Coming Out. Του Dr. Μιχάλη Φακίνου

 

Tvxs

Σύμφωνα με τους ψυχίατρους Rοchelle Klinger και Robert Cabaj, comingout είναι η διαδικασία μέσω της οποίας το άτομο αναγνωρίζει τον σεξουαλικό του προσανατολισμό, αντιμέτωπο με το κοινωνικό στιγματισμό και μέσα από επιτυχή ανάλυση αποδέχεται τον εαυτό του: Η επιτυχής διαδικασία (της ομολογίας) του coming out περιλαμβάνει την αποδοχή του ατόμου για το σεξουαλικό του προσανατολισμό, ενσωματώνοντας σε όλες τις σφαίρες τις ζωής του – κοινωνική, επαγγελματική, οικογενειακή – αυτή του την αποδοχή.

Ο καθένας από μας μπορεί να γνωρίζει ένα άτομο – νήπιο, έφηβο, ή ενήλικο, άντρα ή γυναίκα, κοντινό και σημαντικό έως μακρινό – για το οποίο να διαισθανόμαστε πως μπορεί να είναι ομοφυλόφιλο. Η γνώση ορισμένων δεδομένων σχετικά με τη διαδικασία γνωστοποίησης (αλλιώς, έξοδος ή coming out από την κρυψίνια), προς εαυτόν και άλλους, της ομοφυλόφιλης ταυτότητας ενός ατόμου, μπορεί να μας φανεί χρήσιμη σε μια ανθρώπινη και βοηθητική στάση προς αυτό το άτομο.

Η διαδικασία της γνωστοποίησης συνεπάγεται μια σημαντική διαφοροποίηση στην ταυτότητα του ατόμου που συνοδεύεται από συναισθηματική φόρτιση διαφορετικού βαθμού ανάλογα με πολλούς παράγοντες, όπως φύλο, ηλικία, κοινωνική τάξη, εθνικότητα και πολιτισμική προέλευση, αλλά και τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του ατόμου, ανάμεσα σε πολλούς άλλους.

Στα περισσότερα άτομα ομοφυλόφιλου ερωτικού προσανατολισμού η διαδικασία αυτή έχει παρατηρηθεί να διέρχεται μέσα από κάποια κοινά εξελικτικά στάδια.

Τα στάδια δεν ακολουθούν γραμμική αλλά δυναμική πορεία. Αυτό σημαίνει πως ένα άτομο μπορεί ταυτόχρονα να επεξεργάζεται θέματα από διαφορετικά στάδια, ένα άλλο να επιστρέφει σε πρώτα στάδια ενώ έχει επεξεργαστεί μεταγενέστερα, ένα άλλο να εγκλωβίζεται σ’ ένα στάδιο, κ.λπ. (Hancock, 2000).

Ανεξάρτητα από τις διαφορές, είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως:

  1. Η γνωστοποίηση αποτελεί για το άτομο σημαντική επικύρωση της ερωτικής του ταυτότητας, αναπόσπαστο και ουσιαστικό τμήμα της συνολικής αυτο-εικόνας του κάθε ατόμου, και
  2. Η γνωστοποίηση αυξάνει τον αυτοσεβασμό και την αυτοπεποίθηση του ατόμου και μακροπρόθεσμα συμβάλλει στην βελτίωση των σχέσεων του τόσο με άλλα ομοφυλόφιλα αλλά και ετεροφυλόφιλα άτομα.

Η γνωστοποίηση ουσιαστικά αποτελείται από δύο φάσεις. Πρώτα την γνωστοποίηση (παραδοχή) προς εαυτόν και μετά προς τους άλλους».

Οι πρώτες ενδείξεις

Πιο συγκεκριμένα, οι πρώτες ενδείξεις ομοφυλόφιλης ερωτικής ταυτότητας συχνά εκδηλώνονται στην προσχολική ηλικία, μεταξύ 2-4 ετών, όταν το παιδί εκδηλώνει μη φυλοτυπική συμπεριφορά.

Τα αγόρια μπορεί να εκδηλώνουν ενδιαφέρον για γυναικεία ρούχα, καλλυντικά, ή κοριτσίστικα παιχνίδια, να αποφεύγουν τα αγορίστικα παιχνίδια ή ομαδικά αθλήματα, ενώ τα κορίτσια μπορεί να προτιμούν αγορίστικα ρούχα και εμφάνιση, τα αγορίστικα παιχνίδια και τον Ταρζάν ή Σούπερμαν από την Χιονάτη και την Μπάρμπι. Αγόρια και κορίτσια μπορεί ακόμη και να δηλώνουν πως θέλουν να ανήκουν ή πως ανήκουν στο άλλο φύλο.

Από αυτά μόνο ένα μικρό ποσοστό θα διατηρήσει αυτές τις συμπεριφορές και αντιλήψεις για το φύλο του στην εφηβική και ενήλικη ζωή του, και ένα ακόμη μικρότερο ποσοστό θα προχωρήσει στην αλλαγή φύλου (AmericanPsychiatricAssociation, 2000).

Η πλειοψηφία, εκτιμάται περί το 75-80% των αγοριών προσχολικής ηλικίας με μη φυλοτυπική συμπεριφορά, θα ζήσουν ως ομοφυλόφιλα άτομα στην ενήλικη ζωή τους.

Οι υποψίες της οικογένειας

Σ’ αυτήν την νηπιακή ηλικία των 2-4 ετών είναι που οι γονείς για πρώτη φορά υποψιάζονται πως η σεξουαλικότητα του παιδιού τους μπορεί να διαφέρει από την αναμενόμενη. Η διαπίστωση αυτή έχει συνήθως πολλαπλές επιδράσεις σε γονείς και παιδί και σε βάθος χρόνου.

Οι συνήθεις γονεϊκές αντιδράσεις ποικίλουν, και ανάμεσα τους διαπιστώνονται φόβος, ντροπή, πανικός, συναισθηματική απόσυρση- κυρίως από τον γονέα του ίδιου φύλου, επιπλήξεις, τιμωρίες, ακόμη και χλευασμός, στην προσπάθεια, όχι να αποδεχθούν το παιδί αλλά να το αλλάξουν και να το φέρουν στο «σωστό» δρόμο, που δεν είναι άλλος από την ετεροφυλοφιλία.

Σ’ αυτή τη φάση το παιδί δεν αντιλαμβάνεται τι σημαίνουν τα ομοερωτικά του συναισθήματα και συμπεριφορές, και επομένως δεν μπορεί να κατανοήσει τι του συμβαίνει. Από τις αντιδράσεις του ενήλικου περίγυρου, όμως, το παιδί θα εξάγει τα ανάλογα συμπεράσματα.

Με δεδομένες τις κρατούσες απορριπτικές κοινωνικές αντιλήψεις για ό,τι μη ετεροφυλόφιλο, στην καλύτερη περίπτωση θα συνάγει πως δεν είναι αρεστή στους άλλους αυτή η συμπεριφορά, και στη χειρότερη και συχνότερη, πως το ίδιο ως οντότητα είναι ανεπιθύμητο, απορριπτέο, ή μη αγαπήσιμο.

Αυτό, λοιπόν, το παιδί, από πολύ νωρίς θα νοιώθει διαφορετικό, αποξενωμένο, μόνο, και ελλατωματικό. Θα εκδηλώσει την εσωτερική του σύγκρουση όχι με λόγια αλλά με προβλήματα συμπεριφοράς, ψυχοσωματικά και διάφορα άλλα συμπτώματα.

Μεγαλώνοντας και μπροστά στον κίνδυνο της απόρριψης από τους γονείς του, των οποίων την αποδοχή και αγάπη έχει απόλυτη ανάγκη για την επιβίωση του, με διάφορους τρόπους θα αποφεύγει ή θα διαστρεβλώνει την φυσική του εμπειρία, προσθέτοντας λίγο-λίγο σε ψυχικό τραύμα που συσσωρευτικά θα το απομακρύνει από τον γνήσιο εαυτό του και τη χαρά της ζωής, συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση ολοένα και πιο χαμηλής αυτοεκτίμησης.

Μετα την ηλικία των 4 ετών, και με την αυξανόμενη επαφή του παιδιού με ομηλίκους, η εκδήλωση της μη φυλοτυπικής συμπεριφοράς συνήθως μειώνεται, που υποδηλώνει την οικειοθελή απόκρυψη ή αποφυγή, καθώς το παιδί ωριμάζει και δέχεται την κριτική των ομηλίκων.

Αυτή η μείωση συνήθως συνοδεύεται από μεγάλη ανακούφιση στους γονείς, που εκλαμβάνουν την προηγούμενη συμπεριφορά ως φάση που πέρασε.

Όμως, ο διαφορετικός προσανατολισμός του παιδιού θα επανεμφανισθεί με την είσοδο στην ήβη, με άλλη μορφή πλέον. Σε κάποιες περιπτώσεις, σ’ αυτή τη φάση ή και αργότερα στην εφηβεία, ο γονέας ενδεχομένως να αναζητήσει και την βοήθεια των ειδικών.

Οι παρεμβάσεις των ειδικών

Προκειμένου να αποφευχθούν οι χρόνιες, αναποτελασματικές, και ζημιογόνες κλινικές προσπάθειες του παρελθόντος (χρόνια ψυχοθεραπείας, φαρμακευτικής αγωγής, ή και τεχνικών συμπεριφοριστικής αποστροφής), οι σύγχρονες πρακτικές ψυχολογικής παρέμβασης (Crawford, 2003′ Menvielle, και συν., 2002′ Hancock, 2000), απευθύνονται στους γονείς και προτείνουν, σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο, να ενημερώσουν τους γονείς γι’ αυτά που παρατηρούν στο παιδί τους, να τους βοηθήσουν να επεξεργαστούν την πραγματικότητα που καλούνται να διαχειριστούν (απενοχοποιήση, τροποποιήση των αντιλήψεων τους για την ομοφυλοφιλία, πένθος για το παιδί που περίμεναν να έχουν , κ.λπ.), να τους εκπαιδεύσουν και να τους στηρίξουν στην προσπάθεια τους να παρέχουν στο παιδί τους αυτά που έχει ανάγκη το κάθε παιδί: αγάπη, αποδοχή, ασφάλεια, προστασία, σεβασμό στην ατομικότητα του, και καθοδήγηση στην πορεία ανάπτυξης του με σεβασμό στην διαφορετικότητα του.

Έτσι, θα μπορέσουν να αποδεχθούν και να εκτιμήσουν το παιδί τους όπως είναι, αλλά και να το βοηθήσουν, όπως και τους εαυτούς τους, σε μια κατεύθυνση ψυχικά υγιούς ανάπτυξης σ’ ένα περιβάλλον (συγγενείς, συνομήλικοι, σχολείο) πιθανότατα αρνητικό προς την ομοφυλοφιλία του παιδιού τους (Children’s National Medical Center, 2007).

Γνωστοποίηση στον εαυτό του

Το επόμενο στάδιο της γνωστοποίησης, που ουσιαστικά αποτελεί και το στάδιο γνωστοποίησης προς εαυτόν, πρωτοεμφανίζεται συνήθως γύρω στα 13-14 και διαρκεί στο υπόλοιπο της εφηβείας και στα πρώτα χρόνια της νεότητας, όπου το άτομο αρχικά αναγνωρίζει κάποια ομοερωτική σκέψη, φαντασίωση, ή αίσθηση στον εαυτό του. Συχνότερα, το νεαρό άτομο δεν διαθέτει ξεκάθαρη αντίληψη της έννοιας «ομοφυλοφιλία» και τι σημαίνει, με αποτέλεσμα η περίοδος αυτή να χαρακτηρίζεται από σύγχιση, ακόμη και αν έχει κάποιες εμπειρίες ομοφυλόφιλου χαρακτήρα.

Η σταδιακή γνωστική διευκρίνηση της εμπειρίας του μπορεί να το οδηγήσει σε ποικιλία αντιδράσεων, που κυμαίνονται από εξαντλητικές και ίσως επικίνδυνες προσπάθειες να αρνηθεί την εσωτερική πραγματικότητα του, π.χ., απόπειρες αυτοκτονίας, έως την αναγκαιότητα να την μοιραστεί με άτομο/α που εμπιστεύεται, ελπίζοντας στην αποδοχή.

Οι πρώτες αντιδράσεις που θα δεχτεί μπορεί να έχουν σοβαρή επίδραση. Αν είναι θετικές θα συμβάλλουν στο ξεκίνημα της αυτοαποδοχής, στην αύξηση της αυτοεκτίμησης, και στην επεξεργασία αυτής της υπαρξιακής κρίσης σε θετική για το άτομο κατεύθυνση.

Αν είναι αρνητικές, ενδέχεται να επικυρώσουν προηγούμενες αρνητικές εντυπώσεις του ατόμου για την ομοφυλοφιλία ή/και τον εαυτό του, να καθυστερήσουν έως και να αναβάλουν για μεγάλο διάστημα την εξέλιξη του, να ενεργοποιήσουν συναισθήματα ενοχής, ντροπής, και απομόνωσης, επισφραγίζοντας έτσι την προηγούμενη χαμηλή του αυτοεκτίμηση.

Με δεδομένο τον κίνδυνο της απόρριψης σε κάθε αποκάλυψη, είναι σημαντικό το νεαρό άτομο να βιώσει την αποδοχή από άτομα που εκτιμά.

Γι’ αυτό, είναι σημαντικό να χτίσει πρώτα την αυτοπεποίθηση του μοιραζόμενο την πραγματικότητα του με άτομα που εκτιμά πως θα το αποδεχτούν, πριν προχωρήσει στην γνωστοποίηση προς άτομα μεγάλης ψυχολογικής σημασίας και ρίσκου απόρριψης, π.χ., γονείς ή άλλα μέλη της οικογένειας του.

Προσπάθειες κατανόησης

Σ’ αυτές τις συνθήκες η συμπαράσταση προς το νεαρό άτομο είναι πολύτιμη, αν το βοηθήσουμε να επεξεργαστεί την ετοιμότητα του προς γνωστοποίηση, να διευκρινίσει τι επιδιώκει και τι περιμένει από τους άλλους, να διαλέξει τον τρόπο που θα το γνωστοποιήσει – σεβόμενο τόσο τις ανάγκες του όσο και αυτές των άλλων – και αν είναι διατεθιμένο να δώσει το χρόνο που και οι άλλοι θα χρειάζονται για να συμφιλιωθούν με την αποκάλυψη.

Επίσης, θα μας βοηθήσει να θυμόμαστε πως το ζητούμενο δεν είναι να αποτρέψουμε ούτε να προωθήσουμε το άτομο να είναι ομοφυλόφιλο.

Το ζητούμενο είναι να είμαστε υποστηρικτικοί προς το άτομο, με σεβασμό και ειλικρίνια και ως προς τα δικά μας όρια συμπαράστασης. Ακόμη, είναι βοηθητικό στην επικοινωνία μας να προτείνουμε και όχι να επιβάλλουμε, όπως και να σεβαστούμε το απόρρητο της ζωής του.

Τέλος, θα βοηθήσει να μην υποθέτουμε πως όλοι οι άνθρωποι είναι ετεροφυλόφιλοι, έτσι ώστε και στο λεξιλόγιο μας π.χ., να μην υποδηλώνουμε πως όλες οι κοπέλες έχουν το αγόρι τους (Black & Underwood, 1998).

Ο πειραματισμός

Ο πειραματισμός είναι το στάδιο που συνήθως ακολουθεί, όπου το άτομο δοκιμάζει ερωτικές και κοινωνικές συνευρέσεις με άτομα του φύλου του. Η ετεροφυλόφιλη κοινωνικοποίηση των περισσοτέρων ομοφυλοφίλων συνεπάγεται αρκετές φορές να διαπιστώνεται εδώ το εξής παράδοξο: ένα άτομο να βιώνει την ομοφυλόφιλη εφηβεία του ακόμη και με μεγάλη χρονική καθυστέρηση από την χρονολογική του εφηβεία, και ενώ έχει εξελιχθεί σε άλλους τομείς της ζωής του, π.χ., εκπαιδευτικούς, οικονομικούς, επαγγελματικούς (Siegel & Lowe, 1994).

Χαρακτηριστική, εδώ, είναι η περίπτωση ατόμων που, ακόμη και στη μέση ηλικία ή και αργότερα, βρίσκουν το θάρρος να επιδιώξουν να ζήσουν γνήσια προς τον εαυτό τους.

Όντας άπειροι στις συνδιαλλαγές σ’ αυτό το νέο ομοφυλόφιλο κόσμο, διακατέχονται από σύγχιση και φόβο, αλλά και παρορμητικότητα, δίνοντας την εικόνα πως ζούν μια καθυστερημένη και ριψοκίνδυνη εφηβεία.

Σ΄αυτήν την κατάσταση, η συμπεριφορά του ατόμου, εκτός από δυσνόητη στο ίδιο το άτομο και τους άλλους, μπορεί συχνά να είναι έως και επικίνδυνη για την ασφάλεια του.

Γνωστοποίηση προς τους άλλους

Η γνωστοποίηση προς τους άλλους απευθύνεται αρχικά προς λίγα, πολύ κοντινά άτομα (πολύ καλούς φίλους/ες ή επιλεγμένα μέλη της οικογένειας), αργότερα σε περισσότερα άτομα, και πιθανά αργότερα σε ευρύτερο κοινωνικό σύνολο (εργασιακό χώρο, συνεργάτες, άλλους γνωστούς ή συγγενείς).

Το κάθε ενήλικο, πλέον, άτομο, κάνει τις δικές του επιλογές ως προς το τι γνωστοποιεί, πως, και σε ποιούς, με τις αντίστοιχες προεκτάσεις. Ενδεχομένως, η γνωστοποίηση να βάλει σε κίνδυνο κάποιες σχέσεις.

Η πορεία, όμως, προς την αυτοαποδοχή και την εσωτερική σύνθεση θα περάσει και από άλλες κρίσεις και θα παραμείνει μια διαδικασία στην οποία το άτομο πιθανότατα να επιστρέψει αρκετές φορές, καθώς οι συνθήκες της ζωής του θ΄αλλάζουν.

Είναι μόνο ερωτικός προσανατολισμός;

Ο όρος ερωτικός προσανατολισμός αφορά στην έλξη (σωματική, συναισθηματική, εγκεφαλική, ή/και πνευματική) που βιώνει ένα άτομο προς ένα άλλο άτομο του άλλου φύλου, του ίδιου φύλου, ή και των δύο φύλων (SIECUS, 1995).

Έτσι, είναι ακριβέστερο να μιλάμε για ερωτικούς προσανατολισμούς. Ανάμεσα τους, ο ομοφυλόφιλος ερωτικός προσανατολισμός – ομοφυλοφιλία – είναι απλώς άλλος ένας, που διαμορφώνεται και καθορίζεται, όπως και οι άλλοι, μέσω των ίδιων πολύπλοκων μηχανισμών και αλληλεπιδράσεων κοινωνικών, πολιτισμικών, βιολογικών, οικονομικών, και πολιτικών παραγόντων.

Η σύγχρονη επιστημονική σκέψη θεωρεί πλέον πως οι διαδικασίες διαμόρφωσης του ανθρώπινου ερωτικού προσανατολισμού ολοκληρώνονται μέχρι περίπου την ηλικία των 5 ετών, ανεξάρτητα από το φύλο του ατόμου ή την κατεύθυνση του προσανατολισμού – προς το άλλο ή το ίδιο φύλο, ή και τα δύο φύλα (SIECUS, 1998).

Άλλο Ερωτικός προσανατολίσμός και άλλο ερωτική συμπεριφορά

Σ΄αυτό το σημείο είναι χρήσιμο να κάνουμε την διάκριση ανάμεσα στον ερωτικό προσανατολισμό και την ερωτική συμπεριφορά, η οποία αναφέρεται στο τι κάνει στην ερωτική του ζωή ένα άτομο.

Πρόκειται για διαφορετικές έννοιες που δεν συμπίπτουν πάντα. Έτσι, είναι δυνατόν ένα άτομο με ετεροφυλόφιλο προσανατολισμό να εκδηλώσει περιστασιακά και ομοφυλόφιλη ερωτική πρακτική.

Αντίστοιχα, είναι δυνατό ένα άτομο με ομοφυλόφιλο ερωτικό προσανατολισμό να εκδηλώσει περιστασιακά ή και μακροχρόνια και ετεροφυλόφιλη ερωτική πρακτική.

Συμβαίνει ακόμη και σήμερα, συχνότερα παλαιότερα όταν οι κοινωνικές και θεσμικές προκαταλήψεις για την ομοφυλοφιλία απειλούσαν ακόμη και την ίδια την ζωή ενός ομοφυλόφιλου, άτομα κατά προσανατολισμό ομοφυλόφιλα να εκδηλώνουν έως και αποκλειστικά μια ετεροφυλόφιλη ερωτική συμπεριφορά (γάμος, παιδιά, και ομοφυλόφιλες φαντασιώσεις ή/και, αναγκαστικά, κρυφές εμπειρίες).

Τύποι ομοφυλόφιλων συμπεριφορών

Στον πληθυσμό των ομοφυλόφιλων ατόμων παρατηρείται ποικιλία συμπεριφορών που έχει οδηγήσει ορισμένους ερευνητές να μιλούν για ομοφυλοφιλίες» αναφέρει ο Δρ. Μιχάλης Φακίνος. Σε σχετική έρευνα, οι Bell & Weinberg (1978) κατέγραψαν διακριτούς τύπους συμπεριφορών και σχέσεων στα ομοφυλόφιλα άτομα:

1) Τα κλειστά ζευγάρια – άτομα που ζουν μαζί σε αποκλειστικές και μακροχρόνιες σχέσεις
2) Τα ανοιχτά ζευγάρια – άτομα που ζουν μαζί με λιγότερη συναισθηματική αλληλεξάρτηση και ελευθερία στην σεξουαλική συνεύρεση και με άλλους ερωτικούς συντρόφους
3) Τα λειτουργικά άτομα – που ζουν μόνα τους με ενεργό ερωτική ζωή
4) Τα δυσλειτουργικά άτομα – που είναι ερωτικά δραστήρια με σεξουαλικές διαταραχές κα σε δυσαρμονία με τον εαυτό τους ως προς την ομοφυλοφιλία τους, και
5) Τα α-σεξουαλικά άτομα – σε δυσαρμονία με τον εαυτό τους για την ομοφυλοφιλία τους και ερωτικά λιγότερο ενεργά

Επίσης, έχει παρατηρήθεί μεγαλύτερη ομοιότητα στις συμπεριφορές κατά φύλο παρά κατά προσανατολισμό, π.χ.,οι ομοφυλόφιλοι άντρες έμοιαζαν περισσότερο με τους ετεροφυλόφιλους άντρες παρά με τις ομοφυλόφιλες γυναίκες (λεσβίες).

Και ενώ οι ομοφυλόφιλοι άντρες είχαν εντονότερη σεξουαλική δραστηριότητα ακόμη και από τους ετεροφυλόφιλους άντρες, οι λεσβίες είχαν πιο σταθερές σχέσεις και λιγότερους ερωτικούς συντρόφους από τους ομοφυλόφιλους άντρες.

Το αντίστροφο ερωτηματολόγιο

Μια ομάδα προώθησης ίσων δικαιωμάτων για τα ομοφυλόφιλα άτομα στην Αμερική, θέλοντας να αναδείξει το παράλογο των θέσεων που συχνά εκφράζουν «καλοπροαίρετα» τα ετεροφυλόφιλα άτομα προς τα ομοφυλόφιλα, συνέταξε ένα κατάλογο συχνών ερωτήσεων σε αντίστροφη κατεύθυνση, όπως:

α) Τι πιστεύετε ότι προκάλεσε την ετεροφυλοφιλία σας;
β) Πότε αποφασίσατε ότι είστε ετεροφυλόφιλος/η;
γ) Γιατί εσείς οι ετεροφυλόφιλοι δίνετε τόση έμφαση στο σεξ;
δ) Είναι πιθανό η ετεροφυλοφιλία σας να πηγάζει από ένα νευρωτικό φόβο προς τα άτομα του φύλου σας;
ε) Γιατί εσείς οι ετεροφυλόγιλοι αισθάνεστε την υποχρέωση να μυήσετε τους άλλους στο δικό σας τρόπο ζωής;
στ) Γιατί εσείς οι ετεροφυλόφιλοι δίνετε τόση έμφαση στο σεξ;
ζ) Λαμβάνοντας υπόψιν το οξύτατο πρόβλημα του υπερπληθυσμού, πως πιστεύετε ότι θα μπορούσε να επιβιώσει το ανθρώπινο είδος αν όλοι ήταν ετεροφυλόφιλοι σαν εσάς; κλπ.κλπ.

Προσοχή στους ειδικούς

«Στους ειδικούς, οι λανθάνουσες και μη προκαταλήψεις συχνά οδηγούν σε συμπεριφορές που όχι μόνο δεν συμβάλλουν στην βελτίωση της ψυχικής υγείας του ατόμου, αλλά μπορεί και να την επιδεινώσουν» εξηγεί ο Δρ Μιχάλης Φακίνος.

Στην σύγχρονη κλινική πρακτική η αντιμετώπιση του ατόμου που αναζητά βοήθεια από τον ειδικό ψυχικής υγείας σχετικά με την ερωτική του ταυτότητα, επαφίεται στην επιστημονική κατάρτιση και ατομική ευαισθησία του εκάστοτε θεραπευτή.

Γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, η επιστημονική ψυχολογική κοινότητα (APA, 2000, Hancock, 2000) προτρέπει τα μέλη της που λειτουργούν σε θεραπευτικό ρόλο με άτομα ομοφυλόφιλου ή αμφιφυλοφιλικού ερωτικού προσανατολισμού να ακολουθούν στην πρακτική τους μια σειρά από συγκεκριμένες οδηγίες που αφορούν:

1) στις στάσεις προς την ομοφυλοφιλία και αμφιφυλοφιλία (τις δικές τους, του πελάτη, του κοινωνικού περίγυρου, την διάκριση από τις διαταραχές, την κατανόηση του κοινωνικού στιγματισμού-διακρίσεις, προκαταλήψεις και βία, και τις επιδράσεις στην αυτο – εικόνα του πελάτη, στο θεραπευτικό αίτημα, και στην θεραπευτική διαδικασία),
2) στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαπροσωπικών και οικογενειακών σχέσεων των ομο – και αμφιφυλόφιλων ατόμων (σημαντικότητα της οικογένειας, μη τυπικές οικογενειακές φόρμες, επιδράσεις στην οικογένεια προέλευσης),
3) σε θέματα ποικιλομορφίας/ανομοιογένειας (διαφορετικότητα εθνικής, ταξικής, ή θρησκευτικής προέλευσης, ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης σε όλο το ηλικιακό φάσμα, επιδράσεις σωματικών ή άλλων αναπηριών), και
4) σε θέματα δια βίου εκπαίδευσης των ειδικών αναφορικά με την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε άτομα ομο- και αμφιφυλόφιλου ερωτικού προσανατολισμού.

Το σημαντικότερο όλων, ίσως, στην προσπάθεια του ειδικού να ανταποκριθεί θεραπευτικά στις ανάγκες των πελατών του με ομοφυλόφιλο ή αμφιφυλόφιλο ερωτικό προσανατολισμό βρίσκεται στην διαθεσιμότητα του να αντιμετωπίσει τα κενά στην ακαδημαϊκή και πρακτική του κατάρτιση, και σε διαρκή βάση τις σπλαχνικές του αντιδράσεις σε όλα τα θέματα που αφορούν στην ζωή αυτών των πελατών του. Η ανάγκη αυτή είναι παρούσα ανεξάρτητα από τον ερωτικό προσανατολισμό του ειδικού.

Κοινωνικές αντιλήψεις

Ενδεικτικά των κοινωνικών προκαταλήψεων είναι τα ευρήματα πρόσφατης έρευνας στον ελληνικό πληθυσμό, όπου το 69% των Ελλήνων 18 ετών και άνω δήλωσαν πως θα τους ενοχλούσε να μάθουν πως κάποιος/α στο οικογενειακό τους περιβάλλον είναι ομοφυλόφιλος (Ζούλας, 2005).

Ακόμη και για «προοδευτικά» άτομα, η υποψία πως ένας πολύ δικός τους άνθρωπος-το παιδί τους, η αδελφή, ο αδελφός-μπορεί να είναι ομοφυλόφιλο, μπορεί να συνεπάγεται αισθήματα ντροπής, ενοχής, οργής, και πένθους, ανάμεσα σε πολλά άλλα. Οι δε συμπεριφορές, ανάμεσα σε άλλες, μπορεί να περιλαμβάνουν από την συναισθηματική απομάκρυνση έως την έκδηλη απόρριψη και διωγμό του ατόμου από την οικογένεια.

Σε επίπεδο κοινωνίας, ας μην ξεχνάμε, πως η αντιμετώπιση ομοφυλόφιλων ατόμων, ανάμεσα στις πολλές της μορφές, περιλαμβάνει και τις κατά χιλιάδες θανατώσεις ομοφυλόφιλων αντρών-μαζί με Εβραίους και κουμουνιστές-στα κρεματόρια της ναζιστικής Γερμανίας, την ποινικοποίηση της ομοφυλόφιλης συμπεριφοράς σε αρκετές χώρες, ακόμη το δημόσιο χλευασμό έως και τα εγκλήματα μίσους κατά των ομοφυλοφίλων, ακόμη και στις μέρες μας, και μάλιστα σε ανεπτυγμένες χώρες του δυτικού κόσμου, κ.λπ.

Τόσο οι ειδικοί, όσο και τα ομοφυλόφιλα άτομα, με δεδομένη την ετεροφυλόφιλη διαδικασία κοινωνικοποίησης που όλοι δεχόμαστε, μέρος της οποίας είναι και η σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό διαιώνιση προκαταλήψεων ή ακόμη και διάχυτη ομοφοβία, αναπόφευκτα εσωτερικεύουμε και στερεότυπες αντιλήψεις για άτομα και προσανατολισμούς που διαφέρουν από την ετεροφυλοφιλία, τις οποίες πολύ συχνά ούτε καν αντιλαμβανόμαστε.

Έτσι, συνειδητά, όπως με ευκολία μπορεί να δηλώνουμε πως δεν είμαστε ρατσιστές, ή πως δεν έχουμε πρόβλημα με τους αλλόθρησκους, λέμε πως δεν έχουμε κανένα πρόβλημα ούτε με τους ομοφυλόφιλους. Στην συμπεριφορά μας, όμως, τα πράγματα είναι συχνά πολύ διαφορετικά, π.χ. γελάμε με ανέκδοτα που διακωμωδούν τα ομοφυλόφιλα άτομα, διατηρούμε στο λεξιλόγιο μας σχετικούς απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς, ή διατυπώνουμε απόψεις που μας φαίνονται αυτονόητες αλλά εκφράζουν τις προκαταλήψεις μας. Θεωρούμε, π.χ., πως ένα άτομο έχει επιλέξει την ομοφυλοφιλία, πως δεν έχει συναντήσει ακόμη τον κατάλληλο ερωτικό σύντροφο του άλλου φύλου, πως μπορεί να είναι φάση που θα περάσει, κ.λπ.

Οι γονείς ρωτούν πώς θα καταλάβουν αν το παιδί τους έχει ομοφυλοφιλικές τάσεις αλλά κυρίως πώς μπορούν να το αποτρέψουν από το να γίνει ομοφυλόφιλο. Και μόνο στην ιδέα πανικοβάλλονται. Αν μάλιστα αντιληφθούν οτιδήποτε που φαντάζει στα μάτια τους ομοφυλοφιλικό – ακόμη και αν υπερβάλλουν- προσπαθούν να βρουν την «θεραπεία» του. Που όμως, δεν υπάρχει! Οι γυναίκες πάλι αναρωτιούνται αν η έλλειψη επιθυμίας του συντρόφου τους, η πρόωρη εκσπερμάτιση ή η στυτική δυσλειτουργία του ή ο ερεθισμός του πρωκτού, ως επιθυμία του άντρα, αποτελούν ένδειξη κρυφής ομοφυλοφιλίας.

Οι κοινωνικοί μύθοι

Στο ευρύ κοινό, επικρατεί η λανθασμένη αντίληψη πως είναι εύκολο να διακρίνει κάποιος έναν ομοφυλόφιλο άντρα ή μια λεσβία γυναίκα και μόνο από την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. Πρόκειται, βέβαια, για μύθο, αφού οι περισσότερες έρευνες συγκλίνουν στην εκτίμηση πως εως και 90% των ομοφυλόφιλων δεν είναι εξωτερικά αναγνωρίσιμοι.

Ακόμη, σύμφωνα με έναν άλλο παρεμφερή μύθο οι ομοφυλόφιλοι άντρες είναι θηλυπρεπείς και αδύναμοι και οι λεσβίες ανδροπρεπείς και σωματικά δυνατές. Φυσικά, ο ερωτικός προσανατολισμός δεν έχει καμμία συνάφεια με τον σωματότυπο ενός ατόμου, ούτε με τους τρόπους που φέρεται ή κινείται.

Τέλος, ένας άλλος μύθος αφορά στην αντίληψη πως οι ομοφυλόφιλοι άντρες θα ήθελαν να είναι γυναίκες και οι λεσβίες θα ήθελαν να είναι άντρες. Στην πραγματικότητα, στη μεγάλη τους πλειοψηφία τα ομοφυλόφιλα άτομα είναι πλήρως ευχαριστημένα με το φύλο τους και απολαμβάνουν την ερωτική επαφή με άτομα του ίδιου φύλου, που φαίνονται και συμπεριφέρονται σύμφωνα με το φύλο τους (Greenberg και συν., 2002).

«Όταν εν τέλει ο άνθρωπος ερωτώμενος, αναφορικά με εκείνο που ήταν δεν μπορούσε να εξηγήσει την σεξουαλικότητα του και το ασυνείδητο του , τις συστηματικές μορφές της γλώσσας του, ή την κανονικότητα των πλασμάτων της φαντασίας του, αναζωπυρώθηκε το θέμα της σκληρής εργασίας για μια ελευθερία που δεν θα είχε μορφή και δομή, για μια προσπάθεια της συνείδησης να κατανοήσει τα όρια της ως ένα γίγνεσθαι που δεν θα ήταν παιχνίδι σχέσεων που δεν θα ήταν σύστημα, που δεν θα ήταν κανόνας αλλά ένας εσωτερικός δυναμισμός για να διασωθεί ο άνθρωπος ως ιστορικό υποκείμενο και όχι ως θύμα των ιστορικών προκαταλήψεων.» Μ.Φουκω.

* Η σύμβουλος ανθρωπίνων σχέσεων και δημοσιογράφος, Κρυσταλία Πατούλη, συνεργάστηκε για το άρθρο Comingout (γνωστοποίηση) με τον Δρ. Μιχάλη Φακίνο, Συμβουλευτικό Ψυχολόγο, Διδάσκων ΤΕΕΠΗ, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, ο οποίος έφυγε από το ζωή το 2010. To θέμα αυτό πρώτη φορά δημοσιεύτηκε στην Ελλάδα ως επιστημονικό άρθρο στο περιοδικό Focus το 2007, και συμπεριλαμβανόταν σε ένα μεγάλο αφιέρωμα για την ομοφυλοφιλία, σε συνεργασία επίσης με τους: Κωνσταντίνο Κωνσταντινίδη, Χειρουργό Ουρολόγο – Ανδρολόγο και Πρόεδρο της ΕΜΑΣ (Εταιρία Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας), Ελεάνα Ελευθερίου, ψυχοθεραπεύτρια – σεξολόγο, Υπέυθυνη επικοινωνίας της ΕΜΑΣ, Πέτρο Δρέττα, Ουρολόγο – Ανδρολόγο και επιστημονικό συνεργάτη της ΕΜΑΣ. Όλοι συνεργάστηκαν πυρετωδώς για όλες τις πληροφορία του θέματος αλλά και για πολλά από τα κείμενα, τις πληροφορίες, τη βιβλιογραφία κλπ.. Περισσότερα: Η επιστήμη μέχρι σήμερα δεν έχει απαντήσεις πειστικές για την ετεροφυλοφιλία!

Advertisements

Ο επιζών της βίας_Βαγγέλης Γιακουμάκης

Tvxs.gr

Οι επιζώντες της βίας  είναι τα άτομα που υπέστησαν βίαιη κακοποίηση ή φρικαλεότητες κάθε μορφής, από διεστραμμένους θύτες, από πολέμους, ή από φυσικές καταστροφές. Σίγουρα ξέρουν να μας πουν τι σημαίνει να είσαι «ζωντανός νεκρός». Όταν όμως κάποτε πεθάνουν, θα συνεχίσουν να λέγονται «επιζώντες». Ο όρος έχει καθιερωθεί διεθνώς.

Δύο χρόνια πέρασαν από την κηδεία του Βαγγέλη Γιακουμάκη, ο οποίος υπήρξε κατ’ εξακολούθηση θύμα μπούλινγκ. Από ό,τι γνωρίζουμε, δεν έκανε γνωστό σε όλο του το φάσμα το μαρτύριο που ζούσε, δεν κατήγγειλε επώνυμα τους βασανιστές του, δεν μπόρεσε να διαχειριστεί την κακοποίηση απαιτώντας λύση από όλους τους αρμόδιους, και κυρίως, δεν απαίτησε αυτό που είχε απόλυτο δικαίωμα, τη «βοήθεια».

«Αν ζητήσεις βοήθεια δεν θα είσαι άντρας κι αν δεν ζητήσεις βοήθεια πάλι δεν είσαι άντρας αφού μπορούμε να σε κακοποιούμε ατιμώρητοι». Υποθετικά, μοιάζει ένα αδιέξοδο διπλό μήνυμα που δεν στάθηκε δυνατό να το διαχειριστεί.

Δεν μπορώ να διαχειριστώ κάτι, σημαίνει ότι δεν μπορώ να το ελέγξω, και αναλόγως μπορεί να φτάσω να νιώθω ότι χάνω τον έλεγχο όλης της ζωής μου, οπότε σε αυτή την περίπτωση το μόνο που απομένει -αφού δεν περιμένω από κανέναν βοήθεια- είναι να ελέγξω το θάνατό μου(1).  Για άλλη μια φορά, και αν βέβαια δεχτούμε ότι όντως ήταν αυτοκτονία, η αυτοχειρία γίνεται διεκδίκηση ελευθερίας(2): Ελευθερίας των επιλογών ενός ανθρώπου, ελευθερίας της ευθύνης και του ελέγχου της ζωής του.

Αλλά το να ζητά κανείς «βοήθεια», για κάτι που δεν μπορεί να διαχειριστεί(κι όταν την ζητήσει και δεν του την δώσουν, απευθύνεται όπου αλλού μπορεί να έχει εμπιστοσύνη), σημαίνει πως μπορεί να επανακτήσει τον έλεγχο της ζωής του, να προστατεύσει τα όριά του, να απαιτήσει την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του. Και καταλαβαίνει πως όποιος δεν μπορεί να μοιραστεί τα βιώματά του, χάνει την ανθρώπινη διάστασή του(3).

Καταλαβαίνει, επίσης, ότι υπάρχει απάντηση απέναντι σε διαστροφικά άτομα, διότι «οι θύτες του μπούλινγκ δεν είναι οι δυνατοί, αλλά οι διαστροφικοί». Κι αυτή την απάντηση οφείλουμε να την μάθουμε σε όλους από μικρή ηλικία, επενδύοντας στην πρόληψη: Μια μάλλον μεγάλη τρύπα στη χώρα, στον πολιτισμό, στην παιδεία, στην οικογένεια, στην κοινωνία.

Έτσι ο Γιακουμάκης, θα μας θυμίζει πάντα πόσο ανεπαρκής κοινωνία είμαστε στο να προστατεύουμε τον ψυχικά υγιή από τους ψυχικά διεστραμμένους, τον πολιτισμένο από τους απολίτιστους.

Θα μας θυμίζει, πως η βία που εύκολα όλοι καταδικάζουμε -απ’ όπου κι αν προέρχεται- νίκησε πάλι. Και αν είμαστε όλοι κάπου εκεί γύρω και καταλάβαμε τι γινόταν, αποδείχθηκε πως τίποτα ουσιαστικά δεν κάναμε. Και θα μας θυμίζει ότι το πιο βίαιο πράγμα είναι το να μην κάνουμε, όπως έχει πει η κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Ελένη Νίνα, που η ίδια μιλώντας* με αφορμή την επέτειο της κηδείας του, επισήμανε:

«[…] Με τις πράξεις μας, έχουμε πάρει μέρος στην αυτοκτονία του, ως χορός μιας τραγωδίας ο οποίος διαπιστώνει το φαινόμενο και απλά το λέει μόνο στον εαυτό του, αλλά δεν αποφασίζει, δεν δρα, δεν γίνεται πρωταγωνιστής […] Δεν φτάνει να κάνουμε μνημόσυνα. Είναι να κάνουμε μία δράση ώστε να μη φτάνουμε να κηδεύουμε τις αρχές και τις αξίες μας […] Ας κρατήσουμε στην μνήμη μας τον Βαγγέλη και τα τόσα θύματα της βίας. Ας κρατήσουμε στην μνήμη μας ότι η βία είναι καθημερινό φαινόμενο. Ας μην ξεχνάμε! […]»

Για άλλη μια φορά, δεν μπορέσαμε να προστατεύσουμε τον άνθρωπο και ούτε φροντίσαμε να του δώσουμε τα εφόδια να προστατεύσει ο ίδιος τον εαυτό του, διότι, επιπλέον, το να μιλήσει και να ζητήσει βοήθεια κάποιος στην κοινωνία μας μεταφράζεται ως αδυναμία.

Ο Γιακουμάκης δυστυχώς μπλέχτηκε σε μια αδιέξοδη κουλτούρα που διαπερνάει τη νοοτροπία μας και αναδύει τις επικίνδυνες ελλείψεις μας στην πρόληψη, στην θεραπεία και στην καταστολή της βίας. Έδειξε πως ο πολιτισμός μας μπάζει… και είναι πολύ πιο βίαιος -μέσω και της απάθειας- απ’ ότι θέλουμε να νομίζουμε. Έδειξε, ακόμα χειρότερα, πως δεν μπορούν να μάς έχουν πραγματικά εμπιστοσύνη, να βασίζονται πάνω μας, για όσα είμαστε συνυπεύθυνοι ή και υπεύθυνοι.

Κι ο επιζών της βίας, Βαγγέλης Γιακουμάκης, θα ζει για πάντα για να μας το θυμίζει.

ΥΓ. «Το ψυχικό τραύμα πλήττει τον ανίσχυρο. Τη στιγμή του τραύματος μια τρομακτική δύναμη κάνει το θύμα ανίσχυρο. Όταν η δύναμη αυτή έρχεται από τη φύση, μιλάμε για φυσικές καταστροφές. Όταν επιβάλλεται από άνθρωπο, μιλάμε για φρικαλεότητες.

Ο ψυχίατρος Κάρντινερ περιγράφει: «Οταν ένα άτομο κατακλύζεται από τρόμο και αδυναμία, κατακερματίζεται ολόκληρο το οικοδόμημα της συγκροτημένης και συντονισμένης δραστηριότητας».

Ο θύτης

Το μόνο που ζητάει ο θύτης από τον μάρτυρα είναι να μην κάνει τίποτε. Απευθύνεται στη γενική τάση των ανθρώπων να μη βλέπουν, να μην ακούν και να μη λένε τίποτε κακό. Πρώτη άμυνά του είναι η μυστικότητα και η σιωπή.

Αν αυτά αποτύχουν, τότε ο θύτης αμφισβητεί την αξιοπιστία του θύματός του. Οσο ισχυρότερος είναι ο θύτης τόσο περισσότερες δυνατότητες έχει να παραποιεί την πραγματικότητα.

Για τον τρόπο σκέψης του θύτη δεν γνωρίζουμε πολλά: αυταρχικός, μυστικοπαθής, μεγαλομανής, ακόμη και παρανοϊκός, είναι πολύ ευαίσθητος στην πραγματικότητα της δύναμης και στα κοινωνικά πρότυπα. Συνήθως περιφρονεί εκείνους που προσπαθούν να τον καταλάβουν και έτσι δεν προσφέρεται για μελέτη. Επειδή δεν πιστεύει ότι έχει πρόβλημα, δεν ζητάει βοήθεια ­ παρά μόνον όταν αντιμετωπίζει τον νόμο.

Επιφανειακά δείχνει φυσιολογικός. Από τη σκοπιά των νομικών θεσμών μας και των ηθικών κρίσεών μας, αυτή η φαινομενική ίσως φυσιολογικότητα είναι πολύ πιο απειλητική από όλες μαζί τις φρικαλεότητες.

Το θύμα

Το θύμα όμως ζητάει από τον μάρτυρα να μοιρασθεί μαζί του το φορτίο του πόνου.

Ζητάει δράση, δέσμευση, μνήμη. Σε κάθε πόλεμο οι στρατιώτες, ακόμη και όσοι θεωρήθηκαν ήρωες, παραπονιούνται με πικρία ότι κανείς δεν θέλει να γνωρίζει την αλήθεια για τον πόλεμο.
Οσο για τα κακοποιημένα παιδιά ή τις κακοποιημένες γυναίκες δεν θα βρούμε κανένα μνημείο στον κόσμο, στο όνομά τους!

Όταν το θύμα δεν έχει τόσο εκτίμηση όση έχουν οι ήρωες, όταν είναι μια γυναίκα ή ένα παιδί, τότε διαπιστώνει ότι τα τραυματικά γεγονότα της ζωής του δεν γίνονται αποδεκτά από την κοινωνία. Τότε η εμπειρία του γίνεται ανομολόγητη.» (4)

  1. Ψυχιατρική είναι… Του Μιχάλη Παπαγγελή
  2. Άλντο Καροτενούτο: Η αυτοχειρία ως διεκδίκηση ελευθερίας
  3. Κώστας Νασίκας: Αν δεν μοιράζονται τα βιώματα, χάνεται η ανθρώπινη διάσταση
  4. Βλ. Οι επιζώντες της βίας

*Διαβάστε ολόκληρη την συνέντευξη τις επόμενες μέρες στο Tvxs.

Η έλξη του έρωτα

Top-5 Loving CouplesΗ έλξη του έρωτα είναι δύο ασυνείδητα που ξέρουν καλά ότι ταιριάζουν. Από κει και πέρα καλά ξεμπερδέματα με τα συνειδητά…
Μια κοκκινοσκουφίτσα έλκεται από λύκους.
Μια ωραία κοιμωμένη από βασιλόπουλα που ψάχνουν να ξυπνήσουν μια βασιλοπούλα.
Μια Δυσδαιμόνα έλκεται από Οθέλλους.
Ένας Ορφέας έλκεται από Ευρυδίκες.
Μια Ιουλιέτα από Ρωμαίους.
Και πάει λέγοντας, ανάλογα με το σενάριο της ζωής μας.
Ελκόμαστε από το φαντασιακό και το συμβολικό που εκπέμπει ο άλλος και εμείς έχουμε ανάγκη να βρούμε. Προβάλουμε στον άλλον αυτό που θέλουμε -και του ταιριάζει εκ πρώτης όψεως- να είναι φαντασιωσικά και συμβολικά για μας.
Το ασυνείδητο ορίζει τη μορφή αυτού του φανταστικού και του συμβολικού που μας ελκύει.
Όταν μετά την ερωτική ένωση, των δύο αυτών ασυνειδήτων που ξέρουν καλά ότι ταιριάζουν, κι ότι κουμπώνουν το ένα με το άλλο, το φαντασιακό και το συμβολικό έρχονται όλο και περισσότερο σε επαφή με το πραγματικό, όσο ανίδεοι είμαστε ως προς αυτό το τελευταίο, τόσο μεγαλύτερη και επώδυνη η πτώση από τα σύννεφα.
Όσο μεγαλύτερη η αυτογνωσία, τόσο μικρότερες οι απογοητεύσεις στον έρωτα, τόσο πιο ήπιοι πόνου οι επίλογοι των ερώτων μας.
Όσο μικρότερη η αυτογνωσία, τόσο πιο παθιασμένοι οι έρωτες, τόσο όμως και πιο ανείπωτοι οι θρήνοι των χωρισμών.
Όσο πιο μεγάλη η αυτογνωσία(άρα η επαφή με το πραγματικό και όχι η φρούδα ελπίδα της κατάκτησης του φαντασιακού και του συμβολικού) τόσο πιο μεγάλη πιθανότητα να εξελιχθεί ο έρωτας σε αγάπη, και να μην επέλθει χωρισμός.
Διαλέγουμε…
Αχ, όλοι αυτοί που κλάψανε γοερά για έναν χαμένο έρωτα, να ξέρανε πραγματικά γιατί έκλαψαν…

ΨΥΧΟΪΣΤΟΡΙΑ. ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ | LLOYD deMAUSE

« Η ιστορια της παιδικης ηλικιας ειναι ενας εφιαλτης απο τον οποιο μολις αρχιζουμε να ξυπναμε. Οσο παλαιοτερα ερευνουμε στην ιστορια, τοσο χαμηλοτερο το επιπεδο φροντιδας των παιδιων, τοσο ευρυτερη και συχνοτερη η δολοφονια, η εγκαταλειψη, η κακοποιηση, η τρομοκρατηση, ο βιασμος του παιδιου… Το συμπερασμα μου μετα απο δεκαετιες ερευνας για την ψυχοϊστορικη μελετη της παιδικης ηλικιας και της κοινωνιας, ειναι οτι η ιστορια της ανθρωποτητας βασιζεται στην κακοποιηση των παιδιων…
Η κακοποιηση των παιδιων ειναι η πιο συγκινησιακα φορτισμενη και αποτελεσματικη τελετουργια… Ειναι παγκοσμιο ιστορικο φαινομενο οι ανθρωποι να χρησιμοποιουν τα παιδια ως δοχεια αποθεσης δηλητηριου· [οπου διοχετευουν τις νοσηρες ενοχες, το μισος και τον τρομο της δικης τους παιδικης ηλικιας. Οι εγκληματικες τους τασεις δεν ειναι πλεον δικες τους, τις ενσαρκωνει το παιδι, συνεπως ειναι μολυσμενο.]
Οι περισσοτερες οικογενειες στην ιστορια εφαρμοσαν τη βρεφοκτονια, την αιμομιξια και το σεξουαλικα φορτισμενο ξυλοδαρμο…
Επειδη η ψυχικη δομη αναγκαστικα μεταδιδεται απο γενια σε γενια μεσα απο το στενο χωνι της παιδικης ηλικιας, οι πρακτικες ανατροφης των παιδιων που μια κοινωνια χρησιμοποιει δεν ειναι απλα ενα χαρακτηριστικο αναμεσα σε πολλα πολιτισμικα χαρακτηριστικα. Η ανατροφη των παιδιων ειναι η ιδια η προϋποθεση για τη μεταδοση και την αναπτυξη ολων των αλλων πολιτισμικων στοιχειων · καθοριζει τα ορια του εφικτου, τη δυνατοτητα εξελιξης σε ολα τα αλλα πεδια της ιστοριας. Συγκεκριμενες εμπειριες τη παιδικης ηλικιας δημιουργουν συγκεκριμενα στοιχεια του πολιτισμου, και αν δεν υφιστανται πλεον οι συγκεκριμενες εμπειριες, εξαφανιζονται και τα παραγωγα πολιτισμικα στοιχεια…
Η ψυχογενεση εξαρταται απο γονεις που δεν θελουν να επιβαλουν στα παιδια τους τα τραυματα που οι ιδιοι υπεστησαν. Περνα απαρατηρητη απο την ιστορικη ερευνα. Συμβαινει οταν οι μητερες αποφασιζουν να μη χρησιμοποιησουν σεξουαλικα το παιδι τους, να μη το βασανισουν με οποιοδηποτε τροπο, να μην αδιαφορουν και να μην κατηγορουν το παιδι ως “ενοχλητικο” οταν αυτο αποζητα να σχετιστει μαζι τους.
Μια μητερα που στην παιδικη της ηλικια εχει κακοποιηθει συναισθηματικα, σωματικα, σεξουαλικα, ειναι πολυ δυσκολο να εχει συναισθηματικη επαφη κι αγαπη για το παιδι της ― εχει σοβαρη καταθλιψη, οπως ειχαν οι περισσοτερες μητερες στην ιστορια και οπως εχει πανω απο το 30% των γυναικων σημερα στις αναπτυγμενες χωρες.
Εφοσον οι περισσοτερες γυναικες στην ιστορια βιαζονταν, ακρωτηριαζονταν τα γεννητικα τους οργανα και κακοποιουνταν καθημερινα, (οπως πχ συμβαινει σημερα στις περισσοτερες μουσουλμανες) ηταν ανικανες να γινουν στοργικες μητερες.
Σε ιστορικες περιοδους οπου οι γυναικες και τα κοριτσια αποκτουν δικαιωματα και δυνατοτητες αναπτυξης της προσωπικοτητας, βελτιωνουν την ανατροφη των παιδιων και η επομενη γενια ενηλικων εισαγει νεες πολιτικες ελευθεριες και αλλαζει την κοινωνια, καθως απαλασσεται σε ενα βαθμο απο τη νοσηροτητα του παρελθοντος…»
[ Οι ανθρωποι των δυτικων κοινωνιων του 21ου αιωνα αρεσκομαστε να πιστευουμε οτι ειναι δεδομενη η ικανοτητα των ανθρωπων να αισθανονται θετικα συναισθηματα και να συνδεονται με σχεσεις εμπιστοσυνης. Οτι διαπροσωπικες σχεσεις συναισθηματικης επαφης υπηρχαν παντα, σε ολες τις κοινωνιες και τις εποχες, εστω και με σοβαρα ελαττωματα, εστω και με μεγαλα διαλειμματα αγριοτητας.
ΔΕΝ ειναι ετσι, προκειται για αυταπατη, ειναι μερος της κυριαρχης ιδεολογιας.
Ο σχετικος εξανθρωπισμος, η υποχωρηση της αγριοτητας, ειναι αποτελεσμα εξελιξης, υπαρχει μονο μερικες δεκαετιες, μονο σε δυτικες κοινωνιες της εποχης μας και περιοριζεται μονο σε ενα μερος του πληθυσμου. Οπως δειχνει ο deMause, η εξελιξη της κοινωνιας καθοριζεται λιγοτερο απο την αναπτυξη οικονομιας και τεχνολογιας, και περισσοτερο απο τον αργο και βαθμιαιο εξανθρωπισμο των σχεσεων, μεσω του αργου εξανθρωπισμου της ανατροφης των παιδιων.
Η μονιμη απογνωση δισεκατομυριων καταρρακωμενων ψυχων απο τη φρικαλεα παιδικη τους ηλικια, ειναι απο την αυγη της ιστοριας η βασικη αιτια για ολες τις διαστροφες και τις κανιβαλικες τασεις που ο “ανθρωπος” επιβαλλει στους αλλους ή υφισταται μοιρολατρικα. Εκμεταλλευση, πολεμος, διαβουκοληση, εγκλημα, πραγμοποιηση, βιασμος, κυριαρχια.
Για τον ανυποψιαστο ολα αυτα φαινονται υπερβολικα, ψυχολογισμος. Η ακρισια καλλιεργειται. Κυρια σταση των κοινωνικων και πολιτικων επιστημονων ειναι η εξιδανικευση της πραγματικοτητας, παρουσας και παρελθουσας, εμφανιζουν τα κινητρα των ατομων ως “ορθολογικα” και “ρεαλιστικα”.
Τα αποδεικτικα στοιχεια που ο deMausse εχει συγκεντρωσει, δειχνουν οτι πλησιαζει την αληθεια περισσοτερο απο οποιονδηποτε αλλον.
Η λεξη ‘‘ανθρωποτητα’’ ειναι μαλλον ευφημισμος. Ειμαστε κληρονομοι της ψυχικης νεκρωσης και της θανατολαγνειας. Αυτος ο ελαχιστος βαθμος εξανθρωπισμου της κοινωνιας (της οποιας ειμαστε μαλλον προνομιουχα μελη), ειναι αποτελεσμα αγωνα εκατονταδων γενεων εναντια στην ιδια την ξεσκισμενη τους ψυχη, εναντια στην ιδια τους την ψυχοπαθεια. Οι ιστορικοι, οι κοινωνιολογοι, οι ανθρωπολογοι, εχουν κανει ιδιαιτερη προσπαθεια για να τα συγκαλυψουν ολα αυτα, για να εξιδανικευσουν το παρελθον.
Η καπιταλιστικη δημοκρατια-ορνιθοτροφειο φαινεται να ειναι ο συμβιβασμος του ασθενους νεογεννητου ανθρωπινου στοιχειου με το κληρονομημενο ισχυρο απανθρωπο στοιχειο.]
«Μελετωντας την παιδικη ηλικια στο διαστημα πολλων γενεων, το σημαντικο ειναι να επισημανουμε τη σταση των ενηλικων που επηρεαζει καθοριστικα την ψυχη της επομενης γενιας. Συγκεκριμενα, να αντιληφθουμε την αντιδραση του ενηλικου οταν αντικρυζει προσωπο με προσωπο ενα παιδι που εχει την αναγκη του.Τρεις ειναι οι ενδεχομενες αντιδρασεις του γονεα:
(α) Μπορει να προβαλλει πανω στο παιδι το δικο του υποσυνειδητο (αντιδραση προβολης). [Ο ενηλικος ερμηνευει τη συμπεριφορα του παιδιου ως κακοβουλη, εχθρικη, υποκριτικη, ανηθικη, και το τιμωρει. Στην πραγματικοτητα ο γονεας κατηγορει το παιδι για τις τασεις που ο ιδιος κουβαλα στο υποσυνειδητο του.
―”Δες πως κοιταζει τους αντρες η πουτανα. Ετσι τους ψωνιζει!” λεει η μητερα της κακοποιημενης διχρονης.]

(β) Ο ενηλικος μπορει να χρησιμοποιησει το παιδι ως υποκαταστατο μιας πατρικης ή μητρικης μορφης που ο ιδιος εχει αναγκη (αντιδραση παλινδρομησης).
[Το νηπιο καταληγει να νταντευει τον γονεα, να καλυπτει τις αναγκες του για στοργη και προστασια. Ο ενηλικος θα εκδικηθει αν ερμηνευσει τη συμπεριφορα του παιδιου ως αδιαφορια ή καταπιεση, σαν την αδιαφορια και την καταπιεση που ο ιδιος εχει βιωσει ως παιδι.
―”Νομιζει οτι ειναι το αφεντικο, παντα θελει να γινεται το δικο του, αλλα του εδειξα ποιος κανει κουμαντο” λεει ο πατερας του ενδεκαμηνου αφου του εσπασε το κεφαλι. Ο βασανιζων ειναι αδυνατο να βιωσει ενοχή για το βασανισμο, δεν βλαπτει το ιδιο το παιδι, πολεμα βιαια τις δικες του προβεβλημενες ενοχές, την αυτοπεριφρονηση και την καταπιεσμενη οργη του.]

(γ) μπορει να αντιδρασει με ενσυναισθηση, να συνδεθει συναισθηματικα με το παιδι ως ισος προς ισο, χωρις να προβαλει πανω του τιποτα. Να διατηρησει καποια αποσταση απο τις αναγκες του παιδιου για να το βοηθησει να τις καλυψει.

Οι γονεις του παρελθοντος συχνα εκδηλωναν ταυτοχρονα την αντιδραση της προβολης και της παλινδρομησης (“διπλη εικονα”), προεβαλλαν πανω στο παιδι τις δικες τους υποσυνειδητες αρνητικες τασεις, εχθρες και σεξουαλικες σκεψεις, και ταυτοχρονα το αντιλαμβανονταν ως πατρικη ή μητρικη μορφη. Δηλαδη το θεωρουσαν ταυτοχρονα διαβολικο και στοργικο. Αποτελεσμα ηταν αλλοκοτες και αντιφατικες αντιδρασεις απεναντι στα παιδια, (που μοιαζουν με τις στασεις συγχρονων γονεων κακοποιημενων σχιζοφρενικων παιδιων) που τις συνανταμε πιο απροκαλυπτες οσο παλαιοτερα ερευνουμε στις ιστορικες περιοδους…

Το παιδι το αγαπουν και το μισουν, το επιβραβευουν και το τιμωρουν, το θεωρουν κακοβουλο και στοργικο, και ολα αυτα μαζι και ταυτοχρονα. Ειναι αναμφιβολο οτι ολα αυτα τα αντιφατικα σηματα που απευθυνονται στο παιδι προκαλουν σχιζοφρενεια [οπως πιστευουν ο Bateson και αλλοι]. Τα αντιφατικα σηματα προερχονται απο ενηλικους που προσπαθουν εντατικα να αποδειξουν οτι το παιδι ειναι ταυτοχρονα πολυ μοχθηρο (προβολη) και πολυ στοργικο (παλινδρομηση). Το παιδι αναγκαζεται να γινει ο αποσβεστηρας του βασανιστικου αγχους των ενηλικων. Να γινει η αμυνα των ενηλικων.

Η χρηση του παιδιου ως οθονης για τις προβολες των ενηλικων, [το βλεπουν να ενσαρκωνει τις ψυχοπαθολογικες τους ενοχές και το μισος τους], εχει αμεση σχεση με την εννοια του προπατορικου αμαρτηματος. Για πολλους αιωνες, οι ενηλικοι συμφωνουσαν, οπως το εθεσε ο Richard Allestree (1676) οτι “το νεογεννητο ειναι στιγματισμενο, μολυσμενο απο την αμαρτια, που την κληρονομησε απο τους προπατορες μεσω της οσφύος μας”…»

{Η κοινοτοπια του απανθρωπου. Δυση, τελευταιοι αιωνες}

Lloyd DeMause. The Origins of War in Child Abuse [p.234-7] http://is.gd/732m0i

«…Ο Λουθηρος μαστιγωνοταν απο τη μητερα του “μεχρις αιματος”, και μαστιγωνε και ο ιδιος τα παιδια του. Με χωρία της Βιβλου τους εδειχνε ποσο αμαρτωλη ηταν καθε πραξη τους…
Κατα τον Καλβινο: “τα παιδια που αψηφουν τη γονεικη εξουσια ειναι τερατα. Θεληση του Κυριου ειναι να θανατωνονται εκεινα που δειχνουν ανυπακοη.”

Ακομα και τα παιδια των αριστοκρατων δερνονταν καθημερινα. Ο Λουδοβικος XIII μαστιγωνοταν απο τη νταντα του καθε πρωι που ξυπνουσε [1605 περιπου]. Ο πατερας του τον μαστιγωνε οταν εξοργιζοταν…

[σελ.203]Οι γονεις ηταν περηφανοι για την αγωγη των παιδιων τους, αγοριων και κοριτσιων “Ο πατερας που δεν συνετιζει τα παιδια του με το ραβδι ή το μαστιγιο, δεν τα αγαπα” [James Bruce Ross]

Αν τα παιδια δεν πειθαρχουν ουτε με το ταχτικο κοπανημα, “πρεπει να θανατωθουν αν δειξουν εχθροτητα προς τους γονεις” συμφωνα με νομο της Μασαχουσετης του 1646.[Robert H. Bremner]

Ο σεξουαλικος σαδισμος δασκαλων και ιερεων ειναι φανερος απο περιγραφες οπου τα παιδια “γυμνωνονταν μπροστα σε ολη την κοινοτητα και μαστιγωνονταν μεχρις αιματος” [William Russell. αυτοβιογραφια]

Η στοργη θεωρουνταν αμαρτημα, οι γονεις αποτρεπονταν απο “φιλιά, χαδια, αγκαλιασμα, πριν το 25ο ετος του παιδιου”.[Stephanie Coontz]

“Το απειθαρχο παιδι προσπαθει να σφετεριστει την εξουσια σου. Εχει κηρυξει πολεμο εναντιον σου, και ειναι δικαιολογημενη η αντιμετωπιση της βιας με βια για να του επιβαλεις να σε σεβεται. Αν δεν σε σεβεται ειναι αδυνατο να το εκπαιδευσεις. Τα χτυπηματα σου δεν πρεπει να ειναι παιχνιδι, θα πρεπει να το πεισουν οτι εισαι ο αφεντης του.” J.G.KRUGER, Gedanken von der Eniehung der Kinder, 1752

“Αν η μητερα δεν εχει χρονο να ασχοληθει με την αγωγη των παιδιων της, μπορει να προσλαβει εναν επαγγελματια που διαφημιζει υπηρεσιες μαστιγωσης σε αγγελιες εφημεριδων, ή να προσλαβει εναν guarde-de-ville για να μαστιγωνει τα παιδια της μια φορα τηνεβδομαδα, ειτε αυτα ασχημονουν ειτε οχι…” John Hersey, Συμβουλες προς Χριστιανους Γονεις. Βαλτιμορη. Armstrong & Berry, 1839

Βουρδουλες, εργαλεια για το τζακι, καλαμια, σιδεροβεργες, ο γατος με τις εννια ουρες, δερματινες ζωνες. Μολις στα 1870 ποινικοποιηθηκε στης ΗΠΑ ο ξυλοδαρμος της συζυγου. (Ειναι ακομα νομιμος ο ξυλοδαρμος των παιδιων σε 130 εθνη, και στις ΗΠΑ.)

Τα παιδια μεγαλωναν με παραμορφωμενους εγκεφαλους. Εξαιτιας του πολυμηνου φασκιωματος των μωρων και του καθημερινου βασανισμου των νηπιων, ο προμετωπιαιος φλοιος και ο κροταφικος λοβος τους δεν ηταν κανονικος. [H. Chugani et al.]»


[σ.199]« Η πωληση των παιδιων ηταν νομιμη, ειτε για να δουλεψουν, ειτε για να ακρωτηριαστουν και να γινουν ζητιανοι, ειτε για σεξουαλικη χρηση για να εξοφληθουν τα χρεη των γονεων τους. [John Boswell]

[σ.238] Ο βιασμος γινοταν συνηθως με τη συγκαταθεση των γονεων. Παραχωρουσαν και την κορη τους οταν ενοικιαζαν δωματια του σπιτιου τους, τα παιδια προσφερονταν για βιασμο σε επισκεπτες ως ενδειξη φιλοξενιας. Εκπορνευονταν κατα χιλιαδες απο τους γονεις τους στους δρομους του Λονδινου. Απο τα εξη τους χρονια εκδιδονταν ή πωλουνταν μεσω αγγελιων στις περισσοτερες πολεις της Ευρωπης. [Pamela Paradis Tice. Victorian Children and Sex]

Ψυχαναλυτες που αναλυουν γυναικες που βιαζονταν στην παιδικη τους ηλικια, βρισκουν τον ψυχολογικο μηχανισμο αυτοκατηγοριας του θυματος και ταυτισης με το βιαστη.» [Το τραυμα απαιτει, επιβαλλει να αναπαραχθει. Ο μονος τροπος για να παψει το θυμα να αισθανεται θυμα ειναι να γινει κυριαρχος. Ο σαδισμος ειναι η μονη γλωσσα που ξερει για να επικοινωνει, και ο μονος τροπος για να εκτονωσει την καταπιεσμενη του οργη. Το πιο προσφορο δοχειο για να αποθεσει το δηλητηριο της ψυχης του ειναι το δικο του παιδι.]


«Τα νεογεννητα των πολεων φορτωνονταν σε καρρα για να σταλουν σε αρκετη αποσταση, σε φτωχες παραμανες για να τα φροντιζουν επι πληρωμη. Συμφωνα με εγκυρες στατιστικες λιγοτερα απο 5% των μωρων στο Παρισι, απο το 18ο ως τον 20ο αιωνα, φροντιζονταν απο τις μητερες τους, φτωχες ή πλουσιες.[George Sussman, 1982]
Τα περισσοτερα παιδια που στελνονταν σε παραμανες πεθαιναν. [ Η Elisabeth Badinter(1981) βεβαιωνει τους αναγνωστες της οτι “απο αγαπη εστελναν τα παιδια τους σε παραμανες”]
Οσα εγκαταλειπονταν στους δρομους κατεληγαν σε βρεφοκομεια, οπου το 90% πεθαιναν… Οι ιερεις κατεκριναν την εγκαταλειψη των νεογεννητων λογω του κινδυνου “ο πατερας να συναντησει αργοτερα το παιδι του σε καποιο πορνειο, και θα ηταν αμαρτημα η σαρκικη σχεση μεταξυ τους.” [Sander J. Breiner,1990]

[σ.231] O John Locke τιμα τη μητερα που την ημερα που η παραμανα της επεστρεψε τη μικρη της κορη, “τη ραβδισε οκτω φορες για να ελεγξει το πεισμα της.” [Edmund Leites, Merry Wiesner-Hanks]
Ο Rousseau, γνωστος για τις αποψεις του οτι οι μητερες πρεπει να θηλαζουν τα παιδια τους, εστειλε και τα πεντε παιδια του σε βρεφοκομεια. Εχει πει: “η γυναικα πλαστηκε ειδικα για την ευχαριστηση του αντρα και για να ειναι υποταγμενη.” [William Kessen]»


«Ο John Wesley συμβουλευε τις παντρεμενες οτι πρεπει συνεχως να εχουν στο νου τους: ” Ο συζυγος μου ειναι ανωτερος μου, ο Θεος του εδωσε το δικαιωμα να ειναι αφεντης μου.” Οι γυναικες ξυλοκοπουνται ακομα και στα πιο προηγμενα εθνη, και το αποδεχονται αδιαμαρτυρητα. Οπως ειπε ο Jean Bodin “η εξουσια του συζυγου πανω στη συζυγο ειναι το θεμελιο καθε ανθρωπινης κοινωνιας”…

H Hannah More προειδοποιουσε, στα 1799: “Αν οι γυναικες απαιτησουν δικαιωματα, στη συνεχεια θα βομβαρδιζομαστε με αιτηματα για τα δικαιωματα των νεων, των παιδιων και των μωρων.”

Η Susan Brownmiller [1975] αποκαλει το Χριστιανισμο “κουλτουρα βιασμου · ο βιασμος λειτουργει ως εργαλειο διατηρησης των γυναικων σε μονιμη κατασταση τρομου”…

Οι αντρες μεταχειριζονταν τις γυναικες και τα παιδια σαν σκλαβους. Με τραυματικη παιδικη ηλικια πισω τους, ο φοβος τους ηταν οτι δεν ειναι αληθινοι αντρες. Επειδη η μητερα τους τους βασανιζε, φοβονταν και μισουσαν ολες τις γυναικες. Ψυχαναγκαστικα επρεπε να επιδεικνυουν την εξουσια τους και τη σκληροτητα, οπως ακριβως πανε στον πολεμο φορωντας τη μασκα του ανδρισμου και επιδεικνυουν το εθνικο μεγαλειο. Οπως ειπε ο Καντ, ο πολεμος ειναι χρησιμος επειδη “η παρατεταμενη ειρηνη προκαλει θηλυπρεπεια”…»


«Τα βρετανικα σχολεια ηταν περιβοητα για τη συνηθεια των διδασκοντων να αναγκαζουν τους μαθητες να κατεβαζουν τα παντελονια τους για να μαστιγωθουν στη μεση της ταξης…

Οι πατερες ηταν πεπεισμενοι οτι τα παιδια τους πρεπει να “σκληραγωγηθουν”, και γι’αυτο υπηρχαν μεθοδοι οπως η βυθιση σε παγωμενο νερο, σε χιονι ή σε παγωμενα ποταμια, ο εξαναγκασμος των αγοριων να φορουν σιδερενια κολαρα ή σανιδες δεμενες στους ωμους, και των κοριτσιων να φορουν πολυ σφιχτους κορσεδες, “για να περιοριστει το πεισμα τους και να αποκτησουν διαθεση υπακοης”…

[σελ.115] Οι αυτοκτονιες παιδιων στη Γερμανια στα τελη του 19ου αι. ηταν τριπλασιες εως πενταπλασιες απο των αλλων δυτικοευρωπαικων χωρων… Ξενοι που επισκευτηκαν τη χωρα στις αρχες του 20ου αιωνα σχολιαζουν ιδιαιτερα τον ξυλοδαρμο των παιδιων απο τη βρεφικη ηλικια, με κυριο δραστη τη μητερα. Ο Havernick αναφερει το 89% των γονεων να παραδεχεται την κακοποιηση, περισσοτεροι απο τους μισους με καλαμια, μαστιγια και ραβδια. Το μοττο των γερμανων γονεων επι αιωνες ηταν “το ξυλο ποτε δεν ειναι αρκετο για τα παιδια”. [Raffael Scheck]
Ο κινητικος περιορισμος του φασκιωματος των μωρων εξακολουθουσε στη νηπιακη ηλικια με διαφορες σαδιστικες επινοησεις, μεταλλικους κορσεδες και για τα δυο φυλα, σανιδες με λουρια, για να μη γινουν τα παιδια “τυρανοι”… Τα παιδια εξαναγκαζονταν να καθησουν πανω σε σομπες αν ηταν απειθαρχα, εξαναγκαζονταν να μεινουν γονατισμενα για πολλες ωρες, τρομοκρατουνταν απο ενηλικους που φορουσαν εφιαλτικες μασκες.
Ενας Γερμανος δασκαλος καυχωνταν οτι ειχε δωσει “912000 ραβδισμους, 124000 βουρδουλιες, 137000 χαστουκια”…
Κατα τον Scheck, ο απολυτος τρομος των δαιμονων της παιδικης ηλικιας καταδιωκε τα ατομα με τη μορφη εφιαλτων σε ολη τους τη ζωη…
Δεκαδες εκατομυρια δεν παραδοθηκαν στον ψυχαναγκασμο τους να επιβαλουν τα εφιαλτικα βασανιστηρια της παιδικης τους ηλικιας πανω σε αλλους, “απλως υπακουαν τον Χιτλερ”… “Μονο ενας ευρωπαιος ηθελε τον πολεμο, ο Adolf Hitler” [John Keegan]…
Ο Χιτλερ ηταν ο σαμανος της φυλης, αποστολη του ηταν ο εξορκισμος της βαθυτερης απελπισιας των Γερμανων μεσω αυτοκτονικων ανθρωποθυσιων. Οι Γερμανοι επελεξαν τον πολεμο ως μαζικη αυτοκτονικη τελετουργια για να απαλλαγουν απο τις βασανιστικες φωνες μεσα στο κεφαλι τους. [Ira Brenner, 2001]»


[σ.100]« Στους στρατιωτικους, ο σχιζοειδης εναλλακτικος εαυτος τους (“πολεμιστης”) εχει κοινη νευροβιολογικη βαση με την κατασταση των προψυχωσικων και αυτιστικων παιδιων. Εχουν κοινη αιτια την πρωιμη βλαβη της αμυγδαλης, του προμετωπιαιου φλοιου και της νησιδας.118 Τοσο οι αυτιστικοι οσο και οι στρατιωτικοι σε παραταξη εκδηλωνουν την απωλεια της αυτονομιας. Αυτο ειναι χαρακτηριστικο των αλλοκοτων στερεοτυπων που εχουν κοινα. Οι αυτιστικοι βαδιζουν με κορμο σε χαρακτηριστικη λορδωση, με ακαμπτα χερια και ποδια, οπως και οι στρατιωτες (το ονομαζουν παρελαση). Οι αυτιστικοι χτυπουν σπασμωδικα το κεφαλι τους οπως και οι στρατιωτικοι (στρατιωτικος χαιρετισμος).119 Οι αυτιστικοι αποφευγουν την οπτικη επαφη με τα ματια του αλλου οπως και οι στρατιωτες σε σταση προσοχης.120
Οι αυτιστικοι δεν μιλουν (στρατιωτικο σωμα σε παραταξη), προτιμουν μονοτονες επαναληψεις (ατελειωτη παρελαση) κλεινονται στο αυτιστικο τους οστρακο (στρατιωτικη θωρακιση) για ν’αποκρουσουν αναμενομενη επιθεση, ελκυονται απο κινουμενα μηχανικα μερη (οπλα, οχηματα).121
Βαδιζουν υπο τους ηχους τυμπανων, οπως το τυμπανο του σαμανου που προερχεται απο το Ουρανιο Δεντρο και προκαλει εκσταση. Φορουν στολες με εντυπωσιακα εξαρτηματα οπως ο σαμανος.122 […]

Οι αυτοκτονικοι πολεμοι ειναι ψυχικα “καθαρτηριοι” [απομονωνουν την βασανιστικη ενοχη και αυτοπεριφρονηση που εγκατεστησαν τα τραυματικα γεγονοτα της παιδικης ηλικιας. Εξορκιζουν τους εφιαλτικους “αλλους εαυτους” που στοιχειωνουν το ατομο.] Ο πολεμος “μας δινει αποφασιστικοτητα, σκοπο. Μας κανει ευγενεις, δινει νοημα, λογο για να ζουμε… μας δινει την αισθηση της εξυψωσης πανω απο την ασημαντοτητα…”117
“Ενω ευχαριστιομουν να σκοτωνω τους Βιετκογκ, ταυτοχρονα ηταν σαν να εβλεπα τον εαυτο μου σε ταινια. Ενα μερος μου παρακολουθουσε τρομοκρατημενο απο αποσταση το αλλο μερος μου να σκοτωνει, αλλα δεν μπορουσε να το εμποδισει.”114 Οι στρατιωτες στη μαχη συχνα στρεφονται στον σχιζοειδη εγκληματικο αλλο εαυτο τους, “οι μεταστροφες της προσωπικοτητας ειναι τοσο αστραπιαιες που απο το αιμοδιψες λιονταρι μεχρι το κουνελι μεσολαβουν ελαχιστα λεπτα.” 115 [Gywnne Dyer]»114 David Livingstone Smith, The Most Dangerous Animal, p. 159.115 Gywnne Dyer, War: The Lethal Custom, p. 27.117 Chris Hedges, War Is a Force That Gives Us Meaning, pp. 3, 7.118 Kevin Pephrey et al, “Neuroanatomical Subsrates of Social Cognition Dysfunction in Autism.” Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews 10(2005):259-271; David Dobbs, “A Revealing Reflection.” Scientific American Mind April/May 2006, p. 26. 119 Louis Cozolino, The Neuroscience of Human Relationships: Attachment and the Developing Social Brain. New York: W. W. Norton & Co., 2006, p. 213.120 Stephen Briggs, “Observing When Infants Are at Potential Risk.” In Susan Reid, Ed., Developments in Infant Observation: The Tavistock Model. London: Routledge, 1997, pp.213-216, 220.121 Frances Tustin, Autistic Barriers in Neurotic Patients. London: Karnac Books, 1986, p. 68.122 Mircea Eliade, Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy. Arkana: Penguin Books, 2064, p. 149.

[The Army’s hidden child abuse epidemic – http://is.gd/ycXo3I
armytimes.com
Επιδημια εγκληματων κατα παιδιων σε οικογενειες στρατιωτικων των ΗΠΑ.
Αυξηση 40% μεταξυ 2009 και 2012.
30000 παιδια κακοποιηθηκαν, 118 δολοφονηθηκαν.]

[thepressproject.gr – http://is.gd/m5BUE6 ]

[σ.60]« Εχει τεκμηριωθει απο πολλες ερευνες οτι οι αυταρχικοι χαρακτηρες που τεινουν προς την πολεμικη παρακρουση ειναι ατομα με ακρως αυταρχικη, τραυματικη ανατροφη. Η αρχη εγινε με τις ερευνες για την Αυταρχικη Προσωπικοτητα του Theodore Adorno και αλλων, που καθορισε μια “κλιμακα φασισμου” για την εξεταση της συμπεριφορας ατομων με προδιαθεση για σχεσεις κυριαρχιας-υποταγης, που ταυτιζονται με “αυστηρες” ηγετικες μορφες και εκδηλωνουν διαχυτη εχθροτητα και καταστροφικοτητα εναντια σ’οποιον διαφωνει μαζι τους. [T. W. Adorno et al, The Authoritarian Personality] Καταδειχθηκε οτι αυτα τα στοιχεια του χαρακτηρα ειναι αποτελεσμα απελπισιας λογω απουσιας αγαπης απο μερους των γονεων, φοβου που μετατρεπεται σε μισος και κατευθυνεται προς την εξωτερικη ομαδα των Αλλων.

Ο γερουσιαστης John McCain εχει περιγραψει πως λιποθυμουσε κρατωντας την αναπνοη του ενω τον εδερναν οι γονεις του, και πως τον εριχναν μεσα σε μπανιερα με παγωμενο νερο για να τον συνεφερουν. “Αυτο συνεχιστηκε για ενα διαστημα, μεχρι που τελικα θεραπευτηκα.” Πιστευει οτι μεσω αυτου εγινε αντρας, και οι συγκεκριμενες εμπειριες ηταν πιθανως το μοντελο που αναβιωσε πολεμωντας στο Βιετναμ και βασανιζομενος ως αιχμαλωτος…»

* * *

[σ.118] «Σημερα, τα δυο τριτα των βρεττανων γονεων εξακολουθουν να χτυπουν τα μωρα, και οι περισσοτεροι χαστουκιζουν τα τετραχρονα αρκετες φορες την εβδομαδα. Η ρουτινα της σεξουαλικης και σωματικης κακοποιησης στα βρεττανικα σχολεια του 20ου αιωνα εχει τεκμηριωθει επαρκως. Οι ερευνες των Wyatt και Russell στις ΗΠΑ, βρηκαν 30% των αντρων και 45% των γυναικων να εχουν αναμνησεις σοβαρης σεξουαλικης κακοποιησης απο την παιδικη τους ηλικια. Νεοτερες ερευνες αναφερουν αντιστοιχα 27 και 59% των φοιτητων να εχουν βιαστει…

Βρεττανοι γιατροι ερωτωμενοι δηλωναν οτι πιστευαν οτι ηταν “πιθανως λιγοτερο απο 1%” το ποσοστο των βιασμενων παιδιων. Ερευνες ομως εδειξαν οτι τα δυο τριτα των κοριτσιων και το ενα τριτο των αγοριων ειχαν κακοποιηθει σεξουαλικα. [Brian Corby, 2000] [Ακομα, ο ακρωτηριασμοςτων γεννητικων οργανων των κοριτσιων που εξακολουθει σε πολλες περιοχες για αιωνες, γινεται ψυχαναγκασμος αγριοτητας σε βαρος γενεων παιδιων. (Patricia Raya, 2010)]

Η ερευνα της Jeanette Good [1999] για το θρησκευτικο βιωμα, εδειξε οτι η πίστη ειναι αμεσως αναλογη με το βαθμο σωματικης κακοποιησης, εξευτελισμου και υποβεβλημενης ενοχής που εχει δεχτει ο πιστος ως παιδι απο τους κηδεμονες του.

Συμφωνα με τον James Gilligan [1996], ψυχιατρο καταδίκων επι δεκαετιες, οι φυλακές ειναι γεματες απο ατομα που οι γονεις τους τα ξυλοκοπουσαν, τα εκαιγαν, τα επνιγαν, τα μαχαιρωναν, τα αφηναν νηστικα, τα γκρεμιζαν απο παραθυρα, τα βασανιζαν με καθε τροπο, τα βιαζαν και τα εκπορνευαν… Ο πολυς κοσμος νομιζει οτι οι ενοπλοι ληστες εγκληματουν για λεφτα. Οταν ομως μιλησεις με κατ’επαναληψη δραστες τετοιων εγκληματων, σου λενε “ποτέ κανεις δεν μου εχει δειξει το σεβασμο που μου δειχνουν οταν τους σημαδευω με οπλο”…

* * *

Νευροψυχιατροι εχουν εξετασει κακοποιημενα και παραμελημενα παιδια με τομογραφο, και εχουν επισημανει εγκεφαλικες βλαβες που συνδεονται με βιαιη συμπεριφορα. Ο Bruce Perry εχει δημοσιευσει πολλες μελετες που διαπιστωνουν ανωμαλιες στην αναπτυξη του εγκεφαλου, μικροτερο μεγεθος, περιορισμενη δραστηριοτητα σε καποιες περιοχες, βλαβες στον ιπποκαμπο και υπερδιεγερση της αμυγδαλης που προκαλει “ηλεκτρικες καταιγιδες”, παρομοιες με συγκεκριμενο τυπο επιληψιας με κρισεις παραισθησεων και εκρηξεις μανιας…»

[… η διάσχιση συμβαίνει ακουσίως και, δυστυχώς, για τους ανθρώπους που έχουν εκτεθεί σε σοβαρή, παρατεταμένη κακοποίηση στην παιδική ηλικία γίνεται σταθερή και αυτόματη και μπορεί να περιλαμβάνει ‘μια αίσθηση απόσπασης από τον εαυτό μας ή από το σώμα μας, συναισθήματα του εξωπραγματικού, μούδιασμα των συναισθημάτων, όξυνση των αισθήσεων μας, αλλαγές στην αντίληψη του περιβάλλοντος, επιβράδυνση του χρόνου, επιτάχυνση των σκέψεων μας, αυτόματες ή ρομποτικές κινήσεις, αναβίωση των θαμμένων αναμνήσεων σαν να τις ξαναζούμε’ (Steinberg και Schnall , 2001). Μάλιστα ο Bessel van der Kolk εντοπίζει τέσσερις τύπους διάσχισης, εκ των οποίων όλοι περιλαμβάνουν κάποιο βαθμό συναισθηματικού μουδιάσματος ή πνευματικής αποστασιοποίησης από το τραυματικό γεγονός, συμπεριλαμβανομένης μιας μερικής ή ολικής αμνησίας (cited in Matsakis, 1996). Συνοπτικά, η διάσχιση μπορεί να περιλαμβάνει την αποσύνδεση των συναισθημάτων και των αισθήσεων μας, που μας στερεί την ικανότητα να αντιδράσουμε ή μπορεί οι άλλοι να μας φαίνονται εξωπραγματικοί. Μπορεί επίσης να αισθανόμαστε σαν αντικείμενα, να μην αισθανόμαστε τον πόνο, να αισθανόμαστε σαν να επιπλέουμε ή σαν να είμαστε αποσπασμένοι από τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα, και μπορεί να έχουμε ολική ή μερική αμνησία. Τέλος, στην διάσχιση τέταρτου τύπου, η μνήμη είναι κατακερματισμένη και οι μνήμες των διαφόρων μερών της κακοποίησης αποθηκεύονται σε διαφορετικές πτυχές εντός του ατόμου…
Η Bratton (1998) γράφει ότι “το τραύμα παγώνει στο αρχικό στάδιο του σοκ – χωρίς να ολοκληρωθεί, χωρίς να μειωθεί, χωρίς να ενσωματωθεί. Μπορεί να δεσπόζει στο συνειδητό τοπίο ή μπορεί να το θυμόμαστε αμυδρά, αλλά εξακολουθεί να κυριαρχεί στη συμπεριφορά, στα συναισθήματα και στη σκέψη του θύματος. Επηρεάζει τις σχέσεις, τις επιλογές και τις πεποιθήσεις του“.]http://is.gd/lz6PGW

* * *

«Οι ιστορικοι των οικογενειακων σχεσεων καταγραφουν τα καθημερινα βασανιστηρια, αλλα αποφαινονται, οπως ο Colin Heywood στο βιβλιο του A History of Childhood: “οι πρακτικες που σημερα θα θεωρουνταν κακοποιηση, οπως η τακτικη μαστιγωση, εφαρμοζονταν απο αγαπη.” Αλλοι ιστορικοι απλως αρνουνται οτι η πληθωρα στοιχειων που βρισκουν ειναι αντιπροσωπευτικα.
Ο Alan Valentine, αφου εξετασε επιστολες πατερων προς γιους μιας περιοδου 600 χρονων, χωρις να βρει ουτε μια περιπτωση συναισθηματικης επαφης ή τρυφεροτητας, συμπεραινει: “Αναμφιβολα ενας μεγαλος αριθμος πατερων εγραψαν στο γιο τους επιστολες συγκινητικης πατρικης αγαπης. Δεν μπορεσαμε ομως να τις βρουμε, οι καλυτεροι γονεις δεν αφηνουν δυστυχως στοιχεια…”Ο ιστορικος που αναζητα την πραγματικοτητα των κοινωνικων σχεσεων του παρελθοντος αμυνεται με ιδιαιτερη ενταση εναντια στα γεγονοτα που ανακαλυπτει. Οταν ανακαλυπτει ευρεια βρεφοκτονια, το θεωρει “αξιοθαυμαστο και ανθρωπιστικο”(9) Οταν περιγραφει μητερες που ταχτικα χτυπουσαν μωρα στην κουνια με βεργες, σχολιαζει “η τιμωρια ειχε κινητρο την αγαπη”(10) Οταν ανακαλυπτει μητερες που βυθιζαν τα παιδια τους σε παγωμενο νερο καθε πρωι για να “σκληραγωγηθουν” κι αυτα πεθαιναν, θεωρει οτι “δεν ηταν σκοπιμος σαδισμος” απλως “ειχαν διαβασει Rousseau και Locke”.(11)
Ο κοινωνικος ιστορικος βλεπει μονο καλοπιστια τις πραξεις του παρελθοντος. Οταν ο Laslett ανακαλυπτει το φαινομενο γονεις να στελνουν τα παιδια τους να δουλεψουν ως υπηρετες σε αλλα σπιτια και ταυτοχρονα να παιρνουν ως υπηρετες ξενα παιδια, σχολιαζει οτι κινητρο τους ηταν η καλωσυνη, “δεν ηθελαν να εξαναγκασουν τα παιδια τους να τους υπηρετουν”(12) Ο William Sloan, γραφοντας οτι ηταν πολυ διαδεδομενη η σκληρη μαστιγωση των παιδιων στο σπιτι και στο σχολειο, τοσο τον 17ο αιωνα οσο και αργοτερα, σχολιαζει “μερικες φορες τα παιδια χρειαζονται μαστιγωμα”(13)
Οταν Philippe Aries ανακαλυπτει διαδεδομενη σεξουαλικη ταπεινωση των παιδιων και παρεδεχεται το φανερο παιχνιδι γονεων και αλλων ενηλικων με τα αποκρυφα των παιδιων, σχολιαζει “ηταν ενα παραδοσιακο αστειο και δεν πρεπει να υπερβαλλουμε για τη σημασια του”.(14)
Πληθωρα στοιχειων συγκαλυπτονται, διαστρεβλωνονται, υποτιμωνται ή παραβλεπονται…» [9. Charles Seitman, Women in Antiquity (London, 1956), p.72. || 10. Daniel R. Miller and Guy E. Swanson, The Changing American Parent: A Study in the Detroit Area (Ncw York, 1958), p.10. || 11. Bayne-Powell, English Child, p.6. || 12. Laslett, World, p. 12; E. S. Morgan agrees that Puritan parents sent their children away at a young age only because they were “afraid of spoiling them by too great affection,” Puritan Family, p.77 || 13. William Sloane, Children Books in England and America in the Seven-teenth Century (New York, 1955), p. 19. || 14. Aries, Centuries of Childhood, p. 103. || 16. Alan Valentine, ed., Fathers to Sons: Advice Without Consent (Norman, Oklahoma, 1963), p. xxx.]
[ Seymour Byman, Ph.D. Winona State University – http://is.gd/Td8FY3
«…Η ιστορια της παιδικης ηλικιας και οι συνεπειες της ειναι υποθεση πολυ προσωπικη και απειλητικη, τοσο για τους αναγνωστες οσο και για τον ιδιο τον ερευνητη-συγγραφεα, που επιβαρυνεται ψυχικα απο τα ευρηματα του. Η ερευνα της ιστοριας της παιδικης ηλικιας ειναι σαν την ψυχαναλυση. Καταστασεις σκληρες και οδυνηρες ερχονται συχνα στην επιφανεια… Αν ομως το ιστορικο παρελθον ειναι οπως η προσωπικη προϊστορια, γεματο σκληροτητα και οδυνη; Ισως να μην υπηρξαν ποτέ ευτυχισμενες εποχες…
Οι ιστορικοι εχουν οπως ο μεσος ανθρωπος την αναγκη για ενα κατανοητο σχημα του παρελθοντος, με σαφη διακριση των “ηρωων” απο τους “εγκληματιες”. Θα προκαλεσει τη δημοσια οργη ο ψυχοϊστορικος που θα αποκαλυψει σε καποιες καταστασεις τα διαβολικα κινητρα των “ηρωων” της κοινωνιας, και τα αγγελικα κινητρα των “εγκληματιων”.
Σε μια διαλεξη μου, οταν αναφερθηκα στην ψυχοπαθολογια των χριστιανων μαρτυρων, ενας διακεκριμενος ιστορικος εξανεστη δημοσια φωναζοντας “καθηγητα Byman, δεν υπαρχει λοιπον τιποτα ιερο; Δεν υπαρχουν ηρωες;” Μπορουσα μονο να απαντησω “Οχι”.Για να ερευνησουμε επαρκως το παρελθον πρεπει να κατανοησουμε τη ρηση του Freud “το παιδι ειναι πατερας του ανθρωπου”. Πρεπει να κατανοησουμε οτι ο ψυχοϊστορικος θα δεχεται επικριτικες επιθεσεις πολυ σκληροτερες απο εκεινες που δεχονται οι αλλοι ιστορικοι… Οι επικριτες υποφερουν ψυχικα λογω των ευρηματων μας. Πρεπει να επιμενουμε, να μην παραβλεπουμε κανενα στοιχειο που αφορα την παιδικη ηλικια. Αλλιως, η ερευνα μας θα ειναι τοσο παιδαριωδης οσο και η παραδοσιακη ιστορικη ερευνα…»Alice Miller: «Ειναι σημαντικο να γραφεις για τις προσωπικες σου τραυματικες εμπειριες. Δινεις ετσι στους αλλους κινητρο να σκεφτουν και να συνειδητοποιησουν τί τους συνεβη στο δικο τους παρελθον. Οι πρωτοι που θα δωσουν προσοχη θα ειναι οι ανθρωποι με λιγοτερο τραυματικη παιδικη ηλικια, επειδη εχουν λιγοτερα να αρνηθουν…» – is.gd/c7VsuQ ]

* * *

«…Αν εξαλειφθει η βια κατα των παιδιων, θα εξαλειφθει και η θρησκευτικη και η πολιτικη βια. Ειμαι βεβαιος οτι θα εξαλειφθουν και η θρησκεια και η πολιτικη οπως την ξερουμε.[…]
Στη θρησκεια και στην πολιτικη, οι ανθρωποι καταφευγουν σε εξιδανικευμενες αυθεντιες για να αποφυγουν να αναλαβουν την ευθυνη του εαυτου τους. Αυτη την ευθυνη, την εξατομικευση, την εχουν συνδεσει στενα με οδυνηρα βιωματα εγκαταλειψης απο βαναυσους γονεις κατα την πρωτη τους αποπειρα εξατομικευσης ως παιδια. […]
Οι θεοι ειναι συνηθως οι δραστες της επανασκηνοθετημενης παιδικης κακοποιησης· αυτη ειναι η απαντηση στη ερωτηση του Φροϋντ “Γιατι η θρησκεια χρειαζεται παντα τη βια;” […]
Οι θρησκειες λειτουργουν κατασκευαζοντας ιερες διοδους εκστασης, ωστε να αποκτησει ο πιστος προσβαση στον σχιζοειδη αλλο εαυτο του και να ανακουφισει την απελπισια του. […] Οι θρησκειες επανασκηνοθετουν τραυματικα γεγονοτα που ειναι ενσωματωμενα σε σχιζοειδη θραυσματα του εαυτου… Μεσω των θρησκευτικων ερωτηματων που αφορουσαν το Θεο, οι ανθρωποι του παρελθοντος εθεταν καλυμμενα τα ζωτικης σημασιας ερωτηματα που αφορουσαν τη Μαμα: γιατι με μισει, γιατι με εγκαταλειπει φασκιωμενο, νηστικο, γιατι με χτυπα, γιατι στραγγαλισε τη μικρη μου αδερφη, τι θελει απο μενα, τι εκανα για ν’αξιζω τετοια βασανιστηρια; »


Πηγή: https://equalityfiles.wordpress.com/

Δείτε: 
– «Αν δεν μοιράζονται τα βιώματα, χάνεται η ανθρώπινη διάσταση» http://tvxs.gr/news/ellada/den-moirastei-kapoios-ta-biomata-toy-xanei-tin-anthropini-toy-diastasi

– Οι επιζώντες της βίας https://afigisizois.wordpress.com/category/%CE%B7-_-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%B9%CE%BF-_-%CF%88%CF%85%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%B1/%CE%BF%CE%B9-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CE%B6%CF%8E%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%AF%CE%B1%CF%82/

– Υπάρχει ελπίδα να αλλάξει αυτός ο κόσμος… Κεμάλ http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/yparxei-esto-kai-mia-elpida-na-allaksei-aytos-o-kosmos-kemal-tis-krystalias-pato

– Η πλειοψηφία γύρω μας, φασίστες είναι http://tvxs.gr/news/ti-na-kanoyme/e-fasistes-ti-den-katalabainete-tis-krystalias-patoyli

– Πώς γεννιέται το μίσος;  http://tvxs.gr/news/biblio/pos-gennietai-misos-tis-alice-miller

– Η άρνηση να μάθουμε http://tvxs.gr/news/biblio/i-arnisi-na-mathoyme-alis-miler

– και πολλά άλλα, που συμπεριλμβάνονται η ουσία του επί 6 χρόνια σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής» όπως και η «Έρευνα για την κρίση (2010-2014)«, εκδ. Κέδρος.

Επίσης:
ALICE MILLER
-Μαυρη Παιδαγωγικη – http://wp.me/PoVML-1nl
-Οι πολιτικες συνεπειες της κακοποιησης των παιδιων
http://wp.me/PoVML-1pMFROMM | ΣΑΔΟΜΑΖΟΧΙΣΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ – http://wp.me/P1lvWO-Mc

http://psychohistory.com

Περί ψυχολογίας και ψυχοθεραπείας

Συνέντευξη της κλινικού ψυχολόγου και ψυχοθεραπεύτριας Ελένης Νίνα στην Κρυσταλία Πατούλη


Κρ.Π.: Μπορείς να πεις λίγα λόγια για το τί είναι ψυχολογία;

Ελ.Ν.: Η ψυχολογία είναι μία ακαδημαϊκή και εφαρμοσμένη επιστήμη, που ασχολείται με την επιστημονική μελέτη του ανθρώπου ως προς τις λειτουργίες του οργανισμού του που σχετίζονται με συμπεριφορές σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Ο τελικός στόχος είναι να ωφελήσει το άτομο αλλά και την κοινωνία, στην εξεύρεση λειτουργικών τρόπων συμπεριφοράς και διαβίωσης. Η ψυχολογία επίσης ερευνά όχι μόνο τις λειτουργίες και τη συμπεριφορά των ανθρώπων αλλά και των ζώων, κυρίως των ανώτερων θηλαστικών.

Κρ.Π.: Για όσους δεν γνωρίζουν σχετικά, ή είναι παραπληροφορημένοι, μπορείς να πεις για τις ειδικότητες των θεραπόντων που υπάρχουν στο χώρο της Ψυχικής Υγείας;

Ελ.Ν.: Οι ειδικότητες είναι: ψυχίατροι, ψυχολόγοι, ψυχοθεραπευτές, σύμβουλοι, ψυχιατρικοί νοσηλευτές, κοινωνικοί λειτουργοί, εργασιοθεραπευτές, και πλήθος άλλων.

Κρ.Π.: Με την ευκαιρία, θα ήθελες να πεις και για το τι είναι η ψυχοθεραπεία;

Ελ.Ν.: Η ψυχοθεραπεία ως εξειδίκευση ασχολείται και παρεμβαίνει σε α) Άλυτες συγκρούσεις που μπορεί να φέρει ένας άνθρωπος, και β) σε τραύματα που έχουν απειλήσει τη συγκρότηση του ανθρώπου και έχουν διαταράξει τον τρόπο σχετίζεσθαι με τον εαυτό και τους άλλους.

Είναι προσανατολισμένη στον θεραπευόμενο και πραγματώνεται μέσω της θεραπευτικής σχέσης. Εμπλέκει δηλαδή και τον ψυχοθεραπευτή και τον ψυχοθεραπευόμενο σε συνεχή διορθωτική αλληλεπίδραση. Επίσης, η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι παρεμβατική ή όχι, και να χρησιμοποιεί τεχνικές ή όχι.

Στην διαδικασία της ψυχοθεραπείας ο ψυχοθεραπευόμενος μιλά για τα βιώματα, τις εμπειρίες ζωής του, τα συναισθήματα και τις σκέψεις του. Και θα μπορούσαμε να πούμε ότι επιλέγει ένα λειτουργικό γι’ αυτόν τρόπο σκέψης που δεν προσφέρει έτοιμες λύσεις, αλλά βοηθά στην οργάνωση και στη σύνθεση των πληροφοριών.

Επιπλέον, προτρέπει τον κάθε άνθρωπο να συμμετάσχει ενεργά σε ότι γίνεται μέσα του και γύρω του, και αυτό επιτυγχάνεται μέσα από τη συνεργασία με τον ψυχοθεραπευτή του ή μέσα από τη συνεργασία με τον ψυχοθεραπευτή και με τους άλλους μαζί εάν είναι σε ομάδα.

Έτσι η ψυχοθεραπεία επιτρέπει την ευρύτερη ενεργοποίηση του ψυχισμού του θεραπευόμενου και ως προς τον εαυτό του αλλά και ως προς το κοινωνείν, να γίνει δηλαδή ενεργός πολίτης και …του εαυτού του και ενός συνόλου.  

Κρ.Π.: Πώς γίνεται κάποιος ψυχοθεραπευτής;

Ελ.Ν.: Η ψυχοθεραπεία είναι μία εξειδίκευση που κάποιος ακολουθεί μετά το βασικό πτυχίο της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας, καθώς επίσης και μετά το βασικό πτυχίο που παίρνουν οι κοινωνικοί λειτουργοί αλλά και οι επιστήμονες ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών.

Η διάρκεια της εξειδίκευσης στην ψυχοθεραπεία είναι τουλάχιστον πέντε χρόνια, και περιλαμβάνει προσωπική ψυχοθεραπεία, η οποία πρέπει να πούμε ότι δεν σταματάει και ποτέ. Δηλαδή, κατά διαστήματα οι ειδικοί ξαναμπαίνουν σε προσωπική ψυχοθεραπεία.

Επίσης περιλαμβάνει θεωρητική κατάρτιση, πρακτική εξάσκηση, και εποπτεία πάνω σε περιστατικά.

Κρ.Π.: Η εξειδίκευση αυτή όμως παρέχεται από ινστιτούτα εκπαίδευσης πιστοποιημένα από έγκυρους διεθνείς οργανισμούς και μόνον.

Ελ.Ν.: Ακριβώς. Τα ινστιτούτα εκπαίδευσης και οι ψυχοθεραπευτές ανήκουν σε εταιρείες, συλλόγους, ομοσπονδίες, Ευρωπαϊκούς και Διεθνείς οργανισμούς. Οι ψυχοθεραπευτές εγγράφονται αφού έχουν ολοκληρώσει το πρόγραμμα της εξειδίκευσής τους, επαναλαμβάνω, μετά το βασικό πτυχίο.

Στην Ελλάδα υπάρχουν επιστημονικές εταιρείες, σύλλογοι και ομοσπονδίες που ανήκουν οι πιστοποιημένοι ψυχοθεραπευτές. Επίσης υπάρχει Εθνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Ελλάδος (ΕΕΨΕ), που σεβόμενη την αυτονομία των εταιρειών και των συλλόγων είναι το κεντρικό όργανο των Ψυχοθεραπευτών στην Ελλάδα.

Όσοι επιθυμούν να απευθυνθούν σε ψυχοθεραπευτές, μπορούν να ενημερώνονται για το ποιος είναι έγκυρος και πιστοποιημένος ψυχοθεραπευτής από το σάιτ της ΕΕΨΕ.  Όλοι οι ψυχοθεραπευτές είμαστε υποχρεωμένοι να ακολουθούμε τον κώδικα ηθικής δεοντολογίας που εξασφαλίζει προστασία στον ψυχοθεραπευόμενο.

Δυστυχώς όμως στην Ελλάδα, δεν υπάρχει νομική κατοχύρωση της εξειδίκευσης του ψυχοθεραπευτή. Και σε κάποια άλλα κράτη της Ευρώπης συμβαίνει το ίδιο, αλλά σχεδόν όλα κλείνουν το θέμα της νομικής κατοχύρωσης της εν λόγω εξειδίκευσης. Στην Ελλάδα ούτε καν έχει ξεκινήσει.

Όσοι ανήκουν στα επαγγέλματα Ψυχικής Υγείας, παίρνουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος με το βασικό τους πτυχίο, αλλά όχι νομική κατοχύρωση για την εξειδίκευση του ψυχοθεραπευτή, αν είναι ψυχοθεραπευτές, και αυτό παρ’ όλες τις προσπάθειές μας και τα διαβήματά μας προς το Υπουργείο Υγείας, που σε λίγο θα κλείσουν έναν αιώνα!

Το παραπάνω ανοιχτό ζήτημα, έχει ως αποτέλεσμα, ότι πάνω σε αυτό το κενό του νόμου λειτουργούν άνθρωποι που αυτοονομάζονται ψυχοθεραπευτές χωρίς να πληρούν τις προδιαγραφές και είναι κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και για όποιον απευθύνεται σε αυτούς.

Κρ.Π.: Και οι όποιοι μπορεί να έχουν πτυχία ψυχολόγου ή ψυχιάτρου;

Ελ.Ν.: Οι οποίοι μπορεί να έχουν πτυχίο ψυχολογίας ή ψυχιατρικής ή ανθρωπιστικών – κοινωνικών επιστημών, αλλά δεν έχουν την απαραίτητη εξειδίκευση. Πράγμα απαράδεκτο για την ασφάλεια και την προστασία του πολίτη που απευθύνεται σε αυτούς.

Ακόμα χειρότερα, υπάρχουν και άνθρωποι που αυτοονομάζονται ψυχοθεραπευτές, μετά από μια σειρά π.χ. «σεμιναρίων», και ούτε καν έχουν βασικό πτυχίο, που είναι ακόμη πιο επικίνδυνο!

Κρ.Π.: Άρα, τι θα πρέπει να κάνουν οι πολίτες που απευθύνονται σε κάποιον για ψυχοθεραπεία;

Ελ.Ν.: Πρέπει να είναι πάρα πολύ προσεκτικοί και να ζητούν από τον ίδιο την άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος, εφόσον ανήκει σε επάγγελμα Ψυχικής Υγείας, ή τους τίτλους του εάν ανήκει σε σχολή ανθρωπιστικών ή κοινωνικών επιστημών, και επιπλέον, όπως είπα πριν, να απευθύνονται στο σάιτ της ΕΕΨΕ για να δουν εάν περιλαμβάνεται στις λίστες εξειδικευμένων ψυχοθεραπευτών, και γενικά στις λίστες των επιστημονικών εταιρειών που ανήκει.

Εδώ θέλει πάρα πάρα πολύ προσοχή, από τους ίδιους τους ανθρώπους που θέλουν να ξεκινήσουν ψυχοθεραπεία. Και μακάρι στο μέλλον να καρποφορήσουν τα διαβήματά μας προς το Υπουργείο Υγείας, και να κλείσει και στην Ελλάδα, η νομική κατοχύρωση της εξειδίκευσης του ψυχοθεραπευτή.

Κρ.Π.: Επίσης, ένας έγκυρος ψυχοθεραπευτής, δεν θα πρέπει να εξηγεί στους ανθρώπους που τον επισκέπτονται τι ειδίκευση ακριβώς έχει, και τι τίτλους σπουδών;

Ελ.Ν.: Ναι, οφείλει να αναφέρεται στους τίτλους του όπως και στην εξειδίκευσή του.

Κρ.Π.: Επειδή ακούμε να λένε πολλοί τη φράση «εγώ θέλω να αντιμετωπίσω τα προβλήματά μου μόνος μου και δεν θέλω να ζητήσω βοήθεια». Και απέναντι στην ψυχοθεραπεία συνήθως υπάρχει είτε μία μυθολογία είτε μία δαιμονοποίηση, που δεν συμβαδίζουν με την πραγματικότητα. Τι έχεις να πεις;

Ελ.Ν.: Ο άνθρωπος ο οποίος δεν αισθάνεται καλά, ή τον βλέπουν οι άλλοι ότι δεν είναι καλά, θεωρούν και θεωρεί ότι είναι αποτυχημένος και αδύναμος αν δεν τα βγάλει πέρα μόνος του.

Οπότε κάνει μία άσκηση δύναμης και ελέγχου, συχνά αποτυχημένη, πάνω στα συμπτώματά του, με αποτέλεσμα να βαθαίνει το πρόβλημα.

Κρ.Π.: Μήπως θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, ότι δεν μπορεί να λύσει κανείς τα προβλήματά κάποιου άλλου; Δηλαδή, δεν είναι Θεός, κανείς ψυχοθεραπευτής, άρα δεν μπορεί να τον βοηθήσει με την έννοια της βοήθειας που εννοούν οι περισσότεροι.

Ελ.Ν.: Γι’ αυτό ανέφερα πριν ότι δεν προσφέρει κανένας ψυχοθεραπευτής έτοιμες λύσεις, ούτε απαντήσεις σε όλα. Δεν είμαστε αυθεντίες. Δουλεύουμε μαζί με τον ψυχοθεραπευόμενο, και με το σύστημα (οικογενειακό, κοινωνικό) που ανήκει, ώστε ο ίδιος να οδηγηθεί σε λειτουργικές λύσεις, στάσεις, αποφάσεις, για τη ζωή του και το περιβάλλον του.

Ο ψυχοθεραπευτής συνεργάζεται με τον ψυχοθεραπευόμενο, σε μία διορθωτική αλληλεπίδραση στο εδώ και τώρα, αλλά και δουλεύοντας ως προς το σύστημα που ανήκει ο ψυχοθεραπευόμενος, ώστε να βρεθεί μία λειτουργική στάση ως προς τον εαυτό και το περιβάλλον.

Κρ.Π.: Είναι και σαν να εξελίσσεται μέσα σε αυτή τη διαδικασία, όπως και να αναπτύσσεται περισσότερο, η συναισθηματική νοημοσύνη του ψυχοθεραπευόμενου, ώστε να μπορεί να διαχειριστεί τα διάφορα προβλήματα ή τις πιέσεις που αντιμετωπίζει (έστω και μόνο σε έναν τομέα της ζωής του) με έναν λειτουργικό και όχι αυτοκαταστροφικό ή και καταστροφικό για τους άλλους τρόπο;

Ελ.Ν.: Ναι, ακριβώς.

Κρ.Π.: Επίσης βλέπουμε κατά κόρον σε ταινίες να πηγαίνουν άνθρωποι για ψυχοθεραπεία σε γνωστούς ή φίλους των φίλων ή συγγενών τους. Αυτό δεν είναι αντιδεοντολογικό;

Ελ.Ν.: Ναι, δεν δεχόμαστε ποτέ ανθρώπους που έχουμε φιλική ή συγγενική σχέση μαζί τους.

Πρέπει να υπάρχει απόσταση μεταξύ μας, να τηρούνται όρια, π.χ. ο ψυχοθεραπευτής δεν μιλάει για τον εαυτό του, η ψυχοθεραπεία είναι προσανατολισμένη στον ψυχοθεραπευόμενο, και στη σχέση που διαμείβεται με τον ψυχοθεραπευτή στο εδώ και τώρα. Πρέπει να υπάρχει απόσταση και ουδετερότητα με ενσυναίσθηση, όμως. Μια ουδετερότητα με ενσυναίσθηση.

Κρ.Π.: Να πούμε λίγο τι είναι η ενσυναίσθηση;

Ελ.Ν.: Είναι η ικανότητα του ειδικού να μπορεί να συναισθανθεί και να σκύψει με πολύ ανθρωπιά πάνω από την ιστορία και την ύπαρξη του άλλου. Να μπορέσει και να τον συναισθανθεί αλλά και να παραμείνει δίπλα του και όχι να ταυτιστεί μαζί του, ή να προβάλει τα δικά του στον άλλον, όπως συμβαίνει συνήθως σε φιλικές ή οικογενειακές σχέσεις.

Γι’ αυτό είπα νωρίτερα ότι ο πλησίον δεν είναι πράγμα. Μας ενδιαφέρει. Εξάλλου ο ένας έχει ανάγκη τον άλλον σ’ αυτή τη ζωή για να προχωρήσει. Μπορεί να μην αγαπιόμαστε, αλλά πρέπει να μάθουμε να συνεργαζόμαστε.

Κρ.Π.: Εδώ ένας άνθρωπος πέθανε άδικα. Και νιώθω ότι έχουμε όλοι κάποιο μερίδιο ευθύνης. Διότι αν η πολιτεία και οι ειδικές δομές της δεν κατάφεραν να τον βοηθήσουν, είμαστε και μεις υπεύθυνοι ως πολίτες αυτής της πολιτείας, και γι’ αυτό χρειάζεται να ευαισθητοποιηθούμε περισσότερο σε αυτά τα θέματα της Ψυχικής Υγείας όπως είπες;

Ελ.Ν.: Ναι. Γι’ αυτό και πραγματικά, χρειάζεται να ευαισθητοποιθούμε αλλά και να διασφαλίσουμε τον ψυχικά ασθενή ή τον άνθρωπο γενικά που θέλει να απευθυνθεί κάπου.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό και το Υπουργείο Υγείας, που είναι υπεύθυνο, επιτέλους να διασφαλίσει και το νόμο, δηλαδή τα δικαιώματα του ασθενούς, αλλά και να δώσει τη νομική κατοχύρωση στην εξειδίκευση των ψυχοθεραπευτών για να προστατευτούν οι πολίτες.

Κρ.Π.: Εδώ όμως, όχι μόνο δεν γίνονται όλα αυτά, αλλά κλείνουν η μία μετά την άλλη οι δομές. Κλείνει όπως λέγεται π.χ. το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής…

Ελ.Ν.: Όποιος έχει λεφτά και συγγενείς θα έχει περίθαλψη. Οι υπόλοιποι θα βρεθούνε στο δρόμο.

Κρ.Π.: Όταν δεν υπάρχει ευαισθητοποίηση στα θέματα Ψυχικής Υγείας, όταν δεν υπάρχουν οι δομές εκείνες που μπορούν να διασφαλίσουν τα δικαίωματα των ψυχικά πασχόντων, τι σημαίνει αυτό για μία κοινωνία;

Ελ.Ν.: Πριν έλεγα ότι ο πολιτισμός εξελίσσεται πολύ αργά, αν και η τεχνολογία κάνει άλματα. Η επιστήμη πάει με σταθερά βήματα, αλλά ο πολιτισμός αργεί, πάει με πολύ αργά και ασταθή βήματα.

Δείχνει λοιπόν ότι έχουμε πάρα πάρα πολύ δρόμο, προκειμένου να κατακτήσουμε την ετυμολογία της λέξεως άνθρωπος, με την έννοια του άνω θρώσκω. Έχουμε πολύ δρόμο ακόμα.

Και ευτυχώς που υπάρχουν άνθρωποι που όπως είπα με δική τους πρωτοβουλία, έχουν φέρει αλλαγές οι οποίες είναι ευεργετικές για όλους μας.

Από λίγους δυστυχώς εξελίσσεται ο πολιτισμός. Και προσπαθούμε να τους κάνουμε περισσότερους.

Κρ.Π.: Επειδή έχουν κατηγορήσει την ψυχοθεραπεία ότι βγάζει στην κοινωνία συμβιβασμένα …πρόβατα, ή μη αυθεντικούς ανθρώπους, τι έχεις να απαντήσεις;

Ελ.Ν.: Είναι κι αυτός ένας μύθος, γιατί μπερδεύουν το διάλογο με τον προσηλυτισμό. Διότι η ψυχοθεραπεία από ειδικευμένους ψυχοθεραπευτές, επιτρέπει την ενεργοποίηση του ψυχισμού του ανθρώπου, όχι μόνο προς τον εαυτό του αλλά και ως προς το κοινωνείν.

Άρα κάνει ενεργούς πολίτες για τον εαυτό τους και για το κοινωνικό σύνολο που ανήκουν. Πολίτες με άποψη. Και όχι του ψυχοθεραπευτή τους την άποψη, γιατί ο ψυχοθεραπευτής τους δεν εκφράζει καν άποψη! Η ψυχοθεραπεία βοηθά τον άνθρωπο να εξελίξει τη σκέψη του για να βρει το λειτουργικό τρόπο να ανήκει σε ένα σύνολο, όντας ο εαυτός του.

Και λειτουργικό τρόπο, σημαίνει, έναν τρόπο που να συνεργάζεται προς το κοινωνικό όφελος.  Είπες και συ πριν για την συναισθηματική νοημοσύνη…

Κρ.Π.: Δηλαδή να εξελίξει τη σκέψη του σε συνεργασία με τα συναισθήματά του και τα βιώματά του…

Ελ.Ν.: Και να μπορέσει να ελέγξει τα συναισθήματά του, εφόσον πρώτα τα αναγνωρίσει, και να προτάξει τη λογική προκειμένου να βρει έναν λειτουργικό τρόπο να ζήσει ευεργετικά για τον εαυτό του και το περιβάλλον.

Είναι, δηλαδή, μία οικολογική σκέψη η ψυχοθεραπεία. Αυτό που ευνοεί είναι η συνεργασία με την έννοια της ενεργής συμμετοχής και όχι μιας συμμετοχής υποταγμένης ως πρόβατο στην άποψη κάποιου άλλου, αλλά να αναπτύξει κανείς τη δική του άποψη στα πράγματα.

Κρ.Π.: Και να αποφασίζει ο ίδιος για τα συναισθήματά του, και όχι αυτά για τον ίδιο.  Όπως επίσης, να μην τα συνθλίβει άκαμπτα, προβάλλοντας μόνο τη λογική του, αλλά να τα λαμβάνει υπόψιν, να προσανατολίζεται μέσα από αυτά και να αποφασίζει σε συνεργασία με τη λογική του, αφού όμως τα έχει διαχειριστεί, άρα δεν τα έχει απωθήσει.

Ελ.Ν.: Ακριβώς.


[…] Ελ.Ν.: Οι επιστήμονες γενικότερα, πόσo μάλλον στο χώρο της Υγείας και της Ψυχικής Υγείας, πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί και στις διαγνώσεις και στην πρακτική τους, και βεβαίως να ακολουθούν τον κώδικα ηθικής δεοντολογίας τους.

Η επιστήμη εδώ και δεκαετίες ανταγωνίζεται τη θρησκεία. Η επιστήμη είναι ο μόνος θεσμός που μπορεί να διεκδικήσει το τίτλο της αυθεντίας. Όμως η αυθεντία και η απολυτότητα υποδεικνύουν την ακαμψία μας.

Άρα αυτό που πρέπει να μας ενδιαφέρει ως επιστήμονες, είναι να προσπαθούμε να κάνουμε όσο καλύτερα μπορούμε τη δουλειά μας και με ενσυναίσθηση να σκύβουμε πάνω στην ιστορία και την ύπαρξη του άλλου. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη από καλούς επιστήμονες και καλούς ανθρώπους. Όπως είπε ο Γκάντι: δεν πρέπει να υπάρχει η επιστήμη χωρίς την ανθρωπιά.

Γιατί ο πλησίον δεν είναι αντικείμενο, δεν είναι πράγμα. Οπότε θα έλεγα ότι καλό είναι κάθε φορά που συμβαίνουν ανάλογα γεγονότα, να σταματάμε για λίγο και να στοχαζόμαστε.

Ας αφήσουμε τα αισθήματα προσωπικής ηθικής αγανάκτησης, ιδίως όταν είμαστε από την πλευρά των «υγειών, αξιοπρεπών, δυνατών και στεγασμένων», που συχνά είναι εφήμερα ή και υποκριτικά και ας δούμε μέσα μας μήπως κουβαλάμε ακαμψία και αναλγησία ως προς την ύπαρξη του άλλου. Και ας κάνουμε κάτι γι’ αυτό!

Γιατί κατά τη γνώμη μου, το να μην κάνουμε τίποτα, ενώ χρειάζεται να κάνουμε, είναι το πιο βίαιο πράγμα που μπορεί να κάνει κάποιος για τον εαυτό του και για το περιβάλλον του.  Το να μην κάνουμε είναι βίαιο. Και αν ευσταθεί όλη αυτή η κατηγορία προς την ψυχίατρο του Δρομοκαϊτειου και όποιον άλλον εμπλέκεται, αυτό έγινε: Δεν έκαναν τίποτα. Άρα, έγιναν βίαιοι.

[…]  Ελ.Ν.: Θα συμφωνήσω μαζί σου, ότι καλό θα ήταν όλοι όσοι ασχολούνται με την Ψυχική Υγεία να έκαναν ψυχοθεραπεία. Και όλοι μας. Αλλά, δεν είναι υποχρεωτικό.

Όμως κανονικά θα έπρεπε να περνούν όλοι από ψυχοθεραπεία, ιδίως οι άνθρωποι που ασχολούνται με το χώρο της Ψυχικής Υγείας. Και αν δεν περνούν από ψυχοθεραπεία, τουλάχιστον να περνούν από συμβουλευτική ως προς την άσκηση του ρόλου τους.

Κρ.Π.: Οι εδικοί οι οποίοι εργάζονται σε αυτόν τον χώρο και έρχονται σε επαφή καθημερινά με προβλήματα, ψυχικά τραύματα και ψυχικές διαταραχές, τόσων ανθρώπων, κινδυνεύουν να τραυματιστούν δευτερευόντως, άρα χρειάζονται και συνεχή ψυχική υποστήριξη και συνεχή εποπτεία; 

Ελ.Ν.: Η εποπτεία, ακριβώς, έχεις πάρα πολύ δίκιο, είναι κάτι που επίσης συχνά δεν υπάρχει στις δομές της Ψ.Υ., όπως δεν υπάρχει και σε ανθρώπους που αυτοαποκαλούνται ψυχοθεραπευτές, οι οποίοι επειδή δεν έχουν τελειώσει κάποια εκπαίδευση δεν παίρνουνκαι εποπτεία, οπότε είναι επικίνδυνοι.

Και επίσης όσοι εργάζονται σε αυτούς τους χώρους, κινδυνεύουν όπως είπες να πάθουν το λεγόμενο burn out (να καούν όπως λέμε), αλλά και να περάσουν σε malpractice (σε κακή άσκηση, δηλαδή, του επαγγέλματός τους).

[…] Κρ.Π.: Επίσης, οι άνθρωποι που έχουν ψυχικά προβλήματα, δεν έχουν ξαφνικά φυτρώσει… στον κόσμο.

Ελ.Ν.: Ναι. Είναι μέλη ενός συνόλου. Οικογένειας, αλλά και κοινωνικού συνόλου.

Δεν μπορούμε να πούμε ότι το περιβάλλον δημιουργεί την όποια διαταραχή αλλά μπορούμε να πούμε σε τι συμβάλλει. Και συμβάλλει τα μάλα το οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον!

Κρ.Π.: Το περιβάλλον όμως που έχει έστω μόνο συμβάλλει, εκτός από τις περιπτώσεις στις οποίες έχει και δημιουργήσει τα προβλήματα ενός ανθρώπου, βλέπουμε ότι σε κάποιες περιπτώσεις, αν όχι σε όλες,  αποπέμπει αυτόν τον άνθρωπο. Τον αντιμετωπίζει ως αποδιοπομπαίο τράγο. Έχουμε γυρίσει πίσω στην ιστορία;

Ελ.Ν.: Θα έλεγα ότι δεν έχουμε γυρίσει πίσω. Γιατί δεν έχουμε προχωρήσει, για να γυρίσουμε. Γιατί ο πολιτισμός, προχωράει πολύ αργά! Άρα, δεν έχουμε προχωρήσει.

Γι’ αυτό και πάντα η ψυχική νόσος ήταν και είναι στίγμα. Ο ψυχικά πάσχων είναι βάρος για τους συγγενείς που συχνά θέλουν να το ξεφορτωθούν ή να το κρύψουν. Όσο αφορά δε το σύστημα Υγείας, ο ψυχικά πάσχων είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης.

Πριν από μερικούς αιώνες οι ψυχικά ασθενείς θεωρούνταν δαιμονισμένοι, αλυσοδένονταν και βασανίζονταν για να απαλλαχτούν από το… κακό.
Μέχρι πρόσφατα κακοποιούνταν. Έως και σήμερα, συχνά παραμελούνται, προσβάλλονται, υβρίζονται. Τους κρύβουν, εγκαταλείπονται, και πάλι κακοποιούνται…

Είναι λοιπόν ο τελευταίος τροχός της αμάξης στο χώρο της περίθαλψης, της παρέμβασης, της πρόληψης και της μέριμνας. Το ίδιο και οι θεράποντες!

Ασθενείς και θεράποντες του χώρου της Ψυχικής Υγείας αντιμετωπίζονται συχνά ως …κακομαθημένοι και η μέριμνα για την Ψυχική Υγεία από ειδικούς, θεωρείται ακόμα και στις μέρες μας είδος πολυτελείας.

Η κόλαση της Λέρου, είναι ακόμα νωπή. Οι όποιες αλλαγές στο χώρο της Ψυχικής Υγείας έχουν έρθει μέσα από πολλή προσπάθεια και συχνά με αποκλειστική πρωτοβουλία θεράποντων, χωρίς τη στήριξη της πολιτείας. Οι ψυχικά ασθενείς και οι ειδικοί θεράποντες ζουν στα όρια της πολιτείας.

Το σύστημα νοσηλείας δεν έχει αλλάξει από το 1992 που ψηφίστηκε επιτέλους ο νόμος για τα δικαιώματα των ψυχικά ασθενών.

Βέβαια το νόμο δεν τον εφαρμόζουν –και οι ειδικοί-  έτσι όπως θα έπρεπε, με αποτέλεσμα και πάλι, πολλοί ασθενείς να βρίσκονται συχνά στο δρόμο.

Η περίφημη Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση παρουσιάζει πολλά κενά στην πρακτική της, οπότε,  όποιος έχει χρήματα και συγγενείς που ενδιαφέρονται να απολαμβάνει ανθρώπινες συνθήκες, ενώ οι υπόλοιποι να οδηγούνται στο δρόμο.

Και οι ειδικοί της Ψυχικής Υγείας, είναι οι πιο κακοπληρωμένοι και αυτοί που αντιμετωπίζονται ως είδος πολυτελείας. Είναι απαραίτητος ο χειρουργός, αλλά δεν είναι απαραίτητος ο θεράπων στην Ψυχική Υγεία!

Μπορούμε να απασχολήσουμε, να προσλάβουμε πολύ λιγότερους, να τους εξασφαλίσουμε κακές συνθήκες, να μην προστατεύσουμε το χώρο της Ψυχικής Υγείας, ούτε τους πάσχοντες, να μην ασχοληθούμε με την πρόληψη…

Έχουν γίνει τεράστιες καμπάνιες –ευτυχώς!- για τον καρκίνο, για τα ναρκωτικά, για τον ετήσιο έλεγχο σωματικής υγείας, αλλά δεν έχει γίνει καμία καμπάνια για θέματα Ψυχικής Υγείας. Δηλαδή η πρόληψη, σε θέματα Ψυχικής Υγείας, δεν υφίσταται σε αυτή τη χώρα!

Υπάρχουν κάποια μηνύματα που αφορούν την ενδοοικογενειακή βία, ή το μπούλινγκ που έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις, ή για τις γυναίκες και τα παιδιά που κακοποιούνται, ή για ζητήματα διατροφικών διαταραχών, αλλά τα προβάλλουν αργά συνήθως τη νύχτα, ενώ αυτό θα έπρεπε να είναι συχνότερο και να αφορά πλήθος άλλων θεμάτων:

Να υπάρχει ενημέρωση για θέματα, όπως η παιδοφιλία, ή θέματα που αφορούν τις ψυχικές διαταραχές, ή ποιες είναι οι ενδείξεις που θα πρέπει να οδηγήσουν τους συγγενείς ή τον ίδιο τον πάσχοντα σε έναν ειδικό (π.χ. η ένταση, η διάρκεια και η συχνότητα ενός συμπτώματος).

Δυστυχώς όμως, συχνά οι περισσότεροι αφήνουν ένα πρόβλημα ή μία κατάσταση να φτάσει στο απροχώρητο και μετά –στην καλύτερη περίπτωση- απευθύνονται σε ειδικό.


Περισσότερα: http://tvxs.gr/news/ellada/pio-biaio-pragma-einai-na-min-kanoyme

Δείτε επίσης:

Συλλογή ανεξάρτητου περιεχόμενου

Οι θύτες του μπούλινγκ δεν είναι οι δυνατοί αλλά οι διαστροφικοί

[…] Να ξεκαθαρίσουμε ότι οι θύτες δεν είναι οι δυνατοί, είναι οι διαστροφικοί, και τα θύματα δεν είναι τα αδύναμα πλάσματα, αλλά οι άνθρωποι οι οποίοι μπορεί να είναι περισσότερο πολιτισμένοι, μπορεί να δίνουν περισσότερο περιθώριο, μπορεί να είναι και φοβισμένοι γιατί δεν έχουν που να στραφούν, δηλαδή να είναι αβοήθητοι μπροστά στη βία, πόσο μάλλον μπροστά σε μια ομάδα ή συμμορία […] Η κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Ελένη Νίνα, μιλά με τη δημοσιογράφο και σύμβουλο ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή την υπόθεση Βαγγέλη Γιακουμάκη και την ημέρα κατά του φασισμού και του ρατσισμού.
Κρ.Π.: Τι έχεις να πεις για τα φαινόμενα bullying και βίας, με αφορμή την υπόθεση Βαγγέλη Γιακουμάκη;

Ελ.Ν.: Κατ’ αρχήν, αυτό που με εντυπωσιάζει είναι ότι ψάχνουν να βρουν την αιτία. Το να αποδώσουν το κάθε γεγονός κάπου. Το γιατί βασανίστηκε π.χ. το συγκεκριμένο παιδί. Ακούγεται λοιπόν, ότι ίσως να ήταν ένα αδύναμο παιδί, ίσως ένα ομοφυλόφιλο παιδί, κλπ., λες και βρίσκοντας την αιτία ή την αφορμή, θα έχουμε βρει και την απάντηση στο γιατί ασκήθηκε τόση βία (Οι άνθρωποι συχνά ψάχνουν να βρουν την αιτία για να καθησυχασθούν…).

Κρ.Π.: Λες και υπάρχει δικαιολογία για το bullying και τη βία…

Ελ.Ν.: Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τη βία, καμία αιτία και καμία αφορμή δεν δικαιολογεί τέτοιου είδους πράξεις! Οπότε, νομίζω ότι πρέπει να σταματήσει η συζήτηση πάνω στην αιτιολογία/δικαιολογία του γιατί βασανίστηκε και οδηγήθηκε εκεί ένας άνθρωπος όπως και τόσοι άνθρωποι καθημερινά. Πολλά χρόνια πριν έχουμε ξεκινήσει τη συζήτηση για το θέμα αυτό της βίας στα σχολεία. Το 2006 η Ελληνική Εταιρεία Συστημικης Ψυχοθεραπειας διοργάνωσε μία Ημερίδα αφιερωμένη στην αντιμετώπιση της βίας στα σχολεία. Από τότε είχε πάρει διαστάσεις το θέμα της βίας μέσα σε εκπαιδευτικά πλαίσια, αλλά δεν υπήρχε ποτέ η ενημέρωση που θα έπρεπε να υπάρχει παρ’ όλες τις εκκλήσεις που έχουμε κάνει, ή τα άρθρα που έχουμε γράψει, ή οι ανάλογες Ημερίδες που έχουν γίνει από ειδικούς. Και γι’ αυτό λέω, ότι δυστυχώς πρέπει να φτάσουν να συμβούν αποτρόπαια περιστατικά για να αρχίσουμε να μιλάμε και πάλι, και μετά να το ξεχάσουμε κι αυτό, αφού το έχουμε «αιτιολογήσει» (γι’ αυτό αναρωτιέμαι… μήπως και δικαιολογήσει;) και να ξαναγίνει ένα ακραίο γεγονός για να το ξαναθυμηθούμε…

Κρ.Π.: Και βέβαια υπήρχαν κι άλλα γεγονότα, όπως με τον Άλεξ, ή με την κοπέλα που είχαν βιάσει, ή πάλι τώρα με το νεαρό παιδί στην Σαντορίνη…

Ελ.Ν.: Ακριβώς τότε που είχαν βιάσει την κοπέλα, είχαμε κάνει την Ημερίδα για τη βία. Ιστορικά, πάντα υπήρχε το θέμα της βίας σε όλους τους αιώνες, σε όλους τους λαούς, μεταξύ όλων των ανθρώπων, ασκούνται παιχνίδια εξουσίας και βίας. Σήμερα έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις, ίσως γιατί αυτή την περίοδο να είναι ένα προϊόν κι αυτό της κρίσης. Υπάρχει πολύς θυμός, υπάρχει κρίση αξιών, όπως έχουμε ξαναπεί, κι αυτό περνάει και στις μεταξύ μας σχέσεις και στων παιδιών μας ιδιαιτέρως, που εισπνέουν καθημερινά την απελπισία και την καταβαράθρωση των αξιών και εκδραματίζουν ως γνήσια προϊόντα μας το παιχνίδι των «δυνατών» έναντι των » αδύναμων». Το μόνο καλό είναι ότι και πάλι μας δίνεται η δυνατότητα να σχολιάσουμε αυτό που μας συμβαίνει. Αλλά: πρέπει να φτάσουμε σε δολοφονίες, σε αυτοκτονίες, σε τέτοια ακραία φαινόμενα, για να αρχίσουμε να μιλάμε; Πρέπει να έρθουν οι «αγέλες» των λύκων, να καταλυθούν τα όρια, να πεθάνουν άνθρωποι για να αρχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό που συμβαίνει; Καλό είναι που μιλάμε, αλλά θα έπρεπε να είχαν ήδη παρθεί μέτρα προστασίας.

Κρ.Π.: Ως προς την πρόληψη του φαινομένου, αλλά και ως προς την αντιμετώπιση;

Ελ.Ν.: Πρώτα απ’ όλα, ότι η βία είναι καταδικαστέα. Δεν υπάρχει δικαιολογία για κανενός είδους βία. Από τη στιγμή που παρενοχλείται κάποιος αμέσως θα πρέπει να καταγγέλλεται το γεγονός. Τα όρια μεταξύ πλάκας, παρενόχλησης, κακοποίησης και βίας είναι σαφώς ευδιάκριτα. Γιατί το άκουσα κι αυτό να αναφέρεται… ότι είναι δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ πλάκας και παρενόχλησης…

Κρ.Π.: Να πούμε και πως γίνονται σαφώς ευδιάκριτα;

Ελ.Ν.: Με την πλάκα γελάμε. Με την κακοποίηση δεν γέλασε κανείς, ποτέ.

Κρ.Π.: Μόνο αυτοί που κακοποιούν γελάνε…

Ελ.Ν.: Αυτοί που κακοποιούν γελάνε γιατί είναι διαστροφικοί.

Κρ.Π.: …και προφανώς χρήζουν ψυχολογικής βοήθειας. Για τους μάρτυρες τι θα είχες να πεις;

Ελ.Ν.: Οι μάρτυρες πρέπει να παρέμβουν. Δεν μπορείς να παραμείνεις απλός μάρτυρας στη βία. Πρέπει να παρέμβεις με όλους τους τρόπους που μπορείς για να το αποτρέψεις, και βεβαίως να ενημερώσεις φορείς, πλαίσια, αστυνομίες, γονείς, τους πάντες. Και βεβαίως πρέπει να γίνει ακόμα πιο εντατική και συνεχή ενημέρωση σε όλα τα πλαίσια από ειδικούς: Σχολεία, Πανεπιστήμια, Στρατό, Σχολές.

Κρ.Π.: Επειδή γίνεται λόγος συνεχώς για «δυνατούς» θύτες, και για «αδύναμα» θύματα, να ξεκαθαρίσουμε λίγο τα πράγματα; Γιατί τα θύματα δεν είναι αδύναμα…

Ελ.Ν.: Να ξεκαθαρίσουμε ότι οι θύτες, όπως είπα, δεν είναι οι δυνατοί, είναι οι διαστροφικοί, και τα θύματα δεν είναι τα αδύναμα πλάσματα, αλλά οι άνθρωποι οι οποίοι μπορεί να είναι περισσότερο πολιτισμένοι, μπορεί να δίνουν περισσότερο περιθώριο, μπορεί να είναι και φοβισμένοι γιατί δεν έχουν που να στραφούν, δηλαδή να είναι αβοήθητοι μπροστά στη βία, πόσο μάλλον μπροστά σε μια ομάδα ή συμμορία. Μπορούμε να πούμε πολλά, αλλά δεν μπορούμε να τους χωρίσουμε σε αδύναμους και δυνατούς.

Κρ.Π.: Επίσης να ξεκαθαρίσουμε ότι στην υπόθεση του Γιακουμάκη, μιλάμε για ενήλικες, οπότε το θέμα του bullying δεν είναι μόνο θέμα βίας ανηλίκων αλλά και ενηλίκων.

Ελ.Ν.: Το bullying δεν γίνεται όχι μόνο στα παιδιά. Υπάρχει για παράδειγμα η ενδοοικογενειακή βία. Υπάρχουν γυναίκες που ξυλοκοπιούνται, ενήλικες, μεγάλες, με παιδιά. Κι αυτό είναι bullying, και ψυχολογικό και σωματικό. Το bullying, αφορά όλους τους ανθρώπους, ανήλικους και ενήλικες.

Κρ.Π.: Επειδή μίλησες για το θέμα του φόβου, που μπορεί να είναι η αιτία της σιωπής… Όταν ένα παιδί δεν μιλάει, ούτε στην οικογένειά του, αυτό τι καμπανάκι χτυπάει;

Ελ.Ν.: Κανείς θα πρέπει να κοιτάξει τι έχει γίνει σ’ αυτή την οικογένεια και ένα παιδί δεν μπορεί να της απευθυνθεί. Μπορεί να φοβάται ότι θα του ασκηθεί κριτική, ή ότι η πόρτα των γονιών είναι κλειστή, ή ότι θα του πουν δεν κατάλαβες, ή θα του πουν να κάνει απλά υπομονή, ή είναι και οι ίδιοι κακοποιημένοι… και σε αυτή την περίπτωση το παιδί είναι εξοικειωμένο με τη βία.

Κρ.Π.: Ή είναι γονεϊκό παιδί, οπότε δεν ζητάει βοήθεια από τους γονείς, γιατί δεν έχει ρόλο παιδιού στην οικογένεια, αλλά ρόλο γονιού;

Ελ.Ν.: Μπορεί και αυτό, ναι. Ή δεν θέλει να τους επιβαρύνει, γιατί είναι πολύ επιβαρυμένοι ήδη, και τους συμπονάει. Πολλά μπορεί να σημαίνει. Σαφέστατα είναι ένα καμπανάκι για όλες τις οικογένειες, ότι θα πρέπει να έχουμε πιο ενεργητική ακοή για τα παιδιά μας. Να τους αφήνουμε το περιθώριο όταν δεν είναι καλά, να έρθουν να μας μιλήσουν χωρίς να υποστούν κριτική.

Κρ.Π.: Θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να είμαστε γονείς ως προς τα παιδιά μας, για να μπορούμε να το κάνουμε αυτό… Γιατί δεν το λέμε κι αυτό…

Ελ.Ν.: Ναι, να υπάρχουμε, ως γονείς. Δεν το λέμε, γιατί αρνούμεθα να πάρουμε την ευθύνη της ενηλικίωσης.

Κρ.Π.: Τι άλλο έχεις να επισημάνεις με αφορμή αυτό το γεγονός;

Ελ.Ν.: Τι να πω; Ότι είμαι συντετριμμένη! Αυτό μπορώ να πω. Γιατί χάθηκε άλλος ένας άνθρωπος με αυτόν τον τρόπο. Αυτό είναι το δείγμα του πολιτισμού που προσφέρουμε σαν προίκα στα παιδιά μας. Μπράβο μας.

Κρ.Π.: Και δεν ξέρουμε ακόμα με τι τρόπο ακριβώς χάθηκε…

Ελ.Ν.: Σίγουρα βασανίστηκε. Γιατί βασανίστηκε. Γιατί δεν είχε που να απευθυνθεί, γιατί δεν τον προστάτεψε κανένας, γιατί πολλοί μπορεί να ήξεραν και να μη μίλησε κανείς. Το έχω ξαναπεί ότι γινόμαστε συνένοχοι στη βία με την απάθεια.

Κρ.Π.: Όπως έχεις πει, και πως η απάθεια είναι διαταραχή, και πως το πιο βίαιο πράγμα είναι το να μην κάνουμε……

Ελ.Ν.: …Ναι, το να μην κάνεις τίποτα… Και απ’ ότι άκουσα, φημολογείται ότι και άλλα παιδιά μέσα εκεί, παρενοχλούνταν, δηλαδή υπήρχαν πολλά κρούσματα. Άρα, αυτό το πλαίσιο, πως κώφευε; Πώς εθελοτυφλούσε; Πώς γίνεται να παρενοχλούνται παιδιά, να εισπράττουν βία, και αυτό όλο να συσκοτίζεται;

Κρ.Π.: Και σχεδόν να νομιμοποιείται; Διότι έτσι φτάνει ο οποιοσδήποτε στον παραλογισμό στο τέλος. Όταν η βία γίνεται νόμος… Καταλήγουμε λοιπόν, ότι πρέπει επιτέλους να υπάρχουν ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί σε όλα τα σχολεία και τα πανεπιστήμια και ειδικά σε κλειστά σχολεία και φοιτητικές εστίες;

Ελ.Ν.: Δεν υπάρχουν κοινωνικές υπηρεσίες, δεν υπάρχουν ψυχολόγοι, δεν υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί κανείς να απευθυνθεί. Ακόμα κι αν κάποιος δεν  μπορεί να απευθυνθεί στην οικογένειά του, πρέπει να υπάρχει ένα γραφείο κοινωνικής υπηρεσίας σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Να μπορεί να απευθυνθεί ένας άνθρωπος, κάπου!

Κρ.Π.: Οπότε οι ευθύνες είναι…

Ελ.Ν.: Οι ευθύνες είναι σε όλη τη δομή. Και σήμερα αντί να ανοίγουν δομές, κλείνουν δομές. Τι άλλο να πω. Δεν υπάρχουν λόγια εδώ….

Κρ.Π.: Οι θύτες του μπούλιγκ, έχει παρατηρηθεί ότι -εκτός των άλλων- είναι άτομα που χρειάζονται την έντονη προσοχή των άλλων, έχουν έλλειμμα ενσυναίσθησης και βέβαια προβλήματα ορίων. Επειδή λοιπόν μίλησες για το «ανοριοθέτητο» στην αρχή, πόσο άμεσα είναι συνδεδεμένη με τη βία και το bullying, η έλλειψη ορίων; Τι θα έλεγες;

Ελ.Ν.: Ότι τα όρια είναι προστασία. Όταν δεν υπάρχουν όρια ο κόσμος είναι αφιλόξενος και ηθικά εξαρθρωμένος.

Παραπομπές:

http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/eleni-nina-oi-thytes-den-einai-oi-dynatoi-einai-oi-diatrofikoihttp://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/eleni-nina-oi-thytes-den-einai-oi-dynatoi-einai-oi-diatrofikoi

Η βαθύτερη έκκληση κάθε απεργού πείνας

166089-apegia_peinas_nasikas_patouli_romanos
05:30 | 23 Δεκ. 2014

[…] Η βαθύτερη έκκληση του απεργού πείνας είναι για τους νόμους (γραπτούς και άγραφους), και το γιατί γίνονται οι νόμοι, πώς γίνονται, σε ποιες βάσεις στηρίζονται, πως συμμετέχει η παράδοση, οι άγραφοι νόμοι, και πως οι βασικές ηθικές αξίες των ανθρώπων; […] Κάθε απεργία πείνας προκαλεί μία τρομερή αμφισβήτηση και δημιουργεί μία διαδικασία ερώτησης. Μια διαδικασία αυτοερώτησης προς το κοινωνικό σύνολο σε δοσμένη χρονική στιγμή. Αν δεν ακούσουμε την ερώτηση που θέτει κάθε φορά ο απεργός πείνας, μπαίνουμε σε μία προβληματική ψυχικής τύφλωσης: Ατομικής και κοινωνικής […] Οι βασικές ανθρώπινες διαστάσεις οι οποίες θεμελιώνουν ένα κοινωνικό καθεστώς θα επαναφέρουν τις ερωτήσεις τις οποίες βάζει ο κάθε απεργός πείνας και Θα το αναγκάσουν να μετακινηθεί […] Ο ψυχαναλυτής Κώστας Νασίκας, ο οποίος διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Λυών και είναι ιατρικός υπεύθυνος του Οίκου Εφήβων της Λυών, μιλά στην δημοσιογράφο και σύμβουλο ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλία Πατούλη, για τις απεργίες πείνας, που έχει μελετήσει και στο βιβλίο του Oralité et violence. Από τον κανιβαλισμό στις απεργίες πείνας, το οποίο κυκλοφορεί στη Γαλλία.

Κρ.Π.: «Η απεργία πείνας είναι η τελευταία ελπίδα και έκκληση προς την βασικότερη ανθρώπινη διάστασή μας που είναι συνυφασμένη με τις έννοιες της δικαιοσύνης και της ηθικής. Ξεχνώντας τες γινόμαστε συμμέτοχοι ανθρωποκτονίας του ίδιου του απεργού αλλά και της δικιάς μας ανθρώπινης διάστασης»: Έχετε γράψει ένα βιβλίο για τους απεργούς πείνας…

Κ.Ν.: Ναι. Στα ελληνικά το «Oralité et violence»  δεν μεταφράζεται ακριβώς. Τo «violence» αντιστοιχεί στη βία, αλλά το «oralité» δεν αντιστοιχεί σε καμία ελληνική λέξη.

Αναφέρεται σε όλες τις προβληματικές οι οποίες παίζονται γύρω από τη στοματική σκηνή (εκτός απ’ την ομιλία), σαν μια θεατρική σκηνή όπου παίζονται διάφορα σενάρια χωρίς λέξεις. θα μπορούσε να μεταφραστεί στα ελληνικά «Καταναλωτισμός και βία» αλλά είναι μία προσεγγισμένη μετάφραση.

Κρ.Π.: Και πώς φτάσατε σ’ αυτό το βιβλίο με αυτό το συγκεκριμένο θέμα;

Κ.Ν.: Αρχικά είχα ασχοληθεί με την ψυχική ανορεξία που είχε σχέση με την κλινική μου εμπειρία. Ξεκίνησα και το γράψιμο με ένα βιβλίο με τίτλο «Ημερολόγιο μιας ανορεξίας» καθώς είχα παρατηρήσει ότι η ανορεξία σαν παθολογική εκδήλωση είναι ένα φαινόμενο που πήρε διαστάσεις μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και συνδεόταν κυρίως με τις κοινωνίες αφθονίας.

Δεν υπάρχει ανορεξία στις κοινωνίες που οι άνθρωποι πεινούν, που έχουν δυσκολίες. Οπότε το φαινόμενο της ανορεξίας συνδέεται με την κοινωνική διάσταση της αφθονίας.

Η ψυχική προβληματική συνδέεται με την κοινωνική διάσταση, χωρίς να είναι βέβαια η μοναδική εξήγηση του φαινομένου. Μία όμως από τις εξηγήσεις, όπως τη βλέπουν πολλοί ψυχαναλυτές εδώ στη Γαλλία, συνδέεται με τη συμπεριφορά γονέων που αναπτύσσουν «νεοανάγκες» για το παιδί, με την εξής έννοια:

Όταν το παιδί κλαίει, φωνάζει, και έχει κάποια δυσκολία ψυχική, λόγω της κοινωνικής αφθονίας οι γονείς απαντούν με μια υλική απάντηση. Του δίνoυν ένα μπιμπερό, μια πιπίλα, ή κάτι άλλο για να του κλείσουν το στόμα.

Και αυτή η κοινωνική απάντηση, δημιουργεί στο παιδί μια ανάγκη – συνήθεια να τρώει κάθε φορά που έχει δυσκολία, απάντηση που δεν αντιστοιχεί στην ψυχική του ανάγκη, κι αυτό έχει μεγάλες ψυχικές συνέπειες.

Βλέπουμε να συνδέεται η κοινωνική χρήση της διατροφής με την ψυχική εκτροπή της από «βιαστικούς» ή «κουρασμένους» γονείς για να ηρεμήσουν γρήγορα το παιδί τους αντί να περάσουν χρόνο μαζί του, να επικοινωνήσουν και να καταλάβουν το τι ανησυχίες ζει.

Έτσι δημιουργείται η ψυχοπαθολογία της ανορεξίας ως προέκταση μιας κοινωνικής παθολογίας θα έλεγα. Eπειδή δηλαδή έχουμε άφθονη την τροφή, απαντούμε σε μια ψυχική ανάγκη με έναν καινούργιο τρόπο που δεν απαντούσαμε παλιά.

Κρ.Π.: Δηλαδή, δίνουμε στους άλλους αυτό που έχουμε σε αφθονία και δεν τους δίνουμε αυτό που πραγματικά ζητάνε.

Κ.Ν.: Ακριβώς. Κι έτσι δημιουργήθηκε μια παθολογία, και ένας βασικός λόγος που δημιουργήθηκε είναι αυτός.

Εκείνο τον καιρό που έφτασα στη Γαλλία, το 1975, έπεσα και σε ένα κύμα απεργιών πείνας. Ποιοι κάνανε απεργίες πείνας; Έκαναν ένας λουθηριανός προτεστάντης ιερέας και ένας καθολικός, με κάποιους νέους γύρω τους.

Γιατί κάνανε απεργία; Για να αντιπαρατεθούν σε έναν νόμο που είχε γίνει τότε επί προεδρίας του Ζισκάρ ντ’Εσταίν, που έλεγε να τιμωρούνται κυρίως οι έφηβοι που δεν είχαν πάρει ακόμα την γαλλική υπηκοότητα (ενώ την δικαιούνταν λόγω του ότι είχαν γεννηθεί στη Γαλλία) με διπλή τιμωρία: αφενός να τους επιβάλλεται η νόμιμη τιμωρία που επιβαλλόταν και σε οποιονδήποτε παρανομούντα, και αφετέρου να χάνουν την γαλλική υπηκοότητα και να διώχνονται από τη χώρα. Γι’ αυτό λεγόταν: Η διπλή τιμωρία.

Γι’ αυτό το λόγο έγιναν πολλές απεργίες, κρατήσανε καιρό, και δημιουργήθηκε μεγάλη κοινωνική κίνηση. Είχα μιλήσει τότε κυρίως με τον προτεστάντη ιερέα, που ήταν ένας πολύ καλλιεργημένος άνθρωπος, όπως και με κάποιους άλλους απεργούς πείνας, και σιγά σιγά άρχισα να μελετώ αυτό το θέμα.

Έτσι μπήκα σ’ αυτό το θέμα των απεργιών πείνας: προεκτείνοντας την κλινική μελέτη που είχα κάνει με την ανορεξία και τις άλλες κοινωνιολογικές μου περιέργειες που είχα και έχω.

Η απεργία πείνας είναι ένα φαινόμενο το οποίο εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα στην Ιρλανδία με το Home Rul: το μεγάλο κίνημα των Ιρλανδών για την ανεξαρτησία τους. Η απεργία πείνας εκεί εμφανίζεται ως αντιπαράθεση σε κατακτητή ή σε ολοκληρωτικό καθεστώς.

Όταν πλησιάσουμε πιο κοντά να μελετήσουμε το τι είναι η απεργία πείνας διαπιστώνουμε πως δεν έχει καμία σχέση με απεργία. Αντίθετα, έχει πλήρη αντίφαση με την έννοια της απεργίας.

Γιατί οι απεργοί όταν κάνουν απεργία, όπως για παράδειγμα σε ένα εργοστάσιο οι εργάτες, όλη τους η προβληματική παίζει ακριβώς γύρω από την «πείνα». Με ποια έννοια; Ότι η απεργία θα κρατήσει όσο αυτοί αντέξουν στην «πείνα», ή πόσο ο ιδιοκτήτης του εργοστασίου από την δική του «πείνα» θα υποκύψει στις απαιτήσεις των εργατών ή θα καταφέρει να επιβληθεί.

Η απεργία παίζει στο ποιος θα σπάσει πρώτος λόγω της ανάγκης του, και κυρίως λόγω της «πείνας» με την γενικότερη έννοια, όχι μόνο την σωματική. Οπότε η απεργία πείνας αντιφάσκει και είναι τρομοκρατία για τα συνδικάτα να κάνουν ορισμένοι απεργίες πείνας, γιατί εξασθενίζουν το μέτωπο.

Πρώτη αντίφαση λοιπόν είναι ότι η απεργία πείνας δεν είναι απεργία. Αντιφάσκει στη λέξη της απεργίας όπως την ξέρουμε σε σχέση με τα συνδικάτα, με τους εργάτες, κλπ.

Μια δεύτερη αντίφαση, που την υποστηρίζουν οι ψυχαναλυτές, είναι ότι δεν είναι καν πείνα. Γιατί τα άτομα που την κάνουν, δεν πεινούν μετά από λίγο καιρό, δεν αισθάνονται καθόλου την πείνα. To στόμα και το σώμα τους μετατρέπονται σε μια ανοιχτή σκηνή στην οποία παίρνουν μέρος διάφοροι «πρωταγωνιστές» όπως θα το εξηγήσουμε στη συνέχεια.

H απεργία πείνας ξαναεμφανίστηκε με τον Γκάντι στην ίδια εκδήλωση που είχε με τους Ιρλανδούς, δηλαδή σε σχέση με τους κατακτητές: στη Νότιο Αφρική που ήταν οι Ολλανδοί, και στην Ινδία που ήταν οι Άγγλοι.

Το φαινόμενο Γκάντι είναι τεράστιο. Έκανε μία απεργία πείνας στην Ινδία και παρέλυε η χώρα ολόκληρη. Εκατομμύρια συμπαραστέκονταν. Αυτό σημαίνει ότι η απεργία πείνας έχει κύριο αποστολέα, αποδέκτη, τον τρίτο, το πλήθος. Δεν έχει μόνο τον αντίπαλο.

Ποιος είναι ο τρίτος; Αυτό εξαρτάται από το που γίνεται. Στην Ινδία για παράδειγμα είχε τους Ινδούς. Στη Νότιο Αφρική είχε τους Αφρικανούς. Στην Ιρλανδία είχε τους Ιρλανδούς και πιθανώς και τους Άγγλους σαν λαό, σαν κοινωνική συνείδηση. Αυτή είναι και η κύρια κατεύθυνση της απεργίας πείνας.

Μετά από τον Γκάντι είδαμε την απεργία πείνας πάλι με τους Ιρλανδούς σε διάφορες φάσεις στην Κίνηση της Ανεξαρτησίας που είχαν στις αρχές του 20ου αιώνα πλέον, μέχρι τα χρόνια της Θάτσερ που πήραν μεγάλες διαστάσεις, διότι η Θάτσερ ήταν εντελώς αδιάλλακτη, και πέθανε γι’ αυτήν την αδιαλλαξία της πολύς κόσμος.

Γι’ αυτήν την περίοδο έχει γυριστεί μία σημαντική ταινία, HUNGER, που δείχνει την απεργία πείνας των Ιρλανδών, και το κύριο σημείο της είναι μια συζήτηση του αρχηγού των απεργών πείνας με έναν ιερέα. Γιατί η απεργία πείνας παίρνει μία θρησκευτική διάσταση σε σχέση με αυτό που ανέφερα πριν: ένα μήνυμα προς το πλήθος σαν τρίτο που μπορεί να επέμβει στην διαμάχη του απεργού με τον αντίπαλό του…

Ιστορικά ακολουθούν οι απεργίες πείνας των Ερυθρών Ταχιαρχιών στη Γερμανία, που επίσης οι πιο πολλοί πεθαίνουν στη φυλακή, και στα Γκουλάγκ του Στάλιν, που έγιναν πολλές απεργίες πείνας.

Μια πρώτη κοινωνιολογική σκέψη στέκεται στη σχέση μεταξύ της φυλακής και της απεργίας πείνας. Μια αφελής ανάλυση που θεωρεί πως οι τρομοκράτες που αμφισβητούν το κράτος και την εξουσία δεν έχουν άλλο τρόπο να αντιδράσουν όταν είναι στη φυλακή παρά την απεργία πείνας. Αυτή είναι μία πρώτη πολιτική ανάλυση που είναι ρηχή, επιφανειακή. Γιατί, εκτός των άλλων που θα πω στη συνέχεια, δεν κάνουν όλοι οι φυλακισμένοι απεργίες πείνας…

Η απεργία πείνας έχει κατά βάση τρεις κατευθύνσεις:

  • Η μία βασική κατεύθυνση είναι προς το ευρύτερο κοινό.
  • Η 2η κατεύθυνση είναι προς τον αντίπαλο. Αυτόν που έβαλε κάποιον στη φυλακή. Αυτόν που καταπιέζει. Γιατί συμβαίνει πάντα κάτι το ολοκληρωτικό. Είτε αυτό είναι φυλακή, είτε κατάκτηση μιας χώρας , είτε απολυταρχικό καθεστώς, είτε φασιστικό, κλπ. Eχουμε μία διάσταση ολοκληρωτισμού η οποία απειλεί βασικές ανθρωπιστικές αξίες.

Κρ.Π.: Επί Χίτλερ δεν έκαναν απεργίες πείνας, γιατί ούτως ή άλλως τούς τις επέβαλαν… θα λέγαμε, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Κ.Ν.: Εκεί πέρα ήταν άλλη διάσταση ακόμη χειρότερη. Δεν μπορούσαν να κάνουν απεργία πείνας. Το έχω μελετήσει κι αυτό το φαινόμενο, με εκείνους που πεινούσαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Είναι μια άλλη πολύ χειρότερη διάσταση. Εκεί είχαν περάσει τα όρια του απολυταρχικού καθεστώτος, είχαν γίνει αντικείμενο μαζικής παραγωγής ενός εργοστασίου…

Κρ.Π.: Ποιά είναι η 3η κατεύθυνση της απεργίας πείνας, που θα λέγατε και σας διέκοψα;

Κ.Ν.: Η κατεύθυνση είναι σε σχέση με το ίδιο το άτομο.

Κρ.Π.: Θέλετε να μιλήσετε περισσότερο για το νόημα αυτών των τριών κατευθύνσεων;

Κ.Ν.: Θα ξεκινήσω πρώτα από τη κατεύθυνση της απεργίας πείνας σε σχέση με τον αντίπαλο.

Ίσως να σοκάρουμε το κοινό που θα διαβάσει αυτά που λέμε, αλλά τι γίνεται σε σχέση με αυτή την κατεύθυνση της απεργίας πείνας;

Στη 2η διαδικασία στην οποία μπαίνει ο απεργός πείνας, είναι να αφήσει στον αντίπαλο το σώμα του. Του αφήνει όλη την ευθύνη για το σώμα του.

Και εδώ μπαίνει μια άλλη προβληματική. Αυτή αφορά το «ποιος έχει εξουσία στο σώμα» και μεταξύ αυτών οι γιατροί που μπορούν να επέμβουν σε κάποια στιγμή της απεργίας πείνας για να δώσουν υποχρεωτική διατροφή.

Κρ.Π.: Η οποία είναι βασανισμός…

Κ.Ν.: Υπάρχει όμως και μία προβληματική. Αν ένας γιατρός βρεθεί δίπλα σε έναν άνθρωπο που έχει ανάγκη και δεν τον βοηθήσει, ο γιατρός τιμωρείται. Και όχι μόνο ο γιατρός, αλλά γενικότερα ο κάθε πολίτης. Είναι ένας νόμος στοιχειώδους ανθρώπινης συμπεριφοράς εδώ στη Γαλλία και είναι η τιμωρία για «μη βοήθεια σε άνθρωπο που είναι σε ανάγκη».

Aπό ποια στιγμή και μετά το σώμα του απεργού πείνας αφορά την ιατρική; Μεγάλο θέμα! Και συνήθως οι γιατροί στα δημοκρατικά καθεστώτα, αρνούνται να δώσουν υποχρεωτική διατροφή στον απεργό πείνας, όταν έχει συνείδηση και αρνείται να σταματήσει την απεργία πείνας. Αλλά στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, γίνεται χαμός…

Μένω όμως σε αυτή τη  κατεύθυνση της απεργίας πείνας, όπου ο απεργός πείνας αφήνει το σώμα του στη διάθεση του αντιπάλου του.

Κρ.Π.: Αυτό πως αναλύεται;

Κ.Ν.: Μπαίνουμε σε μία διαδικασία που θα είναι πολύ μακριά αν την αναλύσουμε, η οποία αφορά και έχει σχέση με τις ανθρωποφαγικές κοινωνίες.

Γιατί η σχέση αυτή με το σώμα που το «καταναλώνει» ο αντίπαλος αναφέρεται  σε κοινωνίες που λειτουργούσαν με την ανθρωποφαγική τελετουργία. Όχι αγριότητα όπως την έχουμε θεωρήσει την ανθρωποφαγία. Η ανθρωποφαγία ήταν μία τελετουργία σε σχέση με τον αντίπαλο και σε σχέση με τους νεκρούς προγόνους. Είναι ένα μεγάλο θέμα για να το αναλύσουμε. Στο βιβλίο έχω ένα ολόκληρο κεφάλαιο μόνο γι’ αυτό το θέμα…

Με λίγα λόγια, δίνει ο απεργός με κάποιον τρόπο στον αντίπαλο να φάει το σώμα του, ώστε να αισθανθεί και να φανεί ότι ο αντίπαλος είναι ανθρωποφάγος. Και επίσης να δώσει ο απεργός πείνας στον αντίπαλο να καταλάβει ότι έχει υποχωρήσει(ο αντίπαλος) σε άλλες διαστάσεις κοινωνικές, πρωτόγονες διαστάσεις, που δεν συνάδουν με τη σημερινή κοινωνία.

Κρ.Π.: Θέτει δηλαδή ο απεργός πείνας τον αντίπαλο, σε μία, για τα σημερινά δεδομένα, απάνθρωπη θέση;

Κ.Ν.: Του δείχνει ότι συμπεριφέρεται έξω από τις ανθρώπινες διαστάσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Και με αυτόν τον τρόπο, μπαίνουμε στην προβληματική των ανθρωποφαγικών κοινωνιών, που δεν θα την αναλύσω περισσότερο γιατί όπως είπα είναι πολύ μεγάλο θέμα.

Κρ.Π.: Οπότε συνεχίζετε με τις άλλες δύο κατευθύνσεις της απεργίας πείνας: την 1η προς τον τρίτο, δηλαδή το πλήθος, την κοινωνία, και την 3η προς τον ίδιο τον απεργό πείνας, προς τον εαυτό του, όπως είπατε παραπάνω.

Κ.Ν.: Η κύρια διάσταση, η 1η, είναι απέναντι στο κοινό, στην κοινωνία γενικότερα, και μπορεί να ξεπερνάει την κοινωνία στα όρια του κράτους ή του έθνους που βρίσκεται ο ίδιος. Απευθύνεται γενικότερα στην ανθρωπότητα.

Και εδώ μπαίνει και η διάσταση η θρησκευτική, με την εξής έννοια: Η θρησκευτική διάσταση συμμετέχει στις ρίζες των βαθύτερα ηθικών και ανθρώπινων αξιών.

Κρ.Π.: Άγραφων νόμων, δηλαδή;

Κ.Ν.: Ναι. Είναι θα λέγαμε το μήνυμα της Αντιγόνης. Μια διάσταση που μας έδειξε ο Σοφοκλής στην τραγωδία της Αντιγόνης, η οποία ήταν η πρώτη απεργός πείνας της Ιστορίας. Πέθανε σε έναν κλειστό τάφο, ζωντανή, μην τρώγοντας. Και πέθανε υποστηρίζοντας τους άγραφους νόμους και αντιτιθέμενη στους γραπτούς νόμους, στον Κρέοντα.

Διάφοροι φιλόσοφοι, ανθρωπολόγοι και  κοινωνιολόγοι έχουν μελετήσει αυτό το μεγάλο θέμα: Πώς γίνονται οι νόμοι, σε ποιες βάσεις στηρίζονται, πως συμμετέχει η παράδοση, οι άγραφοι νόμοι, και πως οι βασικές ηθικές αξίες των ανθρώπων;

Θέλω να πω, πως ο απεργός πείνας στρέφει την προσοχή του κοινού στο ποιος έχει αυτό το δικαίωμα να φτιάχνει νόμους, και αν βέβαια τους σέβεται.

Αλλά πιο πολύ η προσοχή στρέφεται προς τη ρίζα των νόμων. Γιατί η ρίζα των νόμων έχει μία προβληματική γύρω από την ηθική. Γι’ αυτό έλεγα ότι απευθύνεται ο απεργός στην ηθική διάσταση της κοινωνίας, στην οποία υπεισέρχεται και η θρησκευτική διάσταση.

Και εδώ θέλω να υπενθυμίσω μόνο, ότι η θρησκευτική διάσταση των ανθρωποφαγικών κοινωνιών δεν είναι ίδια με την θρησκευτική διάσταση των μονοθεϊστικών κοινωνιών.

Κρ.Π.: Πάνω στην 1η διάσταση – κατεύθυνση του απεργού πείνας, ουσιαστικά είναι σαν ο απεργός πείνας να κάνει έναν αγώνα που δεν αφορά μόνο τον ίδιο, αλλά όλη την κοινωνία…

Κ.Ν.: Εννοείται!

Κρ.Π.: Θα ήθελα να πείτε κάτι παραπάνω σε σχέση με αυτό, διότι στο άρθρο που έγραψα για τον Ρωμανό, κάποιοι διαφώνησαν στα σχόλια, ειδικά ως προς αυτό…

Κ.Ν.: Ο απεργός πείνας, βάζει όλη την κοινωνία, όπως έκανε και ο Γκάντι, στην προβληματική της αυτοσυνείδησης, του ποιος φτιάχνει τους νόμους, τι είναι οι νόμοι, σε ποιες αξίες ουσιαστικά βασίζονται οι νόμοι. Γιατί οι νόμοι γίνονται για να στήσουν και κυρίως να υπερασπίσουν, όπως τα τείχη του Σόλωνα, κοινωνικές αξίες.

Η απεργία πείνας επιστρέφει σε αυτή την ερώτηση, και βάζει όλους μπροστά σε αυτήν την ερώτηση. Ποιος αποφασίζει για τη ζωή και το θάνατο; Ποιος αποφασίζει γι’ αυτό, ποιοι αποφασίζουν για εκείνο, κλπ.

Οπότε η κύρια επιστροφή της κοινωνίας, την οποία καλεί ο απεργός πείνας, είναι ακριβώς στο ερώτημα πάνω στο πώς φτιάχνονται οι νόμοι για να υποστηρίξουν κοινωνικές αξίες με τις οποίες λειτουργεί η κοινωνία.

Και η 3η κατεύθυνση του απεργού πείνας στρέφεται στον ίδιο του τον εαυτό. Πρόκειται για μία εσωτερική απάντηση κατά κάποιον τρόπο.

Ο απεργός πείνας από ένα σημείο και μετά (κάπου μία εβδομάδα), δεν αισθάνεται την πείνα, γι’ αυτό έλεγα ότι τελικά η απεργία πείνας έχει αντίφαση και με την λέξη «απεργία» και με την λέξη «πείνα». Το μήνυμά της είναι αλλού…

Τελικά το σώμα του το «τρώει» ο αντίπαλος, και αυτός o ίδιος γίνεται ένα άυλο ον. Ο απεργός πείνας ταυτίζεται με ένα είδος ιδανικό, το οποίο τελικά είναι αθάνατο. Ουσιαστικά ο απεργός πείνας, γίνεται αθάνατος.

Κρ.Π: Φοβερό… Μα ούτως ή άλλως η απεργία πείνας γίνεται συνήθως για κάτι ιδανικό, άυλο. Για την ηθική και τους άγραφους νόμους… προς την έννοια της ηθικής και της δικαιοσύνης, γι’ αυτό είπατε ότι εάν η κοινωνία δεν λάβει υπόψιν της αυτή την ύστατη έκκληση του απεργού πείνας, χάνει την ανθρώπινη διάστασή της.

Κ.Ν.: Η βαθύτερη έκκληση του απεργού πείνας είναι για τους νόμους (γραπτούς και άγραφους), και το γιατί γίνονται οι νόμοι. Απευθύνεται πιο πολύ θα έλεγα στους νομοθέτες, με την έννοια ποιοι και πως συμμετέχουν για να γίνουν οι νόμοι. Εκεί καλεί ο απεργός πείνας να στραφεί η γενικότερη προσοχή.

Κρ.Π.: Κάτι που αφορά και όλη την κοινωνία..

Κ.Ν.: Με την προβληματική που είδαμε ιστορικά -γι’ αυτό και αναφέρθηκα στα ιστορικά γεγονότα- ό,τι αντιτίθεται σε μια ολοκληρωτική διάσταση, που σημαίνει ότι στρέφει την προσοχή στο ότι οι νόμοι έχουν πάρει ήδη μία ολοκληρωτική διάσταση. Έχουν χάσει την βασική τους λειτουργία και στρέφονται, μέσα απ’ τη χρήση της φυλακής, ή της εξορίας, κατά των αξιών για τις οποίες υποτίθεται ότι δημιουργήθηκαν.

Κρ.Π.: Αν λοιπόν ο αντίπαλος, ή η κοινωνία αντίστοιχα δεν λάβει υπόψιν της την ύστατη αυτή έκκλησή του, τι σημαίνει;

Κ.Ν.: Ο απεργός πείνας έχει γίνει άυλος πλέον. Και πολλοί έχουν πεθάνει. Ένα άλλο παράδειγμα που έχω στο βιβλίο ήταν για τις δύο Ιρλανδές αδελφές που είχαν κάνει απεργία πείνας, στις φυλακές. Βγήκαν από την φυλακή τελικά, αλλά συνέχισαν ως ανορεξικές πλέον.

Που αν συνδέσουμε την απεργία πείνας και την ανορεξία, την οποία παρουσιάζω στο άλλο βιβλίο μου, η ανορεξία είναι σαν πνευματική ανορεξία (σε σχέση με αυτό που σας έλεγα στην προηγούμενη συνέντευξη για τις νεοανάγκες), είναι δηλαδή μια βαθύτερη αμφισβήτηση των κοινωνικών αξιών που επενδύθηκαν τρομερά με υλικό μανδύα. Γιατί δεν μπορεί να είναι οι κοινωνικές αξίες υλικές και καταναλώσιμες. Οι αξίες είναι μόνο ανθρώπινες και ηθικές.

Κρ.Π.: Σε ένα ασυνείδητο επίπεδο, βέβαια, εκφράζεται, με αυτόν τον ανορεξικό τρόπο…

Κ.Ν.: Εννοείται. Μα και στον απεργό πείνας ασυνείδητο είναι από ένα σημείο και μετά. Όλη αυτή η αμφισβήτηση των βαθύτερων αξιών είναι από ένα σημείο και μετά επίσης ασυνείδητη.

Πέρα από την αντιπαράθεσή του για το συγκεκριμένο θέμα που θέτει κάθε φορά ένας απεργός πείνας, οι Ιρλανδοί,  οι Σοβιετικοί κλπ, που είχαν ένα συγκεκριμένο θέμα κάθε φορά, πίσω από αυτό, η βαθύτερή τους προβληματική είναι ασυνείδητη. Και ορισμένοι που έχω δει εδώ στην Λυών από κοντά, μιλούσαν με ένα μυστικισμό. Γιατί ακριβώς είναι ασυνείδητο αυτό που επιδιώκουν βαθύτερα πέρα από τον πρώτο και συγκριμένο σκοπό.

Ο απεργός πείνας πολλές φορές πεθαίνει. Έχουν πεθάνει όπως είπαμε πολλοί. Και επιμένω να δείτε το HUNGER και τη συζήτηση που έχει ο αρχηγός των απεργών πείνας με τον ιερωμένο:

Γύρω από ποιο θέμα παίζεται τελικά η ζωή, γι’ αυτόν που είναι μέσα ή γι’ αυτόν που είναι έξω; Ποιοι είναι πιο ελεύθεροι τελικά; Αυτοί που είναι μέσα ή αυτοί που είναι έξω από τη φυλακή; Το θέμα της ελευθερίας έχει πάντα σχέση με το νόημα των ηθικών αξιών.

Κρ.Π.: Και σε αυτό που σας ρώτησα πριν, για την αντίδραση ή όχι της κοινωνίας;

Κ.Ν.: Τι κάνει η κοινωνία; Μπορεί να έχει ένα σωρό νεκρούς απεργούς πείνας, γιατί δεν μπορεί να πιάσει το μήνυμά τους, γιατί έχει μπλοκαριστεί σε υλικές αξίες, σε απολυταρχικά καθεστώτα, γιατί το καθεστώς μπορεί να έχει πάρει τέτοια απολυταρχική διάσταση που να είναι και ασυγκίνητο σε τέτοιους ερεθισμούς. Για ένα διάστημα όμως πάντα. Γιατί αργά ή γρήγορα ένα κοινωνικό καθεστώς ασυγκίνητο, δεν μπορεί να ζήσει.

Οι βασικές ανθρώπινες διαστάσεις οι οποίες θεμελιώνουν ένα κοινωνικό καθεστώς θα επαναφέρουν τις ερωτήσεις τις οποίες βάζει ο κάθε απεργός πείνας.

Κρ.Π.: Και θα το αναγκάσουν να…

Κ.Ν.: …Θα το αναγκάσουν να μετακινηθεί. Ναι. Να μετακινηθεί με διάφορους τρόπους, ανάλογα με τις κοινωνικές συνθήκες τις κάθε ιστορικής στιγμής.

Κάθε απεργία πείνας προκαλεί μία τρομερή αμφισβήτηση και δημιουργεί μία διαδικασία ερώτησης. Μια διαδικασία αυτοερώτησης προς το κοινωνικό σύνολο σε δοσμένη χρονική στιγμή. Αν δεν ακούσουμε την ερώτηση που θέτει κάθε φορά ο απεργός πείνας, μπαίνουμε σε μία προβληματική ψυχικής τύφλωσης: Ατομικής και κοινωνικής.-


Δείτε επίσης: Αν δεν μοιράζονται τα βιώματα, χάνεται η ανθρώπινη διάσταση


Ο Κώστας Νασίκας, είναι ψυχαναλυτής, μέλος της Γαλλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Λυών, είναι ιατρικός υπεύθυνος του Οίκου Εφήβων της Λυών και επίσης είναι ζωγράφος.

Τίτλοι βιβλίων του (στα γαλλικά):  

  • Ημερολόγιο μιας ανορεξίας
  • Καταναλωτισμός και βία
  • Σωματικά ίχνη και μνήμη του ονείρου
  • Το τραύμα ανάμεσα στην δημιουργία και στην καταστροφή
  • Το σώμα στην έκφραση των εφήβων
  • Εξορία και γλώσσα (το οποίο πρόκειται να κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη)

Τίτλοι συλλογικών έργων (στα γαλλικά) με δική του επιμέλεια:

  • Φάμπρικες της γλώσσας
  • Η πειθώ και η δύναμη του λόγου (το οποίο πρόκειται να κυκλοφορήσει)
  • Βία και μη λεκτικές εκφράσεις


Φωτογραφία: από την ταινία HUNGER

http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/i-bathyteri-ekklisi-toy-kathe-apergoy-peinas-einai-gia-toys-nomoys