρίου, όπου πρόσφατα έχει διοριστεί ως νεκροθάφτης.

Πάνω από τον τάφο της μάνας του, το μόνο τάφο που θα προλάβει να σκάψει στην ολιγοήμερη θητεία του ως νεκροπομπός, η Λεμονιά θα τον κάνει τσακωτό! Άναυδη θα τρέξει το δίχως άλλο έξαλλη να τον διαπομπεύσει αμέσως κατά την κρίση της.

Τα νέα φυσικά κάνουν όχι μόνο το γύρο του νησιού αλλά και υπερατλαντικό τηλεφωνικό ταξίδι για να φτάσουν στ’ αυτιά του ζάμπλουτου και συντηρητικού θείου του, ενώ παράλληλα η φαντασία όλων οργιάζει.

Ένας νέος ήρωας εισβάλλει από την… πίσω πόρτα της λογοτεχνίας αλλά και της ζωής μας, για να γεμίσει υγιή παράσιτα την οπτική οθόνη του σύγχρονου μέσου καταναλωτή. Ένας νέου τύπου αποδιοπομπαίος τράγος καθρεφτίζει άθελά του τη μοιραία αποπομπή του ίδιου του συστήματος από τον εαυτό του.

Θα υποψιαστούμε το έως και διαστραμμένα αντεστραμμένο είδωλό μας στον καθρέφτη του; Ή θα πορευτούμε «Αντί Στεφάνου» και αρνούμενοι να ανανοηματοδοτήσουμε τη ζωή και το θάνατο; Η απάντηση έρχεται, αφού γυρίσουμε όπισθεν και την τελευταία σελίδα του βιβλίου. Κι εύχομαι όχι την τελευταία μαρμάρινη σελίδα της ιστορίας μας.-

Κρυσταλία Πατούλη
afigisizois.wordpress.com

Μετά από 3 μυθιστορήματα και 2 ιστορικά βιβλία, η 5η νουβέλα του Γιάννη Μακριδάκη: «Αντί Στεφάνου», εκδόσεις Εστία – 2015

Δεν ευδοκίμησε τελικά ως νεκροθάφτης στη θέση του Ευταξία ο Στέφανος ο Λαδικός. Μοναχά μία κηδεία πρόλαβε να διεκπεραιώσει και αυτή ήταν της μητέρας του. Διότι η Πάτρα, εκ του Κλεοπάτρα, Λαδικού, το γένος Κουμά, η επονομαζόμενη και Ξυλαγγούρω κάποτε, όταν ήταν ακμαία, υπό των ζηλοφθόνων γυναικών της μικράς νήσου, απεβίωσε αιφνιδίως σε ηλικία 66 ετών, πιθανότατα από ανακοπή καρδιάς σύμφωνα με τη γνωμάτευση του αγροτικού γιατρού, τρεις μόλις μέρες αφότου ανέλαβε καθήκοντα εντός νεκροταφείου ο μοναχογιός της. Έγειρε το κεφάλι της αριστερά σαν λαβωμένο πουλάκι, όπως καθόταν στο κατώφλι του σπιτιού της το απόγευμα της Δευτέρας 19ης Μαΐου και ξεψύχησε ήσυχα. Σαν να αποκοιμήθηκε γλυκά κάτω από τον ανοιξιάτικο ήλιο. Είχε και ένα απολύτως εμφανές όσο και αινιγματικό μειδίαμα στα χείλη της, το οποίο αν και κατά κόρον ερμηνεύτηκε ως αδιάψευστο τεκμήριο του ότι έφυγε από τη ζωή ικανοποιημένη, ίσως να ήταν τελικά μόνον επιτιμητικό αφού, όπως πικρόχολα αποφάνθηκε και ο περιπτεριούχος καπετάν Παράσχος Ψιλάκης κουνώντας πάνω κάτω το κεφάλι του απογοητευμένος από την απολύτως πλέον διακριτή κοινωνική της νήσου παρακμή, η μακαρίτισσα ίσως προείδε λόγω μιας πιθανής προθανάτιας έκλαμψης τα όσα αλλοπρόσαλλα επακολούθησαν την έξοδο αυτής.

Πρόδρομος μιας μετακαταναλωτικής εποχής ή εντελώς ανισόρροπος ήταν τελικά ο νεκροθάφτης Στέφανος Λαδικός; Η κοινωνία του μικρού νησιού πάντως δεν μπόρεσε να αποδεχτεί τις δράσεις του εντός νεκροταφείου και τις απόψεις του περί σαρκίου των νεκρών, και έτσι τον απέπεμψαν σύντομα από το πόστο του.

Μια νουβέλα που αφηγείται με μπρίο τη σχάση ανάμεσα στο ιερό και το γελοίο, το σύστημα της τοπικής κοινωνίας και το οικοσύστημα της φυτοκοινωνίας.

(Στο εξώφυλλο έργο του ζωγράφου Δημήτρη Τράγκα από τη σειρά σχεδίων Ο ταξιδευτής, γραφίτης σε χαρτί.)

***

Υπενθυμίζεται ότι ο Γιάννης Μακριδάκης θα βρίσκεται στην Αθήνα, στο πλαίσιο του φόρουμ Ευημερία χωρίς Ανάπτυξη, (20-22 Φεβρουαρίου, Πολυτεχνείο, Αμφ. Γκίνη) που διοργανώνουν και συντονίζουν, το δίκτυο πληροφόρησης και δραστηριοποίησης Ηλιόσποροι και, το Research & Degrowth Ελλάδας.

Με την ευκαιρία αυτή, θα πραγματοποιηθούν συναντήσεις με φίλους και αναγνώστες στα βιβλιοπωλεία Μωβ Σκίουρος και Περιπλανήσεις, όπως και στη Λέσχη Ανάγνωσης 9ου Γυμνασίου Καλλιθέας, όπου ο συγγραφέας θα συνομιλήσει για τη ζωή στη φύση, τη λογοτεχνία, την αποανάπτυξη και για το νέο του βιβλίο «Αντί Στεφάνου», και τέλος στο Θέατρο Μεταξουργείο μετά την παράσταση Ανάμισης Ντενεκές.

Info:

Τετάρτη 18 Φλεβάρη, Λέσχη Ανάγνωσης 9ου Γυμνασίου Καλλιθέας Λαγουμιτζή 12 και Δεληγιάννη, ώρα 7μμ

Πέμπτη 19 Φλεβάρη, Βιβλιοπωλείο Μωβ Σκίουρος, Πλατεία Καρύτση 3, ώρα 7μμ., τηλ. 210 3251872.

Παρασκευή 20 Φλεβάρη, Ευημερία χωρίς Ανάπτυξη, Πολυτεχνείο Αμφιθέατρο Γκίνη (είσοδος από Στουρνάρη), Φόρουμ Ευημερία χωρίς Ανάπτυξη, ώρα 6μμ.

Σάββατο 21 Φλεβάρη, Βιβλιοπωλείο Περιπλανήσεις, Μάρκου Μουσούρου 22, Μετς, ώρα 12.00, τηλ. 210 9240619

Δευτέρα και Τρίτη 23 και 24 Φλεβάρη, Θέατρο Μεταξουργείο, Ακαδήμου 14, παράσταση Ανάμισης Ντενεκές και συζήτηση περί λογοτεχνίας και όχι μόνο, ώρα 9 μμ, (τηλ. κρατήσεων: 2105234382)

http://tvxs.gr/news/biblio/anti-anaptyksis

Advertisements

Ευημερία χωρίς ανάπτυξη

Φόρουμ- Πολιτικό εργαστήρι:

“Ευημερία χωρίς ανάπτυξη: προτάσεις για έναν άλλο κόσμο από κοινού

δημιουργία ενός προγραμματικού πλαισίου πολιτικής και κοινωνικής παρέμβασης

Πολυτεχνείο, αμφιθέατρο Γκίνη, 20-22 Φεβρουαρίου 2015

Στόχος του φόρουμ- πολιτικού εργαστηρίου είναι η δημιουργία ενός συνεκτικού και περιεκτικού πλαισίου, συγκεκριμένων και εφαρμόσιμων προτάσεων για τη δημιουργία μιας άλλης κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής πραγματικότητας, εδώ και τώρα.

Θα επιδιώξουμε να συνθέσουμε την κινηματική και ερευνητική εμπειρία των τελευταίων ετών μέσα από τη διαμόρφωση προτάσεων για ένα εναλλακτικό μοντέλο κοινωνικής, παραγωγικής και πολιτικής ανασυγκρότησης και οργάνωσης, για ένα άλλο τρόπο ζωής, απαγκιστρωμένο από το δόγμα της αέναης οικονομικής ανάπτυξης και του καταναλωτισμού, από το κλασσικό μοντέλο δηλαδή του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού όπως το γνωρίζουμε.

Το κυρίαρχο πολιτικό και οικονομικό σύστημα επιβάλει την λογική ότι δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική πέρα από το υπάρχον μοντέλο του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, των ελεύθερων αγορών, της λιτότητας και της χρηματο-τραπεζικής ηγεμονίας, που έχει καταστρέψει το περιβάλλον και τις κοινωνίες.

Το φαντασιακό της αέναης οικονομικής ανάπτυξης (μεγέθυνσης) και του καταναλωτισμού έχει αποδειχθεί ότι οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη οικονομική ανισότητα, κοινωνική αδικία, καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων, αυταρχική διακυβέρνηση, και φυσικά καταλήστευση και εξάντληση των φυσικών πόρων. Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή στην οποία η ανάπτυξη, είτε μέσω της λιτότητας είτε μέσω της ζήτησης, δεν είναι ούτε εφικτή ούτε βιώσιμη.

Κι όμως υπάρχει εναλλακτική και ολοκληρωμένη πρόταση για την ανασύνταξη της κοινωνίας, πέρα από τα πολιτικά κόμματα και το διεφθαρμένο κύκλωμα οικονομικών, δικαστικών και πολιτειακών παραγόντων, ΜΜΕ και σωμάτων ασφαλείας. Πέρα από τη σύγκρουση και τη διαμαρτυρία, πέρα από τη βία ή την παθητικότητα.

Η κοινωνική εμπειρία εκατοντάδων χρόνων και οι κινηματικές ζυμώσεις των τελευταίων ετών προτάσσουν ένα άλλο μοντέλο κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής οργάνωσης, μια νέα αφήγηση και αλλαγή στην πράξη, τη δημιουργία μιας νέας πραγματικότητας κόντρα στον παλιό κόσμο. Ένα πολιτικό πάντρεμα των προταγμάτων της οικολογίας, της αυτονομίας, της αποανάπτυξης, της κοινωνικής ισότητας, της αλληλεγγύης και της αλληλοβοήθειας, της ομότιμης παραγωγής, της αυτάρκειας και της κλιματικής δικαιοσύνης.

Με αφορμή την υπάρχουσα κοινωνική, οικονομική, οικολογική και πολιτειακή κρίση, καταγράφουμε, κωδικοποιούμε και συγκεκριμενοποιούμε τις προτάσεις μας, που είναι συνάμα ουτοπικές και ρεαλιστικές, ριζοσπαστικές αλλά και εφαρμόσιμες. Προτάσεις που αντικατοπτρίζουν τον ιδανικό άλλο κόσμο από κοινού που οραματιζόμαστε, αλλά που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, εδώ και τώρα. Η ουτοπία μας στην πράξη δηλαδή, η εφαρμογή των αιτημάτων μας σε πρώτο χρόνο, από εμάς για εμάς, με τη διαμόρφωση δομών, θεσμών και εργαλείων που θα βοηθήσουν τη μετάβαση σε ένα κοινωνικά δίκαιο και οικολογικά βιώσιμο μοντέλο διαβίωσης.

Οι θεματικές στις οποίες θα αναπτυχθούν οι συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής και κοινωνικής παρέμβασης είναι: 1) Αναζωογόνηση της υπαίθρου, αποκέντρωση και επισιτιστική αυτάρκεια. 2) Θεσμοί, άμεση δημοκρατία και αυτοδιαχείριση. 3) Κοινωνική πρόνοια και μέριμνα (υγεία- περίθαλψη, παιδεία, έρευνα, στέγαση). 4)  Αλληλέγγυα- συνεργατική οικονομία και παραγωγική ανασυγκρότηση. 5) Οικολογική βιωσιμότητα, φυσικοί πόροι και ενέργεια. 6)  Δικαιοσύνη, δικαιώματα, έμφυλες σχέσεις και μεταναστευτικό. 7) Δημόσιοι χώροι, κοινά και ομότιμα δίκτυα. 8) Χρέος, δημοσιονομικά και επενδύσεις.

Οι προτάσεις, εκτός του ότι κάποιες από αυτές θα μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα σε τοπικό και Περιφερειακό επίπεδο αν αναληφθούν οι κατάλληλες πρωτοβουλίες από τα κάτω, θα αποτελούν και ένα ουσιαστικό μοχλό πίεσης και επιρροής της κεντρικής πολιτικής σκηνής, ιδιαίτερα τώρα που υπάρχει μια κυβέρνηση με κορμό την Αριστερά.

Σε αυτό το πλαίσιο, διοργανώνουμε ένα τριήμερο φόρουμ- πολιτικό εργαστήρι στο Πολυτεχνείο (Εξάρχεια), αμφιθέατρο Γκίνη (είσοδος από οδό Στουρνάρη) στις 20-22 Φεβρουαρίου 2015, όπου θα παρουσιαστούν ολιγόλεπτες εισηγήσεις με συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής και κοινωνικής παρέμβασης από επιλεγμένους ομιλητές και θα ακολουθήσει σύνθεση απόψεων και διάλογος. Οι προτάσεις θα καταγραφούν σε μια ειδική έκδοση πρακτικών και σε βίντεο.

Ακολουθεί το πρόγραμμα και οι 35 προσκεκλημένοι ομιλητές- ομιλήτριες.

Διοργάνωση και συντονισμός Ηλιόσποροι και Research & Degrowth Greece.

Πρόγραμμα 

Παρασκευή 20.2.15

18.00: Εισαγωγή Ηλιόσποροι και Research & Degrowth Gr

18.30 – 20.30: Αναζωογόνηση της υπαίθρου, αποκέντρωση και επισιτιστική αυτάρκεια

  • Γιώργος Κολέμπας, πολιτικές ευζωίας
  • Γιάννης Μακριδάκης, παραγωγική ανακατάληψη της υπαίθρου
  • Θωμάς Άνεμος, κοινοτική αποκέντρωση, αυτάρκεια και δίκτυα παραγωγών καταναλωτών
  • Βάσω Κανελλοπούλου, προστασία φυτογενετικού υλικού και επισιτιστική αυτάρκεια

21.00 – 23.00: Θεσμοί, άμεση δημοκρατία και αυτοδιαχείριση

  • Γιώργος Οικονόμου, άμεση δημοκρατία από το τοπικό στο εθνικό επίπεδο
  • Νικόλας Κοσματόπουλος, από την αυταρχική στην ομότιμη διακυβέρνηση
  • Αντώνης Μπρούμας, από το κίνημα στην κοινωνική αυτοθέσμιση
  • Γιάννης Μπίλλας, βιοπεριφέρεια και αυτο-διοίκηση από κοινού

Σάββατο 21.2.15

15.00 – 17.00: Κοινωνική πρόνοια και μέριμνα (υγεία- περίθαλψη, παιδεία, έρευνα, στέγαση)

  • Γιώργος Παπανικολάου, δημόσιες πολιτικές έρευνας προσανατολισμένες στα κοινά και παραγωγική ανασυγκρότηση 
  • Γιώργος Χαριτάκης, δημόσιο σύστημα υγείας, πρωτοβάθμια περίθαλψη και ταμεία αλληλοβοήθειας: από την παρεμβατική στην προληπτική ιατρική
  • Δημήτρης Λάγιος, για ένα εκπαιδευτικό σύστημα απαγκιστρωμένο από τον παραγωγισμό και τον καταναλωτισμό, και ένα σχολείο δημοκρατικό και ελεύθερο
  • Δήμητρα Σιάτιτσα, κοινωνική κατοικία και συστέγαση

17.30 – 19.30: Οικολογική βιωσιμότητα, φυσικοί πόροι και ενέργεια

  • Τάσος Κρομμύδας, ανανεώσιμο και αποκεντρωμένο ενεργειακό μοντέλο χωρίς πετρέλαιο και λιγνίτη
  • Δημήτρης Μπριασούλης, η αναδυόμενη βιο-οικονομία, προϋποθέσεις και προκλήσεις
  • Ελένη Καπετανάκη- Μπριασούλη, πολιτικές για τη μετάβαση σε καθεστώς συλλογικής διαχείρισης του φυσικού κεφαλαίου
  • Τάσος Κεφαλάς, κοινωνική και αποκεντρωμένη διαχείριση απορριμάτων

 20.00 – 22.00: Αλληλέγγυα- συνεργατική οικονομία και παραγωγική ανασυγκρότηση

  • Γιάννης Ρεστάκης, απαραίτητες θεσμικές μεταρρυθμίσεις για μια οικονομία πραγματικά αλληλέγγυα και συνεργατική με στόχο την παραγωγική ανασυγκρότηση
  • Γιώργος Λιερός, από τον αναπτυξιακό παραγωγισμό στην ουσιαστική παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας 
  • Θοδωρής Καρυώτης, αυτοδιαχείριση και ομότιμη παραγωγή
  • Κατερίνα  Αποστολίδου, αλληλέγγυα δίκτυα και πρωτοβουλίες πολιτών
  • Ανδρέας Ρουμελιώτης, πλαίσιο ανασυγκρότησης της κοινωνικής και συνεργατικής οικονομίας

 Κυριακή 22.2.15

13.30 – 15.30: Δικαιοσύνη, δικαιώματα, έμφυλες σχέσεις και μεταναστευτικό

  • Ιωάννα Δρόσου, δικαιοσύνη και σωφρονιστικό σύστημα
  • Αλεξία Τσούνη, μεταναστευτικό και άσυλο
  • Χριστίνα Κούρκουλα, έμφυλες σχέσεις
  • Ηλιόσποροι, κατοχύρωση ίσων δικαιωμάτων για ανθρώπους, ζώα και τη μητέρα Γη

16.00 – 18.00: Δημόσιοι χώροι, κοινά και ομότιμα δίκτυα

  • Πάνος Τότσικας, από το δημόσιο στο κοινό, οι δημόσιοι χώροι ως κοινόχρηστο αγαθό
  • Κρίστη Πετροπούλου, ένα άλλο μοντέλο κοινωνικού και οικολογικού μετασχηματισμού για τις πόλεις
  • Βασίλης Κωστάκης, στρατηγικές προτάσεις για μια ομότιμη οικονομία βασισμένη στα Κοινά
  • Γεωργία Αγγελάκη, διασφαλίζοντας τα κοινά ψηφιακά πολιτιστικά αγαθά

18.30 – 20.30: Χρέος, δημοσιονομικά και επενδύσεις

  • Γιώργος Καλλής, ευημερία πέρα από τη λιτότητα και την αύξηση της ζήτησης
  • Χριστίνα Παπαδοπούλου, άνευ όρων βασικό εισόδημα για όλους
  • Λεωνίδας Βατικιώτης, προοπτικές για τη βιωσιμότητα του χρέους, λογιστικός έλεγχος και διαγραφή
  • Μαρίκα Φραγκάκη, διέξοδος από το δημοσιονομικό αδιέξοδο
  • Μαριάννα Τόλια, μια νέα αντίληψη δημόσιων επενδύσεων σε καιρούς δημοσιονομικής ασφυξίας

20.45 – 22.00: Σύνθεση προτάσεων πολιτικής και κοινωνικής παρέμβασης

  • Ηλιόσποροι
  • Πάνος Πετρίδης
  • Άγγελος Βαρβαρούσης
  • Γιώργος Καλλής

Οδηγίες για τους συμμετέχοντες

  • Αν έχετε συγκεκριμένες προτάσεις, σαν συλλογικότητες ή μεμονωμένα άτομα, πάνω στις ενότητες που θα αναπτυχθούν και θέλετε να συμπεριληφθούν στα πρακτικά, παρακαλούμε να μας τις καταθέσετε εγγράφως και ηλεκτρονικά μέχρι τις 22 Φεβρουαρίου 2015 (iliosporoi@yahoo.gr).
  • Παρακαλούμε όσοι συμμετέχουν ενεργά στον διάλογο και τις ερωτήσεις προς του ομιλητές να είναι σύντομοι και περιεκτικοί, να αποφεύγουν τις μακροσκελείς προσωπικές τοποθετήσεις και να μένουν στο θέμα και το πνεύμα της συζήτησης.

 Προσκεκλημένοι ομιλητές:

  • Κολέμπας Γιώργος, συγγραφέας, βιοκαλλιεργητής, δίκτυο Οικοκοινότητα
  • Καλλής Γιώργος, Καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο Βαρκελώνης
  • Πετρίδης Πάνος, ερευνητής Ινστιτούτο Κοινωνικής Οικολογίας, Βιέννη
  • Μακριδάκης Γιάννης, φυσικός καλλιεργητής, συγγραφέας
  • Λιερός Γιώργος, συγγραφέας
  • Άνεμος Θωμάς, εκπαιδευτής, Αγροναύτες, ομάδα οικολογικά χωριά
  • Μπίλλας Γιάννης, συγγραφέας, κίνηση “Από Κοινού”
  • Κωστάκης Βασίλης, πολιτικός οικονομολόγος, ιδρυτής P2P lab
  • Παπαδοπούλου Χριστίνα, μέλος Ελληνικής πρωτοβουλίας για ένα άνευ όρων βασικό εισόδημα για όλους.
  • Βατικιώτης Λεωνίδας, οικονομολόγος- δημοσιογράφος
  • Τότσικας Πάνος, πολεοδόμος, μέλος «Επιτροπής αγώνα για το Μητροπολιτικό Πάρκο στο Ελληνικό»
  • Χαριτάκης Γιώργος, καρδιολόγος-  ομοιοπαθητικός
  • Οικονόμου Γιώργος, διδάκτωρ φιλοσοφίας
  • Μπρούμας Αντώνης, δικηγόρος, ερευνητής και ακτιβιστής ψηφιακών δικαιωμάτων
  • Καρυώτης Θοδωρής, κοινωνιολόγος
  • Κοσματόπουλος Νικόλας, ανθρωπολόγος, λέκτορας Πολυτεχνικής Σχολής Λωζάνης
  • Βαρβαρούσης Άγγελος, υπ. διδάκτωρ Αυτόνομο Πανεπιστήμιο Βαρκελώνης
  • Πετροπούλου Κρίστη, Λέκτορας Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
  • Κανελλοπούλου Βάσω, παραγωγός ντοκιμαντέρ, εναλλακτική κοινότητα -Πελίτι
  • Παπανικολάου Γιώργος, Ιατρός, P2P Foundation
  • Μπριασούλης Δημήτρης, καθηγητής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • Καπετανάκη- Μπριασούλη Ελένη, καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αιγαίου
  • Κρομμύδας Τάσος, ηλεκτρολόγος μηχανικός
  • Ρεστάκης Γιάννης, ερευνητής FLOK society
  • Τσούνη Αλεξία, υποψήφια διδάκτωρ ΕΜΠ, ανοιχτή πρωτοβουλία ενάντια στα κέντρα κράτησης
  • Φραγκάκη Μαρίκα, οικονομολόγος- συγγραφέας
  • Σιάτιτσα Δήμητρα, αρχιτέκτονας, διδάκτωρ ΕΜΠ
  • Ρουμελιώτης Ανδρέας, δημοσιογράφος, enallaktikos.gr
  • Αποστολίδου Κατερίνα, οικονομολόγος- φεστιβάλ αλληλέγγυας και συνεργατικής οικονομίας
  • Δρόσου Ιωάννα, υπ. διδάκτωρ Πάντειος Πανεπιστήμιο, Πρωτοβουλία για τα δικαιώματα των κρατουμένων
  • Κούρκουλα Χριστίνα, το Μωβ
  • Κεφαλάς Τάσος, πρωτοβουλία συνεννόησης για την διαχείριση των απορριμάτων (ΠΡΩΣΥΝΑΤ)
  • Λάγιος Δημήτρης, δάσκαλος
  • Τόλια Μαριάννα, δημοσιογράφος- συγγραφέας
  • Αγγελάκη Γεωργία, ΕΛ/ΛΑΚ

FB event: https://www.facebook.com/events/1613115995578354/

Παρακαλούμε δημοσιοποιήστε – διαδώστε.

Διοργάνωση:

Ηλιόσποροι, δίκτυο για την κοινωνική και πολιτική οικολογία, www.iliosporoi.net / iliosporoi@yahoo.gr

Research & Degrowth Greece, www.degrowth.org

http://yiannismakridakis.gr/?p=5800

Για μια «έξυπνη» γεωργία στην υπηρεσία της υγιεινής διατροφής και της ευζωίας μας

08:28 | 07 Οκτ. 2014
Γιώργος Κολέμπας

Α) Τα βασικά που θα χρειασθεί να επιδιώξουμε τα επόμενα χρόνια:

1.       Να εξασφαλίσουμε την ικανοποίηση των βιολογικών-βιοτικών αναγκών που απαιτεί η φυσιολογία μας.

2.       Να σεβαστούμε τις μη καταναλωτικές επιθυμίες, οι οποίες έχουν διαμορφώσει σε ένα βαθμό την ψυχολογία μας

3.       Να γνωρίζουμε τις δυνατότητες και τα όρια του κόσμου και των οικοσυστημάτων που ζούμε, ώστε να βάζουμε προτεραιότητες στην ικανοποίηση των αναγκών και των επιθυμιών μας.

4.       Να μη «λερώνουμε τη φωλιά μας», που είναι το πλανητικό και το τοπικό περιβάλλον και να αποκαθιστούμε τις μέχρι τώρα τυχόν μολύνσεις και ζημιές.

Β) Σε κάθε δραστηριότητά μας θα χρειασθεί να αρχίσουμε πάλι από τα βασικά ερωτήματα:

1.       «Τι χρειαζόμαστε» σαν άνθρωποι και πολίτες μιας τοπικής κοινωνίας

2.       «Τι είναι δυνατό και υλοποιήσιμο» από αυτά που χρειαζόμαστε και επιθυμούμε

3.       «Τι είναι σωστό και δίκαιο» να κάνουμε, κάθε στιγμή που θα αποφασίζουμε

Την απάντηση στο ερώτημα 1 την καθορίζει η φυσιολογία μας, στο ερώτημα 2 οι δυνατότητες και τα χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων στα πλαίσια των οποίων ζούμε και στο 3 το αξιακό σύστημα και η ηθική που υιοθετούμε.

Γ) Η γεωργία και η διατροφή είναι ο τομέας από τον οποίο θα ξεκινήσουμε για την απαραίτητη αλλαγή στο σημερινό κυρίαρχο αναπτυξιακό-καταναλωτικό μοντέλο, το οποίο με αφορμή τη σημερινή συνολική κρίση έδειξε τα όριά του. Μέσα από μια γεωργία «έξυπνη και φωτισμένη»-σε αυτό συγκλίνει και ο δυτικός διαφωτισμός και η ανατολική φιλοσοφία της αυτογνωσίας- και καλλιέργειες-εκτροφές που θα μπορούν να εκτρέφουν τους ανθρώπους καλά και συνεχώς. Μια γεωργία που χωρίς να καταστρέφει τον υπόλοιπο κόσμο και χωρίς να μπαίνει στον ζουρλομανδύα της μεγιστοποίησης του κέρδους μέσω της αγοράς, θα μπορεί να εξασφαλίζει την «ευζωία» των νέων γενιών των ανθρώπων.

Όπως δεν είναι ηθικό και δίκαιο να τους κληρονομήσουμε τα οικονομικά μας χρέη, το ίδιο δεν πρέπει να τους αφήσουμε να αποκαταστήσουν οι νέες γενιές τα οικολογικά μας χρέη.

Δ) Οι κυρίαρχες σήμερα οικονομικές-πολιτικές ελίτ (τα «γεράκια» για να τους δώσουμε τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου είδους προς διευκόλυνση της κατανόησης)στηρίζονται στην ουτοπία ότι το «μαγικό ραβδί» της αγοράς και η περισσότερη επιστήμη-τεχνολογία θα μας λύσουν τα προβλήματα, μεγαλώνοντας την «πίτα» και το κομμάτι που αντιστοιχεί στον καθένα μας, μέσα από την καλλιέργεια και εκτροφή γενετικά τροποποιημένων ποικιλιών και ρατσών(μεταλλαγμένα). Μέσα από τον «σκυλοκαβγά», τον ανταγωνισμό και τον αγώνα όλων εναντίον όλων.

Η πλειοψηφία των «από κάτω»(με τη συμπεριφορά «περιστεριών», για να τους δώσουμε τα χαρακτηριστικά του αντίστοιχου είδους , σε αντιδιαστολή με τα «γεράκια») δε μπορεί παρά να στηριχθεί στη συνεργασία των αγροτικών κοινοτήτων για την παραγωγή αρκετής και υγιεινής τροφής και την ειρηνική επίλυση των διαφορών, αν θέλει να επιδιώξει την ευζωία της σε ένα καλύτερο κόσμο. Μέσα από την αποανάπτυξη-τοπικοποίηση, όσον αφορά στη κατεύθυνση, τις κοινοτίστικες πραχτικές όσον αφορά τις κοινωνικές σχέσεις, τη στήριξη στα συλλογικά και κοινωνικά αγαθά(τα «κοινά») όσον αφορά στην ικανοποίηση των αναγκών και την ήπια μη καταστροφική τεχνολογία όσον αφορά τα μέσα παραγωγής. Όσον αφορά δε τη διαμόρφωση και τη λήψη αποφάσεων μέσω της δημοκρατίας της συμμετοχής και συνεύρεσης των πολιτών, με κοινωνικούς και πολιτικούς θεσμούς αυτοκυβέρνησης  και άμεσης δημοκρατίας.

Στη διαδικασία αυτής της αλλαγής του κοινωνικού παραδείγματος, τα «περιστέρια» θα αντιμετωπίζουν συνεχώς το δίλημμα της ανάθεσης-στα γεράκια- ή της συμμετοχής και της ανάληψης ευθύνης από τη μεριά τους. Αλλά και το δίλημμα να μετατρέπονται ή όχι σε «γεράκια» τα ίδια, όταν αναλαμβάνουν «ιθύνουσες θέσεις». Τη μη μετατροπή τους σε «γεράκια» μπορούν να το εξασφαλίζουν με τους θεσμούς των συνελεύσεων -των κοινοτήτων τους- και των κοινωνικών ελέγχων που θα χρειασθεί να δημιουργήσουν.

Ε) Η διατροφή και η ευζωία μας

Είναι σήμερα κατανοητό ότι τα σώματά μας χρειάζονται ενέργεια για την ανάπτυξη και συντήρησή τους. Αλλά όχι μόνο. Oι διατροφολόγοι, που αντιμετωπίζουν τα σώματά μας σε ένα βαθμό σαν βιολογικές μηχανές, λένε ότι εκτός από ενέργεια χρειάζονται και «λάδωμα» για τις διάφορες λειτουργίες τους(χρειάζονται π.χ. ουσίες που δρουν σαν μεσάζοντες σε διάφορους μεταβολικούς κύκλους και διαδρομές), καθώς και διάφορα «δομικά υλικά» για να «κτίζουν» ή να «ανακαινίζουν» τη σάρκα μας. Όλα αυτά τα εξασφαλίζουν από την κατανάλωση τροφής[1]. Από τα συστατικά που την απαρτίζουν.

Μπορούμε να ταξινομήσουμε χοντρικά τα απαραίτητα αυτά συστατικά της τροφής σε: υδατάνθρακες, λίπη, πρωτεΐνες-τα λεγόμενα «μακροθρεπτικά» συστατικά- και επίσης σε μέταλλα, βιταμίνες, ανόργανα στοιχεία-τα λεγόμενα «μικροθρεπτικά» συστατικά.

Οι υδατάνθρακες-που αποτελούνται από 3 μόνο στοιχεία, άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο-εμφανίζονται είτε σαν απλά σάκχαρα, είτε σαν «πολυσακχαρίτες»-περισσότερα ενωμένα σάκχαρα. Στα περισσότερα από τα φυτά, στους σπόρους και τους βολβούς σχηματίζονται πολυσακχαρίτες, που τα λέμε άμυλα. Στα ζώα δημιουργείται το γλυκογόνο, που αποθηκεύεται κυρίως στους μυς.  Στα τοιχώματα των φυτών σχηματίζονται επίσης κυτταρίνη και ημικυτταρίνες.

Οι άνθρωποι-ανάλογα αν είναι ενήλικες ή παιδιά, άνδρες ή γυναίκες, εύσωμοι ή μικρόσωμοι, χειρώνακτες ή κάνουν καθιστική ζωή κ.λπ.-χρειάζονται κάθε μέρα στη διάθεσή τους μεταξύ 1500 και 4000 θερμίδων. Κατά Μ.Ο. περίπου 2700 θερμίδες, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων[2].

Οι υδατάνθρακες αποτελούν τη βασική πηγή ενέργειας στα περισσότερα ανθρώπινα σιτηρέσια. Δίνουν περίπου 420 θερμίδες ανά 100 γραμμάρια. Ο «μέσος άνθρωπος» λοιπόν μπορεί να πάρει την ενέργεια που χρειάζεται καθημερινά από 500-700 γραμμάρια υδατάνθρακες. Στις παραδοσιακές δίαιτες και σιτηρέσια, τα φυτά οι σπόροι και οι βολβοί είναι η πρωταρχική πηγή ενέργειας. Σε αυτές τις τροφές όμως υπάρχει, όπως είπαμε και πιο πάνω, πολλή κυτταρίνη, την οποία δε μπορεί να χωνέψει εύκολα ο άνθρωπος- μπορεί να τη χωνέψει σε ένα βαθμό με τη βοήθεια μικροοργανισμών στο παχύ έντερο. Επειδή η κυτταρίνη δεν μας παρέχει ενέργεια, οδηγηθήκαμε παλιότερα στην άποψη ότι δεν μας χρειάζονται τα «πίτουρα» και είναι πιο εύπεπτα τα «λευκά» άλευρα. Στη συνέχεια όμως αποδείχθηκε ότι τα πίτουρα είναι πολύ σημαντικό συστατικό για την δίαιτα του ανθρώπου. Η παρουσία τους ή η απουσία τους έχει μεγάλη επίδραση στη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου, που παίζει σημαντικό βιοχημικό ρόλο για όλο το σώμα. Τρώγοντας παραδοσιακά «ανεπεξέργαστους» υδατάνθρακες λοιπόν, έχουμε στη διάθεσή μας πιο υγιεινή τροφή.

Τα πίτουρα αποκαλούνται πλέον «διαιτητικές ίνες». Αυτές δεν χωνεύονται σε ικανοποιητικό βαθμό, αλλά αυξάνουν τον όγκο της τροφής χωρίς να αυξάνουν και τις θερμίδες, «αραιώνοντας» έτσι το περιεχόμενο σε ενέργεια. Με αυτή την έννοια είναι και η πιο «αδυνατιστική» τροφή για τους ευτραφείς ανθρώπους.  Για τους φτωχούς αντίθετα, που τρέφονται όπως π.χ. στην Αφρική κυρίως με χυλό καλαμποκιού ή σόργου, από τον οποίο είναι αδύνατο να πάρουν τις θερμίδες που χρειάζονται, υπάρχει πρόβλημα υπερβολικής αραίωσης. Οι φτωχοί του Νότου λοιπόν που τρέφονται βασικά με ανεπεξέργαστους υδατάνθρακες χρειάζονται περισσότερο «συμπυκνωμένη» τροφή, ενώ οι πλούσιοι του Βορρά-Δύσης έχοντας μια δίαιτα πλούσια σε σάκχαρα και λίπη χρειάζονται περισσότερο μια «αραιωμένη» διατροφή. Ανά 100γραμμάρια π.χ. η λευκή ζάχαρη παρέχει περίπου 390 θερμίδες, οι τηγανισμένες πατάτες 250-αντίθετα οι βρασμένες μόνο 80-τα αναψυκτικά 175.

Από την άλλη στα λίπη υπάρχει ποικιλία, ανάλογα αν είναι φυτικά, ζωικά ή ψαριών. Γενικά τα ζωικά είναι «σκληρά»(του κοτόπουλου μαλακότερο) και σε μεγάλο βαθμό κορεσμένα(χημικά δεν τους λείπει υδρογόνο), ενώ των φυτών(σπόρων) και των ψαριών είναι όπως λέμε ακόρεστα(έχουν λιγότερο υδρογόνο από όσο θα μπορούσαν να έχουν θεωρητικά). Γενικά μιλώντας όλα τα λίπη «καίγονται» μέσα στο σώμα και εξασφαλίζουν περίπου 900 θερμίδες ανά 100γραμμάρια(διπλάσια από τους υδατάνθρακες, στο βούτυρο και τη μαργαρίνη υπάρχουν περίπου 740 θερμίδες ανά 100 γραμμάρια). Γι αυτό οι άνθρωποι και τα ζώα αποθηκεύουν το περίσσευμα ενέργειας σε λίπος και όχι σε άμυλο.

Το διατροφικό μοντέλο των πλουσίων δυτικών περιέχει πολύ κρέας, άρα πολλά λίπη. Συνήθως εξασφαλίζουν το 40% των θερμίδων τους από το λίπος. Αντίθετα, οι Κινέζοι αγρότες π.χ. παίρνουν μόνο το 10% των θερμίδων τους από τα λίπη. Τα πολλά λίπη επιφυλάσσουν όχι μόνο μεγάλο βάρος, αλλά και πολλά είδη καρκίνων και καρδιακά νοσήματα(στεφανιαία κυρίως). Η ιδανική δίαιτα θα ήταν αν εξασφαλίζαμε γύρω στο 20% των θερμίδων από λίπη. Γιατί το λίπος είναι απαραίτητο όχι μόνο σαν πηγή ενέργειας, αλλά σαν σημαντικό δομικό συστατικό του σώματος, σημαντικότερο από τους υδατάνθρακες. Κυρίως είναι χρήσιμο για τη μεμβράνη των κυττάρων(με τη μορφή «λιπιδίων»), τα μέρη του εγκεφάλου και για τα νεύρα. Όμως σαν δομικό συστατικό των παραπάνω πρέπει να είναι με τη μορφή «βασικών» λιπών (κυρίως του τύπου των «πολυακόρεστων», δηλαδή των ιδιαιτέρως ακορέστων). Τα κορεσμένα λίπη και πολλά από τα ακόρεστα δεν είναι «βασικά». Βασικά είναι κυρίως τα λίπη που προέρχονται από τα φύλλα και τους σπόρους των φυτών, καθώς και από τα ψάρια, ιδίως τα λιπαρά, όπως το σκουμπρί. Αλλά τα ψάρια σε παγκόσμιο επίπεδο είναι τροφή για τους λίγους και λόγω της υπερ-αλίευσης και της μόλυνσης τα αλιεύματα σπανίζουν πια. Η συμβουλή των μοντέρνων διατροφολόγων να τρώμε περισσότερο ψάρι δεν είναι ρεαλιστική, ακόμα και αν αυξήσουμε τις ιχθυοκαλλιέργειες(τεράστια προβλήματα ρύπανσης). Πιο ρεαλιστικό είναι να εξασφαλίζουμε τα βασικά λίπη από τα φυτά.

Οι πρωτεΐνες είναι πιο σύνθετες από τους υδατάνθρακες και τα λίπη και περιέχουν εκτός από άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο και άζωτο και μικρές ποσότητες θείου. Είναι «μακρομόρια», όπως οι πολυσακχαρίτες, και αποτελούνται από μακρές αλυσίδες αμινοξέων. Κάποια αμινοξέα, όπως η λυσίνη, η μεθειονίνη και η τρυπτοφάνη θεωρούνται «βασικά» («πρώτης τάξεως»)και κάποια μη «βασικά»(δευτέρας τάξεως»). Το σώμα το ίδιο δεν μπορεί να συνθέσει τα βασικά αμινοξέα και έτσι τα εξασφαλίζει έτοιμα μέσα από τη τροφή. Γενικά οι ζωικές πρωτεΐνες περιέχουν όλα τα βασικά αμινοξέα, ενώ στις φυτικές λείπουν ένα- δύο αμινοξέα.

Οι πρωτεΐνες είναι –μαζί με το νερό-κύριο συστατικό του σώματος(στους μυς, στις μεμβράνες, ερυθρά αιμοσφαίρια, αντισώματα, ορμόνες, ένζυμα κ.λπ). Παλιότερα στη Δύση-Βορρά κυριαρχούσε η άποψη ότι χρειαζόμαστε καθημερινά μεγάλες ποσότητες ζωικών πρωτεϊνών για να είμαστε υγιείς(δίαιτα με 12-15% πρωτεϊνη). Σήμερα μελέτες δείχνουν ότι το καλύτερο είναι μια δίαιτα με λιγότερο από 5% πρωτεϊνη.  Και αυτή δεν χρειάζεται να είναι οπωσδήποτε «πρώτης τάξεως», γιατί οι «δευτέρας τάξεως» συνήθως αλληλοσυμπληρώνονται. Αυτό συμβαίνει π.χ. με τα δημητριακά που έχουν χαμηλή λυσίνη και μπορούν να συνδυαστούν με τα όσπρια που έχουν υψηλό βαθμό λυσίνης. Οι άνθρωποι που ακολουθούν παραδοσιακές δίαιτες μπορεί να μη ξέρουν από βιοχημεία, αλλά ξέρουν από τη μακροχρόνια εμπειρία τους ότι δημητριακό και όσπριο είναι ο καλύτερος συνδυασμός στη μαγειρική τους, ώστε να είναι υγιείς (ρύζι με σόγια στην Κίνα, ρύζι ή σιτάρι με φακές, ξερά φασόλια και μπιζέλια στην Ινδία, ρύζι ή κουσκούς με φασόλια ή κουκιά στη Μέση Ανατολή, τορτίγια από καλαμπόκι με φασόλια στο Μεξικό κ.λπ).

Αποτέλεσμα της μέχρι τώρα κυρίαρχης άποψης για πολλές ζωικές πρωτεϊνες στη διατροφή μας, ήταν τα εντατικά συστήματα ζωοεκτροφής και πτηνοτροφίας με όσο γινόταν πιο πολλά ζώα –πτηνά. Παράλληλα τα δημητριακά, τα όσπρια και η σόγια θεωρούνταν «δεύτερης τάξης» τροφή και προορίζονταν κυρίως για ζωοτροφές. Το αγροδιατροφικό σύστημα χρησιμοποιούσε μέχρι τώρα το 50% της παγκόσμιας παραγωγής σιταριού και κριθαριού, το 80% του καλαμποκιού και το 90% της σόγιας σαν ζωοτροφές[3] (οι ευρωπαίοι καταναλωτές π.χ. επιδοτούν με 2 ευρώ την ημέρα κάθε εκτρεφόμενη με δημητριακά αγελάδα τους, ενώ πάνω από 2 δις άνθρωποι στον τρίτο κόσμο ζούν με 2 ευρώ την ημέρα). Σήμερα αντιλαμβανόμαστε ότι οι άνθρωποι μπορούν να πάρουν την απαραίτητη για αυτούς πρωτεϊνη από τα δημητριακά και τα όσπρια, πράγμα που έκαναν μέχρι τώρα μόνο οι χορτοφάγοι(αποδεδειγμένα πιο υγιείς σε σχέση με τους ευτραφείς υπέρβαρους αυτού του κόσμου). Φυσικά τα ζωικά προϊόντα μας εξασφαλίζουν και κάποια απαραίτητα συστατικά όπως τα βασικά μέταλλα ασβέστιο και ψευδάργυρο, που δεν υπάρχουν σε ικανές ποσότητες στα φυτικά αντίστοιχα. Δεν θα πρέπει να τα διαγράψουμε εντελώς από τη καθημερινή μας δίαιτα, αλλά δεν χρειάζεται να στηρίζουμε τη δίαιτά μας κύρια στα ζωικά προϊόντα.

Αυτό θα έχει επιπτώσεις για τη μελλοντική «έξυπνη» γεωργία: θα πρέπει να σταματήσει η σημερινή επιμονή στην εντατική κτηνοτροφία και η μεγάλη ζήτηση για τα προϊόντα της, ώστε να είναι δυνατόν να διατρέφεται ο παγκόσμιος πληθυσμός πλουσιοπάροχα με σιτηρά και όσπρια. Τα ζώα να είναι ενταγμένα με ισορροπία σε ολοκληρωμένα αγροκτήματα και τα ζωικά προϊόντα να είναι συμπληρωματικά στην ανθρώπινη διατροφή.   Από την άλλη θα χρειασθεί να επανέλθει στην πραχτική των αγροτικών κοινοτήτων η καλλιέργεια των ντόπιων εγκλιματισμένων ποικιλιών, που δεν χρειάζονται πολλές εξωτερικές εισροές και αντέχουν καλύτερα στις ντόπιες συνθήκες κλίματος και εδάφους, καθώς αντίστοιχα  και η εκτροφή των ντόπιων ρατσών ζώων και πουλερικών. Όσον αφορά στα σιτηρά, να επανέλθουν στην καλλιέργεια των «ντυμένων» σιταριών(του μονόκοκκου, δίκοκκου, σπέλτα), που εγκαταλείφθηκαν λόγω της δυσκολίας αποφλοίωσης και των χαμηλότερων αποδόσεων σε σχέση με τα «γυμνά» σιτηρά της εντατικής χημικής γεωργίας.

Σήμερα υπάρχει αναγκαιότητα να καλλιεργηθούν τα «ντυμένα» σιτηρά επειδή αντέχουν σε δυσκολότερες εδαφοκλιματολογικές συνθήκες(ξηρασία, άγονα εδάφη), είναι πολύτιμο γενετικό υλικό για τη μελλοντική γεωργία σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής, ενώ παράλληλα μπορούν να δώσουν προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας(χωρίς βέβαια να τα θεωρούμε και «υπερτροφές», όπως σκόπιμα διαδίδουν κάποια επιχειρηματικά συμφέροντα εκμεταλλευόμενα τη σύγχυση  και τη μόδα των «προϊόντων χωρίς γλουτένη»[4])

Να αναφερθούμε και λίγο σε μια τελευταία κατηγορία βασικών συστατικών της τροφής: τα μέταλλα, τις βιταμίνες και τις «παραβιταμίνες»:

·         Τα μέταλλα όπως το νάτριο και κάλιο διατηρούν τη συνοχή των κυτταρικών μεμβρανών, ο σίδηρος είναι βασικό συστατικό της αιμογλοβίνης στο αίμα, το ασβέστιο έχει πολλές άλλες λειτουργίες εκτός από το ρόλο του στα οστά και τα δόντια. Είναι όμως ζωτικά στοιχεία για το σώμα σε μικρές ποσότητες, ενώ σε μεγάλες μπορεί να είναι τοξικά. Το νάτριο π.χ. σε μεγάλες ποσότητες οδηγεί σε υπέρταση(υψηλή πίεση), σε προδιάθεση εγκεφαλικής συμφόρησης και σε κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Αναφερόμαστε στο νάτριο γιατί έχουμε συνηθίσει στο δυτικό κόσμο να τρώμε πολύ αλάτι, μέσω των μοντέρνων επεξεργασμένων τροφών, όπου προστίθεται όχι μόνο σαν γευστικό, αλλά και σαν συντηρητικό.

·         Μετά τον 17ο αιώνα και τα μεγάλα ταξίδια των ναυτικών(υπόφεραν από σκορβούτο λόγω ελλιπούς διατροφής), έγινε αντιληπτό ότι έχουμε μεγάλη ανάγκη σε βιταμίνες. Η βιταμίνη C π.χ. είναι ένα από τα πολλά αντιοξειδωτικά του σώματος. Το οξυγόνο είναι απαραίτητο για το ανθρώπινο σώμα, όμως όταν είναι ελεύθερο από χημικές ενώσεις που το δεσμεύουν(όπως συμβαίνει όταν βρίσκεται με τη μορφή των «ελεύθερων ριζών»), τότε είναι πολύ δραστικό και μπορεί να οξειδώσει τους ιστούς στο σώμα μας και να προκαλέσει μεγάλη ζημιά. Οι διάφορες βιταμίνες-όπως και άλλα συστατικά-λειτουργούν σαν αντιοξειδωτικά δεσμεύοντας το ελεύθερο οξυγόνο. Αν δεν τις διαθέτουμε δε μπορούμε να αποφύγουμε την οξείδωση και τον εκφυλισμό του οργανισμού μας. Όταν μας λείπει π.χ. η βιταμίνη Α, μεταξύ άλλων θα έχουμε σαν αποτέλεσμα ξηροφθαλμία και στο τέλος  τύφλωση.

Βέβαια δεν πρέπει να το παρακάνουμε με τις βιταμίνες και τα αντιοξειδωτικά, τα οποία προωθούν τελευταία οι εταιρείες σαν «συμπληρώματα διατροφής», παρασκευάζοντάς τες με χημικό τρόπο στο εργαστήριο και πραγματοποιώντας μεγάλα κέρδη από τους «υγιεινιστές» καταναλωτές.  Τις βιταμίνες να τις εξασφαλίζουμε από τις κατάλληλες τροφές, ακολουθώντας τη «συμβολή της γιαγιάς»: «μην τρώμε τίποτα πάρα πολύ», «μια σταλιά από ότι τραβά η καρδιά μας,  μας κάνει καλό».

·         Σαν «παραβιταμίνες» θεωρούνται σήμερα τροφές που με κάποιο τρόπο λειτουργούν τονωτικά και σαν φάρμακα και όχι μόνο σαν πηγές ενέργειας ή δομικά υλικά για τον οργανισμό. Χρησιμοποιούνται επίσης οι όροι: «λειτουργικές τροφές», «φαρμακοτρόφιμα» ή «φυτοθρεπτικά συστατικά», χωρίς να είναι εντελώς κατανοητό το περιεχόμενο αυτών των όρων, αλλά που έχουν γίνει μια μεγάλη οικονομική ατραξιόν για τις εταιρείες που τα προωθούν. Υποτίθεται ότι ενισχύουν την υγεία με διάφορους τρόπους, όταν είναι παρούσες αυτές οι τροφές. Όπως π.χ. οι φυτικές στερόλες, που φαίνεται ότι μειώνουν τη χοληστερίνη στο αίμα και θεωρητικά θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο της στεφανιαίας νόσου.

Η έλλειψη παραβιταμινών δεν φαίνεται να οδηγεί φανερά σε κάποιες ασθένειες, για αυτό και υπάρχει σκεπτικισμός σε σχέση με την εγκυρότητα της ανάγκης να τις εξασφαλίζουμε. Το μόνο που είναι σίγουρο είναι ότι χρειάζεται να τρώμε, όπως και οι προγονοί μας, μια μεγάλη ποικιλία από φυτά, ιδιαίτερα άγρια φυτά και μύκητες(μανιτάρια), καθώς και τροφές που έχουν υποστεί ζύμωση από ενεργούς μικροοργανισμούς(ΕΜ). Όταν τρώμε τη τροφή μας, τρώμε στην ουσία διάφορες υλικές δομές τις οποίες δημιουργούν οι διάφορες μορφές ζωής σε αυτόν τον πλανήτη. Και αυτές οι δομές είναι πολύ πιο πολύτιμες από τις δομές που παρασκευάζει τεχνικά η χημική βιομηχανία.

Η μελλοντική μας θεωρία για τη διατροφή θα πρέπει να στηριχθεί πάλι στην απλότητα, αν θέλουμε να ξεφύγουμε από το σφιχταγκάλιασμα των ειδικών και των ιθυνόντων κάθε είδους, που ευνοούνται από την πολυπλοκότητα της γνώσης και της κατοχής των αποτελεσμάτων της έρευνας. Έχουν γραφεί χιλιάδες εγχειρίδια για τη σωστή και υγιεινή διατροφή. Όλο το περιεχόμενό τους μπορεί να συμπυκνωθεί στην εξής απλή συμβουλή: «πολλά χορταρικά, όχι πολύ κρέας, μεγαλύτερη δυνατή ποικιλία τροφών». Μετά από τόση έρευνα των ειδικών, μπορούμε να καταλήξουμε πάλι στην ίδια σωστή συμβουλή της γιαγιάς. Αυτό είναι το συμπέρασμα: η εμπειρία χιλιάδων χρόνων επιβεβαιώνεται και επιστημονικά. Και το ερώτημα και ζήτημα που μας μπαίνει είναι πως θα παράγουμε αυτή την μεγάλη ποικιλία των τροφών που μας χρειάζονται για την ευζωία μας.

[1] «Οι άνθρωποι πια δεν λένε “τρώω” ή “πίνω” αλλά λένε “καταναλώνω”. Όλες οι φυσικές πράξεις και λειτουργίες που κρατούν στη ζωή ένα φυσικό πλάσμα άνθρωπο, έχουν αντικατασταθεί από τον όρο κατανάλωση, λες και είναι ο άνθρωπος πλέον μηχάνημα… Αυτή είναι η μέγιστη ύβρις και ο μέγιστος εξευτελισμός της ανθρώπινης ύπαρξης. Η αποδοχή της πλήρους μετάλλαξης του ανθρώπου σε γρανάζι του συστήματος που απομυζεί το οικοσύστημα καταναλώνοντας τους φυσικούς του πόρους αναίσχυντα. Αυτός είναι ο αναίσχυντος σύγχρονος άνθρωπος – καταναλωτής, ο ταυτισμένος με την χυδαιότητα.» Γιάννης Μακριδάκης http://yiannismakridakis.gr/?p=4851

[2] Σύμφωνα με τον FAO, μπορεί να παραχθεί στον πλανήτη τροφή ικανή να θρέψει με 2700 θερμίδες την ημέρα γύρω στα 12 δις. ανθρώπους. Αν υπήρχε σωστή κατανομή της τροφής και δεν πήγαινε πάνω από το 30% στα σκουπίδια, δεν θα υπήρχε πείνα πουθενά.

[3] Τελευταία τα δημητριακά τα διεκδικούν όχι μόνο η κτηνοτροφία, αλλά και η αυτοκινητοβιομηχανία, μέσω της μετατροπής τους σε «βιοκαύσιμα»(«αγώνας μεταξύ των πεινασμένων παιδιών του κόσμου και των οδηγών των 4χ4 οχημάτων»)

[4] Γλουτένη: είναι μια πρωτεϊνη των μαλακών κυρίως σιτηρών (υπάρχει και στα σκληρά).Στο νερό παίρνει τη μορφή κολλοειδούς ουσίας, στην οποία οφείλεται και το «φούσκωμα» του ζυμαριού για το ψωμί. Στη βρώμη και το κριθάρι υπάρχει μια χαμηλότερη αναλογία της γλουτένης, όπως και στο μονόκοκκο και στα δίκοκκα σιτάρια. Το κεχρί, καλαμπόκι, ρύζι, κινόα, αμάρανθος, φαγόπυρο δεν περιέχουν γλουτένη. Είναι πλεονέκτημα για την αρτοποιία, αλλά κάποιοι άνθρωποι(όχι όλοι) δεν μπορούν να τη χωνέψουν και τους προκαλεί αλλεργία, δυσανεξία ή «ευαισθησία στη γλουτένη»(πόνο στο στομάχι, καούρες, φούσκωμα και αέρια στα έντερα, πονοκέφαλο, κόπωση κ.λπ.). Στο 1% του πληθυσμού περίπου προκαλεί την επικίνδυνη χρόνια νόσο κοιλιοκάκη στο λεπτό έντερο. Ο κάθε άνθρωπος έχει το δικό του όριο στη ανοχή της γλουτένης και θα πρέπει να το διερευνήσει, ώστε να βρει τρόπους αντιμετώπισης της τυχόν ευαισθησίας του σε αυτήν.

Η σύγχρονη διατροφή μας (τα τελευταία 50 χρόνια κυρίως στη Δύση) είναι «υπερφορτωμένη» με γλουτένη, λόγω της παρουσία της παντού σχεδόν(μπαίνει σαν πρόσθετο) και της υπερκατανάλωσης επεξεργασμένων τροφών που στηρίζονται στο ραφιναρισμένο αλεύρι.

Γιώργος Κολέμπας

http://tvxs.gr/news/apopseis/gia-mia-eksypni-georgia-stin-ypiresia-tis-ygieinis-diatrofis-kai-tis-eyzoias-mas

Μπήκαν στο χωριό τα ΜΑΤ

10647062_10152635602728700_8669510696077019379_n

Τραγούδι αφιερωμένο στον αγώνα των κατοίκων της BA Χαλκιδικής ενάντια στις εταιρείες των χρυσοθήρων.

Ιερισσός
7 Μάρτη 2013

«Δε μας φοβίζουν, μάνα μου, οι σφαίρες και τα κανόνια…
Μόν’ μας φοβίζουν, μάνα μου, του Βιζανιού τα χιόνια…

Ελάτε, ρε, να σας πω εγώ!
Ελάτε α’ πού ‘μαι η γενιά του ’40…
Ελάτε, ρε ‘δω!..»

Μπήκαν στο χωριό τα ΜΑΤ

Μπήκαν στο χωριό τα ΜΑΤ, δίπλα στο Ξηροποτάμι
έξι κλούβες με σκυλιά που ‘στειλαν τ’ αφεντικά.
Σηκωθείτε χωριανοί κι οι γερόντισσες κι οι γέροι,
μπρος στου Δένδια το ασκέρι δείξτε μπόι, λεβεντιά.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Η Μεγάλη Παναγιά κι η Ιερισσός στο πόδι
π’ όρμηξαν τούτοι οι διαβόλοι να μας σκιάξουν, χωριανοί.
Οι καμπάνες στα χωριά να σημάνουνε, αδέρφια,
για της εταιρείας τα κέφια, ύδωρ θέλουνε και γη.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Όχι πια λευκές σημαίες σαν τον τόπο μας ρημάζουν,
για τα κέρδη αυτοί σκυλιάζουν, ‘μείς για ανθρώπινη ζωή.
Τούτο το στρατό τον ξε’με, χτύπαγε και τους εργάτες,
φοιτητές και ναυτεργάτες, το λαό που αγωνιά.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Πάμε τώρα στις φωτιές και μαζί κι οι μουζικάντες,
ν’ αρματώνονται οι καρδιές με νταούλια και φωνές.
Κι οι λεβέντικες καρδιές μας ν’ αρματώνουν τις γροθιές,
να ριχτούμε στον αγώνα για το δάσος στις Σκουριές.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Υπεραστικοί
Μάρτης 2013


Στίχοι-Μουσική: Υπεραστικοί
Ηχοληψία-Μίξη: Γιωργής Νταβαρίνος
Video Editing: wrong media lab

http://yperastikoi.blogspot.gr/
http://www.facebook.com/yperastikoi
επικοινωνία: yperastikoi@gmail.com

«Αυτό που κάνουμε, δεν είναι σημαντικό, αλλά είναι σημαντικό να το κάνουμε» Σωκράτης Μάλαμας (27/9/14, συναυλία στην Ιερισσό, ενάντια στην εξόρυξη χρυσού στην Χαλκιδική)

Συμμετείχαν Γ. Αγγελάκας, Αλ. Ιωαννίδης, Σ. Μάλαμας, Θ. Παπακωνσταντίνου, Χαϊνης Αποστολάκης, Π. Παυλίδης, κ.α.

  • Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
    Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
LIVE ΤΩΡΑ: http://www.ertopen.com/tv σε όλη την Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, η ΣΥΝΑΥΛΙΑ στην Ιερισσό ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΞΟΡΥΞΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΠΟΤΕ...</p><br /><br /><br /><br />
<p>Γίνεται το αδιαχώρητο... χαμός... </p><br /><br /><br /><br />
<p>Συμμετέχουν Αγγελάκας, Ιωαννίδης, Μάλαμας, Χαϊνης Αποστολάκης, Παυλίδης, κ.α.<br /><br /><br /><br /><br />
---<br /><br /><br /><br /><br />
Crystalia
 «…ο χαμένος τα παίρνει όλα,,,»

Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
«…σιγά μη κλάψω… σιγά μη φοβηθώ…»

Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
Η μεγάλη συναυλία στην Ιερισσό μεταδόθηκε ζωντανά από την ΕΡΤ3.
soshalkidiki.wordpress.com

Μήνυμα από έναν «στρατιώτη του εδάφους» στον Γιάννη Μακριδάκη

stratiotis edafousintothewild on November 19, 2013 at 10:08 pm said:

Αγαπητέ συναγωνιστή στρατιώτη του εδάφους Γιάννη Μακριδάκη
 
Είμαι και εγώ ένας «στρατιώτης του εδάφους» 31 ετών, που αν δεν υπήρχε η κρίση η τρόικα και όλα τα δεινά που έχουν χτυπήσει τη χώρα μας, θα είμουν ένας κουστουμαρισμένος νέος σε μια τράπεζα, στέλεχος σε μια μεγάλη εταιρεία (όπως και υπήρξα) ίσως και ένα ακόμα γρανάζι του δημοσίου μιας και διαθέτω πολύ μεγάλο βύσμα.
 
Για καλή μου τύχη, όπως και η πλειοψηφία εδώ στη Kρήτη, έχω στη κατοχή μου κάποια κομμάτια γης, κληρονομιά από το παππού μου και τη γιαγιά μου – η γιαγιά μου πρόσφυγας από Μικρά Ασία, τους είχε δώσει το κράτος τότε γη για μια καινούργια αρχή.
 
Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου βοηθούσαμε το παππού και τη γιαγιά στη καλλιέργεια αμπελιού, ελιάς, λεμονιάς, και ανά διαστήματα σε κηπευτικά, τα τελευταία κυρίως για το σπίτι. Εγώ θυμάμαι ότι πήγαινα με το ζόρι τα σαββατοκύριακα: που να ξυπνάς πρωί, που να γεμίζεις λάσπες, που να κρυώνεις, που να κάθεσαι να τρως με το παππού «φτωχικά» τη τροφή που έβγαζε, ελιές, ντομάτα, σταφίδες, καρύδια κτλ.. Εγώ ο γιος ενός δημόσιου υπαλλήλου που είχε τα πάντα πως να τα καταδεχόμουν όλα αυτά; Όταν παραπονιόμουν στους γονείς μου η απάντηση ήταν «δε τον λυπάσαι το καημένο να τα τραβάει μόνος;».
 
Όποτε δυσανασχετούσα γι’ αυτά, ο παππούς μου έλεγε το εξής «κλισέ»: «ε ρε κατοχή που σας χρειάζεται…». Εγώ σκεφτόμουν «τον καημένο το γέρο, έχει ξεμείνει δεκαετίες πίσω» και έβριζα τον εαυτό μου που δεν είχαμε σταματήσει πριν σε κανένα φούρνο να πάρω τα όμορφα και λαχταριστά που είχε φτιάξει ο φούρναρης (ζαμπονοτυρόπιτες, κρουασάν, σάντουιτς). Διάβρωση μεγάλη…
 
Λίγους μήνες μετά από το θάνατο του παππού και ως εργαζόμενος σε καθεστώς οικονομικής κρίσης (άθλιες συνθήκες 12ωρου με μπόλικη πίεση και υπόχρεος σκλάβος στα αφεντικά που μου έκαναν τη χάρη και μου έδιναν κανονικά τις αποδοχές μου) ξαφνικά έγινε το μεγάλο μπαμ(ίσως κάπως έτσι να έγινε και το “big bang”!).Ξαφνικά όλα αυτά που μου είχαν διδάξει παππούς-γιαγιά έσκασαν μέσα μου, σαν να κρυβόντουσαν στο πίσω μέρος του μυαλού μου και περίμεναν να βγουν στη επιφάνεια σα σανίδα σωτηρίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σκεφτόμουν αυτό είναι; Έτσι θα πάει; Σκλάβος; Να κάνω 12ωρο τα ίδια και τα ίδια και να λέω κι ευχαριστώ; Όταν ρωτούσα τους γύρω μου οι απαντήσεις οι εξής: «Έτσι είναι η ζωή, θα συνηθίσεις, να παρακαλάς που έχεις δουλειά».
Κάτι δε μου άρεσε, κάτι με χάλαγε, κάτι μέσα μου φώναζε. Ήταν ο παππούς που είχε περάσει αντίστοιχες καταστάσεις στη κατοχή (δούλευε στα καταναγκαστικά έργα των κατοχικών δυνάμεων).

Τα παράτησα, άδραξα το σπίτι και τα χωράφια του παππού.
Από τότε έχει ξεκινήσει μια συναρπαστική διαδρομή, έσκαψα, φύτεψα, έφτιαξα τα παρτέρια μου καθάρισα και ξαναζωντάνεψα τα φρουτόδεντρα μου, τις καρυδιές μου.
 
Αγόρασα τις κότες μου και τις αμόλησα στο χωράφι με τις λεμονιές, μαζί με τα 2 αρνάκια μού τρώνε τα «ζιζάνια» και με ευχαριστούν με τη πλούσια κοπριά τους, ξεκίνησα επιτέλους να σκέφτομαι, ήρθα σε επαφή με γείτονες που κι αυτοί αναγκάστηκαν να γυρίσουν, βρισκόμαστε, ανταλλάσουμε, δίνω καρύδια μου δίνουν τυρί, δίνω αυγά ημέρας μου δίνουν φρέσκιες μαρμελάδες, κάθε μέρα ανταλλαγή, τεράστια ποικιλία από τρόφιμα, γλυκά παραδοσιακά, ότι θες, ερωτήσεις-απαντήσεις σχετικά με ζώα, δέντρα, κηπευτικά.
 
Το μυαλό συνέχεια σε εγρήγορση, καθημερινά απλά προβλήματα που λύνονται με απλές απαντήσεις από γείτονες και πιο έμπειρους, μια ζωή σε αρμονία με τα ζώα τα πουλιά τα δέντρα το πράσινο, κάθε μέρα ανεβαίνω σε ένα λοφάκι με το σκύλο μου και βλέπουμε το ηλιοβασίλεμα, χρησιμοποιώ εργαλεία, φτιάχνω κατασκευές για τα ζώα μου, πως να τα ταίζω – πως να τα ποτίζω, κάνω δοκιμές στα παρτέρια μου, μαζεύω υλικό και ψάχνομαι να τα γεμίσω με σωστό χώμα που θα μου αποδώσει, φτιάχνω κόμποστ, αντιμετωπίζω τα λαχανικά σαν παιδιά, κάθε μέρα τα περιποιούμαι τα ποτίζω, τα λιπαίνω με τη κοπριά μου, τα ελέγχω για τους φυσικούς εχθρούς και ότι δε ξέρω ρωτάω.
 
Ποιά σύγκριση μπορεί να υπάρχει σε ένα αγοραστό μπρόκολο με ένα μπρόκολο που το φύτεψες και το περιποιήθηκες για 3 μήνες; Καμία! Το πρώτο το πετάς άμα τύχει και σου περισσέψει στο ψυγείο, το δεύτερο το φυλάς σαν θησαυρό στο ψυγείο σου – το ψυγείο μου και το κελάρι μου είναι το θησαυροφυλάκιο μου.
 
Ψυχαγωγία υπερπαραγωγής, κάθε μέρα είμαι θεατής σε κάτι καινούργιο. Τις προάλλες είδα μάχη μεταξύ κρεμυδοφάγου και μιας σφίγγας, ζουρίδα να κυνηγάει ποντικό, κάθομαι τα βράδια στη φωτιά, κουκουβάγιες κάθονται παρέα στα κλαδιά της καρυδιάς, κάθε μέρα βλέπω αετούς (μου έχουν αρπάξει μερικά μικρά κοτόπουλα αλλά δε πειράζει), ηλιοβασιλέματα και απίστευτα χρώματα στους ουρανούς, τραγούδια από πουλιά, γρύλους, αφορδακούς(βατραχια), ο χαλαρωτικός ήχος του ποταμού κάθε μέρα στα αυτιά μου καθώς περιποιούμαι τα παρτέρια μου – φτιάχνω τα δέντρα μου, κτλ. (η κοπέλα μου πληρώνει καθε μήνα 40 ευρώ στη σχολή γιόγκα ακούγοντας νερά να τρέχουν και τιτιβίσματα πουλιών σε «κονσέρβα» μέσα από ένα laptop…), καθόμαστε παρέες με όργανα συχνά πυκνά και τραγουδάμε, στο τραπέζι τα πάντα και τα περισσότερα δικά μας καθαρής παραγωγής, απίστευτα κρασιά και ρακί που δε τα βρίσκεις στις καλύτερες κάβες! Μια ζωη παραμυθένια, μια ζωή ποιοτική, παράδεισος.

Σκέφτομαι συχνά τον παππού μου, και αν κάνω και εγώ κάποτε εγγόνια, και ίσως κι αυτά είναι καλομαθημένα -γιατί όλα είναι κύκλος- αν δυσανασχετήσουν για το πρωινό τους, αυτό που θα τους πω; 
 
Ε ΡΕ ΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΣΑΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ

Με εκτίμηση

“INTOTHEWILD”
 

Μήνυμα από έναν «στρατιώτη του εδάφους» στον συγγραφέα, φυσικό καλλιεργητή και εμπνευστή του Απλεπιστημίου (aplepistimio.gr), Γιάννη Μακριδάκη:  http://yiannismakridakis.gr/?page_id=3677#comment-20834

Αν είχαν ληφθεί μέτρα μετά το Κιότο θα αποφεύγαμε την κλιματική αλλαγή

13:09 | 15 Σεπ. 2014
Γιώργος Κολέμπας

[…] Όπως το διατύπωσε και ένας καθηγητής κοινωνιολογίας στο πρόσφατο συνέδριο για την αποανάπτυξη, που έγινε στη Λειψία: «Η κλιματική αλλαγή και οι επακόλουθες καταστροφές της είναι μπροστά μας. Αλλά για την οικονομική ελίτ αυτές οι εξελίξεις θα φέρουν και μεγάλες ευκαιρίες κέρδους».
Για το υπόλοιπο όμως 99% του παγκόσμιου πληθυσμού θα υπάρχει ένα ζοφερό μέλλον. Αυτό που δεν κάνουν λοιπόν οι κυβερνήσεις, θα χρειασθεί να το κάνει το παγκόσμιο κίνημα ενάντια στη μόλυνση, την κλιματική αλλαγή και τον καπιταλισμό. Η συντονισμένη διεθνής δράση είναι επειγόντως απαραίτητη όσο ποτέ άλλοτε. […]

1. «Αναρρώνει» σιγά –σιγά η στιβάδα του Όζοντος 

Η εξέλιξη της «τρύπας» του Όζοντος πάνω από την Ανταρκτική από το 1979 ως το 2000. Για πάνω από15 χρόνια μεγάλωνε η «τρύπα», ενώ τελευταία φαίνεται να υποχωρεί.

Τα μέτρα που πάρθηκαν για τη προστασία της στιβάδας του Όζοντος στη στρατόσφαιρα έχουν αποτέλεσμα. Αυτό προκύπτει από μια έκθεση του ΟΗΕ, η οποία συντάχθηκε από περίπου 300 επιστήμονες από 36 διαφορετικές χώρες. Η αναφορά διαπιστώνει ότι οι συμφωνίες και τα μέτρα του «Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ» από το 1987 έπαιξαν μεγάλο ρόλο για τη μείωση της καταστροφής του Όζοντος της στρατόσφαιρας.

Σύμφωνα με την έκθεση, μέχρι το 2050 και αν συνεχισθούν τα μέτρα της απαγόρευσης και της μείωσης της χρήσης των φθοροχλωρανθράκων, θα επανέλθει η Οζονόσφαιρα στην κατάσταση πριν από τη δημιουργία της λεγόμενης «τρύπας του Όζοντος», η οποία παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στη 10ετία του 1980. Χωρίς το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ θα 10πλασιάζονταν μέχρι τότε οι εκπομπές των Φθοροχλωρανθράκων (FCKW), που είναι οι «φονιάδες του Όζοντος» (Ozonkillers).

Με την εφαρμογή αυτών των μέτρων από τις κυβερνήσεις, θα είναι δυνατόν να αποφευχθούν γύρω στις δύο εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου του δέρματος στους ανθρώπους μέχρι το 2030, τονίζει η αναφορά.

Πως γίνεται αυτό;

Οι φθοροχλωράνθρακες είναι χημικές ουσίες που δημιουργήθηκαν τεχνητά από τις εταιρείες και χρησιμοποιούνται σε διάφορες εμπορικές εφαρμογές(π.χ. στα σπρέυ μαλλιών, σε σπογγώδη αντικείμενα και κατασκευές όπως τεχνητά σφουγγάρια και στρώματα ή θερμικές μονώσεις, αλλά και στα κλιματιστικά και τα ψυγεία). Κάποια στιγμή τα μόριά τους καταλήγουν στην ατμόσφαιρα.

Επειδή οι  FCKW είναι λίγο ελαφρύτεροι του αέρα, ανεβαίνουν σιγά –σιγά προς τα πάνω και μετά από 10-15 χρόνια φθάνουν στο ύψος της στιβάδας του Όζοντος(από τα 10 χιλιόμετρα και πάνω, στη στρατόσφαιρα). Σε θερμοκρασίες 70-80 βαθμούς Κελσίου κάτω από το μηδέν(αυτό συμβαίνει κυρίως πάνω από τους πόλους, την άνοιξη στο βόρειο και το φθινόπωρο στο νότιο) και υπό την επίδραση του ηλιακού φωτός, δρουν σαν καταλύτες σε φωτοχημικές αντιδράσεις κατά τις οποίες διασπώνται τα μόρια του Όζοντος(Ο3). Κάθε μόριο φθοροχλωράνθρακα διασπά μεγάλο αριθμό μορίων του Ο3(που είναι στην ουσία τριατομικό Οξυγόνο και ασταθές) και έτσι δημιουργείται η «τρύπα» στις περιοχές της στρατόσφαιρας, που βρίσκονται κοντά και από πάνω από τους πόλους. Στη συνέχεια με τα ρεύματα μεταφέρεται και σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη.

Το  στρατοσφαιρικό Όζον είναι πολύ χρήσιμο[1], γιατί λειτουργεί σαν ασπίδα προς την υπεριώδη ακτινοβολία, που είναι επικίνδυνη για κάθε μορφή ζωής και τον άνθρωπο πάνω στον πλανήτη. Αν δεν υπήρχε η στιβάδα αυτή του Ο3, θα έφθανε στην επιφάνεια της γης μεγάλη ποσότητα υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας και θα προκαλούσε καρκίνους του δέρματος, ιδίως στους λευκούς ανθρώπους.

2.  Γιατί δεν παίρνουν μέτρα οι κυβερνήσεις και για την προστασία του κλίματος;

Ο παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός(WMO) και το περιβαλλοντικό πρόγραμμα του ΟΗΕ(Unep), που δημοσιοποίησαν την παραπάνω έκθεση για το Όζον πρόσφατα στο Παρίσι, προτρέπουν επίσης τις Κυβερνήσεις, με την ίδια αποφασιστικότητα που έδρασαν στην περίπτωση του Όζοντος, να δράσουν και στην περίπτωση της κλιματικής αλλαγής.

«Βρισκόμαστε μπροστά σε τεράστιες προκλήσεις. Η επιτυχία του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ, θα έπρεπε να μας ενθαρρύνει να δράσουμε αποφασιστικά, όχι μόνο για την προστασία και αποκατάσταση της στιβάδας του Όζοντος, αλλά επίσης και για την προστασία του κλίματος» δήλωσε ο διευθυντής του προγράμματος  Unep, ο Achim Steiner. Ενώ ο Γενικός Γραμματέας του WMO Michel Jarraud έχει δηλώσει τα εξής: «Έχουμε τη γνώση και τα εργαλεία για να περιορίσουμε την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη σε ένα μέγιστο των 2 βαθμών Κελσίου, επιτρέποντας έτσι στα παιδιά και τα εγγόνια μας να έχουν ένα μέλλον. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για να μην το κάνουμε».

Σύμφωνα με ανακοίνωση του WMO, οι συγκεντρώσεις των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα-που είναι αιτία για την άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας και άρα για την αποσταθεροποίηση του κλίματος-έφθασαν σε ύψος ρεκόρ. Και αυτό παρόλο που μειώθηκε η συμμετοχή των φθοροχλωρανθράκων στο φαινόμενο του θερμοκηπίου(είναι και αυτοί ένας από τους παράγοντες του φαινομένου).

Αν μετά το «πρωτόκολλο του Κυότο» το 1990, είχαν εφαρμοσθεί οι συμφωνίες του από τις κυβερνήσεις τόσο αποφασιστικά όσο και του Μόντρεαλ, τότε θα υπήρχε ελπίδα για μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και άρα για αποφυγή της κλιματικής αλλαγής.

Αλλά άλλο οι φθοροχλωράνθρακες και άλλο τα ορυκτά καύσιμα. Μικρά τα συμφέροντα των παραγωγών εταιρειών των φθοροχλωρανθράκων, πολύ μεγάλα των πολυεθνικών των ορυκτών καυσίμων, που κινούν όλη τη βιομηχανική κοινωνία. Γι` αυτό οι κυβερνήσεις των μεγάλων ρυπαντών(π.χ. ΗΠΑ, Κίνα κ.λπ) δεν συμφώνησαν και δεν εφάρμοσαν φυσικά τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία του κλίματος. Όσες δε κυβερνήσεις συμφώνησαν, άφησαν την εφαρμογή των μέτρων στο μηχανισμό της αγοράς (στη λεγόμενη «αγορά ρύπων»). Το αποτέλεσμα αυτής της αναποφασιστικότητας των κυβερνήσεων είναι και το παραπάνω ρεκόρ των εκπομπών.

Από ότι φαίνεται οι Κυβερνήσεις, οι ιθύνοντες του καπιταλισμού και οι εταιρείες κάθε είδους -με πρώτες τις πολυεθνικές των ορυκτών καυσίμων-δεν ακούν τους επιστήμονες του ΟΗΕ και του WMO, γιατί τότε θα έπρεπε να θέσουν σε αμφισβήτηση το μοντέλο «ανάπτυξης» που προωθούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Θα έπρεπε να στραφούν προς την «αποανάπτυξη» και ως γνωστόν το μότο του καπιταλισμού είναι «ανάπτυξη ή θάνατος». Όπως το διατύπωσε και ένας καθηγητής κοινωνιολογίας στο πρόσφατο συνέδριο για την αποανάπτυξη, που έγινε στη Λειψία: «Η κλιματική αλλαγή και οι επακόλουθες καταστροφές της είναι μπροστά μας. Αλλά για την οικονομική ελίτ αυτές οι εξελίξεις θα φέρουν και μεγάλες ευκαιρίες κέρδους».

Για το υπόλοιπο όμως 99% του παγκόσμιου πληθυσμού θα υπάρχει ένα ζοφερό μέλλον.  Αυτό που δεν κάνουν λοιπόν οι κυβερνήσεις, θα χρειασθεί να το κάνει το παγκόσμιο κίνημα ενάντια στη μόλυνση, την κλιματική αλλαγή και τον καπιταλισμό. Η συντονισμένη διεθνής δράση είναι επειγόντως απαραίτητη όσο ποτέ άλλοτε.

[1] Αντίθετα το Όζον κοντά στην επιφάνεια της γης, δηλαδή στη βιόσφαιρα θεωρείται και είναι τοξικό. Συγκαταλέγεται στους επικίνδυνους ρύπους που παράγεται κατά την κυκλοφορία των αυτοκινήτων κυρίως.

Γιώργος Κολέμπας


Άρθρο δημοσιευμένο στα πλαίσια της έρευνας για τις αιτίες και τις λύσεις της κρίσης.

Η επερχόμενη παγκόσμια επισιτιστική κρίση. Του Γιώργου Κολέμπα

09:59 | 14 Σεπ. 2014
Γιώργος Κολέμπας
[…] Η συντριπτική πλειοψηφία των κυβερνήσεων είναι φορείς της ιδεολογίας της «ανάπτυξης» και προωθούν το συγκεκριμένο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που μας έχει φέρει μέχρι εδώ. Άρα δεν θα πρέπει να περιμένουμε και πολλά πράγματα από τους «από πάνω», εκτός και αν πιεσθούν από ένα παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα . Από μια στρατηγική συμμαχία των «από κάτω» ενάντια στη Μόλυνση, στον Καπιταλισμό και την Κλιματική Αλλαγή. Αυτή η στροφή θα εξασφαλισθεί μόνο αν οι «από κάτω» αποφασίσουν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους.
[…] Η επιστροφή στην αγροτο-οικο-γεωργία, θα μας εξασφάλιζε και την ικανοποιητική παραγωγή τροφίμων και την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής. Χρειάζεται να γίνει στροφή, να απορριφθεί το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο των πολυεθνικών και να επιλέξουμε τη λεγόμενη «αγροτική»  γεωργία και το τελικό επακόλουθό της την οικο-γεωργία( το οικο- όχι μόνο με την έννοια του οικολογικού, αλλά και με την αρχαιοελληνική έννοια του «οίκου» που εξασφάλιζε το «ζειν») […] Γιώργος Κολέμπας

Πριν τη βιομηχανοποιημένη γεωργία, η παραγωγή τροφίμων στηριζόταν στην ανθρώπινη βιοενέργεια-μεγάλο μέρος των πληθυσμών ήταν αγρότες και ζωοεκτροφείς και πολλοί άνθρωποι εργαζόντουσαν πολύ στον τομέα της γεωργίας-καθώς και στην βιοενέργεια των ζώων που χρησιμοποιούνταν βοηθητικά στις αγροτικές εργασίες.

Στη βιομηχανική περίοδο μειώθηκε η χρήση της βιοενέργειας -μειώθηκαν οι αγρότες και η χρήση των ζώων στις εργασίες- και αυξήθηκε στο έπακρο η χρήση των μηχανών και των ορυκτών καυσίμων που τα κινούσαν. Η φθηνή ενέργεια από τα ορυκτά καύσιμα έκαναν τη χρήση των γεωργικών μηχανημάτων(τρακτέρ κλπ.) οικονομικά συμφέρουσα σε σχέση με τα ανθρώπινα χέρια.

Η μηχανοποίηση της γεωργίας με τη σειρά της πολλαπλασίασε την παραγωγικότητα των ανθρώπων(ένας αγρότης π.χ. μπορούσε να αποδώσει «πολλαπλασιαστικά», όσο εκατοντάδες στο παρελθόν). Έτσι αυξήθηκε κατακόρυφα η παραγωγή φθηνών τροφίμων, ενώ μειώθηκε ο αγροτικός πληθυσμός παντού όπου υπήρξε βιομηχανοποίηση. Στα πλαίσια όμως αυτού του κόσμου «δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα»!

Μειώθηκε η προσφορά βιοενέργειας; Αντικαταστάθηκε από την αύξηση της κατανάλωσης των άλλων μορφών ενέργειας κύρια της φθηνής των ορυκτών καυσίμων. Έχουμε μάλιστα υπερκατανάλωσή της, αφού στην μηχανοποιημένη παραγωγική διαδικασία της τροφής καταναλώνονται κατά μέσο όρο περισσότερες μονάδες ορυκτής ενέργειας για να παραχθεί μία μονάδα διατροφικής ενέργειας. Αυτό μπορούσε να γίνεται όσο υπήρχαν φθηνά ορυκτά καύσιμα και σε μεγάλες ποσότητες.

Σήμερα όμως υπάρχει μια αντιπαραγωγικότητα στη βιομηχανοποιημένη γεωργία. Και αυτό για 3 λόγους:

  1. Τα αποθέματα των ορυκτών καυσίμων αρχίζουν να μειώνονται παγκοσμίως. Η εξόρυξη πετρελαίου π.χ. ξεπέρασε το κορυφαίο σημείο(Pick oil). Οι εταιρείες εξόρυξης συνεχίζουν σε δυσπρόσιτες περιοχές και σε μεγάλα βάθη ή χρησιμοποιούν καταστροφικές τεχνικές όπως το Fracking για το λιθοσφαιρικό αέριο, γιατί το εύκολο να εξορυχθεί πετρέλαιο –άρα και το φθηνό-έχει τελειώσει. Έτσι θα αναγκασθούν να δαπανήσουν πολλά περισσότερα σε χρήματα και φυσικούς πόρους για να παραχθεί ένα βαρέλι πετρελαίου. Κάποια στιγμή η δαπάνη αυτή των πόρων για να εξαχθεί ένα βαρέλι, θα ξεπεράσει την αξία της απόδοσης ενός βαρελιού πετρελαίου, άρα η εξόρυξη θα γίνει αντιπαραγωγική.
  2. Έχουμε εξάντληση των αποθεμάτων νερού και ως γνωστόν το νερό είναι απαραίτητο για την γεωργία. Μετά το 1980 κυρίως και με τις σύγχρονες μεθόδους ποτίσματος βασικά από τους μεγαλοαγρότες (αυτόματη άρδευση με μπεκ και μέρα μεσημέρι με αποτέλεσμα την εξάτμιση μεγάλου μέρους του νερού), υπήρξε ανεύθυνη χρήση του νερού στη γεωργία. Υπήρξε επίσης έλλειψη προνοητικότητας από τα κράτη και κυρίως από τις εταιρείες ύδρευσης των πόλων που δεν επισκευάζουν τα τρύπια δίκτυα ύδρευσης με αποτέλεσμα να υπάρχουν μεγάλες απώλειες νερού-μέχρι και 40% ή και 50% σε κάποιες περιπτώσεις. Παράλληλα η επιλογή υδροβόρων καλλιεργειών απαίτησαν γεωτρήσεις παντού(πχ. στον κάμπο της Θεσσαλίας μέχρι και 400 μέτρα βάθος) με συνέπεια την υποχώρηση, την υφαλμύρωση ή  και την στέρευση πολύτιμων υδροφόρων οριζόντων. Από την άλλη η μέθοδος Fracking για την εξόρυξη του φυσικού αερίου από τα ίδια εδάφη που καλλιεργούνται δηλητηριάζει τον υδροφόρο ορίζοντα, με τα χημικά που χρησιμοποιούνται, ενώ καταναλώνει τεράστιες ποσότητες νερού και προκαλεί απόγνωση στους γειτονικούς αγρότες – με αρκετούς κερδοσκόπους να βλέπουν ευκαιρίες, από την εκμετάλλευση των αναγκών καθαρού νερού. Εξάλλου η κλιματική αλλαγή θα μειώσει τη χιονόπτωση με αποτέλεσμα να μειωθεί και η τροφοδοσία των υπαρχόντων πηγών νερού( οι αυξημένες καταρρακτώδεις βροχές δεν θα εμπλουτίζουν τις πηγές, γιατί το νερό τους με τους χειμάρους και τα ποτάμια καταλήγουν στη θάλασσα και όχι στον υδροφόρο ορίζοντα). Όλο και περισσότερες πηγές θα στερεύουν λοιπόν στο μέλλον με επίπτωση και στην παραγωγικότητα της γεωργίας.
  3. Μειώνεται η δυνατότητα των οικοσυστημάτων για απορρόφηση των αυξημένων εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και των άλλων καυσαερίων και απόβλητων της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτό έχει διαπιστωθεί από πολλές επιστημονικές μελέτες. Το αποτέλεσμα είναι ήδη εδώ. Η περίσσεια αυτών των αερίων που δε μπορούν να απορροφηθούν από τη βιόσφαιρα και τους ωκεανούς καταλήγουν στην ατμόσφαιρα. Εδώ έχουμε αύξηση της περιεκτικότητάς τους(έφθασαν σε ύψος ρεκόρ το 2013 του «ισοδύναμου» διοξειδίου του άνθρακα( βλέπε: http://www.topikopoiisi.com/902rhothetarhoalpha/-wmo-2013) με αποτέλεσμα την αποσταθεροποίηση του κλίματος. Οι ενδείξεις για επικείμενη κλιματική αλλαγή υπάρχουν ήδη εδώ και κάποια χρόνια. Και φαίνεται ήδη η μείωση της παραγωγικότητας της γεωργίας λόγω επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Ένας επιπλέον λόγος, ο οποίος όμως δεν αφορά μόνο τη βιομηχανική γεωργία, αλλά και την εναλλακτική γεωργία που αρχίζει να αναπτύσσεται, είναι ότι αρχίζουν να μειώνονται οι μέλισσες παντού. Αυτές δεν παράγουν μόνο μέλι, αλλά επεικονιάζουν το 90% των φυτών, όντας μια τεράστια εργατική δύναμη, που θα είναι αδύνατο να αντικατασταθεί από την ανθρώπινη. Αν εκλείψουν όπως αρχίζει να συμβαίνει ήδη στις ΗΠΑ(μέχρι και 60%-70% μείωση στα σμήνη τους) και στην Ευρώπη[1](έχει ανησυχήσει και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), τότε θα υπάρξει σίγουρα μείωση των συγκομιδών στο 90% των καλλιεργειών τουλάχιστον.

Για τους παραπάνω λόγους, όταν γίνουν αυτοί αντιληπτοί από τους κάθε είδους «επενδυτές» του αγροδιατροφικού συστήματος, θα έχουμε και την όξυνση της αγροδιατροφικής κρίσης. Θα έχουμε ένα πραγματικό κραχ, που μπροστά του θα ωχριά το πρόσφατο χρηματοπιστωτικό κραχ. Θα πάψουν να υπάρχουν φθηνά τρόφιμα, γιατί θα αυξηθούν στο έπακρο τα κόστη της καλλιέργειας-εκτροφής, της συγκομιδής, της αποθήκευσης, της συντήρησης, της ψύξης, των μεταφορών και της διανομής.

Τα πρώτα δείγματα αυτής της κρίσης τα βλέπουμε ήδη:

• Ενώ η παγκόσμια προσφορά τροφίμων-προς το παρόν- είναι παραπάνω από επαρκής, ταυτόχρονα 1 δισ. ανθρώπων υποσιτίζεται
• Οι κλιματικές αλλαγές οδηγούν σε μείωση και καταστροφή παραγωγής
• Αύξηση ζήτησης στην ΝΑ Ασία- άνοδος πολυπληθών μεσαίων τάξεων και αλλαγή διατροφικού μοντέλου(αύξηση της ζήτησης και εδώ σε ζωικά προϊόντα).
• Κερδοσκοπία στις τιμές στο χρηματιστήριο των δημητριακών
• Το 30% της παραγόμενης τροφής πάει στα σκουπίδια.

Σύμφωνα με τον FAO, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων: 1,3 δισεκατ. τόνοι τροφίμων καταλήγουν κάθε χρόνο στα σκουπίδια και τις χωματερές, χωρίς να καταναλωθούν. Για να παραχθεί όλη αυτή η πεταμένη τροφή καλλιεργούνται κάθε χρόνο από τους αγρότες 14 δισεκ. στρέμματα, δηλαδή το 28% των συνολικών καλλιεργούμενων εδαφών.

• Έλεγχος παραγωγής-διανομής τροφής από μεγάλες πολυεθνικές: π.χ. 5 πολυεθνικές ελέγχουν το 75% των σιτηρών, 2 το 50% της παραγωγής μπανάνας, 3 τη παγκόσμια παραγωγή τσαγιού, ενώ 30 πολυεθνικές ελέγχουν το 1/3 των επεξεργασμένων τροφών.

• Οι γεωργοί βασικά είναι παραγωγοί πρώτων υλών για τη βιομηχανία και όχι για τον εαυτό τους , τις κοινότητές τους και τις τοπικές αγορές.

• Οι καταναλωτές είναι εξαρτημένοι πλήρως από την αγορά μέσω των αλυσίδων. Πληρώνουν μέχρι και 4-6 φορές παραπάνω από την τιμή παραγωγού.

• Έχουμε παρακμή υπαίθρου, μείωση αγροτικού πληθυσμού, συρρίκνωση αγροτικών κοινοτήτων και εσωτερικούς-εξωτερικούς μετανάστες.

Μεγάλες εκτάσεις χρησιμοποιούνται για ζωοτροφή με απώλεια αρχικής ενέργειας κατά 65-90%: στα βιομηχανοποιημένα συστήματα καταναλώνονται 300 μονάδες πόρων, για να παραχθούν 100. Η βιομηχανική γεωργία να είναι πλέον αντιπαραγωγική, ενώ η καλλιέργεια ενεργειακών φυτών για αγροκαύσιμα διεκδικεί μεγάλες εκτάσεις υπέρ του «οδηγού» και εις βάρος του «υποσιτισμένου».

• Έχουμε πατεντοποίηση των σπόρων και των ποικιλιών  με «βιοπειρατεία» των γενετικών πόρων από τις εταιρείες.

• Το συνολικό παγκόσμιο αγροτοδιατροφικό σύστημα(παραγωγή, συντήρηση, συσκευασία, ψύξη, μεταφορές γεωργ. προϊόντων, διανομή στα σουπερμάρκετς κ.λπ.) είναι υπεύθυνο σχεδόν για το 50% του φαινομένου του «θερμοκηπίου».

Ποια θα μπορούσε να είναι η απάντηση στην επερχόμενη αυτή κρίση;

Η επιστροφή στην αγροτο-οικο-γεωργία, θα μας εξασφάλιζε και την ικανοποιητική παραγωγή τροφίμων και την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής
Χρειάζεται να γίνει στροφή, να απορριφθεί το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο των πολυεθνικών και να επιλέξουμε τη λεγόμενη «αγροτική»  γεωργία και το τελικό επακόλουθό της την οικο-γεωργία( το οικο- όχι μόνο με την έννοια του οικολογικού, αλλά και με την αρχαιοελληνική έννοια του «οίκου» που εξασφάλιζε το «ζειν»)

Τι σημαίνει αυτό;

Σημαίνει στροφή στη γεωργία που θα στοχεύει στην όλο και μεγαλύτερη αυτοδυναμία της αλυσίδας: αγρότης – κοινότητα – περιοχή – επικράτεια. Για τους αγρότες σημαίνει ότι θα παράγουν πρώτα για τις ανάγκες τις δικές τους (τουλάχιστον να παράγουν ένα μέρος της τροφής τους) και στη συνέχεια να παράγουν για τις ανάγκες της περιοχής τους και της χώρας.

Από ανάγκη πρέπει να εφαρμόσουν αυτό που λέγεται «πολυλειτουργικότητα». Η δραστηριότητά τους να έχει πολλές πλευρές: οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική. Η δουλειά τους θα έχει και κάποια πλευρά μη άμεσα κερδοφόρα, όπως π.χ. για την αποκατάσταση της ισορροπίας στην περιοχή. Θα παράγουν, θα μεταποιούν οι ίδιοι το προϊόν τους και θα το διακινούν δημιουργώντας θέσεις εργασίας. Θα προστατεύουν το περιβάλλον, θα αποκτούν σχέσεις με την τοπική κοινωνία και θα γίνονται παράγοντες ζωής της κοινότητας, προωθώντας την κοινοτίστικη αντίληψη και βοηθώντας να κρατηθεί ζωντανή η περιοχή τους και γενικότερα η κοινωνία της υπαίθρου.

Ξεφεύγοντας απ’ τη νοοτροπία της απλής εμπορευματικής διαδικασίας, όπου ο αγρότης παράγει για να παραδώσει στον έμπορο ή το βιομήχανο και στη συνέχεια να εισπράξει και να τρέφεται ο ίδιος και η οικογένειά του απ’ το σούπερ μάρκετ, θα εμπλουτίσει με τέτοια στοιχεία τη ζωή του, που θα την κάνει επιθυμητή και για τα παιδιά του, ώστε να μη φεύγουν απ’ τον τόπο τους.

Αποφεύγοντας σε μεγάλο βαθμό τους μεσάζοντες, θα παίρνει σωστές και δίκαιες τιμές. Απ’ την άλλη, τη στιγμή που ο πολυλειτουργικός αγρότης θα παράγει και για τον εαυτό του, είναι φανερό ότι θα μπει πιο εύκολα στη λογική της υγιεινής τροφής, γιατί δεν θα θέλει να τρώει τα δηλητήρια, που πριν με ελαφριά καρδιά χρησιμοποιούσε, επειδή παρήγαγε για την απρόσωπη αγορά.

Έτσι θα στραφεί πιο εύκολα προς την Οικολογική γεωργία (με τη μορφή των βιοκαλλιεργειών, της βιοδυναμικής καλλιέργειας ή της φυσικής και περμακουλτούρας). Επίσης πιο εύκολα θα αναδιαρθρώσει τις ανάγκες του και θα ξεφύγει απ’ τον καταναλωτισμό και τις εξωτερικές εισροές. Θα αναγκασθεί να επανέλθει σε είδη και ποικιλίες που δεν θα χρειάζονται χημική υποστήριξη, αλλά θα είναι δοκιμασμένες στην περιοχή, δηλ. στις ξεχασμένες ντόπιες ποικιλίες και ράτσες και θα ξεφύγει απ’ τα υβρίδια και απ’ τα γενετικά τροποποιημένα.

Και δεν θα παράγει μόνο αρκετά και υγιεινά προϊόντα με τον τρόπο που θα καλλιεργεί και θα αντιμετωπίζει το έδαφος και τα άλλα είδη ζωής. ‘Οντας αναγκασμένος να εξυγιάνει πρώτα -πρώτα το έδαφος και να φροντίζει να έχει όλο και περισσότερη οργανική ουσία, που είναι απαραίτητη για την παραγωγή του, θα συμβάλει αντικειμενικά και στη λύση για την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής. Το πώς το εξηγούμε στο κείμενό μας: Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή στο: http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/13

Η αειφόρος μικρής κλίμακας οικογενειακή γεωργία είναι εντάσεως εργασίας (άρα δημιουργεί πολύ περισσότερες θέσεις εργασίας από την μηχανοποιημένη γεωργία) και απαιτεί λίγα καύσιμα, αυτή θα συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό και στην «ψύξη» της γης.

Μια τέτοια ριζική αλλαγή των μεθόδων καλλιέργειας και εκτροφής καθώς και του τρόπου διατροφής μας θα απαιτήσει σαφώς θεμελιώδεις αλλαγές.  Οι τρέχουσες πολιτικές κατά των αγροτογεωργών, όπως οι νόμοι που ευνοούν την ιδιωτικοποίηση και την μονοπώληση των σπόρων και οι κανονισμοί για την προστασία των εταιρειών, οι οποίοι έχουν εξοντώσει τα παραδοσιακά συστήματα τροφίμων, θα έπρεπε να καταργηθούν. Οι υπάρχουσες τάσεις για αυξημένη συγκέντρωση της γης και για επέκταση της βιομηχανικής γεωργίας θα πρέπει να αντιστραφούν:

  • Εκατομμύρια γεωργών -αγροτικών κοινοτήτων θα πρέπει να αποκτήσουν τη δυνατότητα να κάνουν τις απαραίτητες αμειψισπορές, να οργανώνουν την αγρανάπαυση και να δημιουργούν βοσκότοπους, ώστε να μπορούν να επιστρέφουν στο έδαφος πάνω από 7 δισεκατομμύρια τόνους οργανικής ουσίας κάθε χρόνο.
  • Προώθηση υγιούς και βιώσιμης ενεργειακής πολιτικής. Αυτό περιλαμβάνει κατανάλωση λιγότερης ενέργειας, παραγωγή βιοαερίου και ηλιακής ενέργειας στα αγροκτήματα – και όχι σε μεγάλο βαθμό προώθηση της παραγωγής βιοντίζελ, όπως συμβαίνει σήμερα.
  • Εφαρμογή γεωργικών και εμπορικών πολιτικών σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο για την υποστήριξη της τοπικής παραγωγής- διανομής-αγοράς-κατανάλωσης τροφίμων με στόχο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτοδυναμία -αυτάρκεια. Αυτό περιλαμβάνει την απαγόρευση των επιδοτήσεων που οδηγούν σε ντάμπινγκ των φτηνών τροφίμων στις αγορές.
  • «Από-ανάπτυξη» στη παραγωγή κρέατος για μια ζωοεκτροφή στα πλαίσια ολοκληρωμένων αγροκτημάτων.
  • Εκπαίδευση αντίστοιχη των πολυλειτουργικών αγροτών και των νέων γενιών μέσα από την αντίστοιχη στροφή του εκπαιδευτικού συστήματος

Όλα τα προηγούμενα απαραίτητα μέτρα -με τα υφιστάμενα καθεστώτα διακυβέρνησης- θα χρειασθεί να παρθούν από τις κυβερνήσεις παντού.

Όμως η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των κυβερνήσεων είναι φορείς της ιδεολογίας της «ανάπτυξης» και προωθούν το συγκεκριμένο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που μας έχει φέρει μέχρι εδώ. Άρα δεν θα πρέπει να περιμένουμε και πολλά πράγματα από τους «από πάνω», εκτός και αν πιεσθούν από ένα παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα . Από μια στρατηγική συμμαχία των «από κάτω» ενάντια στη Μόλυνση, στον Καπιταλισμό και την Κλιματική Αλλαγή. Αυτή η στροφή θα εξασφαλισθεί μόνο αν οι «από κάτω» αποφασίσουν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους.

Με ποιο τρόπο; Αυτό είναι το ερώτημα που θα χρειασθεί να απαντηθεί στο επόμενο –όσο γίνεται πιο άμεσο-διάστημα.

Για τη χώρα μας, που το ζοφερό αύριο το βιώνουμε ήδη, μπορούμε να διατυπώσουμε πιο συγκεκριμένα βήματα για να αντιμετωπίσουμε την επερχόμενη διατροφική κρίση:

• Η «Αγροτική» γεωργία, οικο-γεωργία που θα ικανοποιεί τις βιοτικές ανάγκες της αλυσίδας: αγρότης-κοινότητα-δήμος-περιοχή-χώρα.

• Ο «Πολυλειτουργικός» αγρότης με ολοκληρωμένα αγροκτήματα με πολλά διαφορετικά είδη ζωντανών-ζωϊκών,φυτικών, με βελτιωμένο έδαφος και περιβάλλον, με ντόπια βιοποικιλότητα, με μεταποίηση-διάθεση προϊόντων με κοινοτίστικη αντίληψη για αναζωογόνηση της υπαίθρου και όχι για τις επιδοτήσεις.

• Η μετατροπή της χώρας σε ζώνη οικο-καλλιέργειας, ελεύθερης από μεταλλαγμένα, με πέρασμα από το χημικό τρόπο παραγωγής σε βιολογικό, βιοδυναμικό ή φυσικό τρόπο παραγωγής καθώς και της αεικαλλιέργειας (permacalture). Τα με τέτοιο τρόπο παραγόμενα προϊόντα θα έχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα και για τις εξαγωγές τους.

• Η λογική της υγιεινής τροφής(παραγωγή και για τον ίδιο και για την τοπική αγορά και όχι για την απρόσωπη αγορά).

• Αποφυγή των μεσαζόντων- σωστές και δίκαιες τιμές, με βιώσιμη παραγωγή της εγγύτητας για ικανοποίηση βιοτικών αναγκών μέσω της διανομής της εγγύτητας(μικρές διαδρομές από την παραγωγή στην κατανάλωση).

• Αναδιάρθρωση αναγκών- αντικαταναλωτισμός – μείωση εξωτερικών εισροών-ανθεκτικές ντόπιες ποικιλίες και ράτσες(ΠΟΠ, ΠΓΕ, κ.λ.π.). Αποκατάσταση του μεσογειακού διατροφικού μοντέλου με μείωση της κατανάλωσης κρέατος.

• Μεταποίηση των γεωργικών σε προϊόντα διατροφής και ένδυσης(π.χ. ανασύσταση κλωστοϋφαντουργείων, που σήμερα έχουν μετακομίσει σε γειτονικές χώρες χαμηλού εργατικού κόστους,  ανασύσταση της βιομηχανίας ζάχαρης).

• Εξοικονόμιση και αυτοπαραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ εγκαθιστώντας στα υπόστεγα, στις αποθήκες, στα σπίτια κ.λπ. μικρά αποκεντρωμένα συστήματα.

• Αγροτουρισμός(ταυτόχρονα ξενοδόχοι, μάγειροι, κ.λ.π). Κατάργηση λεηλασίας θάλασσας από τα μεγάλα αλιευτικά, αναζωογόνηση με την παράκτια αλιεία.

• Αναβλάστηση δασών, σταμάτημα ερημοποίησης, αποκατατάσταση άγριας φύσης, ποταμών λιμνών παραλιών, αναζωογόνηση εδαφών αποκαθιστώντας την οργανική ύλη και τον εδαφολογικό άνθρακα, ώστε να απορροφήσουμε τα επόμενα χρόνια τη περίσσια του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας(αιτία για τη κλιματική αλλαγή-καταστροφή που έρχεται αν δεν το κάνουμε).

• Ομάδες-συνεταιρισμοί νέας μορφής(με άμεση δημοκρατία στα πλαίσιά τους), κολεκτιβίστικες δομές αγροτικής παραγωγής, «διευρυμένες» οικογένειες, οικοκοινότητες(κοινό ταμείο), εναλλακτικά δίκτυα διανομής, συνεταιρισμοί παραγωγοκαταναλωτών, «καλάθια» και μικρά συνεταιριστικά μαγαζιά, συνεργασία με  κινήματα καταναλωτών για «κοινωνικά στηριζόμενη γεωργία».

• Δίκτυα διανομής και ανταλλαγής προϊόντων-υπηρεσιών με τοπικά νομίσματα ή αχρήματα.

• Διάθεση δημόσιας και δημοτικής γης σε νέους αγρότες και ομάδες ανέργων για μετεγκατάσταση. Καταλήψεις κρατικής και εκκλησιαστικής γης από κινήματα ανέργων-σε περίπτωση που δεν τους διατίθεται- για προσπάθεια αυτοαξιοποίησης της παραγωγικής τους δυνατότητας-εγκατάσταση σε παρατημένα χωριά.

• Καλλιέργεια αστικής και περιαστικής δημοτικής γης –δημοτικοί λαχανόκηποι από κινήματα γειτονιάς, από συνταξιούχους ή «καλλιεργητές του σαβατοκύριακου» και του «ελεύθερου χρόνου».

• Εσωτερική αντίστροφη μετανάστευση(όχι εξωτερική στην οποία στρέφονται πολλοί άνεργοι νέοι σήμερα) με συλλογικές μετεγκαταστάσεις ανέργων νέων των πόλεων στην περιφέρεια, σε χώρους αυτοπαραγωγής και αυτοδιαχείρισης.

• Το σημερινό 9-10% των ελλήνων αγροτών δεν μπορούν να θρέψουν το υπόλοιπο 90% με υγιεινά προϊόντα διατροφής. Για την αυτάρκεια θα χρειασθεί να ασχοληθούν περισσότεροι με τη γεωργία. Περισσότερα για την επιστροφή στη γεωργία στο: http://www.topikopoiisi.com/3/post/2012/09/34.html

Κοινωνικοποίηση –τοπικοποίηση του αγροτοδιατροφικού τομέα, και όχι εταιριοποίησή του(πράγμα που επιδιώκεται από την Ε.Ε). Μόνο τότε ο τομέας θα αναδειχθεί σαν κινητήρας που θα βγάλει τη χώρα από το σημερινό αδιέξοδο.

Όλες οι προηγούμενες προτάσεις δε θα πρέπει να περιμένουμε να τις υλοποιήσει η σημερινή κυβέρνηση των «μνημονίων», ούτε πιθανά μια αυριανή κυβέρνηση της αριστεράς. Μπορούν να υλοποιηθούν από τώρα, από τους «από κάτω» της ελληνικής κοινωνίας, αρκεί να αποφασίσουν να παρατήσουν την «γκρίνια», να βγουν από την σημερινή τους «απάθεια» και να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.

Τα 3000 κοινοτικά εγχειρήματα της κοινωνικής και αλληλέγγυας συνεργατικής οικονομίας που έχουν δημιουργηθεί τελευταία στη χώρα, δείχνουν ότι κάτι άρχισε να κινείται. Αυτά πρέπει να στηριχθούν από όλους και ιδίως από τους νέους και άνεργους –που δεν θα πρέπει να επιλέγουν τη φυγή προς το εξωτερικό-και να επεκταθούν σε όλα τα επίπεδα.

Γιώργος Κολέμπας

*Άρθρο δημοσιευμένο στα πλαίσια της έρευνας για τις αιτίες και τις λύσεις της κρίσης.

[1] Για τις αιτίες που εξαφανίζονται οι μέλισσες διαβάστε την ανάρτησή μας: http://topikopoiisi.blogspot.de/2010/12/blog-post_14.html