Η έρευνα για την Κρίση 2010 – 2014 _ Από τον Κώστα Τραχανά

Αναρτήθηκε στις:13-01-16 17:20

Κρυσταλία Πατούλη
Εκδόσεις Κέδρος 2015 – σελ. 470

Το βιβλίο αυτό ξεκίνησε με μία σειρά συνεντεύξεων, από την σύμβουλο Ψυχικής Υγείας και δημοσιογράφο Κρυσταλία Πατούλη, με βάση το ερώτημα: «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;». Στο ερώτημα αυτό απάντησαν 180 άνθρωποι των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών.

Από τον Αύγουστο του 2015 ξεκίνησε η συγγραφέας να επικοινωνεί με φορείς, συλλόγους και εκδοτικούς οίκους, για να έρθει σε επαφή με πρόσωπα από όλους τους χώρους της διανόησης, με διαφορετικές ιδιότητες, εργασία ή τόπο διαμονής στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Στόχος της ήταν η προσπάθεια επικοινωνίας, διαλόγου, συνεργασίας, επίγνωσης, αλλά και εύρεσης λύσεων (των συμπτωμάτων και ιδίως των προβλημάτων της κρίσης) μέσω του λεγόμενου brainstorming, που είναι η ενδεδειγμένη μέθοδος επίλυσης προβλημάτων, αλλά και της έκφρασης θέσεων-που είναι η αρχή του περάσματος σε πράξη- όπως π.χ. να υπάρξει μία σύνθεση των προτάσεων κοινής αποδοχής, βάσει των αιτιών και του« τι κάνουμε;». Διαμορφώθηκαν τελικά 16 θεματικές ενότητες των συνεντεύξεων.

Το βιβλίο κλείνει με τον Επίλογο -μεταφρασμένο στα γαλλικά και αγγλικά- που περιέχει την ενδεικτική σύνοψη των αποτελεσμάτων της έρευνας.

Η δημοσιογράφος-συγγραφέας Κρυσταλία Πατούλη εύχεται αυτή η προσπάθεια να βοηθήσει έστω στο ελάχιστο για την επίγνωση των αιτιών της κρίσης-άρα την αποφυγή όσο και την πρόληψη τους στο μέλλον-και την αναζήτηση μιας νέας κοινωνίας ενεργών όσο και συνειδητοποιημένων πολιτών, που θα φέρουν εις πέρας αυτό το τι «πρέπει να κάνουμε;» -άρα την θεραπεία της και την έξοδό μας ανεπιστρεπτί από αυτήν-, υπενθυμίζοντας μέσω όλων αυτών των συμπερασμάτων την ανάγκη για «επανεκκίνηση» του πολιτισμού και συνεπώς του τρόπου της ζωής μας.

Τα έσοδα του βιβλίου θα διατεθούν συμβολικά στη Μέριμνα, που αντιμετωπίζει τις απώλειες στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους και στο ΚΕΘΕΑ (Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων).

Παρουσιάζουμε κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα του βιβλίου:

«Η κατηγορία πολίτης αντικαταστάθηκε από την κατηγορία καταναλωτής» (Χαϊνης Δ. Αποστολάκης).

«Η Ελλάδα θέλησε με ένα άλμα να περάσει από το μόχθο στην κατανάλωση» (Β. Καραποστόλης).

«Την Κρίση την προκάλεσε ο ασύδοτος χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός και η Ελλάδα μπήκε σε αυτόν το χορό, μετά την είσοδο στο ευρώ» (Β. Ραπτόπουλος).

«Η Κρίση στην Ελλάδα προήλθε από το ότι η οικονομία της Ελλάδας στο όνομα της εξωστρέφειας, ανοίχτηκε στα πιο τυχοδιωκτικά και κερδοσκοπικά συμφέροντα που έχει γεννήσει η αγορά. Το αποτέλεσμα ήταν η λεηλασία της από μια οικονομική και πολιτική ολιγαρχία» (Δ. Καζάκης).

«Ο ανεξέλεγκτος δανεισμός, η συνεχής αύξηση των εισαγωγών με ταυτόχρονη μείωση των εξαγωγών, η έλλειψη ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές, η διόγκωση του δημόσιου τομέα, οι υπερβολικές μισθολογικές απαιτήσεις ορισμένων επαγγελματικών ομάδων, η διαφθορά και η φοροδιαφυγή δημιούργησαν σταδιακά ένα τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα, οδηγώντας το κράτος σε όλο και περισσότερο δανεισμό και τελικά σε ένα εξαιρετικά μεγάλο δημόσιο χρέος» (Χ. Πουλόπουλος).

«Ο δανεισμός που κρατάει από τα γεννοφάσκια του ελληνικού κράτους» (Μ. Κουμανταρέας).

«Το ζήτημα είναι ότι οι τράπεζες πήραν τα χρήματα που τους έδωσε το κράτος, αλλά από αυτά που δεν είχε! Συνεπώς τα πήραν από τον φορολογούμενο, ο λαός δηλαδή έσωσε τις ιδιωτικές τράπεζες από τη χρεοκοπία, προσφέροντάς τους δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, πράγμα που προκάλεσε μεγαλύτερο έλλειμμα στο κράτος» (Κ. Βεργόπουλος).

«Έτσι, τη λεηλασία του Τρίτου Κόσμου διαδέχτηκε η λεηλασία του δημόσιου τομέα στις ίδιες χώρες της Δύσης, στις οποίες ο δημόσιος τομέας ήταν πλούσιος: ανακατασκευή των συνοικιών, ιδιωτικοποίηση της υγείας, της πρόνοιας, της παιδείας. Οι διαδικασίες αυτές, που ονομάστηκαν εξορθολογισμός και εκσυγχρονισμός, συνοδεύτηκαν με πρόγραμμα λιτότητας, που στην ουσία συνίσταται στη μείωση των μισθών, άρα στην κατάργηση της ομοιοστασίας και στην εξόντωση των αδυνάτων στρωμάτων, στη βιοεξουσία, όπως την ονόμασε ο Φουκώ» (Σ. Δημητρίου).

«Ζούμε πλέον μέσα σε νομότυπα Άουσβιτς» (Δ. Πουλικάκης).

«Όταν οι βασικές αρχές χάνονται, χάνονται τα πάντα!» (Γ. Μπεχράκης).

«Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ελλάδα: ο Έλληνας» (Χ. Βλαβιανός).

«Το τεράστιο έλλειμμα παιδείας, που έχει η αυτή η ελληνική κοινωνία!» (Π. Μάρκαρης).

«Να στηρίξουμε ο ένας τον άλλο και να συνειδητοποιήσουμε το απύθμενο βάθος της ύβρεως, που συντελείται πάνω μας» (Γ. Πήττας).

«Δεν είμαστε ελεύθεροι όταν φοβόμαστε» (Τ. Βερβενιώτη).

«Για μια άλλη πολιτεία μεταξύ ουρανού και γης» (Τ. Ρόμβος).

«Προτείνω βίαιη εκτόπιση του ντόπιου πληθυσμού και την κάθοδο νέων Δωριέων. Αυτή η παραδεισένια χώρα δεν αξίζει στους κατοίκους της» (Α. Σφακιανάκης).

Η Κρυσταλία Πατούλη γεννήθηκε στον Πειραιά και κατάγεται από το Ρέθυμνο. Σπούδασε ψυχολογία και ειδικεύτηκε στη Συστημική Συμβουλευτική όπως και στην πρόληψη ναρκωτικών (ΘΗΣΕΑΣ, ΚΕΘΕΑ, 18Άνω). Από το 1990 έως σήμερα, εργάζεται κυρίως ως συντάκτης και αρχισυντάκτης στα ΜΜΕ. Από το 2010 παραδίδει το βιωματικόν σεμινάριο γραφής «Αφήγηση ζωής».

Κώστας Τραχανάς

http://www.maxitisartas.gr/single_page.php?catid=&id=18

Χαράλαμπος Πουλόπουλος: Παρακολουθώ αποσβολωμένος το τι συμβαίνει

DSC_0727 - Αντίγραφο

Απόσπασμα από τη συζήτηση* με τίτλο «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» στην κρίση, και θέμα τα αιτήματα του Πολυτεχνείου σε σχέση με τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)», της Κρυσταλίας Πατούλη, Εκδόσεις Κέδρος:

Χαράλαμπος Πουλόπουλος: Παρακολουθώ αποσβολωμένος το τι συμβαίνει

«Σήμερα, πέντε χρόνια από τότε που η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια, το σύνθημα «Ψωμί- Παιδεία-Ελευθερία» έχει γίνει δραματικά επίκαιρο.

Βαθμιαία καταργείται το δικαίωμα στην εργασία, το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα στην αξιοπρεπή διαβίωση. Οι άνεργοι αυξάνονται συνεχώς, 6,5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν ήδη στα όρια και κάτω από τα όρια της φτώχειας ή κινδυνεύουν από φτωχοποίηση, κι αυτή η κατάσταση συνεχίζεται. Κάποιοι κερδίζουν από αυτή την ιστορία, και στο όνομα των μεταρρυθμίσεων –ποιών μεταρρυθμίσεων άραγε;- επιβάλλονται πολιτικές που περιορίζουν κάθε μορφή δικαιώματος: τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, τα κοινωνικά δικαιώματα.

Φτάσαμε πλέον, σε ένα σημείο όπου οι άνθρωποι έχουν χάσει την ανθρώπινη οντότητά τους και έχουν μετατραπεί σε αριθμούς στο πλαίσιο προγραμμάτων οικονομικής ανάκαμψης με αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα. Η επιταγή του Συντάγματος για προστασία της αξίας της ανθρώπινης ζωής από την πολιτεία ως βασική της υποχρέωση παραμερίζεται. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια γίνεται φυσαρμόνικα, καθώς επιβάλλονται αλλεπάλληλα μέτρα λιτότητας και πολιτικές περιορισμού των ατομικών ελευθεριών.

Δεν είμαι αισιόδοξος και πολύ φοβάμαι ότι το επόμενο διάστημα οι αυταρχικές πολιτικές θα ενταθούν.

Δεν είναι τυχαίο το παιχνίδι που παίζεται, να υποστηρίζεται από έναν πρώην υπουργό της κυβέρνησης, ότι κάποια στελέχη του κυβερνόντος κόμματος έχουν σχέση με την τρομοκρατία και η κοινή γνώμη επικεντρώνεται σε αυτό το γεγονός, την ίδια περίοδο που παίρνονται επώδυνα μέτρα . Από αυτή την κατάσταση δείχνει να ωφελείται μια ισχνή αντιπολίτευση που επένδυσε στο δόγμα «νόμος και τάξη», αλλά και η κυβέρνηση που αναδεικνύει σε εσωτερικό εχθρό κομμάτι από τον ίδιο της τον εαυτό για να αποπροσανατολίσει τον κόσμο και να περάσει τα μέτρα. Δεν είναι τυχαίο που επαναλαμβάνονται φαινόμενα του παρελθόντος, όπου άνθρωποι που προασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα κατηγορούνται ως τρομοκράτες ή ως συνεργάτες τρομοκρατών.

Η επιθετική τακτική επίσης, που ακολούθησε η Χρυσή Αυγή στο παρελθόν, επανέρχεται στο προσκήνιο με το προσφυγικό και με την ξενοφοβική στάση που βρίσκει έδαφος στο φόβο και την οργή. Ενισχύει την ταυτότητά της και με την επιθετικότητά της απέναντι στους άλλους, προσπαθεί να σφυρηλατήσει την έννοια του «εμείς» και μιας εθνικής ταυτότητας που βασίζεται στους αποκλεισμούς, με τη βία και επιθέσεις απέναντι σε ανθρώπους που είναι αδύναμοι.

Αναρωτιέμαι, σε τι διαφέρουν τέτοιες τακτικές από το παρελθόν και από την περιστολή των δικαιωμάτων την προηγούμενη περίοδο, με πρόσχημα το καλό της πλειοψηφίας, την ώρα που η πλειοψηφία βάλλεται και βρίσκεται σε κίνδυνο από την συνεχή επιβολή των μέτρων λιτότητας;

Περικοπές σε μισθούς, σε συντάξεις, σε επιδόματα, ραγδαία ιδιωτικοποίηση της δημόσιας περιουσίας, περιστολή των δικαιωμάτων, αυτά σίγουρα δεν είναι αριστερή πολιτική.

Όμως γιατί ο κόσμος σήμερα δεν αντιδρά; Θα ήθελα εδώ να μιλήσω για μία κατάσταση που αποκαλείται «εσωτερικευμένη καταπίεση». Τον πρώτο χρόνο του μνημονίου υπήρχαν αντιδράσεις, όπως για παράδειγμα από τους Αγανακτισμένους και άλλες ομάδες πολιτών. Ωστόσο, τα απανωτά χτυπήματα έχουν εξαντλήσει τον κόσμο. Φτάσαμε κάποια στιγμή οι πολίτες να αισθάνονται ενοχή και ντροπή, και οτιδήποτε τους «δίνεται» πια, να εμφανίζεται ως δώρο!

Οι τρίμηνες ή πεντάμηνες συμβάσεις εργασίας των πεντακοσίων ευρώ, με τις οποίες είναι αδύνατον να ζήσει κανείς, εμφανίζονται ως μεταρρύθμιση. Αυτοί που οδήγησαν στην κρίση και συνεχίζουν να την τροφοδοτούν, που κερδίζουν από αυτήν εμφανίζονται ως σωτήρες, δίνοντας κάποια χρήματα υπό μορφή φιλανθρωπίας στο κράτος που καταρρέει. Η ασθένεια και η διαφορετικότητα ποινικοποιούνται, όπως περίτρανα φάνηκε με την ιστορία των οροθετικών γυναικών και συνεχίζουμε να βλέπουμε να εφαρμόζονται κοινωνικές πολιτικές του 19ο αιώνα, όπου οι φτωχοί αφήνονται στη μοίρα τους ή την φιλανθρωπία.

Η κατάσταση είναι άκρως απογοητευτική, αν και όλοι προσδοκούμε κάτι καλύτερο. Κατά τη γνώμη μου τίποτα δεν προμηνύει ότι το τέλος του 2015 θα είναι καλύτερο το τέλος του 2014.

[…]«Τι κάνουμε τώρα;» αναρωτήθηκε ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος στην αρχή της εκδήλωσης. Το ερώτημα μας φέρνει στην καρδιά της έρευνας της Κρυσταλίας Πατούλη, η οποία από το 2010 μέχρι το 2014 έθεσε σε δεκάδες επιστήμονες, καλλιτέχνες και διανοούμενους τα ερωτήματα: «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και, κυρίως, τι πρέπει να κάνουμε;».

Βλέπει κάποιος στο βιβλίο της Κρυσταλίας, ότι οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες προσδοκούσαν μια αντιμνημονιακή πολιτική, μια πολιτική ενάντια στην λιτότητα, είχαν επενδύσει στην αλληλεγγύη, στην κοινωνική δικαιοσύνη.

Πολλοί από μας από τον Ιούλιο και μετά, έχουμε υποστεί, σοκ και ματαίωση και ακόμη προσπαθούμε να συνέλθουμε και να κατανοήσουμε τι συνέβη.

Μια αριστερή κυβέρνηση έρχεται να εφαρμόσει το τρίτο μνημόνιο, μία ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική την οποία δύσκολα θα τολμούσε να εφαρμόσει ακόμα και μια δεξιά κυβέρνηση. Ψηφίσαμε αριστερά για να πάμε δεξιά.

Βλέπουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ εξελίσσεται σε ένα αυταρχικό κόμμα, σε μια μικρή ομάδα στην εξουσία, με έναν προβεβλημένο αρχηγό: Ο αρχηγός έδωσε τη μάχη, όχι ένα κόμμα ή ένα κίνημα πλέον, και κέρδισε…

Η κοινωνία όμως είναι εδώ και πολύ καιρό σε κρίση. Τώρα έρχονται τα απόνερα της προηγούμενης πενταετίας, και οι άνθρωποι αναζητούν μεσσίες. Ανέλαβε, λοιπόν, ο Τσίπρας να παίξει το ρόλο του Μεσσία. Αυτό θα δημιουργήσει –αυτή είναι η δική μου, τουλάχιστον, πρόβλεψη- μια νέα ματαίωση.

Είναι βέβαιο επίσης ότι θα ενισχυθεί η ακροδεξιά το επόμενο διάστημα. Δηλαδή, όσο απογοητεύεται ο κόσμος από την αριστερά, όλα αυτά τα γκρουπούσκουλα της ακροδεξιάς –το βλέπουμε και στην Ευρώπη- η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος. Θα έλεγα μάλιστα –γιατί έχω γράψει, όπως αναφέρθηκε ένα βιβλίο με θέμα «Κρίση, φόβος και διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής»- ότι επενδύοντας στην αλληλεγγύη, στα κινήματα, στην πρωτοπορία, επενδύοντας σε μια πολιτική ενάντια στη λιτότητα, μπορεί να έρθει κάτι καλλίτερο. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον παρακολουθώ αποσβολωμένος τα όσα συμβαίνουν.

Στο Πανεπιστήμιο όπου διδάσκω, εισαγάγαμε τα τελευταία χρόνια ένα μάθημα για την οικονομική κρίση και τις επιπτώσεις της. Το βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη είναι ένα από τα συγγράμματα που χρησιμοποιούνται, γιατί αποτελεί μια πολύ σημαντική εργασία με πλούσιο υλικό που δίνει στους φοιτητές πολλά ερεθίσματα για να διαβάσουν, να κατανοήσουν και να σκεφτούν τις αιτίες πού μας οδήγησαν στην κρίση και κάποιες εναλλακτικές προτάσεις.

Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η αλλαγή περνάει μέσα από την κρίση; Αυτό σημαίνει ότι πρέπει καταρχήν να πενθήσουμε την απώλεια του οικείου, του γνώριμου, μια ισορροπία που έχουμε κατακτήσει, ακόμα και αν είναι παθολογική – γιατί μερικές φορές μπορούμε να βρίσκουμε ισορροπία και στην πιο παθολογική κατάσταση- και να αναζητήσουμε κάτι νέο. Όμως πολύ συχνά έχουμε το φόβο ότι αυτό μπορεί να είναι χειρότερο. Κι έχουμε το άγχος για το κόστος και αν το κόστος αυτό θα είναι μεγαλύτερο από το όφελος.

Είμαστε λοιπόν σε μια κατάσταση κρίσης και κανείς νομίζω ότι δεν ξέρει τη λύση – όποιοι λένε ότι την ξέρουν ενδεχομένως είναι ευτυχείς. Η αλλαγή θα πάρει χρόνο και θα είναι μια επώδυνη διαδικασία, και σε προσωπικό και σε κοινωνικό επίπεδο. Νομίζω ότι το βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε λίγο περισσότερο τα πράγματα, βλέποντας την κατάσταση από τη σκοπιά άλλων ανθρώπων. Γι’ αυτό το προτείνω ανεπιφύλακτα σε όσους δεν το έχουν ήδη διαβάσει…»

FREGGIDOU_30_10

*Οι Εκδόσεις Κέδρος με τη Βιβλιοθήκη Βολανάκη και το White Rabbit διοργάνωσαν συζήτηση με θέμα τα αιτήματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής έρευνας για την κρίση της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, στο βιβλίο:

«Η Έρευνα για την κρίση (2010-2014)»
τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2015 στις 8μμ

Για το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» και το πόσο καίριο παραμένει σήμερα σε σχέση με τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας -που συμμετείχαν 180 άνθρωποι των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, απαντώντας στο ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;»- μίλησαν η συγγραφέας και οι:

  • • Χριστόφορος Κάσδαγλης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
  • • Περικλής Κοροβέσης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
  • • Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης, καλλιτέχνης
  • • Χαράλαμπος Πουλόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Εργασίας στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

Επίσης και ο συγγραφέας Βαγγέλης Ραπτόπουλος παρενέβη… στη συζήτηση.

  • Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν συμβολικά στο ΚΕΘΕΑ και τη ΜΕΡΙΜΝΑ.

Περισσότερα για την έρευνα : https://afigisizois.wordpress.com/2012/12/31/ τι-πρέπει-να-κάνουμε/  – και τα αποτελέσματά της (στα ελληνικά / en français / in english): http://tvxs.gr/news/ellada/ereyna-aities-kai-lyseis-tis-krisis

(Σημείωση: Ο Δημήτρης Πουλικάκος, που αρχικά είχε ανακοινωθεί πως θα συμμετέχει στη συζήτηση, δυστυχώς δεν μπόρεσε λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων.)

DSC_0723 - Αντίγραφο(Επάνω, από αριστερά προς τα δεξιά: Περικλής Κοροβέσης, χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης, Κρυσταλία Πατούλη, Χριστόφορος Κάσδαγλης, Χαράλαμπος Πουλόπουλος)

DSC_0726 - Αντίγραφο

Επιπλέον αποσπάσματα από την συζήτηση:

DSC_0744 - ΑντίγραφοΠερικλής Κοροβέσης: Πολύ φοβάμαι, ότι ο Τσίπρας, θα πάρει την πορεία των δικτατόρων

Περικλής Κοροβέσης: «Θέλω να κάνω μια εισαγωγή λίγο παράξενη. Μια σύζευξη λαϊκού λόγου και λόγιου λόγου. Εγώ έχω μεγαλώσει στον Πειραιά και είχα έναν θείο ναυτεργάτη. Mια από τις κουβέντες του που μου έχουν μείνει είναι: «Περικλή, τον κωλομπαρά πρέπει να τον δεις από τα 100 μέτρα και να στρίψεις. Γιατί αν σε γαμήσει και μετά διαμαρτυρηθείς είναι αργά». Κι αυτό το συνδυάζω με το ποίημα του Καβάφη «Σοφοί δε προσιόντων», που έχει το ίδιο νόημα. Είναι ακριβώς το ίδιο νόημα.

[…] Αν θέλουμε να κάνουμε κάτι, πρέπει να δούμε αυτά που έρχονται. Αν δεν μπορούμε να δούμε αυτά που έρχονται, είμαστε χαμένοι από χέρι.
Κι αυτό που πρέπει να δούμε είναι ότι μπήκαμε σ’ ένα λούκι που δεν έχει έξοδο, ούτε σε πέντε ούτε σε δέκα, ούτε σε είκοσι χρόνια.

Δηλαδή, ό,τι είμαστε μέχρι τώρα, ξεχάστε το, αν δε βρούμε αυτό που είμαστε, και που είναι η βάση. Και η μόνη σίγουρη βάση είναι αυτό που ζήσαμε ως βίωμα, όχι ως έθνος, αλλά ως λαϊκή κουλτούρα!

Το έθνος… Τι είναι το έθνος; Ξέρει κανείς από εσάς να μου δώσει μια διεύθυνση, κανά τηλέφωνο, κανένα ιμέιλ; Που δεν ξέρω και απ’ τα ιμέιλ, έχω μεσάνυχτα… αλλά και με ένα ιμέηλ ακόμα, να γνωρίσω αυτό το έθνος!

Αλλά ξέρω τι σημαίνει «φιλέτο» στην Κω ή στη Ρόδο, που το έχουν ετοιμάσει προς πώληση στους δανειστές. Αυτή δεν είναι πατρίδα μου; Ή στην Κρήτη; Ή οπουδήποτε αλλού; Δεν είναι αυτή πατρίδα μου;

Όταν το έθνος γίνεται μια ιδεολογία τραμπουκισμού και επιτρέπει, π.χ. να χτυπάμε τους μετανάστες, αυτό το έθνος γίνεται εχθρικό και για μας που ζούμε σ’ αυτή τη χώρα.

Για να τα δούμε όλα αυτά…

Λοιπόν, νομίζω ότι σε μια στέρεη βάση, μας έχει φέρει η λαϊκή κουλτούρα, κι αυτοί που καλλιεργήσανε τη λαϊκή κουλτούρα, και την κάνανε λόγια.

Δεν θα υπήρχε ούτε Θεοδωράκης, ούτε Χατζιδάκις, ούτε τίποτα, αν δεν υπήρχε αυτό τό από κάτω της λαϊκής κουλτούρας…

Ούτε ο Μουζόφσκι… Ούτε καν ο Σοπέν δεν θα υπήρχε. Όταν ο Σοπέν γράφει για παράδειγμα τις Πολωνέζες, δεν είναι μπαλαρίνες, αλλά ωδές για την απελευθέρωση της Πολωνίας.

Λοιπόν, αν δεν μπούμε σε μια βαθειά κουλτούρα, διαμορφωμένη σ’ αυτό το χώρο της παραδοσιακής λαϊκής κουλτούρας, δεν μπορούμε να κάνουμε απολύτως τίποτα.

Διότι διαμορφώνονται γραφειοκρατίες, οι γραφειοκρατίες μπαίνουμε στην εκλογοκρατία, γίνονται εξουσία, και λειτουργούν για πάρτη τους. Δε πα΄ να είπαν τα δικά μας τα λόγια, τα δικά μας συνθήματα; Λειτουργούν για πάρτη τους! Είναι καλά αυτοί!

Και να πω κάτι, δημοσίως:

Πολύ φοβάμαι, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, θα καταλήξει σε αυταρχικό καθεστώς. Και πολύ φοβάμαι, ότι ο Τσίπρας, θα πάρει την πορεία των δικτατόρων, γιατί δεν έχει κανένα λαϊκό έρεισμα πια΄ φαίνεται από τώρα… Κι αυτό που μπορούμε να κάνουμε εμείς οι τίμιοι αριστεροί, είναι τουλάχιστον τα δακρυγόνα μας να έχουνε μια άλλη ποιότητα, δηλαδή να ξέρουμε ποιά είναι τα αριστερά δακρυγόνα και ποιά είναι τα δεξιά; […]

Πολλοί άνθρωποι που μπήκανε στην επανάσταση, δεν είχαν επαναστατήσει καθόλου! Δεν τους ενδιέφερε η επανάσταση αλλά η εξουσία.

[…] Το αριστερίστικο κίνημα στην Ελλάδα, είναι μια πτυχή που δεν προσέχτηκε ιδιαίτερα. Κατά την άποψή μου, το αριστερίστικο κίνημα υποβαθμίστηκε τόσο πολύ, ενώ είχε δημιουργήσει σκέψη. Πολλά παιδιά είχαν δημιουργήσει πολιτική σκέψη, που δεν πέρασε καν το κατώφλι της ελληνικής κοινωνίας.

Μείναμε μεταξύ μας, να κατεβαίνουμε στους δρόμους και να φωνάζουμε, σα να ‘μαστε οι λεπροί της αριστερής ιδέας.

[…] Φανταστείτε μια ριζοσπαστική αριστερά που βγαίνει από τον γαλλικό Μάη. Εγώ προέρχομαι από την ΕΔΑ. Με το Μάη του ’68 πήγα στην άκρα αριστερά. Εκεί πέρα, λοιπόν, ειδικά αυτόν τον καιρό που τακτοποιώ το αρχείο μου, βλέπω ότι υπάρχει ένας όγκος κειμένων, παρεμβάσεων, π.χ. για τη Χιλή, κείμενα, κείμενα, κείμενα… Κι αυτό που βγαίνει σαν συμπέρασμα, είναι πως αντί να διαμορφώσουμε μια αντίληψη για δράση, διαμορφώσαμε μια αντίληψη για ουτοπία, που ήταν αδύνατον να περάσει στην κοινωνία. Τι τον ένοιαζε τον άλλον, για παράδειγμα, τι γινόταν στη Χιλή; Ή αν είχε γίνει μια σφαγή στην Ινδοκίνα, ή τι έγινε στο Κονγκό, ή οτιδήποτε άλλο… Όλα αυτά τους φαινόντουσαν φούσκες, που δεν του δίνανε μια απάντηση στο δικό τους πρόβλημα. Κι αυτό δεν μπορέσαμε να το δώσουμε, γιατί θα ‘πρεπε… καλώς τα διαβάσαμε, καλώς τα ψάξαμε, καλώς τα επεξεργαστήκαμε, αλλά αυτό έπρεπε να μας δώσει ένα βήμα χορού, να χορέψουμε μαζί του. Και δεν είχαμε τον ίδιο λόγο… Δεν είχαμε τον ίδιο λόγο, συν, επιπλέον, πιστεύω, έπαιξε σημαντικό ρόλο ότι πολλοί άνθρωποι που μπήκανε στην επανάσταση, δεν είχαν επαναστατήσει καθόλου! Απλά θέλανε να ‘ναι κάτι. Γινήκανε κάτι μετά… Ο Τατούλης λόγου χάριν, από το ΕΚΚΕ ξεκίνησε, περιφερειάρχης τώρα, και πολλοί άλλοι. Δηλαδή, αυτό που τους ενδιέφερε δεν ήταν η επανάσταση, αλλά η εξουσία. Έστω και η μικρή εξουσία των 5 ατόμων που είμαστε.

Άρα λοιπόν, η επόμενη επανάσταση που εγώ προσδοκώ, θα ξεκινάει από τους ίδιους ανθρώπους που τους αφορά η ζωή τους. Και μεις, ας πούμε, κάποια τραγούδια που ξέρουμε, κάποιο χορό να προτείνουμε να ‘ναι κυκλικός, να χωράει όλους… Ενδεχόμενα μια γνώση ιστορική που σαν κίνημα είχαμε και νίκες, είχαμε και θριάμβους. Έχουν γίνει πολλά πράγματα στην ιστορία της ανθρωπότητας, αυτά θα τα δώσουμε. Αλλά στο σημείο που πάμε, ως θεωρία, δηλαδή ένα άδειο πουκάμισο και όχι ως πράξη, πρέπει να το πάμε ως πράξη, να είμαστε μέσα. Μέσα στους μετανάστες, μέσα στους εργάτες, μέσα στην κοινωνία, να μιλήσουμε την δικιά τους την γλώσσα, την γλώσσα του μπάρμπα μου του λιμενεργάτη, και εκεί πέρα να βάλουμε τις μεγάλες μας ιδέες. Αλλιώτικα δεν γίνεται! […]

Εμείς ξεβρακώνουμε την κουλτούρα μας

Εγώ πιστεύω, όταν λέμε παράδοση δεν είναι ούτε οι παππαδιές ούτε οι παππάδες, ούτε οι μαλακίες κλπ. Είναι το αλέτρι της κουλτούρας που σηκώνει από κάτω χιλιάδες χρόνια. Να μην κάνω τώρα τον φιλόλογο κλπ., αλλά ξέρουμε με σιγουριά ότι υπάρχουν παραμύθια πριν από τον Όμηρο που έχουν διασωθεί στην λαϊκή παράδοση.

[…] Είναι η δικιά μας η επαναστατική κουλτούρα, είναι η κουλτούρα του λαού. Δηλαδή, ό,τι έχει να κάνει με την κουλτούρα του λαού, είναι αυτοί οι διάφοροι μεγαλόσχημοι Μάρξ, Μπουχάριν, Μπακούνιν, Κροπότκιν κλπ., κλπ.

Στην ουσία πήγαν να εφαρμόσουν την επανάσταση που ήδη προϋπήρχε από τα λαϊκά στρώματα. Αυτά πήγανε να βάλουν σε μια άκρη. Άρα η επανάσταση είναι copyright του λαού. Οι άλλοι είπανε 5 λέξεις ωραίες, είσαι μάγκας και καλός θεωρητικός στον μαρξισμό. Δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι εξεγείρονται από κάτω, δημιουργούν, κάνουν, δείχνουν, και εμείς ανήκουμε σε αυτούς. Δεν ήρθαμε από το Χάρβαρντ να ανακαλύψουμε το Κερατσίνι. Μπορεί από το Κερατσίνι να πήγαμε στο Χάρβαρντ, καλές ήταν οι σπουδές της Ευρώπης, αλλά το Κερατσίνι είναι Κερατσίνι, δεν αλλάζει.

[…] Οπότε, πάνω σ’ αυτό, αν θέλουμε να κάνουμε κάτι, εγώ έχω μια μικρή θεωρία, το να αποκτήσουμε συνείδηση, ότι η Γαλλική Επανάσταση, έγινε από τους αβράκωτους, και μεις είμαστε στους ξεβράκωτους!

Οι αβράκωτοι από τους ξεβράκωτους έχει διαφορά σαν έννοια, γιατί εμείς ξεβρακώνουμε την κουλτούρα μας! Δηλαδή, είναι πλούσιο το ποτάμι που έχει έρθει, υπέροχοι άνθρωποι, φανταστικοί!

[…] Να μην αρχίσω να λέω τώρα ονόματα, περιπτώσεις, κείμενα, ή οτιδήποτε άλλο, αλλά αυτός ο λαός, είναι επαναστατικός, μ’ αυτούς που έχουν εκφράσει την επανάσταση, και όχι με τους γερμανοτσολιάδες!

[…] Και έχει πιο δύναμη το δικό μας το βόλι, από το δικό τους το βόλι, έστω κι αν είμαστε λίγοι. Το θαύμα του Μαραθώνα, το οποίο το μελετούν ακόμα πολεμικές σχολές, από δω από κει, ποιο ήτανε; Είχανε αδύναμο κέντρο, και ισχυρές πτέρυγες!

Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό, ήταν ότι υπερασπιζόντουσαν κάτι! Οι άλλοι ήτανε μισθοφόροι. Δεν ξέρανε γιατί πολεμάγανε, εκτός από ένα μισθό. Αλλά οι άλλοι ξέρανε γιατί πολεμάγανε.  Για έναν κόσμο υπέροχο, την Αθηναϊκή Δημοκρατία! Την υπέροχη Αθηναϊκή Δημοκρατία! […]

Αυτούς βλέπετε, αυτά φάτε!

[…] Στη χούντα ήταν σκληρά τα πράγματα. Ήταν η ξεφτίλα του νέου ανθρώπου […] Όταν έρχεται η στιγμή υπερασπίζομαι. Κι αυτό που υπερασπίζομαι; Σκεφτόμουνα. Το μόνο μου παράπτωμα ήταν ότι σκεφτόμουνα […] Εν τούτοις αυτό που δεν ήξερα και που θεωρούσα δίκαιο, είναι αυτό που με κράτησε, και δεν είπα λέξη. Χωρίς να έχω Θεό, χωρίς καμία αναφορά, χωρίς τίποτα. Και είναι ακόμα αυτός ο κόσμος που υπηρετώ.

[…] Πρέπει να πω ότι το βιβλίο της Πατούλη, μπορεί να διαβαστεί και με έναν άλλο τρόπο: Ότι 180 άνθρωποι που είχανε κάτι να πούνε, γιατί οι περισσότεροι αποκλείονται; Γιατί δεν εντάχθηκε αυτό που λένε στον πολιτικό λόγο; Δηλαδή, ακόμα και μεγάλα ονόματα, όλοι αυτοί οι άνθρωποι αποκλείστηκαν από τη διαμόρφωση της πολιτικής σκέψης στην Ελλάδα. Και έχουμε τώρα π.χ. την Τρέμη και οποιαδήποτε άλλη Τρέμη και μπορώ να πω και δεκάδες ανάλογα ονόματα που διαμορφώνουν την πολιτική σκέψη. Οπότε, μην λέμε για προβλήματα… Αυτούς βλέπετε, αυτά φάτε!

[…] Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι αν δεις όλη την ιστορία της ανθρωπότητας, έχουν κάνει τόσα θαυμαστά πράγματα, βιβλία, μουσικές, πίνακες, οτιδήποτε άλλο και λες γιατί, για το όνομα του θεού δεν ανήκουμε σε αυτή την πίστη και ανήκουμε στην τηλεόραση;

Δηλαδή, όταν δεις πραγματικούς πίνακες, που μου έχει τύχει εμένα να δω σε διάφορα μουσεία του κόσμου, είναι άλλο να δεις έναν Πικάσο ζωντανό και άλλο από ένα βιβλίο. Η δύναμη του Πικάσο και η επανάσταση του παραμένει ζωντανή μέσα από τον πίνακα. Ο πίνακας εκπέμπει, όπως και οι αγιογραφίες εκπέμπουν, όπως και τα αγάλματα τα αρχαία εκπέμπουν. Δεν είναι νεκρά. Δίνουν ζωή, φτάνει εμείς να μπορέσουμε να την πάρουμε.

Οπότε έχουμε όλη την ανθρωπότητα με το μέρος μας, με την δημιουργία της και μας κάνει κουμάντο ο Πρετεντέρης ή ο οποιοσδήποτε ασήμαντος; Είναι να καταλάβουμε την δικιά μας επιθυμία για το όμορφο που προϋπάρχει σε αυτό που έχει κάνει η ανθρωπότητα. Και από εκεί και πέρα, τι σημασία έχει αν πεθάνω εγώ σε ένα οδόφραγμα; Έχω ζήσει την ιστορία της ανθρωπότητας. Η ζωή μου ήταν μεγάλη. Η ζωή μου είχε αφομοιώσει όλους τους συντρόφους από όλες τις εποχές. Η ζωή είναι ενιαία και η ιστορία είναι ενιαία.

Άρα λοιπόν, γιατί να δεχόμαστε την σκλαβιά, γιατί στην ουσία, όταν βλέπουμε τους ανθρώπους που δεν αντιδρούν, σημαίνει ότι έχουν δεχτεί την υπάρχουσα άρχουσα νοοτροπία και τάξη. Είναι ασήμαντοι, είναι άνθρωποι που τους έχουν πατήσει το κεφάλι και υποστηρίζουν την καταπίεση τους. Δεν έχουμε σχέση εμείς με αυτούς.

Αλλά αν ανάψει φωτιά και αυτοί θα έρθουν. Να μην αρχίσω τώρα να λέω εξεγέρσεις ανά τους αιώνες. Αλλά στην ουσία, η ανθρωπότητα έτσι περνάει. Έτσι περνάει σε άλλα στάδια και έτσι διαμορφώνονται τέτοιες εκτάσεις που μόνο η μουσική μπορεί να τις πιάσει, γιατί δεν έχουν λόγο. […]Σημασία έχει πως ό,τι δημιουργείται για το κοινό καλό, για την κοινή συνείδηση είναι ελευθερία και αυτά μας χρειάζονται. Αλλά αυτό δεν έχει πολιτική έκφραση.»

????????????????????????????????????

Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης: Πιστεύω ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα έρθει με ζύμωση από τα κάτω

«[…] Νομίζω ότι το πράγμα το βλέπουμε χωρικά και χρονικά πολύ ενταγμένο, και είναι καλύτερα να το δούμε πιο μακροσκοπικά. Γιατί όπως είπε ο Αριστοτέλης, «Ἀναιρουμένου τοῦ ὅλου οὐκ ἔσται ποῦς οὐδέ χεῖρες», δηλαδή όταν δεν υπάρχει το όλον δεν υπάρχουν ούτε πόδια ούτε χέρια. Δε με αφορά καθόλου το εθνικό συμφέρον. Ας πάρουμε τον άνθρωπο ως ύπαρξη. Κι όπως είπε ο Σαρτρ, η ύπαρξη προηγείται της ουσίας. Ποια είναι η διαφορά του πολίτη από τον καταναλωτή; Η διακρισιμότητα!

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Από τη δεκαετία του ’90 καταλαβαίνω ότι τα πράγματα δεν πάνε καλά. Οργίζομαι μέσα από την τραγουδοποιϊα και την αρθογραφία, λέω ότι μαστιζόμαστε από αδυσώπητη κρίση. Όλοι με παίρνουνε στο ψιλό. Όλοι γελάνε μαζί μου.

Αλλά είναι πολύ απλό. Βλέπω ένα στρώμα στα σύννεφα και κοιμούνται όλοι με εορτοδάνεια και διακοποδάνεια για μαξιλάρι, και τα πόδια του κρεβατιού δεν υπάρχουν. Δηλαδή, είχα τρελαθεί. Έλεγα, που πάτε όλοι; Είσαστε βαθιά πτωχευμένοι, πολιτικά, ηθικά και αισθητικά. Δηλαδή, το πολιτικόν είναι οικονομικό και το οικονομικόν είναι ηθικό και το ηθικόν είναι αισθητικόν.

Οπότε λοιπόν κατάλαβα, ότι έχουν πέσει όλοι σε μια μαρμίτα της παραφροσύνης, μια μαρμίτα ομαδικής ευμάρειας. Εδώ και είκοσι χρόνια ουρλιάζω αυτό το πράγμα. Οι αιτίες είναι βαθιές.

Καταλαβαίνετε πολύ καλά, ότι αν θέλουμε να τοποθετήσουμε το ζήτημα, πρέπει να το τοποθετήσουμε σε μια πιο πρωταρχική βάση. Δηλαδή, έχουμε να κάνουμε με Βαλκάνια, και τα Βαλκάνια αν με ρωτήσετε τι είναι, θα σας πω ότι είναι Ευρασία. Εθιμικά και διοικητικά.

Ευρασία, είναι, τι; Αυτή τη στιγμή οποιοσδήποτε Οθωμανός ξέρει τους δυο πυλώνες της ελληνικής διοίκησης. Δηλαδή, ρουσφέτ και μπαξίς.

Πρέπει να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει. Τι ακριβώς συμβαίνει στον άνθρωπο του 21ου αιώνα. Ο άνθρωπος στον 21ου αιώνα μην ξεχνάτε ότι το 1871 η Γερμανία αποκτά πρώτη φορά εθνικό κράτος, θα ‘τανε πολύ μεγάλη κουβέντα να αναλύσουμε το συλλογικό φαντασιακό των νεόδμητων λαών της Ευρώπης, που παίζει καθοριστικό ρόλο τον 19ο και 20ο αιώνα, και επίσης την εξής ειδοποιό διαφορά που είναι ότι ο άνθρωπος για πρώτη φορά ζει με τον τρόμο της Ιστορίας. Δηλαδή, ο κυκλικός χρόνος αντικαθίσταται με τον γραμμικό χρόνο, και ο άνθρωπος υπόκειται στον έλεγχο και στο βάρος της ιστορίας. Αυτό είναι αδυσώπητο.

Ερχόμαστε στη δεκαετία του ΄60 που είναι η πρώτη φορά που τα παιδιά μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αμφισβητούν τους γονείς τους. Τότε για πρώτη φορά γίνεται έξαρση καλλιτεχνικών κινημάτων, πνευματικών κινημάτων, κοινωνικών κινημάτων, και πρώτη φορά, μοναδική στην ιστορία του πλανήτη, έχουμε σμίκρυνση του χάσματος πλουσίων – φτωχών.

Και ερχόμαστε τώρα στην Ελλάδα, ας πούμε, του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν καταλαβαίνω πως απογοητευτήκατε. Το καταλαβαίνω, αλλά δεν καταλαβαίνω πως γοητευτήκατε. Δηλαδή, δεν το καταλαβαίνω. Πριν από λίγο καιρό, πριν από ένα μήνα, έκανε η Αμίτα μόσιον γιορτή και μάζεψε 65 χιλιάδες αλλαλάζοντες νεολαίους. Δεν το καταλαβαίνω. Δηλαδή, τα ανθρώπινα συστήματα είναι χαοτικά συστήματα. Για να βγει μια φυσαλίδα εμπνευσμένης διαχείρισης των κοινωνικών αγαθών πρέπει να βράσει από κάτω ένα υγρό. Ποιο υγρό είδατε να βράζει από κάτω για να βγάλει φυσαλίδα; Δεν το καταλαβαίνω αυτό το πράγμα…

Τώρα, το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» του Πολυτεχνείου, κι αυτό που θύμισε* η Κρυσταλία με τα όνειρα του Κουροσάβα, ότι περπατώντας στο παγωμένο χιόνι πρέπει να σκουντιόμαστε για να μην κοιμηθούμε/πεθάνουμε, τι μετράει τη θερμοκρασία; Ελάτε παιδιά! Η θερμοκρασία μετρά την κίνηση! Η θερμοκρασία μετρά δηλαδή τι πράγμα; Πόσο κινητικό είναι ένα σύστημα! Αν είναι παγωμένο, σημαίνει, ότι τα μόρια, είναι κουρνιασμένα σα τσι όρνιθες, σα τσι κότες πού ‘χουν αρρωστήσει, και πεθαίνουνε μέσα στον πάγο.

Οπότε, λοιπόν, το καταλαβαίνετε πολύ καλά, ότι […] ζούμε μια αποφορά πλανητικής εσωστρέφειας, μετά τη δεκαετία του ’60, κι αυτό που είπε ο Περικλής συμφωνώ απολύτως, ότι η κατάσταση θ’ αρχίσει να αλλάζει όταν γίνουμε υπέρμαχοι μιας μετα-ιστορικής ερμηνείας, δηλαδή ρηξικέλευθη – για όσους ασχολούνται με τον ιστορικισμό-, μιας αιώνιας αναγέννησης.

Πιστεύω ότι ο άνθρωπος του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού… Καταλαβαίνετε ότι η κατάσταση άλλαξε από τις αρχές του ΄70, τότε έχουμε την επικυριαρχία των αγορών, δηλαδή μορφώματα που καταργούν την ιστορική μνήμη. Αυτό είναι τρομερό! Δηλαδή αν το εμβαθύνετε, μορφώματα που αλλάζουν ονόματα και υποστάσεις, καθορίζουν το βασικό φαντασιακό που θέσμισε η Αρχαία Τραγωδία, όπως είναι η μοίρα, τότε μπορεί να καταλάβετε τι ακριβώς εννοώ.

Πιστεύω ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα έρθει με ζύμωση από τα κάτω, ότι οι κοινωνίες του μέλλοντος θα ‘ναι κοινωνίες λιγότερο δαπανηρές, σε ενέργεια. Και ποιες είναι οι λιγότερο δαπανηρές κοινωνίες σε ενέργεια;

Κοιτάξτε να δείτε. Από την μικρή μου εμπειρία, κι από το λίγο μυαλό που διαθέτω, είναι οι κοινωνίες του «Όπως με θωρείς με γράψε». Του ότι έχω, αυτό καταθέτω ανά πάσα στιγμή. Δηλαδή οι κοινωνίες του ανθρώπου γιουνιβερσάλις, του ανθρώπου που δεν σκέπτεται τι θα πει. Γιατί, το να πω εγώ την αλήθεια, σημαίνει ότι το πρώτο που ήρθε στο μυαλό, λόγω λογικής διαλεκτικής ή ας πούμε παρόρμησης της στιγμής είναι μια πολύ οικονομική συνθήκη. Γιατί εάν πω ένα ψέμα, πρέπει να θυμάμαι τι είπα στον καθέναν, κι αυτό το πράγμα σημαίνει μια δυσλειτουργία, μια σπατάλη αποθήκευσης, μια σπατάλη ενέργειας.

Οπότε δηλαδή με την έννοια του όρου ότι ο καλλιτέχνης είναι κέντρο αφηγηματικής βαρύτητας, η καλλιτεχνική πραγμάτωση ενός νέου ανθρωπολογικού τύπου, το βασικό δηλαδή, είναι να μπορούμε να κάνουμε παρέα μόνο με ανθρώπους που είμαστε περήφανοι γι’ αυτούς.»


  • Αναφορά σε απόσπασμα από την συμμετοχή στην εν λόγω έρευνα της κλινικού ψυχολόγου και ψυχοθεραπεύτριας Ελένης Νίνα: «Έχουμε πόλεμο αξιών και αρχών. Υπάρχουν λοιπόν πολλών ειδών πόλεμοι και πολλών ειδών θάνατοι. Και ο λήθαργος είναι ένα βήμα πριν το θάνατο. Θυμίζει τα Όνειρα του Κουροσάβα που σε ένα σημείο της ταινίας βλέπουμε τους ανθρώπους να βαδίζουν μέσα στη χιονοθύελα και σιγά σιγά κουράζονται και αρχίζουν να αποκοιμούνται… ενώ ο αρχηγός της αποστολής προσπαθεί να τους ξυπνήσει για να μην πεθάνουν. Κάπως έτσι είναι και σήμερα. Πέφτει το χιόνι, πέφτουν δηλαδή συνεχώς όλα αυτά τα μέτρα, πέφτουν οι ενοχές, οι φόβοι και οι απειλές από πάνω μας, και σιγά σιγά αποκοιμιόμαστε. Και κινδυνεύουμε να πεθάνουμε. Πρέπει λοιπόν να σκουντάμε ο ένας τον άλλον.»

Ευχαριστούμε για την απομαγνητοφώνηση τη Μαριάνθη Μαρκοπούλου, και την motamothttp://motamot.gr


Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης: Πιστεύω ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα έρθει με ζύμωση από τα κάτω

????????????????????????????????????

Απόσπασμα από τη συζήτηση* με τίτλο «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» στην κρίση, και θέμα τα αιτήματα του Πολυτεχνείου σε σχέση με τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)», της Κρυσταλίας Πατούλη, Εκδόσεις Κέδρος:

Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης: Πιστεύω ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα έρθει με ζύμωση από τα κάτω

«[…] Νομίζω ότι το πράγμα το βλέπουμε χωρικά και χρονικά πολύ ενταγμένο, και είναι καλύτερα να το δούμε πιο μακροσκοπικά. Γιατί όπως είπε ο Αριστοτέλης, «Ἀναιρουμένου τοῦ ὅλου οὐκ ἔσται ποῦς οὐδέ χεῖρες», δηλαδή όταν δεν υπάρχει το όλον δεν υπάρχουν ούτε πόδια ούτε χέρια. Δε με αφορά καθόλου το εθνικό συμφέρον. Ας πάρουμε τον άνθρωπο ως ύπαρξη. Κι όπως είπε ο Σαρτρ, η ύπαρξη προηγείται της ουσίας. Ποια είναι η διαφορά του πολίτη από τον καταναλωτή; Η διακρισιμότητα!

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Από τη δεκαετία του ’90 καταλαβαίνω ότι τα πράγματα δεν πάνε καλά. Οργίζομαι μέσα από την τραγουδοποιϊα και την αρθογραφία, λέω ότι μαστιζόμαστε από αδυσώπητη κρίση. Όλοι με παίρνουνε στο ψιλό. Όλοι γελάνε μαζί μου.

Αλλά είναι πολύ απλό. Βλέπω ένα στρώμα στα σύννεφα και κοιμούνται όλοι με εορτοδάνεια και διακοποδάνεια για μαξιλάρι, και τα πόδια του κρεβατιού δεν υπάρχουν. Δηλαδή, είχα τρελαθεί. Έλεγα, που πάτε όλοι; Είσαστε βαθιά πτωχευμένοι, πολιτικά, ηθικά και αισθητικά. Δηλαδή, το πολιτικόν είναι οικονομικό και το οικονομικόν είναι ηθικό και το ηθικόν είναι αισθητικόν.

Οπότε λοιπόν κατάλαβα, ότι έχουν πέσει όλοι σε μια μαρμίτα της παραφροσύνης, μια μαρμίτα ομαδικής ευμάρειας. Εδώ και είκοσι χρόνια ουρλιάζω αυτό το πράγμα. Οι αιτίες είναι βαθιές.

Καταλαβαίνετε πολύ καλά, ότι αν θέλουμε να τοποθετήσουμε το ζήτημα, πρέπει να το τοποθετήσουμε σε μια πιο πρωταρχική βάση. Δηλαδή, έχουμε να κάνουμε με Βαλκάνια, και τα Βαλκάνια αν με ρωτήσετε τι είναι, θα σας πω ότι είναι Ευρασία. Εθιμικά και διοικητικά.

Ευρασία, είναι, τι; Αυτή τη στιγμή οποιοσδήποτε Οθωμανός ξέρει τους δυο πυλώνες της ελληνικής διοίκησης. Δηλαδή, ρουσφέτ και μπαξίς.

Πρέπει να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει. Τι ακριβώς συμβαίνει στον άνθρωπο του 21ου αιώνα. Ο άνθρωπος στον 21ου αιώνα μην ξεχνάτε ότι το 1871 η Γερμανία αποκτά πρώτη φορά εθνικό κράτος, θα ‘τανε πολύ μεγάλη κουβέντα να αναλύσουμε το συλλογικό φαντασιακό των νεόδμητων λαών της Ευρώπης, που παίζει καθοριστικό ρόλο τον 19ο και 20ο αιώνα, και επίσης την εξής ειδοποιό διαφορά που είναι ότι ο άνθρωπος για πρώτη φορά ζει με τον τρόμο της Ιστορίας. Δηλαδή, ο κυκλικός χρόνος αντικαθίσταται με τον γραμμικό χρόνο, και ο άνθρωπος υπόκειται στον έλεγχο και στο βάρος της ιστορίας. Αυτό είναι αδυσώπητο.

Ερχόμαστε στη δεκαετία του ΄60 που είναι η πρώτη φορά που τα παιδιά μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αμφισβητούν τους γονείς τους. Τότε για πρώτη φορά γίνεται έξαρση καλλιτεχνικών κινημάτων, πνευματικών κινημάτων, κοινωνικών κινημάτων, και πρώτη φορά, μοναδική στην ιστορία του πλανήτη, έχουμε σμίκρυνση του χάσματος πλουσίων – φτωχών.

Και ερχόμαστε τώρα στην Ελλάδα, ας πούμε, του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν καταλαβαίνω πως απογοητευτήκατε. Το καταλαβαίνω, αλλά δεν καταλαβαίνω πως γοητευτήκατε. Δηλαδή, δεν το καταλαβαίνω. Πριν από λίγο καιρό, πριν από ένα μήνα, έκανε η Αμίτα μόσιον γιορτή και μάζεψε 65 χιλιάδες αλλαλάζοντες νεολαίους. Δεν το καταλαβαίνω. Δηλαδή, τα ανθρώπινα συστήματα είναι χαοτικά συστήματα. Για να βγει μια φυσαλίδα εμπνευσμένης διαχείρισης των κοινωνικών αγαθών πρέπει να βράσει από κάτω ένα υγρό. Ποιο υγρό είδατε να βράζει από κάτω για να βγάλει φυσαλίδα; Δεν το καταλαβαίνω αυτό το πράγμα…

Τώρα, το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» του Πολυτεχνείου, κι αυτό που θύμισε* η Κρυσταλία με τα όνειρα του Κουροσάβα, ότι περπατώντας στο παγωμένο χιόνι πρέπει να σκουντιόμαστε για να μην κοιμηθούμε/πεθάνουμε, τι μετράει τη θερμοκρασία; Ελάτε παιδιά! Η θερμοκρασία μετρά την κίνηση! Η θερμοκρασία μετρά δηλαδή τι πράγμα; Πόσο κινητικό είναι ένα σύστημα! Αν είναι παγωμένο, σημαίνει, ότι τα μόρια, είναι κουρνιασμένα σα τσι όρνιθες, σα τσι κότες πού ‘χουν αρρωστήσει, και πεθαίνουνε μέσα στον πάγο.

Οπότε, λοιπόν, το καταλαβαίνετε πολύ καλά, ότι […] ζούμε μια αποφορά πλανητικής εσωστρέφειας, μετά τη δεκαετία του ’60, κι αυτό που είπε ο Περικλής συμφωνώ απολύτως, ότι η κατάσταση θ’ αρχίσει να αλλάζει όταν γίνουμε υπέρμαχοι μιας μετα-ιστορικής ερμηνείας, δηλαδή ρηξικέλευθη – για όσους ασχολούνται με τον ιστορικισμό-, μιας αιώνιας αναγέννησης.

Πιστεύω ότι ο άνθρωπος του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού… Καταλαβαίνετε ότι η κατάσταση άλλαξε από τις αρχές του ΄70, τότε έχουμε την επικυριαρχία των αγορών, δηλαδή μορφώματα που καταργούν την ιστορική μνήμη. Αυτό είναι τρομερό! Δηλαδή αν το εμβαθύνετε, μορφώματα που αλλάζουν ονόματα και υποστάσεις, καθορίζουν το βασικό φαντασιακό που θέσμισε η Αρχαία Τραγωδία, όπως είναι η μοίρα, τότε μπορεί να καταλάβετε τι ακριβώς εννοώ.

Πιστεύω ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα έρθει με ζύμωση από τα κάτω, ότι οι κοινωνίες του μέλλοντος θα ‘ναι κοινωνίες λιγότερο δαπανηρές, σε ενέργεια. Και ποιες είναι οι λιγότερο δαπανηρές κοινωνίες σε ενέργεια;

Κοιτάξτε να δείτε. Από την μικρή μου εμπειρία, κι από το λίγο μυαλό που διαθέτω, είναι οι κοινωνίες του «Όπως με θωρείς με γράψε». Του ότι έχω, αυτό καταθέτω ανά πάσα στιγμή. Δηλαδή οι κοινωνίες του ανθρώπου γιουνιβερσάλις, του ανθρώπου που δεν σκέπτεται τι θα πει. Γιατί, το να πω εγώ την αλήθεια, σημαίνει ότι το πρώτο που ήρθε στο μυαλό, λόγω λογικής διαλεκτικής ή ας πούμε παρόρμησης της στιγμής είναι μια πολύ οικονομική συνθήκη. Γιατί εάν πω ένα ψέμα, πρέπει να θυμάμαι τι είπα στον καθέναν, κι αυτό το πράγμα σημαίνει μια δυσλειτουργία, μια σπατάλη αποθήκευσης, μια σπατάλη ενέργειας.

Οπότε δηλαδή με την έννοια του όρου ότι ο καλλιτέχνης είναι κέντρο αφηγηματικής βαρύτητας, η καλλιτεχνική πραγμάτωση ενός νέου ανθρωπολογικού τύπου, το βασικό δηλαδή, είναι να μπορούμε να κάνουμε παρέα μόνο με ανθρώπους που είμαστε περήφανοι γι’ αυτούς.»


  • Αναφορά σε απόσπασμα από την συμμετοχή στην εν λόγω έρευνα της κλινικού ψυχολόγου και ψυχοθεραπεύτριας Ελένης Νίνα: «Έχουμε πόλεμο αξιών και αρχών. Υπάρχουν λοιπόν πολλών ειδών πόλεμοι και πολλών ειδών θάνατοι. Και ο λήθαργος είναι ένα βήμα πριν το θάνατο. Θυμίζει τα Όνειρα του Κουροσάβα που σε ένα σημείο της ταινίας βλέπουμε τους ανθρώπους να βαδίζουν μέσα στη χιονοθύελα και σιγά σιγά κουράζονται και αρχίζουν να αποκοιμούνται… ενώ ο αρχηγός της αποστολής προσπαθεί να τους ξυπνήσει για να μην πεθάνουν. Κάπως έτσι είναι και σήμερα. Πέφτει το χιόνι, πέφτουν δηλαδή συνεχώς όλα αυτά τα μέτρα, πέφτουν οι ενοχές, οι φόβοι και οι απειλές από πάνω μας, και σιγά σιγά αποκοιμιόμαστε. Και κινδυνεύουμε να πεθάνουμε. Πρέπει λοιπόν να σκουντάμε ο ένας τον άλλον.»

FREGGIDOU_30_10

*Οι Εκδόσεις Κέδρος με τη Βιβλιοθήκη Βολανάκη και το White Rabbit διοργάνωσαν συζήτηση με θέμα τα αιτήματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής έρευνας για την κρίση της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, στο βιβλίο:

«Η Έρευνα για την κρίση (2010-2014)»
τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2015 στις 8μμ

Για το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» και το πόσο καίριο παραμένει σήμερα σε σχέση με τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας -που συμμετείχαν 180 άνθρωποι των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, απαντώντας στο ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;»- μίλησαν η συγγραφέας και οι:

  • • Χριστόφορος Κάσδαγλης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
  • • Περικλής Κοροβέσης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
  • • Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης, καλλιτέχνης
  • • Χαράλαμπος Πουλόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Εργασίας στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

Επίσης και ο συγγραφέας Βαγγέλης Ραπτόπουλος παρενέβη… στη συζήτηση.

  • Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν συμβολικά στο ΚΕΘΕΑ και τη ΜΕΡΙΜΝΑ.

Περισσότερα για την έρευνα : https://afigisizois.wordpress.com/2012/12/31/ τι-πρέπει-να-κάνουμε/  – και τα αποτελέσματά της (στα ελληνικά / en français / in english): http://tvxs.gr/news/ellada/ereyna-aities-kai-lyseis-tis-krisis

(Σημείωση: Ο Δημήτρης Πουλικάκος, που αρχικά είχε ανακοινωθεί πως θα συμμετέχει στη συζήτηση, δυστυχώς δεν μπόρεσε λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων.)

DSC_0723 - Αντίγραφο(Επάνω, από αριστερά προς τα δεξιά: Περικλής Κοροβέσης, χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης, Κρυσταλία Πατούλη, Χριστόφορος Κάσδαγλης, Χαράλαμπος Πουλόπουλος)

DSC_0726 - Αντίγραφο

Επιπλέον αποσπάσματα από την συζήτηση:

DSC_0727 - Αντίγραφο

Χαράλαμπος Πουλόπουλος: Παρακολουθώ αποσβολωμένος το τι συμβαίνει

«Σήμερα, πέντε χρόνια από τότε που η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια, το σύνθημα «Ψωμί- Παιδεία-Ελευθερία» έχει γίνει δραματικά επίκαιρο.

Βαθμιαία καταργείται το δικαίωμα στην εργασία, το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα στην αξιοπρεπή διαβίωση. Οι άνεργοι αυξάνονται συνεχώς, 6,5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν ήδη στα όρια και κάτω από τα όρια της φτώχειας ή κινδυνεύουν από φτωχοποίηση, κι αυτή η κατάσταση συνεχίζεται. Κάποιοι κερδίζουν από αυτή την ιστορία, και στο όνομα των μεταρρυθμίσεων –ποιών μεταρρυθμίσεων άραγε;- επιβάλλονται πολιτικές που περιορίζουν κάθε μορφή δικαιώματος: τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, τα κοινωνικά δικαιώματα.

Φτάσαμε πλέον, σε ένα σημείο όπου οι άνθρωποι έχουν χάσει την ανθρώπινη οντότητά τους και έχουν μετατραπεί σε αριθμούς στο πλαίσιο προγραμμάτων οικονομικής ανάκαμψης με αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα. Η επιταγή του Συντάγματος για προστασία της αξίας της ανθρώπινης ζωής από την πολιτεία ως βασική της υποχρέωση παραμερίζεται. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια γίνεται φυσαρμόνικα, καθώς επιβάλλονται αλλεπάλληλα μέτρα λιτότητας και πολιτικές περιορισμού των ατομικών ελευθεριών.

Δεν είμαι αισιόδοξος και πολύ φοβάμαι ότι το επόμενο διάστημα οι αυταρχικές πολιτικές θα ενταθούν.

Δεν είναι τυχαίο το παιχνίδι που παίζεται, να υποστηρίζεται από έναν πρώην υπουργό της κυβέρνησης, ότι κάποια στελέχη του κυβερνόντος κόμματος έχουν σχέση με την τρομοκρατία και η κοινή γνώμη επικεντρώνεται σε αυτό το γεγονός, την ίδια περίοδο που παίρνονται επώδυνα μέτρα . Από αυτή την κατάσταση δείχνει να ωφελείται μια ισχνή αντιπολίτευση που επένδυσε στο δόγμα «νόμος και τάξη», αλλά και η κυβέρνηση που αναδεικνύει σε εσωτερικό εχθρό κομμάτι από τον ίδιο της τον εαυτό για να αποπροσανατολίσει τον κόσμο και να περάσει τα μέτρα. Δεν είναι τυχαίο που επαναλαμβάνονται φαινόμενα του παρελθόντος, όπου άνθρωποι που προασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα κατηγορούνται ως τρομοκράτες ή ως συνεργάτες τρομοκρατών.

Η επιθετική τακτική επίσης, που ακολούθησε η Χρυσή Αυγή στο παρελθόν, επανέρχεται στο προσκήνιο με το προσφυγικό και με την ξενοφοβική στάση που βρίσκει έδαφος στο φόβο και την οργή. Ενισχύει την ταυτότητά της και με την επιθετικότητά της απέναντι στους άλλους, προσπαθεί να σφυρηλατήσει την έννοια του «εμείς» και μιας εθνικής ταυτότητας που βασίζεται στους αποκλεισμούς, με τη βία και επιθέσεις απέναντι σε ανθρώπους που είναι αδύναμοι.

Αναρωτιέμαι, σε τι διαφέρουν τέτοιες τακτικές από το παρελθόν και από την περιστολή των δικαιωμάτων την προηγούμενη περίοδο, με πρόσχημα το καλό της πλειοψηφίας, την ώρα που η πλειοψηφία βάλλεται και βρίσκεται σε κίνδυνο από την συνεχή επιβολή των μέτρων λιτότητας;

Περικοπές σε μισθούς, σε συντάξεις, σε επιδόματα, ραγδαία ιδιωτικοποίηση της δημόσιας περιουσίας, περιστολή των δικαιωμάτων, αυτά σίγουρα δεν είναι αριστερή πολιτική.

Όμως γιατί ο κόσμος σήμερα δεν αντιδρά; Θα ήθελα εδώ να μιλήσω για μία κατάσταση που αποκαλείται «εσωτερικευμένη καταπίεση». Τον πρώτο χρόνο του μνημονίου υπήρχαν αντιδράσεις, όπως για παράδειγμα από τους Αγανακτισμένους και άλλες ομάδες πολιτών. Ωστόσο, τα απανωτά χτυπήματα έχουν εξαντλήσει τον κόσμο. Φτάσαμε κάποια στιγμή οι πολίτες να αισθάνονται ενοχή και ντροπή, και οτιδήποτε τους «δίνεται» πια, να εμφανίζεται ως δώρο!

Οι τρίμηνες ή πεντάμηνες συμβάσεις εργασίας των πεντακοσίων ευρώ, με τις οποίες είναι αδύνατον να ζήσει κανείς, εμφανίζονται ως μεταρρύθμιση. Αυτοί που οδήγησαν στην κρίση και συνεχίζουν να την τροφοδοτούν, που κερδίζουν από αυτήν εμφανίζονται ως σωτήρες, δίνοντας κάποια χρήματα υπό μορφή φιλανθρωπίας στο κράτος που καταρρέει. Η ασθένεια και η διαφορετικότητα ποινικοποιούνται, όπως περίτρανα φάνηκε με την ιστορία των οροθετικών γυναικών και συνεχίζουμε να βλέπουμε να εφαρμόζονται κοινωνικές πολιτικές του 19ο αιώνα, όπου οι φτωχοί αφήνονται στη μοίρα τους ή την φιλανθρωπία.

Η κατάσταση είναι άκρως απογοητευτική, αν και όλοι προσδοκούμε κάτι καλύτερο. Κατά τη γνώμη μου τίποτα δεν προμηνύει ότι το τέλος του 2015 θα είναι καλύτερο το τέλος του 2014.

[…]«Τι κάνουμε τώρα;» αναρωτήθηκε ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος στην αρχή της εκδήλωσης. Το ερώτημα μας φέρνει στην καρδιά της έρευνας της Κρυσταλίας Πατούλη, η οποία από το 2010 μέχρι το 2014 έθεσε σε δεκάδες επιστήμονες, καλλιτέχνες και διανοούμενους τα ερωτήματα: «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και, κυρίως, τι πρέπει να κάνουμε;».

Βλέπει κάποιος στο βιβλίο της Κρυσταλίας, ότι οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες προσδοκούσαν μια αντιμνημονιακή πολιτική, μια πολιτική ενάντια στην λιτότητα, είχαν επενδύσει στην αλληλεγγύη, στην κοινωνική δικαιοσύνη.

Πολλοί από μας από τον Ιούλιο και μετά, έχουμε υποστεί, σοκ και ματαίωση και ακόμη προσπαθούμε να συνέλθουμε και να κατανοήσουμε τι συνέβη.

Μια αριστερή κυβέρνηση έρχεται να εφαρμόσει το τρίτο μνημόνιο, μία ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική την οποία δύσκολα θα τολμούσε να εφαρμόσει ακόμα και μια δεξιά κυβέρνηση. Ψηφίσαμε αριστερά για να πάμε δεξιά.

Βλέπουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ εξελίσσεται σε ένα αυταρχικό κόμμα, σε μια μικρή ομάδα στην εξουσία, με έναν προβεβλημένο αρχηγό: Ο αρχηγός έδωσε τη μάχη, όχι ένα κόμμα ή ένα κίνημα πλέον, και κέρδισε…

Η κοινωνία όμως είναι εδώ και πολύ καιρό σε κρίση. Τώρα έρχονται τα απόνερα της προηγούμενης πενταετίας, και οι άνθρωποι αναζητούν μεσσίες. Ανέλαβε, λοιπόν, ο Τσίπρας να παίξει το ρόλο του Μεσσία. Αυτό θα δημιουργήσει –αυτή είναι η δική μου, τουλάχιστον, πρόβλεψη- μια νέα ματαίωση.

Είναι βέβαιο επίσης ότι θα ενισχυθεί η ακροδεξιά το επόμενο διάστημα. Δηλαδή, όσο απογοητεύεται ο κόσμος από την αριστερά, όλα αυτά τα γκρουπούσκουλα της ακροδεξιάς –το βλέπουμε και στην Ευρώπη- η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος. Θα έλεγα μάλιστα –γιατί έχω γράψει, όπως αναφέρθηκε ένα βιβλίο με θέμα «Κρίση, φόβος και διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής»- ότι επενδύοντας στην αλληλεγγύη, στα κινήματα, στην πρωτοπορία, επενδύοντας σε μια πολιτική ενάντια στη λιτότητα, μπορεί να έρθει κάτι καλλίτερο. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον παρακολουθώ αποσβολωμένος τα όσα συμβαίνουν.

Στο Πανεπιστήμιο όπου διδάσκω, εισαγάγαμε τα τελευταία χρόνια ένα μάθημα για την οικονομική κρίση και τις επιπτώσεις της. Το βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη είναι ένα από τα συγγράμματα που χρησιμοποιούνται, γιατί αποτελεί μια πολύ σημαντική εργασία με πλούσιο υλικό που δίνει στους φοιτητές πολλά ερεθίσματα για να διαβάσουν, να κατανοήσουν και να σκεφτούν τις αιτίες πού μας οδήγησαν στην κρίση και κάποιες εναλλακτικές προτάσεις.

Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η αλλαγή περνάει μέσα από την κρίση; Αυτό σημαίνει ότι πρέπει καταρχήν να πενθήσουμε την απώλεια του οικείου, του γνώριμου, μια ισορροπία που έχουμε κατακτήσει, ακόμα και αν είναι παθολογική – γιατί μερικές φορές μπορούμε να βρίσκουμε ισορροπία και στην πιο παθολογική κατάσταση- και να αναζητήσουμε κάτι νέο. Όμως πολύ συχνά έχουμε το φόβο ότι αυτό μπορεί να είναι χειρότερο. Κι έχουμε το άγχος για το κόστος και αν το κόστος αυτό θα είναι μεγαλύτερο από το όφελος.

Είμαστε λοιπόν σε μια κατάσταση κρίσης και κανείς νομίζω ότι δεν ξέρει τη λύση – όποιοι λένε ότι την ξέρουν ενδεχομένως είναι ευτυχείς. Η αλλαγή θα πάρει χρόνο και θα είναι μια επώδυνη διαδικασία, και σε προσωπικό και σε κοινωνικό επίπεδο. Νομίζω ότι το βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε λίγο περισσότερο τα πράγματα, βλέποντας την κατάσταση από τη σκοπιά άλλων ανθρώπων. Γι’ αυτό το προτείνω ανεπιφύλακτα σε όσους δεν το έχουν ήδη διαβάσει…».

DSC_0744 - ΑντίγραφοΠερικλής Κοροβέσης: Πολύ φοβάμαι, ότι ο Τσίπρας, θα πάρει την πορεία των δικτατόρων

Περικλής Κοροβέσης: «Θέλω να κάνω μια εισαγωγή λίγο παράξενη. Μια σύζευξη λαϊκού λόγου και λόγιου λόγου. Εγώ έχω μεγαλώσει στον Πειραιά και είχα έναν θείο ναυτεργάτη. Mια από τις κουβέντες του που μου έχουν μείνει είναι: «Περικλή, τον κωλομπαρά πρέπει να τον δεις από τα 100 μέτρα και να στρίψεις. Γιατί αν σε γαμήσει και μετά διαμαρτυρηθείς είναι αργά». Κι αυτό το συνδυάζω με το ποίημα του Καβάφη «Σοφοί δε προσιόντων», που έχει το ίδιο νόημα. Είναι ακριβώς το ίδιο νόημα.

[…] Αν θέλουμε να κάνουμε κάτι, πρέπει να δούμε αυτά που έρχονται. Αν δεν μπορούμε να δούμε αυτά που έρχονται, είμαστε χαμένοι από χέρι.
Κι αυτό που πρέπει να δούμε είναι ότι μπήκαμε σ’ ένα λούκι που δεν έχει έξοδο, ούτε σε πέντε ούτε σε δέκα, ούτε σε είκοσι χρόνια.

Δηλαδή, ό,τι είμαστε μέχρι τώρα, ξεχάστε το, αν δε βρούμε αυτό που είμαστε, και που είναι η βάση. Και η μόνη σίγουρη βάση είναι αυτό που ζήσαμε ως βίωμα, όχι ως έθνος, αλλά ως λαϊκή κουλτούρα!

Το έθνος… Τι είναι το έθνος; Ξέρει κανείς από εσάς να μου δώσει μια διεύθυνση, κανά τηλέφωνο, κανένα ιμέιλ; Που δεν ξέρω και απ’ τα ιμέιλ, έχω μεσάνυχτα… αλλά και με ένα ιμέηλ ακόμα, να γνωρίσω αυτό το έθνος!

Αλλά ξέρω τι σημαίνει «φιλέτο» στην Κω ή στη Ρόδο, που το έχουν ετοιμάσει προς πώληση στους δανειστές. Αυτή δεν είναι πατρίδα μου; Ή στην Κρήτη; Ή οπουδήποτε αλλού; Δεν είναι αυτή πατρίδα μου;

Όταν το έθνος γίνεται μια ιδεολογία τραμπουκισμού και επιτρέπει, π.χ. να χτυπάμε τους μετανάστες, αυτό το έθνος γίνεται εχθρικό και για μας που ζούμε σ’ αυτή τη χώρα.

Για να τα δούμε όλα αυτά…

Λοιπόν, νομίζω ότι σε μια στέρεη βάση, μας έχει φέρει η λαϊκή κουλτούρα, κι αυτοί που καλλιεργήσανε τη λαϊκή κουλτούρα, και την κάνανε λόγια.

Δεν θα υπήρχε ούτε Θεοδωράκης, ούτε Χατζιδάκις, ούτε τίποτα, αν δεν υπήρχε αυτό τό από κάτω της λαϊκής κουλτούρας…

Ούτε ο Μουζόφσκι… Ούτε καν ο Σοπέν δεν θα υπήρχε. Όταν ο Σοπέν γράφει για παράδειγμα τις Πολωνέζες, δεν είναι μπαλαρίνες, αλλά ωδές για την απελευθέρωση της Πολωνίας.

Λοιπόν, αν δεν μπούμε σε μια βαθειά κουλτούρα, διαμορφωμένη σ’ αυτό το χώρο της παραδοσιακής λαϊκής κουλτούρας, δεν μπορούμε να κάνουμε απολύτως τίποτα.

Διότι διαμορφώνονται γραφειοκρατίες, οι γραφειοκρατίες μπαίνουμε στην εκλογοκρατία, γίνονται εξουσία, και λειτουργούν για πάρτη τους. Δε πα΄ να είπαν τα δικά μας τα λόγια, τα δικά μας συνθήματα; Λειτουργούν για πάρτη τους! Είναι καλά αυτοί!

Και να πω κάτι, δημοσίως:

Πολύ φοβάμαι, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, θα καταλήξει σε αυταρχικό καθεστώς. Και πολύ φοβάμαι, ότι ο Τσίπρας, θα πάρει την πορεία των δικτατόρων, γιατί δεν έχει κανένα λαϊκό έρεισμα πια΄ φαίνεται από τώρα… Κι αυτό που μπορούμε να κάνουμε εμείς οι τίμιοι αριστεροί, είναι τουλάχιστον τα δακρυγόνα μας να έχουνε μια άλλη ποιότητα, δηλαδή να ξέρουμε ποιά είναι τα αριστερά δακρυγόνα και ποιά είναι τα δεξιά; […]

Πολλοί άνθρωποι που μπήκανε στην επανάσταση, δεν είχαν επαναστατήσει καθόλου! Δεν τους ενδιέφερε η επανάσταση αλλά η εξουσία.

[…] Το αριστερίστικο κίνημα στην Ελλάδα, είναι μια πτυχή που δεν προσέχτηκε ιδιαίτερα. Κατά την άποψή μου, το αριστερίστικο κίνημα υποβαθμίστηκε τόσο πολύ, ενώ είχε δημιουργήσει σκέψη. Πολλά παιδιά είχαν δημιουργήσει πολιτική σκέψη, που δεν πέρασε καν το κατώφλι της ελληνικής κοινωνίας.

Μείναμε μεταξύ μας, να κατεβαίνουμε στους δρόμους και να φωνάζουμε, σα να ‘μαστε οι λεπροί της αριστερής ιδέας.

[…] Φανταστείτε μια ριζοσπαστική αριστερά που βγαίνει από τον γαλλικό Μάη. Εγώ προέρχομαι από την ΕΔΑ. Με το Μάη του ’68 πήγα στην άκρα αριστερά. Εκεί πέρα, λοιπόν, ειδικά αυτόν τον καιρό που τακτοποιώ το αρχείο μου, βλέπω ότι υπάρχει ένας όγκος κειμένων, παρεμβάσεων, π.χ. για τη Χιλή, κείμενα, κείμενα, κείμενα… Κι αυτό που βγαίνει σαν συμπέρασμα, είναι πως αντί να διαμορφώσουμε μια αντίληψη για δράση, διαμορφώσαμε μια αντίληψη για ουτοπία, που ήταν αδύνατον να περάσει στην κοινωνία. Τι τον ένοιαζε τον άλλον, για παράδειγμα, τι γινόταν στη Χιλή; Ή αν είχε γίνει μια σφαγή στην Ινδοκίνα, ή τι έγινε στο Κονγκό, ή οτιδήποτε άλλο… Όλα αυτά τους φαινόντουσαν φούσκες, που δεν του δίνανε μια απάντηση στο δικό τους πρόβλημα. Κι αυτό δεν μπορέσαμε να το δώσουμε, γιατί θα ‘πρεπε… καλώς τα διαβάσαμε, καλώς τα ψάξαμε, καλώς τα επεξεργαστήκαμε, αλλά αυτό έπρεπε να μας δώσει ένα βήμα χορού, να χορέψουμε μαζί του. Και δεν είχαμε τον ίδιο λόγο… Δεν είχαμε τον ίδιο λόγο, συν, επιπλέον, πιστεύω, έπαιξε σημαντικό ρόλο ότι πολλοί άνθρωποι που μπήκανε στην επανάσταση, δεν είχαν επαναστατήσει καθόλου! Απλά θέλανε να ‘ναι κάτι. Γινήκανε κάτι μετά… Ο Τατούλης λόγου χάριν, από το ΕΚΚΕ ξεκίνησε, περιφερειάρχης τώρα, και πολλοί άλλοι. Δηλαδή, αυτό που τους ενδιέφερε δεν ήταν η επανάσταση, αλλά η εξουσία. Έστω και η μικρή εξουσία των 5 ατόμων που είμαστε.

Άρα λοιπόν, η επόμενη επανάσταση που εγώ προσδοκώ, θα ξεκινάει από τους ίδιους ανθρώπους που τους αφορά η ζωή τους. Και μεις, ας πούμε, κάποια τραγούδια που ξέρουμε, κάποιο χορό να προτείνουμε να ‘ναι κυκλικός, να χωράει όλους… Ενδεχόμενα μια γνώση ιστορική που σαν κίνημα είχαμε και νίκες, είχαμε και θριάμβους. Έχουν γίνει πολλά πράγματα στην ιστορία της ανθρωπότητας, αυτά θα τα δώσουμε. Αλλά στο σημείο που πάμε, ως θεωρία, δηλαδή ένα άδειο πουκάμισο και όχι ως πράξη, πρέπει να το πάμε ως πράξη, να είμαστε μέσα. Μέσα στους μετανάστες, μέσα στους εργάτες, μέσα στην κοινωνία, να μιλήσουμε την δικιά τους την γλώσσα, την γλώσσα του μπάρμπα μου του λιμενεργάτη, και εκεί πέρα να βάλουμε τις μεγάλες μας ιδέες. Αλλιώτικα δεν γίνεται! […]

Εμείς ξεβρακώνουμε την κουλτούρα μας

Εγώ πιστεύω, όταν λέμε παράδοση δεν είναι ούτε οι παππαδιές ούτε οι παππάδες, ούτε οι μαλακίες κλπ. Είναι το αλέτρι της κουλτούρας που σηκώνει από κάτω χιλιάδες χρόνια. Να μην κάνω τώρα τον φιλόλογο κλπ., αλλά ξέρουμε με σιγουριά ότι υπάρχουν παραμύθια πριν από τον Όμηρο που έχουν διασωθεί στην λαϊκή παράδοση.

[…] Είναι η δικιά μας η επαναστατική κουλτούρα, είναι η κουλτούρα του λαού. Δηλαδή, ό,τι έχει να κάνει με την κουλτούρα του λαού, είναι αυτοί οι διάφοροι μεγαλόσχημοι Μάρξ, Μπουχάριν, Μπακούνιν, Κροπότκιν κλπ., κλπ.

Στην ουσία πήγαν να εφαρμόσουν την επανάσταση που ήδη προϋπήρχε από τα λαϊκά στρώματα. Αυτά πήγανε να βάλουν σε μια άκρη. Άρα η επανάσταση είναι copyright του λαού. Οι άλλοι είπανε 5 λέξεις ωραίες, είσαι μάγκας και καλός θεωρητικός στον μαρξισμό. Δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι εξεγείρονται από κάτω, δημιουργούν, κάνουν, δείχνουν, και εμείς ανήκουμε σε αυτούς. Δεν ήρθαμε από το Χάρβαρντ να ανακαλύψουμε το Κερατσίνι. Μπορεί από το Κερατσίνι να πήγαμε στο Χάρβαρντ, καλές ήταν οι σπουδές της Ευρώπης, αλλά το Κερατσίνι είναι Κερατσίνι, δεν αλλάζει.

[…] Οπότε, πάνω σ’ αυτό, αν θέλουμε να κάνουμε κάτι, εγώ έχω μια μικρή θεωρία, το να αποκτήσουμε συνείδηση, ότι η Γαλλική Επανάσταση, έγινε από τους αβράκωτους, και μεις είμαστε στους ξεβράκωτους!

Οι αβράκωτοι από τους ξεβράκωτους έχει διαφορά σαν έννοια, γιατί εμείς ξεβρακώνουμε την κουλτούρα μας! Δηλαδή, είναι πλούσιο το ποτάμι που έχει έρθει, υπέροχοι άνθρωποι, φανταστικοί!

[…] Να μην αρχίσω να λέω τώρα ονόματα, περιπτώσεις, κείμενα, ή οτιδήποτε άλλο, αλλά αυτός ο λαός, είναι επαναστατικός, μ’ αυτούς που έχουν εκφράσει την επανάσταση, και όχι με τους γερμανοτσολιάδες!

[…] Και έχει πιο δύναμη το δικό μας το βόλι, από το δικό τους το βόλι, έστω κι αν είμαστε λίγοι. Το θαύμα του Μαραθώνα, το οποίο το μελετούν ακόμα πολεμικές σχολές, από δω από κει, ποιο ήτανε; Είχανε αδύναμο κέντρο, και ισχυρές πτέρυγες!

Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό, ήταν ότι υπερασπιζόντουσαν κάτι! Οι άλλοι ήτανε μισθοφόροι. Δεν ξέρανε γιατί πολεμάγανε, εκτός από ένα μισθό. Αλλά οι άλλοι ξέρανε γιατί πολεμάγανε.  Για έναν κόσμο υπέροχο, την Αθηναϊκή Δημοκρατία! Την υπέροχη Αθηναϊκή Δημοκρατία! […]

Αυτούς βλέπετε, αυτά φάτε!

[…] Στη χούντα ήταν σκληρά τα πράγματα. Ήταν η ξεφτίλα του νέου ανθρώπου […] Όταν έρχεται η στιγμή υπερασπίζομαι. Κι αυτό που υπερασπίζομαι; Σκεφτόμουνα. Το μόνο μου παράπτωμα ήταν ότι σκεφτόμουνα […] Εν τούτοις αυτό που δεν ήξερα και που θεωρούσα δίκαιο, είναι αυτό που με κράτησε, και δεν είπα λέξη. Χωρίς να έχω Θεό, χωρίς καμία αναφορά, χωρίς τίποτα. Και είναι ακόμα αυτός ο κόσμος που υπηρετώ.

[…] Πρέπει να πω ότι το βιβλίο της Πατούλη, μπορεί να διαβαστεί και με έναν άλλο τρόπο: Ότι 180 άνθρωποι που είχανε κάτι να πούνε, γιατί οι περισσότεροι αποκλείονται; Γιατί δεν εντάχθηκε αυτό που λένε στον πολιτικό λόγο; Δηλαδή, ακόμα και μεγάλα ονόματα, όλοι αυτοί οι άνθρωποι αποκλείστηκαν από τη διαμόρφωση της πολιτικής σκέψης στην Ελλάδα. Και έχουμε τώρα π.χ. την Τρέμη και οποιαδήποτε άλλη Τρέμη και μπορώ να πω και δεκάδες ανάλογα ονόματα που διαμορφώνουν την πολιτική σκέψη. Οπότε, μην λέμε για προβλήματα… Αυτούς βλέπετε, αυτά φάτε!

[…] Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι αν δεις όλη την ιστορία της ανθρωπότητας, έχουν κάνει τόσα θαυμαστά πράγματα, βιβλία, μουσικές, πίνακες, οτιδήποτε άλλο και λες γιατί, για το όνομα του θεού δεν ανήκουμε σε αυτή την πίστη και ανήκουμε στην τηλεόραση;

Δηλαδή, όταν δεις πραγματικούς πίνακες, που μου έχει τύχει εμένα να δω σε διάφορα μουσεία του κόσμου, είναι άλλο να δεις έναν Πικάσο ζωντανό και άλλο από ένα βιβλίο. Η δύναμη του Πικάσο και η επανάσταση του παραμένει ζωντανή μέσα από τον πίνακα. Ο πίνακας εκπέμπει, όπως και οι αγιογραφίες εκπέμπουν, όπως και τα αγάλματα τα αρχαία εκπέμπουν. Δεν είναι νεκρά. Δίνουν ζωή, φτάνει εμείς να μπορέσουμε να την πάρουμε.

Οπότε έχουμε όλη την ανθρωπότητα με το μέρος μας, με την δημιουργία της και μας κάνει κουμάντο ο Πρετεντέρης ή ο οποιοσδήποτε ασήμαντος; Είναι να καταλάβουμε την δικιά μας επιθυμία για το όμορφο που προϋπάρχει σε αυτό που έχει κάνει η ανθρωπότητα. Και από εκεί και πέρα, τι σημασία έχει αν πεθάνω εγώ σε ένα οδόφραγμα; Έχω ζήσει την ιστορία της ανθρωπότητας. Η ζωή μου ήταν μεγάλη. Η ζωή μου είχε αφομοιώσει όλους τους συντρόφους από όλες τις εποχές. Η ζωή είναι ενιαία και η ιστορία είναι ενιαία.

Άρα λοιπόν, γιατί να δεχόμαστε την σκλαβιά, γιατί στην ουσία, όταν βλέπουμε τους ανθρώπους που δεν αντιδρούν, σημαίνει ότι έχουν δεχτεί την υπάρχουσα άρχουσα νοοτροπία και τάξη. Είναι ασήμαντοι, είναι άνθρωποι που τους έχουν πατήσει το κεφάλι και υποστηρίζουν την καταπίεση τους. Δεν έχουμε σχέση εμείς με αυτούς.

Αλλά αν ανάψει φωτιά και αυτοί θα έρθουν. Να μην αρχίσω τώρα να λέω εξεγέρσεις ανά τους αιώνες. Αλλά στην ουσία, η ανθρωπότητα έτσι περνάει. Έτσι περνάει σε άλλα στάδια και έτσι διαμορφώνονται τέτοιες εκτάσεις που μόνο η μουσική μπορεί να τις πιάσει, γιατί δεν έχουν λόγο. […]Σημασία έχει πως ό,τι δημιουργείται για το κοινό καλό, για την κοινή συνείδηση είναι ελευθερία και αυτά μας χρειάζονται. Αλλά αυτό δεν έχει πολιτική έκφραση.»


Ευχαριστούμε για την απομαγνητοφώνηση τη Μαριάνθη Μαρκοπούλου, και την motamothttp://motamot.gr


Περικλής Κοροβέσης: Πολύ φοβάμαι, ότι ο Τσίπρας, θα πάρει την πορεία των δικτατόρων

DSC_0744 - ΑντίγραφοΑπόσπασμα από τη συζήτηση* με τίτλο «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» στην κρίση, και θέμα τα αιτήματα του Πολυτεχνείου σε σχέση με τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)», της Κρυσταλίας Πατούλη, Εκδόσεις Κέδρος:

Περικλής Κοροβέσης: «Θέλω να κάνω μια εισαγωγή λίγο παράξενη. Μια σύζευξη λαϊκού λόγου και λόγιου λόγου. Εγώ έχω μεγαλώσει στον Πειραιά και είχα έναν θείο ναυτεργάτη. Mια από τις κουβέντες του που μου έχουν μείνει είναι: «Περικλή, τον κωλομπαρά πρέπει να τον δεις από τα 100 μέτρα και να στρίψεις. Γιατί αν σε γαμήσει και μετά διαμαρτυρηθείς είναι αργά». Κι αυτό το συνδυάζω με το ποίημα του Καβάφη «Σοφοί δε προσιόντων», που έχει το ίδιο νόημα. Είναι ακριβώς το ίδιο νόημα.

[…] Αν θέλουμε λοπόν να κάνουμε κάτι, πρέπει να δούμε αυτά που έρχονται. Αν δεν μπορούμε να δούμε αυτά που έρχονται, είμαστε χαμένοι από χέρι.
Κι αυτό που πρέπει να δούμε είναι ότι μπήκαμε σ’ ένα λούκι που δεν έχει έξοδο, ούτε σε πέντε ούτε σε δέκα, ούτε σε είκοσι χρόνια.

Δηλαδή, ό,τι είμαστε μέχρι τώρα, ξεχάστε το, αν δε βρούμε αυτό που είμαστε, και που είναι η βάση. Και η μόνη σίγουρη βάση είναι αυτό που ζήσαμε ως βίωμα, όχι ως έθνος, αλλά ως λαϊκή κουλτούρα!

Το έθνος… Τι είναι το έθνος; Ξέρει κανείς από εσάς να μου δώσει μια διεύθυνση, κανά τηλέφωνο, κανένα ιμέιλ; Που δεν ξέρω και απ’ τα ιμέιλ, έχω μεσάνυχτα… αλλά και με ένα ιμέηλ ακόμα, να γνωρίσω αυτό το έθνος!

Αλλά ξέρω τι σημαίνει «φιλέτο» στην Κω ή στη Ρόδο, που το έχουν ετοιμάσει προς πώληση στους δανειστές. Αυτή δεν είναι πατρίδα μου; Ή στην Κρήτη; Ή οπουδήποτε αλλού; Δεν είναι αυτή πατρίδα μου;

Όταν το έθνος γίνεται μια ιδεολογία τραμπουκισμού και επιτρέπει, π.χ. να χτυπάμε τους μετανάστες, αυτό το έθνος γίνεται εχθρικό και για μας που ζούμε σ’ αυτή τη χώρα.

Για να τα δούμε όλα αυτά…

Λοιπόν, νομίζω ότι σε μια στέρεη βάση, μας έχει φέρει η λαϊκή κουλτούρα, κι αυτοί που καλλιεργήσανε τη λαϊκή κουλτούρα, και την κάνανε λόγια.

Δεν θα υπήρχε ούτε Θεοδωράκης, ούτε Χατζιδάκις, ούτε τίποτα, αν δεν υπήρχε αυτό τό από κάτω της λαϊκής κουλτούρας…

Ούτε ο Μουζόφσκι… Ούτε καν ο Σοπέν δεν θα υπήρχε. Όταν ο Σοπέν γράφει για παράδειγμα τις Πολωνέζες, δεν είναι μπαλαρίνες, αλλά ωδές για την απελευθέρωση της Πολωνίας.

Λοιπόν, αν δεν μπούμε σε μια βαθειά κουλτούρα, διαμορφωμένη σ’ αυτό το χώρο της παραδοσιακής λαϊκής κουλτούρας, δεν μπορούμε να κάνουμε απολύτως τίποτα.

Διότι διαμορφώνονται γραφειοκρατίες, οι γραφειοκρατίες μπαίνουμε στην εκλογοκρατία, γίνονται εξουσία, και λειτουργούν για πάρτη τους. Δε πα΄ να είπαν τα δικά μας τα λόγια, τα δικά μας συνθήματα; Λειτουργούν για πάρτη τους! Είναι καλά αυτοί!

Και να πω κάτι, δημοσίως:

Πολύ φοβάμαι, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, θα καταλήξει σε αυταρχικό καθεστώς. Και πολύ φοβάμαι, ότι ο Τσίπρας, θα πάρει την πορεία των δικτατόρων, γιατί δεν έχει κανένα λαϊκό έρεισμα πια΄ φαίνεται από τώρα… Κι αυτό που μπορούμε να κάνουμε εμείς οι τίμιοι αριστεροί, είναι τουλάχιστον τα δακρυγόνα μας να έχουνε μια άλλη ποιότητα, δηλαδή να ξέρουμε ποιά είναι τα αριστερά δακρυγόνα και ποιά είναι τα δεξιά; […]

Πολλοί άνθρωποι που μπήκανε στην επανάσταση, δεν είχαν επαναστατήσει καθόλου! Δεν τους ενδιέφερε η επανάσταση αλλά η εξουσία.

[…] Το αριστερίστικο κίνημα στην Ελλάδα, είναι μια πτυχή που δεν προσέχτηκε ιδιαίτερα. Κατά την άποψή μου, το αριστερίστικο κίνημα υποβαθμίστηκε τόσο πολύ, ενώ είχε δημιουργήσει σκέψη. Πολλά παιδιά είχαν δημιουργήσει πολιτική σκέψη, που δεν πέρασε καν το κατώφλι της ελληνικής κοινωνίας.

Μείναμε μεταξύ μας, να κατεβαίνουμε στους δρόμους και να φωνάζουμε, σα να ‘μαστε οι λεπροί της αριστερής ιδέας.

[…] Φανταστείτε μια ριζοσπαστική αριστερά που βγαίνει από τον γαλλικό Μάη. Εγώ προέρχομαι από την ΕΔΑ. Με το Μάη του ’68 πήγα στην άκρα αριστερά. Εκεί πέρα, λοιπόν, ειδικά αυτόν τον καιρό που τακτοποιώ το αρχείο μου, βλέπω ότι υπάρχει ένας όγκος κειμένων, παρεμβάσεων, π.χ. για τη Χιλή, κείμενα, κείμενα, κείμενα… Κι αυτό που βγαίνει σαν συμπέρασμα, είναι πως αντί να διαμορφώσουμε μια αντίληψη για δράση, διαμορφώσαμε μια αντίληψη για ουτοπία, που ήταν αδύνατον να περάσει στην κοινωνία. Τι τον ένοιαζε τον άλλον, για παράδειγμα, τι γινόταν στη Χιλή; Ή αν είχε γίνει μια σφαγή στην Ινδοκίνα, ή τι έγινε στο Κονγκό, ή οτιδήποτε άλλο… Όλα αυτά τους φαινόντουσαν φούσκες, που δεν του δίνανε μια απάντηση στο δικό τους πρόβλημα. Κι αυτό δεν μπορέσαμε να το δώσουμε, γιατί θα ‘πρεπε… καλώς τα διαβάσαμε, καλώς τα ψάξαμε, καλώς τα επεξεργαστήκαμε, αλλά αυτό έπρεπε να μας δώσει ένα βήμα χορού, να χορέψουμε μαζί του. Και δεν είχαμε τον ίδιο λόγο… Δεν είχαμε τον ίδιο λόγο, συν, επιπλέον, πιστεύω, έπαιξε σημαντικό ρόλο ότι πολλοί άνθρωποι που μπήκανε στην επανάσταση, δεν είχαν επαναστατήσει καθόλου! Απλά θέλανε να ‘ναι κάτι. Γινήκανε κάτι μετά… Ο Τατούλης λόγου χάριν, από το ΕΚΚΕ ξεκίνησε, περιφερειάρχης τώρα, και πολλοί άλλοι. Δηλαδή, αυτό που τους ενδιέφερε δεν ήταν η επανάσταση, αλλά η εξουσία. Έστω και η μικρή εξουσία των 5 ατόμων που είμαστε.

Άρα λοιπόν, η επόμενη επανάσταση που εγώ προσδοκώ, θα ξεκινάει από τους ίδιους ανθρώπους που τους αφορά η ζωή τους. Και μεις, ας πούμε, κάποια τραγούδια που ξέρουμε, κάποιο χορό να προτείνουμε να ‘ναι κυκλικός, να χωράει όλους… Ενδεχόμενα μια γνώση ιστορική που σαν κίνημα είχαμε και νίκες, είχαμε και θριάμβους. Έχουν γίνει πολλά πράγματα στην ιστορία της ανθρωπότητας, αυτά θα τα δώσουμε. Αλλά στο σημείο που πάμε, ως θεωρία, δηλαδή ένα άδειο πουκάμισο και όχι ως πράξη, πρέπει να το πάμε ως πράξη, να είμαστε μέσα. Μέσα στους μετανάστες, μέσα στους εργάτες, μέσα στην κοινωνία, να μιλήσουμε την δικιά τους την γλώσσα, την γλώσσα του μπάρμπα μου του λιμενεργάτη, και εκεί πέρα να βάλουμε τις μεγάλες μας ιδέες. Αλλιώτικα δεν γίνεται! […]

Εμείς ξεβρακώνουμε την κουλτούρα μας

Εγώ πιστεύω, όταν λέμε παράδοση δεν είναι ούτε οι παππαδιές ούτε οι παππάδες, ούτε οι μαλακίες κλπ. Είναι το αλέτρι της κουλτούρας που σηκώνει από κάτω χιλιάδες χρόνια. Να μην κάνω τώρα τον φιλόλογο κλπ., αλλά ξέρουμε με σιγουριά ότι υπάρχουν παραμύθια πριν από τον Όμηρο που έχουν διασωθεί στην λαϊκή παράδοση.

[…] Είναι η δικιά μας η επαναστατική κουλτούρα, είναι η κουλτούρα του λαού. Δηλαδή, ό,τι έχει να κάνει με την κουλτούρα του λαού, είναι αυτοί οι διάφοροι μεγαλόσχημοι Μάρξ, Μπουχάριν, Μπακούνιν, Κροπότκιν κλπ., κλπ.

Στην ουσία πήγαν να εφαρμόσουν την επανάσταση που ήδη προϋπήρχε από τα λαϊκά στρώματα. Αυτά πήγανε να βάλουν σε μια άκρη. Άρα η επανάσταση είναι copyright του λαού. Οι άλλοι είπανε 5 λέξεις ωραίες, είσαι μάγκας και καλός θεωρητικός στον μαρξισμό. Δεν είναι εκεί το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι εξεγείρονται από κάτω, δημιουργούν, κάνουν, δείχνουν, και εμείς ανήκουμε σε αυτούς. Δεν ήρθαμε από το Χάρβαρντ να ανακαλύψουμε το Κερατσίνι. Μπορεί από το Κερατσίνι να πήγαμε στο Χάρβαρντ, καλές ήταν οι σπουδές της Ευρώπης, αλλά το Κερατσίνι είναι Κερατσίνι, δεν αλλάζει.

[…] Οπότε, πάνω σ’ αυτό, αν θέλουμε να κάνουμε κάτι, εγώ έχω μια μικρή θεωρία, το να αποκτήσουμε συνείδηση, ότι η Γαλλική Επανάσταση, έγινε από τους αβράκωτους, και μεις είμαστε στους ξεβράκωτους!

Οι αβράκωτοι από τους ξεβράκωτους έχει διαφορά σαν έννοια, γιατί εμείς ξεβρακώνουμε την κουλτούρα μας! Δηλαδή, είναι πλούσιο το ποτάμι που έχει έρθει, υπέροχοι άνθρωποι, φανταστικοί!

[…] Να μην αρχίσω να λέω τώρα ονόματα, περιπτώσεις, κείμενα, ή οτιδήποτε άλλο, αλλά αυτός ο λαός, είναι επαναστατικός, μ’ αυτούς που έχουν εκφράσει την επανάσταση, και όχι με τους γερμανοτσολιάδες!

[…] Και έχει πιο δύναμη το δικό μας το βόλι, από το δικό τους το βόλι, έστω κι αν είμαστε λίγοι. Το θαύμα του Μαραθώνα, το οποίο το μελετούν ακόμα πολεμικές σχολές, από δω από κει, ποιο ήτανε; Είχανε αδύναμο κέντρο, και ισχυρές πτέρυγες!

Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό, ήταν ότι υπερασπιζόντουσαν κάτι! Οι άλλοι ήτανε μισθοφόροι. Δεν ξέρανε γιατί πολεμάγανε, εκτός από ένα μισθό. Αλλά οι άλλοι ξέρανε γιατί πολεμάγανε.  Για έναν κόσμο υπέροχο, την Αθηναϊκή Δημοκρατία! Την υπέροχη Αθηναϊκή Δημοκρατία! […]

Αυτούς βλέπετε, αυτά φάτε!

[…] Στη χούντα ήταν σκληρά τα πράγματα. Ήταν η ξεφτίλα του νέου ανθρώπου […] Όταν έρχεται η στιγμή υπερασπίζομαι. Κι αυτό που υπερασπίζομαι; Σκεφτόμουνα. Το μόνο μου παράπτωμα ήταν ότι σκεφτόμουνα […] Εν τούτοις αυτό που δεν ήξερα και που θεωρούσα δίκαιο, είναι αυτό που με κράτησε, και δεν είπα λέξη. Χωρίς να έχω Θεό, χωρίς καμία αναφορά, χωρίς τίποτα. Και είναι ακόμα αυτός ο κόσμος που υπηρετώ.

[…] Πρέπει να πω ότι το βιβλίο της Πατούλη, μπορεί να διαβαστεί και με έναν άλλο τρόπο: Ότι 180 άνθρωποι που είχανε κάτι να πούνε, γιατί οι περισσότεροι αποκλείονται; Γιατί δεν εντάχθηκε αυτό που λένε στον πολιτικό λόγο; Δηλαδή, ακόμα και μεγάλα ονόματα, όλοι αυτοί οι άνθρωποι αποκλείστηκαν από τη διαμόρφωση της πολιτικής σκέψης στην Ελλάδα. Και έχουμε τώρα π.χ. την Τρέμη και οποιαδήποτε άλλη Τρέμη και μπορώ να πω και δεκάδες ανάλογα ονόματα που διαμορφώνουν την πολιτική σκέψη. Οπότε, μην λέμε για προβλήματα… Αυτούς βλέπετε, αυτά φάτε!

[…] Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι αν δεις όλη την ιστορία της ανθρωπότητας, έχουν κάνει τόσα θαυμαστά πράγματα, βιβλία, μουσικές, πίνακες, οτιδήποτε άλλο και λες γιατί, για το όνομα του θεού δεν ανήκουμε σε αυτή την πίστη και ανήκουμε στην τηλεόραση;

Δηλαδή, όταν δεις πραγματικούς πίνακες, που μου έχει τύχει εμένα να δω σε διάφορα μουσεία του κόσμου, είναι άλλο να δεις έναν Πικάσο ζωντανό και άλλο από ένα βιβλίο. Η δύναμη του Πικάσο και η επανάσταση του παραμένει ζωντανή μέσα από τον πίνακα. Ο πίνακας εκπέμπει, όπως και οι αγιογραφίες εκπέμπουν, όπως και τα αγάλματα τα αρχαία εκπέμπουν. Δεν είναι νεκρά. Δίνουν ζωή, φτάνει εμείς να μπορέσουμε να την πάρουμε.

Οπότε έχουμε όλη την ανθρωπότητα με το μέρος μας, με την δημιουργία της και μας κάνει κουμάντο ο Πρετεντέρης ή ο οποιοσδήποτε ασήμαντος; Είναι να καταλάβουμε την δικιά μας επιθυμία για το όμορφο που προϋπάρχει σε αυτό που έχει κάνει η ανθρωπότητα. Και από εκεί και πέρα, τι σημασία έχει αν πεθάνω εγώ σε ένα οδόφραγμα; Έχω ζήσει την ιστορία της ανθρωπότητας. Η ζωή μου ήταν μεγάλη. Η ζωή μου είχε αφομοιώσει όλους τους συντρόφους από όλες τις εποχές. Η ζωή είναι ενιαία και η ιστορία είναι ενιαία.

Άρα λοιπόν, γιατί να δεχόμαστε την σκλαβιά, γιατί στην ουσία, όταν βλέπουμε τους ανθρώπους που δεν αντιδρούν, σημαίνει ότι έχουν δεχτεί την υπάρχουσα άρχουσα νοοτροπία και τάξη. Είναι ασήμαντοι, είναι άνθρωποι που τους έχουν πατήσει το κεφάλι και υποστηρίζουν την καταπίεση τους. Δεν έχουμε σχέση εμείς με αυτούς.

Αλλά αν ανάψει φωτιά και αυτοί θα έρθουν. Να μην αρχίσω τώρα να λέω εξεγέρσεις ανά τους αιώνες. Αλλά στην ουσία, η ανθρωπότητα έτσι περνάει. Έτσι περνάει σε άλλα στάδια και έτσι διαμορφώνονται τέτοιες εκτάσεις που μόνο η μουσική μπορεί να τις πιάσει, γιατί δεν έχουν λόγο. […] Σημασία έχει πως ό,τι δημιουργείται για το κοινό καλό, για την κοινή συνείδηση είναι ελευθερία και αυτά μας χρειάζονται. Αλλά αυτό δεν έχει πολιτική έκφραση.»

FREGGIDOU_30_10

*Οι Εκδόσεις Κέδρος με τη Βιβλιοθήκη Βολανάκη και το White Rabbit διοργάνωσαν συζήτηση με θέμα τα αιτήματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής έρευνας για την κρίση της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, στο βιβλίο:

«Η Έρευνα για την κρίση (2010-2014)»
τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2015 στις 8μμ

Για το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» και το πόσο καίριο παραμένει σήμερα σε σχέση με τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας -που συμμετείχαν 180 άνθρωποι των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, απαντώντας στο ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;»- μίλησαν η συγγραφέας και οι:

  • • Χριστόφορος Κάσδαγλης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
  • • Περικλής Κοροβέσης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
  • • Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης, καλλιτέχνης
  • • Χαράλαμπος Πουλόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Εργασίας στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

Επίσης και ο συγγραφέας Βαγγέλης Ραπτόπουλος παρενέβη… στη συζήτηση.

  • Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν συμβολικά στο ΚΕΘΕΑ και τη ΜΕΡΙΜΝΑ.

Περισσότερα για την έρευνα : https://afigisizois.wordpress.com/2012/12/31/ τι-πρέπει-να-κάνουμε/  – και τα αποτελέσματά της (στα ελληνικά / en français / in english): http://tvxs.gr/news/ellada/ereyna-aities-kai-lyseis-tis-krisis

(Σημείωση: Ο Δημήτρης Πουλικάκος, που αρχικά είχε ανακοινωθεί πως θα συμμετέχει στη συζήτηση, δυστυχώς δεν μπόρεσε λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων.)

DSC_0723 - Αντίγραφο(Επάνω, από αριστερά προς τα δεξιά: Περικλής Κοροβέσης, χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης, Κρυσταλία Πατούλη, Χριστόφορος Κάσδαγλης, Χαράλαμπος Πουλόπουλος)

DSC_0726 - Αντίγραφο

Επιπλέον αποσπάσματα από την συζήτηση:

DSC_0727 - Αντίγραφο

Χαράλαμπος Πουλόπουλος: Παρακολουθώ αποσβολωμένος το τι συμβαίνει

«Σήμερα, πέντε χρόνια από τότε που η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια, το σύνθημα «Ψωμί- Παιδεία-Ελευθερία» έχει γίνει δραματικά επίκαιρο.

Βαθμιαία καταργείται το δικαίωμα στην εργασία, το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα στην αξιοπρεπή διαβίωση. Οι άνεργοι αυξάνονται συνεχώς, 6,5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν ήδη στα όρια και κάτω από τα όρια της φτώχειας ή κινδυνεύουν από φτωχοποίηση, κι αυτή η κατάσταση συνεχίζεται. Κάποιοι κερδίζουν από αυτή την ιστορία, και στο όνομα των μεταρρυθμίσεων –ποιών μεταρρυθμίσεων άραγε;- επιβάλλονται πολιτικές που περιορίζουν κάθε μορφή δικαιώματος: τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, τα κοινωνικά δικαιώματα.

Φτάσαμε πλέον, σε ένα σημείο όπου οι άνθρωποι έχουν χάσει την ανθρώπινη οντότητά τους και έχουν μετατραπεί σε αριθμούς στο πλαίσιο προγραμμάτων οικονομικής ανάκαμψης με αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα. Η επιταγή του Συντάγματος για προστασία της αξίας της ανθρώπινης ζωής από την πολιτεία ως βασική της υποχρέωση παραμερίζεται. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια γίνεται φυσαρμόνικα, καθώς επιβάλλονται αλλεπάλληλα μέτρα λιτότητας και πολιτικές περιορισμού των ατομικών ελευθεριών.

Δεν είμαι αισιόδοξος και πολύ φοβάμαι ότι το επόμενο διάστημα οι αυταρχικές πολιτικές θα ενταθούν.

Δεν είναι τυχαίο το παιχνίδι που παίζεται, να υποστηρίζεται από έναν πρώην υπουργό της κυβέρνησης, ότι κάποια στελέχη του κυβερνόντος κόμματος έχουν σχέση με την τρομοκρατία και η κοινή γνώμη επικεντρώνεται σε αυτό το γεγονός, την ίδια περίοδο που παίρνονται επώδυνα μέτρα . Από αυτή την κατάσταση δείχνει να ωφελείται μια ισχνή αντιπολίτευση που επένδυσε στο δόγμα «νόμος και τάξη», αλλά και η κυβέρνηση που αναδεικνύει σε εσωτερικό εχθρό κομμάτι από τον ίδιο της τον εαυτό για να αποπροσανατολίσει τον κόσμο και να περάσει τα μέτρα. Δεν είναι τυχαίο που επαναλαμβάνονται φαινόμενα του παρελθόντος, όπου άνθρωποι που προασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα κατηγορούνται ως τρομοκράτες ή ως συνεργάτες τρομοκρατών.

Η επιθετική τακτική επίσης, που ακολούθησε η Χρυσή Αυγή στο παρελθόν, επανέρχεται στο προσκήνιο με το προσφυγικό και με την ξενοφοβική στάση που βρίσκει έδαφος στο φόβο και την οργή. Ενισχύει την ταυτότητά της και με την επιθετικότητά της απέναντι στους άλλους, προσπαθεί να σφυρηλατήσει την έννοια του «εμείς» και μιας εθνικής ταυτότητας που βασίζεται στους αποκλεισμούς, με τη βία και επιθέσεις απέναντι σε ανθρώπους που είναι αδύναμοι.

Αναρωτιέμαι, σε τι διαφέρουν τέτοιες τακτικές από το παρελθόν και από την περιστολή των δικαιωμάτων την προηγούμενη περίοδο, με πρόσχημα το καλό της πλειοψηφίας, την ώρα που η πλειοψηφία βάλλεται και βρίσκεται σε κίνδυνο από την συνεχή επιβολή των μέτρων λιτότητας;

Περικοπές σε μισθούς, σε συντάξεις, σε επιδόματα, ραγδαία ιδιωτικοποίηση της δημόσιας περιουσίας, περιστολή των δικαιωμάτων, αυτά σίγουρα δεν είναι αριστερή πολιτική.

Όμως γιατί ο κόσμος σήμερα δεν αντιδρά; Θα ήθελα εδώ να μιλήσω για μία κατάσταση που αποκαλείται «εσωτερικευμένη καταπίεση». Τον πρώτο χρόνο του μνημονίου υπήρχαν αντιδράσεις, όπως για παράδειγμα από τους Αγανακτισμένους και άλλες ομάδες πολιτών. Ωστόσο, τα απανωτά χτυπήματα έχουν εξαντλήσει τον κόσμο. Φτάσαμε κάποια στιγμή οι πολίτες να αισθάνονται ενοχή και ντροπή, και οτιδήποτε τους «δίνεται» πια, να εμφανίζεται ως δώρο!

Οι τρίμηνες ή πεντάμηνες συμβάσεις εργασίας των πεντακοσίων ευρώ, με τις οποίες είναι αδύνατον να ζήσει κανείς, εμφανίζονται ως μεταρρύθμιση. Αυτοί που οδήγησαν στην κρίση και συνεχίζουν να την τροφοδοτούν, που κερδίζουν από αυτήν εμφανίζονται ως σωτήρες, δίνοντας κάποια χρήματα υπό μορφή φιλανθρωπίας στο κράτος που καταρρέει. Η ασθένεια και η διαφορετικότητα ποινικοποιούνται, όπως περίτρανα φάνηκε με την ιστορία των οροθετικών γυναικών και συνεχίζουμε να βλέπουμε να εφαρμόζονται κοινωνικές πολιτικές του 19ο αιώνα, όπου οι φτωχοί αφήνονται στη μοίρα τους ή την φιλανθρωπία.

Η κατάσταση είναι άκρως απογοητευτική, αν και όλοι προσδοκούμε κάτι καλύτερο. Κατά τη γνώμη μου τίποτα δεν προμηνύει ότι το τέλος του 2015 θα είναι καλύτερο το τέλος του 2014.

[…]«Τι κάνουμε τώρα;» αναρωτήθηκε ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος στην αρχή της εκδήλωσης. Το ερώτημα μας φέρνει στην καρδιά της έρευνας της Κρυσταλίας Πατούλη, η οποία από το 2010 μέχρι το 2014 έθεσε σε δεκάδες επιστήμονες, καλλιτέχνες και διανοούμενους τα ερωτήματα: «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και, κυρίως, τι πρέπει να κάνουμε;».

Βλέπει κάποιος στο βιβλίο της Κρυσταλίας, ότι οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες προσδοκούσαν μια αντιμνημονιακή πολιτική, μια πολιτική ενάντια στην λιτότητα, είχαν επενδύσει στην αλληλεγγύη, στην κοινωνική δικαιοσύνη.

Πολλοί από μας από τον Ιούλιο και μετά, έχουμε υποστεί, σοκ και ματαίωση και ακόμη προσπαθούμε να συνέλθουμε και να κατανοήσουμε τι συνέβη.

Μια αριστερή κυβέρνηση έρχεται να εφαρμόσει το τρίτο μνημόνιο, μία ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική την οποία δύσκολα θα τολμούσε να εφαρμόσει ακόμα και μια δεξιά κυβέρνηση. Ψηφίσαμε αριστερά για να πάμε δεξιά.

Βλέπουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ εξελίσσεται σε ένα αυταρχικό κόμμα, σε μια μικρή ομάδα στην εξουσία, με έναν προβεβλημένο αρχηγό: Ο αρχηγός έδωσε τη μάχη, όχι ένα κόμμα ή ένα κίνημα πλέον, και κέρδισε…

Η κοινωνία όμως είναι εδώ και πολύ καιρό σε κρίση. Τώρα έρχονται τα απόνερα της προηγούμενης πενταετίας, και οι άνθρωποι αναζητούν μεσσίες. Ανέλαβε, λοιπόν, ο Τσίπρας να παίξει το ρόλο του Μεσσία. Αυτό θα δημιουργήσει –αυτή είναι η δική μου, τουλάχιστον, πρόβλεψη- μια νέα ματαίωση.

Είναι βέβαιο επίσης ότι θα ενισχυθεί η ακροδεξιά το επόμενο διάστημα. Δηλαδή, όσο απογοητεύεται ο κόσμος από την αριστερά, όλα αυτά τα γκρουπούσκουλα της ακροδεξιάς –το βλέπουμε και στην Ευρώπη- η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος. Θα έλεγα μάλιστα –γιατί έχω γράψει, όπως αναφέρθηκε ένα βιβλίο με θέμα «Κρίση, φόβος και διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής»- ότι επενδύοντας στην αλληλεγγύη, στα κινήματα, στην πρωτοπορία, επενδύοντας σε μια πολιτική ενάντια στη λιτότητα, μπορεί να έρθει κάτι καλλίτερο. Ωστόσο, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον παρακολουθώ αποσβολωμένος τα όσα συμβαίνουν.

Στο Πανεπιστήμιο όπου διδάσκω, εισαγάγαμε τα τελευταία χρόνια ένα μάθημα για την οικονομική κρίση και τις επιπτώσεις της. Το βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη είναι ένα από τα συγγράμματα που χρησιμοποιούνται, γιατί αποτελεί μια πολύ σημαντική εργασία με πλούσιο υλικό που δίνει στους φοιτητές πολλά ερεθίσματα για να διαβάσουν, να κατανοήσουν και να σκεφτούν τις αιτίες πού μας οδήγησαν στην κρίση και κάποιες εναλλακτικές προτάσεις.

Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η αλλαγή περνάει μέσα από την κρίση; Αυτό σημαίνει ότι πρέπει καταρχήν να πενθήσουμε την απώλεια του οικείου, του γνώριμου, μια ισορροπία που έχουμε κατακτήσει, ακόμα και αν είναι παθολογική – γιατί μερικές φορές μπορούμε να βρίσκουμε ισορροπία και στην πιο παθολογική κατάσταση- και να αναζητήσουμε κάτι νέο. Όμως πολύ συχνά έχουμε το φόβο ότι αυτό μπορεί να είναι χειρότερο. Κι έχουμε το άγχος για το κόστος και αν το κόστος αυτό θα είναι μεγαλύτερο από το όφελος.

Είμαστε λοιπόν σε μια κατάσταση κρίσης και κανείς νομίζω ότι δεν ξέρει τη λύση – όποιοι λένε ότι την ξέρουν ενδεχομένως είναι ευτυχείς. Η αλλαγή θα πάρει χρόνο και θα είναι μια επώδυνη διαδικασία, και σε προσωπικό και σε κοινωνικό επίπεδο. Νομίζω ότι το βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε λίγο περισσότερο τα πράγματα, βλέποντας την κατάσταση από τη σκοπιά άλλων ανθρώπων. Γι’ αυτό το προτείνω ανεπιφύλακτα σε όσους δεν το έχουν ήδη διαβάσει…».

????????????????????????????????????

Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης: Πιστεύω ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα έρθει με ζύμωση από τα κάτω

«[…] Νομίζω ότι το πράγμα το βλέπουμε χωρικά και χρονικά πολύ ενταγμένο, και είναι καλύτερα να το δούμε πιο μακροσκοπικά. Γιατί όπως είπε ο Αριστοτέλης, «Ἀναιρουμένου τοῦ ὅλου οὐκ ἔσται ποῦς οὐδέ χεῖρες», δηλαδή όταν δεν υπάρχει το όλον δεν υπάρχουν ούτε πόδια ούτε χέρια. Δε με αφορά καθόλου το εθνικό συμφέρον. Ας πάρουμε τον άνθρωπο ως ύπαρξη. Κι όπως είπε ο Σαρτρ, η ύπαρξη προηγείται της ουσίας. Ποια είναι η διαφορά του πολίτη από τον καταναλωτή; Η διακρισιμότητα!

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Από τη δεκαετία του ’90 καταλαβαίνω ότι τα πράγματα δεν πάνε καλά. Οργίζομαι μέσα από την τραγουδοποιϊα και την αρθογραφία, λέω ότι μαστιζόμαστε από αδυσώπητη κρίση. Όλοι με παίρνουνε στο ψιλό. Όλοι γελάνε μαζί μου.

Αλλά είναι πολύ απλό. Βλέπω ένα στρώμα στα σύννεφα και κοιμούνται όλοι με εορτοδάνεια και διακοποδάνεια για μαξιλάρι, και τα πόδια του κρεβατιού δεν υπάρχουν. Δηλαδή, είχα τρελαθεί. Έλεγα, που πάτε όλοι; Είσαστε βαθιά πτωχευμένοι, πολιτικά, ηθικά και αισθητικά. Δηλαδή, το πολιτικόν είναι οικονομικό και το οικονομικόν είναι ηθικό και το ηθικόν είναι αισθητικόν.

Οπότε λοιπόν κατάλαβα, ότι έχουν πέσει όλοι σε μια μαρμίτα της παραφροσύνης, μια μαρμίτα ομαδικής ευμάρειας. Εδώ και είκοσι χρόνια ουρλιάζω αυτό το πράγμα. Οι αιτίες είναι βαθιές.

Καταλαβαίνετε πολύ καλά, ότι αν θέλουμε να τοποθετήσουμε το ζήτημα, πρέπει να το τοποθετήσουμε σε μια πιο πρωταρχική βάση. Δηλαδή, έχουμε να κάνουμε με Βαλκάνια, και τα Βαλκάνια αν με ρωτήσετε τι είναι, θα σας πω ότι είναι Ευρασία. Εθιμικά και διοικητικά.

Ευρασία, είναι, τι; Αυτή τη στιγμή οποιοσδήποτε Οθωμανός ξέρει τους δυο πυλώνες της ελληνικής διοίκησης. Δηλαδή, ρουσφέτ και μπαξίς.

Πρέπει να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει. Τι ακριβώς συμβαίνει στον άνθρωπο του 21ου αιώνα. Ο άνθρωπος στον 21ου αιώνα μην ξεχνάτε ότι το 1871 η Γερμανία αποκτά πρώτη φορά εθνικό κράτος, θα ‘τανε πολύ μεγάλη κουβέντα να αναλύσουμε το συλλογικό φαντασιακό των νεόδμητων λαών της Ευρώπης, που παίζει καθοριστικό ρόλο τον 19ο και 20ο αιώνα, και επίσης την εξής ειδοποιό διαφορά που είναι ότι ο άνθρωπος για πρώτη φορά ζει με τον τρόμο της Ιστορίας. Δηλαδή, ο κυκλικός χρόνος αντικαθίσταται με τον γραμμικό χρόνο, και ο άνθρωπος υπόκειται στον έλεγχο και στο βάρος της ιστορίας. Αυτό είναι αδυσώπητο.

Ερχόμαστε στη δεκαετία του ΄60 που είναι η πρώτη φορά που τα παιδιά μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αμφισβητούν τους γονείς τους. Τότε για πρώτη φορά γίνεται έξαρση καλλιτεχνικών κινημάτων, πνευματικών κινημάτων, κοινωνικών κινημάτων, και πρώτη φορά, μοναδική στην ιστορία του πλανήτη, έχουμε σμίκρυνση του χάσματος πλουσίων – φτωχών.

Και ερχόμαστε τώρα στην Ελλάδα, ας πούμε, του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν καταλαβαίνω πως απογοητευτήκατε. Το καταλαβαίνω, αλλά δεν καταλαβαίνω πως γοητευτήκατε. Δηλαδή, δεν το καταλαβαίνω. Πριν από λίγο καιρό, πριν από ένα μήνα, έκανε η Αμίτα μόσιον γιορτή και μάζεψε 65 χιλιάδες αλλαλάζοντες νεολαίους. Δεν το καταλαβαίνω. Δηλαδή, τα ανθρώπινα συστήματα είναι χαοτικά συστήματα. Για να βγει μια φυσαλίδα εμπνευσμένης διαχείρισης των κοινωνικών αγαθών πρέπει να βράσει από κάτω ένα υγρό. Ποιο υγρό είδατε να βράζει από κάτω για να βγάλει φυσαλίδα; Δεν το καταλαβαίνω αυτό το πράγμα…

Τώρα, το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» του Πολυτεχνείου, κι αυτό που θύμισε* η Κρυσταλία με τα όνειρα του Κουροσάβα, ότι περπατώντας στο παγωμένο χιόνι πρέπει να σκουντιόμαστε για να μην κοιμηθούμε/πεθάνουμε, τι μετράει τη θερμοκρασία; Ελάτε παιδιά! Η θερμοκρασία μετρά την κίνηση! Η θερμοκρασία μετρά δηλαδή τι πράγμα; Πόσο κινητικό είναι ένα σύστημα! Αν είναι παγωμένο, σημαίνει, ότι τα μόρια, είναι κουρνιασμένα σα τσι όρνιθες, σα τσι κότες πού ‘χουν αρρωστήσει, και πεθαίνουνε μέσα στον πάγο.

Οπότε, λοιπόν, το καταλαβαίνετε πολύ καλά, ότι […] ζούμε μια αποφορά πλανητικής εσωστρέφειας, μετά τη δεκαετία του ’60, κι αυτό που είπε ο Περικλής συμφωνώ απολύτως, ότι η κατάσταση θ’ αρχίσει να αλλάζει όταν γίνουμε υπέρμαχοι μιας μετα-ιστορικής ερμηνείας, δηλαδή ρηξικέλευθη – για όσους ασχολούνται με τον ιστορικισμό-, μιας αιώνιας αναγέννησης.

Πιστεύω ότι ο άνθρωπος του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού… Καταλαβαίνετε ότι η κατάσταση άλλαξε από τις αρχές του ΄70, τότε έχουμε την επικυριαρχία των αγορών, δηλαδή μορφώματα που καταργούν την ιστορική μνήμη. Αυτό είναι τρομερό! Δηλαδή αν το εμβαθύνετε, μορφώματα που αλλάζουν ονόματα και υποστάσεις, καθορίζουν το βασικό φαντασιακό που θέσμισε η Αρχαία Τραγωδία, όπως είναι η μοίρα, τότε μπορεί να καταλάβετε τι ακριβώς εννοώ.

Πιστεύω ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα έρθει με ζύμωση από τα κάτω, ότι οι κοινωνίες του μέλλοντος θα ‘ναι κοινωνίες λιγότερο δαπανηρές, σε ενέργεια. Και ποιες είναι οι λιγότερο δαπανηρές κοινωνίες σε ενέργεια;

Κοιτάξτε να δείτε. Από την μικρή μου εμπειρία, κι από το λίγο μυαλό που διαθέτω, είναι οι κοινωνίες του «Όπως με θωρείς με γράψε». Του ότι έχω, αυτό καταθέτω ανά πάσα στιγμή. Δηλαδή οι κοινωνίες του ανθρώπου γιουνιβερσάλις, του ανθρώπου που δεν σκέπτεται τι θα πει. Γιατί, το να πω εγώ την αλήθεια, σημαίνει ότι το πρώτο που ήρθε στο μυαλό, λόγω λογικής διαλεκτικής ή ας πούμε παρόρμησης της στιγμής είναι μια πολύ οικονομική συνθήκη. Γιατί εάν πω ένα ψέμα, πρέπει να θυμάμαι τι είπα στον καθέναν, κι αυτό το πράγμα σημαίνει μια δυσλειτουργία, μια σπατάλη αποθήκευσης, μια σπατάλη ενέργειας.

Οπότε δηλαδή με την έννοια του όρου ότι ο καλλιτέχνης είναι κέντρο αφηγηματικής βαρύτητας, η καλλιτεχνική πραγμάτωση ενός νέου ανθρωπολογικού τύπου, το βασικό δηλαδή, είναι να μπορούμε να κάνουμε παρέα μόνο με ανθρώπους που είμαστε περήφανοι γι’ αυτούς.»


  • Αναφορά σε απόσπασμα από την συμμετοχή στην εν λόγω έρευνα της κλινικού ψυχολόγου και ψυχοθεραπεύτριας Ελένης Νίνα: «Έχουμε πόλεμο αξιών και αρχών. Υπάρχουν λοιπόν πολλών ειδών πόλεμοι και πολλών ειδών θάνατοι. Και ο λήθαργος είναι ένα βήμα πριν το θάνατο. Θυμίζει τα Όνειρα του Κουροσάβα που σε ένα σημείο της ταινίας βλέπουμε τους ανθρώπους να βαδίζουν μέσα στη χιονοθύελα και σιγά σιγά κουράζονται και αρχίζουν να αποκοιμούνται… ενώ ο αρχηγός της αποστολής προσπαθεί να τους ξυπνήσει για να μην πεθάνουν. Κάπως έτσι είναι και σήμερα. Πέφτει το χιόνι, πέφτουν δηλαδή συνεχώς όλα αυτά τα μέτρα, πέφτουν οι ενοχές, οι φόβοι και οι απειλές από πάνω μας, και σιγά σιγά αποκοιμιόμαστε. Και κινδυνεύουμε να πεθάνουμε. Πρέπει λοιπόν να σκουντάμε ο ένας τον άλλον.»

Ευχαριστούμε για την απομαγνητοφώνηση τη Μαριάνθη Μαρκοπούλου, και την motamothttp://motamot.gr


«Θα πρέπει να οργανωθεί και διεξαχθεί πλατιά ένας δημόσιος πολιτικός διάλογος»

Απόσπασμα από το άρθρο του Γιώργου Κολέμπα: Τα «μνημόνια» δε μας σώζουν, η «ανάπτυξη» δεν έρχεται, τι περιμένουμε;

Οι περισσότεροι Νεοέλληνες περιμένουμε μετέωροι και άπρακτοι τη λύση από μια «κυβέρνηση κοινωνικής σωτηρίας» της αριστεράς ή της «εθνικής ενότητας» με τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου, για να μας λύσει όλα τα προβλήματα!

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως χώρα δε θα λυθούν αν δεν σταματήσουμε να είμαστε διαχειριζόμενα αντικείμενα της πολιτικής, καταναλωτές-όπως έχουμε συνηθίσει-των προγραμμάτων των κομμάτων.
Θα χρειασθεί να «ξεβολευθούμε»-ακόμα και όσοι βολεύονται ακόμα-και να γίνουμε οι ίδιοι υποκείμενα της πολιτικής! Να διαμορφώσουμε ένα νέο είδος πολιτικής που θα στοχεύει στην ευζωία 1 μας-και όχι στην «ευημερία» τους.

[…] Είναι φανερό όμως ότι για να προχωρήσουμε σαν ελληνική κοινωνία σε μια τέτοια κατεύθυνση, θα πρέπει να οργανωθεί και διεξαχθεί πλατιά ένας δημόσιος πολιτικός διάλογος, όπως αυτός που ξεκίνησε να δημοσιεύεται στο Tvxs το 2010 από την Κρυσταλία Πατούλη στα πλαίσια της ακτιβιστικής της έρευνας που τα αποτελέσματά της κυκλοφόρησαν στο βιβλίο:  Η Έρευνα για την Κρίση (2010-2014), Εκδ. Κέδρος. Αυτή τη φορά όμως  σε επίπεδο πολιτών, μέσα από κάθε είδους συνελεύσεις και συμβούλια, μέσα στα υπάρχοντα εγχειρήματα των πιο πάνω αναφερομένων κινημάτων κ.λπ, ώστε να προκύψει «από τα κάτω» ένα συγκεκριμένο ελκυστικό για πλειοψηφίες πρόγραμμα μετάβασης. Το πρώτο βήμα θα είναι η δημιουργία της δημόσιας αυτής σφαίρας όπου θα λάβει χώρα αυτός ο διάλογος.
Γιώργος Κολέμπας
topikopoiisi.blogspot.com

Δείτε επίσης:

ereyna gia tin krisi_video_patouli

«[…] Για την επιμόρφωση των αρμοδίων;» Χαρίκλεια Δημακοπούλου – Εστία

«[…] Είναι ενδιαφέρον ότι οι συμμετασχόντες στην έρευνα φαίνεται να διακρίνουν σαφώς τα αίτια της γεννήσεώς της και να αντιλαμβάνονται τα λάθη που εσημειώθησαν, προτείνουν κάποιες λύσεις που δεν απέχουν από αυτό που ο καθένας θα θεωρούσε λογικό, αλλά δεν φαίνεται να εισακούωνται από τους αρμόδιους. Ίσως τα έσοδα του βιβλίου έπρεπε να διατεθούν για την επιμόρφωση των αρμοδιών;»

Χαρίκλεια Δημακοπούλου, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Εστία», 21.3.2015

ereyna gia ti krisi_patouli_estia

Η έρευνα για την κρίση 2010 - 2014

Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014

Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε; Απαντούν 180 πρόσωπα των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών

Κρυσταλία Πατούλη

Κέδρος, 2014
472 σελ.

Από τον Αύγουστο του 2010 μέχρι σήμερα 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Eπιστημών και των Tεχνών απαντούν στην Κρυσταλία Πατούλη με βάση το ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;» και 19 πρόσωπα από αυτά απαντούν σε υποερωτήματα ανάλογα με την επικαιρότητα, στο πλαίσιο της έρευνας που δημοσιεύτηκε στο tvxs.gr, δημιουργώντας έναν δημόσιο διάλογο με πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις. Τα συμπεράσματα της έρευνας παρουσιάζονται αναλυτικά στο ανά χείρας βιβλίο.

Τα έσοδα της παρούσας έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση, και στη ΜΕΡΙΜΝΑ, που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

«Το παρόν βιβλίο, εστιάζοντας στον χωρίς παρωπίδες διάλογο, δίνει στον αναγνώστη τη δυνατότητα να αξιολογήσει ο ίδιος τα γεγονότα, μακριά από επεμβάσεις χειραγωγικού χαρακτήρα που διαστρεβλώνουν την αλήθεια, εμποδίζοντας τις διαδικασίες συγκρότησης συλλογικής συνείδησης, εκ των ων ουκ άνευ για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αιτίων αλλά και των συνεπειών της κρίσης.»
Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου

Κριτικές – Παρουσιάσεις
Χαρίκλεια Δημακοπούλου, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Εστία», 21.3.2015

Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, diastixo.gr, 18.3.2015

Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Fractal», Φεβρουάριος 2015

Τασούλα Βερβενιώτη, Μια φυγή προς τα εμπρός…, tvxs.gr, 21.12.2014

Στέλιος Κούλογλου, Σαν λίγο κάρβουνο στο μεγάλο τρένο της αλλαγής, tvxs.gr, 15.12.2014

Ζήσης Παπαδημητρίου, Σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου, tvxs.gr, 15.12.2014

Κρυσταλία Πατούλη, Tο οδοιπορικό της διεξαγωγής της Έρευνας για την κρίση (2010-2014), tvxs.gr, 14.12.2014

«Καλό θα ήταν ο κ. υπουργός να ρίξει μια ματιά…» Περικλής Κοροβέσης

korovesis«Καλό θα ήταν ο κ. υπουργός να ρίξει μια ματιά στο εξαίρετο βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη «Η Ερευνα για την κρίση» (εκδόσεις Κέδρος). Εκεί υπάρχουν οι απόψεις 180 προσώπων των Γραμμάτων, των Τεχνών και των Επιστημών. Και όλα αυτά άπτονται των προβλημάτων πολιτισμού. Εξαίρετη η μουσική του Ξαρχάκου. Ξέρουμε όμως πώς σκέφτεται ο ίδιος για την κρίση και τον πολιτισμό; Υπέροχος ο χαΐνης Δημήτρης Αποστολάκης, μήπως έχει να μας προτείνει μια κάποια εναλλακτική λύση; Τη Δήμητρα Γαλάνη την αγαπάμε όλοι. Μήπως έχει πρωτοποριακές πολιτικές σκέψεις; Σταματάω εδώ, γιατί στην τύχη διάλεξα τρία ονόματα. Σ’ αυτό το βιβλίο, ένα είδος εγκυκλοπαίδειας της σύγχρονης ελληνικής σκέψης, δεν μετέχουν πολιτικοί. Μια πρωτότυπη και πανέξυπνη ιδέα που απαιτούσε πολύ κόπο για να πραγματοποιηθεί. Εντούτοις δεν βρέθηκαν ούτε έντυπα ούτε sites να τη φιλοξενήσουν. Κι αυτό χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία. Ο,τι είναι καινούργιο το θεωρεί λάθος γιατί υπερβαίνει τα στερεότυπα. Ευτυχώς βρέθηκε το TVXS της εποχής του Κούλογλου και αυτά τα κείμενα έπαιζαν από το 2010 έως το 2014. Και ευτυχώς βρέθηκε ο κλασικός για όλους μας εκδοτικός οίκος «Κέδρος» και τα έκανε ένα ωραίο βιβλίο.» Περικλής Κοροβέσης

ΔΙΑΣΤΙΧΟ – «Η έρευνα για την κρίση (2010-2014)» κριτική του Περικλή Σφυρίδη

Θα πρέπει να το ξεκαθαρίσω από την αρχή. Την Κρυσταλία Πατούλη δεν τη γνώριζα ούτε προσωπικά ούτε το έργο της. Για την ακρίβεια, συναντηθήκαμε πρώτη φορά στην παρουσίαση του βιβλίου της Η έρευνα για την κρίση (2010-2014), τον Ιανουάριο του 2015 στη Θεσσαλονίκη. Μου είχε τηλεφωνήσει το 2012 και μου είχε ζητήσει να μιλήσω για «τη δημιουργική πορεία της συγγραφής – από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο», με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων μου Το πάρτι (Εστία, 2010) και λίγο αργότερα για να απαντήσω στο βασικό ερώτημα της εν λόγω έρευνάς της: Ποιες αιτίες μάς έφεραν ως εδώ και, κυρίως, τι πρέπει να κάνουμε;

Έτσι αρχίσαμε μια γνωριμία, ας την πούμε «δι’ αλληλογραφίας». Επειδή όλα αυτά τα κείμενα δημοσιεύονταν στον ιστότοπο tvxs.gr του γνωστού δημοσιογράφου Στέλιου Κούλογλου, τις εκπομπές του οποίου ανέκαθεν παρακολουθούσα ανελλιπώς στην τηλεόραση, ενδιαφέρθηκα να γνωρίσω καλύτερα τη δουλειά που είχε κάνει και έμεινα έκπληκτος: είχε πάρει και δημοσιεύσει συνεντεύξεις για τα αίτια της κρίσης από 180 και πλέον ανθρώπους των γραμμάτων, των τεχνών και της επιστήμης, που οι απόψεις τους δεν θα μπορούσαν ποτέ να γίνουν γνωστές σ’ ένα ευρύτερο κοινό, αφού δεν είχαν καμιά πιθανότητα να τις προβάλουν τα ΜΜΕ, τα οποία πάντα εξυπηρετούσαν τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα των αφεντικών τους. Αυτό, βέβαια, είναι μια παλιά ιστορία, αφού τα μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα των εφημερίδων στο πρόσφατο ακόμα παρελθόν καθόριζαν σε μεγάλο βαθμό το πολιτικό, οικονομικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι του τόπου· τώρα όμως, με τη μαζική εισβολή της τηλεόρασης σε κάθε σπίτι, πες καλύτερα στο μυαλό του κάθε πολίτη, το κακό παράγινε. Πρόκειται για ένα γεγονός περίτεχνης προπαγάνδας, συγκαλυμμένης, που αφαιρεί από τον μέσο πολίτη όχι μόνο την ευθυκρισία, αλλά και την κοινή λογική σκέψη.

Η δουλειά επομένως της Πατούλη υπήρξε σημαντική στον βαθμό που εγώ τουλάχιστον ενημερώθηκα για πράγματα που αγνοούσα (διότι μέχρι που ξέσπασε η κρίση και οι αποδοχές μου από τη σύνταξη έπεσαν στο μισό, η μόνη αγορά που ήξερα ήταν η λαϊκή της γειτονιάς μου), αφού κανένας από τους πολιτικούς μας ή τους δημοσιογράφους ή τους διάφορους οικονομολόγους που ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια δεν μας είχε ενημερώσει τόσα χρόνια. Μα μήπως οι ίδιοι δεν πριμοδότησαν και τη φούσκα του χρηματιστηρίου, αφήνοντας μάλιστα τον κόσμο να τζογάρει ακόμα κι απ’ το κινητό του; Κατατοπίστηκα, επίσης, και για τις σκέψεις και τις απόψεις άλλων συμπολιτών μου, με τους οποίους αποτελούμε, ας το πούμε έτσι, την «πνευματική κοινωνία» του τόπου μας.

Σκέφτηκα ότι η δουλειά αυτή της Πατούλη, τεράστια σε μόχθο και σε σημασία, δεν έπρεπε να μείνει αναρτημένη σ’ έναν έστω πολύ γνωστό ιστότοπο του διαδικτύου, αλλά να εκδοθεί και σε βιβλίο, όχι μόνο για να κυκλοφορήσει χέρι με χέρι ή να γίνει ευρύτερα γνωστή με τις βιβλιοπαρουσιάσεις σε διάφορες πόλεις ανά την Ελλάδα –και όχι μόνο– αλλά και κάτι ακόμα: το βιβλίο αυτό των συνεντεύξεων έπρεπε να πραγματοποιηθεί ακόμα και για ιστορικούς λόγους. Έτσι, θα ήθελα να συγχαρώ τις Εκδόσεις Κέδρος, που σε περίοδο κρίσης ανέλαβαν το κόστος και το βάρος της έκδοσης, αλλά και την Κρυσταλία Πατούλη, που μαζί με τον Γιώργο Παπαθανασόπουλο του Κέδρου αποφάσισαν τα έσοδα της έκδοσης να διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ και στη ΜΕΡΙΜΝΑ.

Ενώ για τα αίτια της κρίσης βρίσκεται εύκολα ένας κοινός παρονομαστής και όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα (σε εμάς εκδηλώθηκε σ’ όλο της το μεγαλείο λόγω των γνωστών και παραδεκτών πλέον απ’ όλους στρεβλώσεων του πολιτικοοικονομικού συστήματός μας), αλλά αφορά τον κόσμο όλο, ακόμα και τα κράτη με τις πιο ισχυρές οικονομίες, στις προτάσεις για το πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την κρίση γίνεται αλαλούμ.

Στο βιβλίο αυτό, λοιπόν, των 472 σελίδων και 290 και πλέον συνεντεύξεων και άρθρων, η δουλειά που έγινε είναι συστηματική. Οι άνθρωποι της «πνευματικής» μας κοινότητας χωρίστηκαν σε δεκάξι κατηγορίες ανάλογα με τις επαγγελματικές και πνευματικές τους ενασχολήσεις: αντιστασιακοί, οικονομολόγοι, κοινωνιολόγοι, λογοτέχνες, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, κ.τ.λ. Θα τους κατέτασσα κάτω από έναν γενικό τίτλο «πολιτικοποιημένοι συγγραφείς». Τώρα, αν η πολιτικοποίησή τους είναι απόρροια της κρίσης, γιατί μέχρι τότε πολλοί είχαμε ενταχθεί στο σύστημα και βολευόμασταν, ε, αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα. Γι’ αυτό θα συμφωνήσω με τον Στέλιο Κούλογλου, που στην εισαγωγή του γράφει: «Ένα από τα –λίγα– καλά της κρίσης είναι ακριβώς ότι έπεσαν οι μάσκες. Όπως ακριβώς και στον συμβατικό πόλεμο, έτσι και στον οικονομικό που εδώ και πέντε χρόνια βιώνουμε, από τις ηθικές αξίες μέχρι τις φιλίες όλα τίθενται σε δοκιμασία και ξεκαθαρίζουν» (σ.17).

Στην εισαγωγή, επίσης, ο καθηγητής Ζήσης Παπαδημητρίου συμπεραίνει κάτι που όλοι πια γνωρίζουμε και συμφωνούμε: «Η κρίση στη χώρα μας δεν είναι μόνο οικονομική. Αφορά το σύνολο της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτισμικής ζωής του τόπου» (σ.20). Και κατά την κρίση του αποδίδει τη μεγαλύτερη ευθύνη στην «ανικανότητα του ελληνικού πολιτικού συστήματος, το οποίο επί δεκαετίες αδιαφόρησε συνειδητά για το μέλλον της χώρας, εξυπηρετώντας πρωτίστως οικεία αλλά και αλλότρια οικονομικά και εξουσιαστικά συμφέροντα» (σ.19).

Σωστά. Αλλά εμείς οι Έλληνες, ως λαός εννοώ, έχουμε την τάση να αποδίδουμε τα σφάλματα ο ένας στον άλλο. Κι εδώ τίθεται το θέμα της προσωπικής ευθύνης του καθενός. Το ότι φτάσαμε ως εδώ έχει μακριά ουρά. Θυμάμαι ένα στρογγυλό τραπέζι τέλη της δεκαετίας του ’70 που διοργάνωσε η τότε Κίνηση Δημοκρατικών Γυναικών, με συντονιστή τον καθηγητή Δημήτρη Μαρωνίτη. Κάλεσαν όλους τους προέδρους των επιστημονικών συλλόγων της Θεσσαλονίκης με το ερώτημα τι φταίει και δεν πάει μπροστά ο τόπος μας. Όλοι, μα όλοι οι συμμετέχοντες, ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου, του Οδοντιατρικού, του Φαρμακευτικού, του Εμπορικού και Τεχνικού Επιμελητηρίου, όλοι μα όλοι αναφώνησαν: «Φταίει το κράτος». Πήρα, ως πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου τότε (ακομμάτιστος, όπως και όλο το διοικητικό μου συμβούλιο, ας το επαναλάβω, δεν βλάπτει) και ρώτησα: «Καλά το κράτος, δηλαδή το κεντρικό πολιτικό σύστημα, αλλά εμείς προσωπικά δεν έχουμε ευθύνη;

Φταίει το κράτος για τα φακελάκια των γιατρών; Για τους φαρμακοποιούς που μετατρέπουν τις συνταγές φαρμάκων σε συνταγές καλλυντικών; Για τους εφοριακούς και πολεοδόμους που λαδώνονται; Αυτοί όλοι, που εμείς εδώ εκπροσωπούμε;» Ε, λοιπόν, οι συνάδελφοι και οι κυρίες της Κίνησης Δημοκρατικών Γυναικών μού ρίχτηκαν άγρια. Έβγαζα τα άπλυτα του σιναφιού μας στη φόρα. Κουκούλωναν τις προσωπικές μας ευθύνες κάτω από το χαλί.

Μα είναι δυνατόν, σκεφτόμουν, κανένας δεν γνωρίζει ότι στη γενική έννοια του κράτους ανήκουμε όλοι εμείς; Θα μου πείτε ότι το ψάρι βρομάει από το κεφάλι. Ναι, ποιος διαφωνεί. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έστω και η ουρά δεν πρέπει να ξεσηκωθεί και να το χτυπήσει; Γι’ αυτό προσυπογράφω αυτό που είπε στη συνέντευξή του ο κριτικός λογοτεχνίας Αλέξης Ζήρας: «Φτάσαμε εδώ που φτάσαμε λόγω ηθικού ελλείμματος στις ηγεσίες μας (και όχι μόνο στις πολιτικές), επομένως λόγω αναμφισβήτητου ηθικού ελλείμματος της κοινωνίας μας. Αυτούς εκλέξαμε, του όμοιούς μας» (σ.309).

Στο βιβλίο ορισμένες συνεντεύξεις δημοσιεύονται ολόκληρες κι άλλες είναι αποσπασματικές, δηλαδή δημοσιεύονται τα κυριότερα αποσπάσματά τους. Το πιο σημαντικό και χρήσιμο όμως είναι τα «Συμπεράσματα». Στο τέλος κάθε ενότητας, κάτω από τον τίτλο αυτό επιλέγονται ενδεικτικά οι πιο ουσιαστικές παρατηρήσεις, ένα ρεζουμέ του κάθε κεφαλαίου. Για την ακρίβεια, δεν πρόκειται για συμπεράσματα με τη σωστή έννοια του όρου, αλλά για πολύ εύστοχες περιλήψεις των όσων είπαν όσοι συμμετείχαν στην έρευνα.

Η ποιότητα τώρα των συνεντεύξεων παρουσιάζει σημαντικές διαφορές. Προσωπικά θεωρώ πιο ολοκληρωμένη τη θεωρητική ανάλυση του Σωτήρη Δημητρίου, στην οποία θα αναφερθώ παρακάτω. Βέβαια, η έρευνα της Πατούλη έχει δυο σκέλη: Ποιες αιτίες μάς έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε.

Για τις αιτίες, θα έλεγα ότι επικρατεί μια καθολική ομοφωνία. Ο δημοσιογράφος Παντελής Σαββίδης αναφέρει: «Μια αντίληψη που καλλιεργήθηκε επί πολλά χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση, που θεωρούσε εχθρό την επιχειρηματικότητα, δεν επέτρεψε, με τη συνεπικουρία, βεβαίως, των εσωτερικών και διαχρονικών αδυναμιών της, τη διαμόρφωση αστικής τάξης με ιδεολογικά χαρακτηριστικά. «Κομπραδόρικη» όπως ήταν, το μόνο που την ενδιέφερε ήταν το κέρδος, το εύκολο και γρήγορο κέρδος. Αυτό σε συνδυασμό με τη διαπλοκή οδήγησε στην κατάχρηση, στη διαφθορά, στην έλλειψη επιχειρηματικής αντίληψης […] Το επίσημο κράτος χαρακτηρίζεται από τις μετριότητες που υπηρετούν τόσο στην ηγετική πολιτική του έκφραση όσο και στη διαχείριση της εξουσίας, παντί τρόπω και επ’ αόριστον. Η αστική του τάξη είναι ανύπαρκτη και παραμένει «κομπραδόρικη». […] Και η πνευματική της ελίτ, αντί να εμπλουτίζει την κοινωνία με τη δύναμη των ιδεών της, προσπαθεί να επιβιώσει από τα ψιχία της εξουσίας ή να διαχειρισθεί μέρος της εξουσίας. Με όλα αυτά τα δεδομένα ως μαθηματικό πρόβλημα, η λύση του είναι εύκολη και νομοτελειακή. Κατάρρευση» (σ.254).

Ο Βασίλης Καραποστόλης τονίζει ότι «ως έθνος πιστεύαμε στην ευκολία και όχι στην εργασία. […] Η Ελλάδα θέλησε μ’ ένα άλμα να περάσει από τον μόχθο στην κατανάλωση, εγκαταλείποντας το ενδιάμεσο στάδιο που ήταν η εργασία, και ο καταναλωτισμός έπληξε τη ματαιοδοξία του Έλληνα τη στιγμή που τον κολάκευε, υποκαθιστώντας τον εαυτό του με καταναλωτή. Ο υπέρμετρος δανεισμός της Ελλάδας οφείλεται και σε αυτή την παραίσθηση: θεωρήθηκε πως θα ήταν δυνατόν έναν ολόκληρο λαό κι έναν ολόκληρο πολιτισμό να τον αντιπροσωπεύουν ορισμένα περιουσιακά στοιχεία, κι αυτά τα στοιχεία να του δίνουν απάντηση στο ερώτημα «Ποιος είμαι;»» (σ.255).

Πιο αναλυτικά, ο συγγραφέας Νίκος Δαββέτας αναφέρει: «Η καταναλωτική έκρηξη της δεκαετίας του ’90 νομίζω πως δεν είχε προηγούμενο στην ιστορία μας. Δανειστήκαμε για να αγοράσουμε σπίτια, αυτοκίνητα, στερεοφωνικά, ρούχα, παπούτσια, τσάντες, ρολόγια, κοσμήματα, πακέτα διακοπών. Δανειστήκαμε για να αγοράσουμε ευρωπαϊκό πρόσωπο και αστική φινέτσα, αλλά το μόνο που πετύχαμε ήταν να γίνουμε γρήγορα «νεόπλουτα σκουπίδια», όπως ισχυρίζεται ο ομογενής συγγραφέας Χρήστος Τσόγκας. Ταυτόχρονα σταματήσαμε να παράγουμε αγροτικά προϊόντα, απαξιώσαμε την προσφορά της βιοτεχνίας, χτίσαμε και μπαζώσαμε τις καλύτερες παραλίες μας, διώχνοντας τους τουρίστες, και η ναυτιλία μας άρχισε να περνάει κρίση, γιατί μπήκαν κι άλλες χώρες στο παιχνίδι των μεταφορών με φθηνότερους ναύλους.

»Οι περισσότεροι νέοι της περιόδου 1985-2009 στράφηκαν για να βρουν δουλειά στο Δημόσιο. Κανείς δεν ονειρευόταν να γίνει αγρότης, γκαρσόνι ή ναυτικός. Το Δημόσιο όμως ήλεγχαν δυόμισι κόμματα. Αν ήθελαν κάποια θέση στην κρατική μηχανή, έπρεπε να ενισχύσουν ή τουλάχιστον να ψηφίζουν κάποιο απ’ αυτά. Έτσι, πολλοί μπήκαν στον πειρασμό να ανταλλάξουν την ψήφο τους με το χαρτί του διορισμού. Το αλισβερίσι απέδωσε, είχε όμως και τις παρενέργειές του: έναν διογκωμένο δημόσιο τομέα, με εκατοντάδες άχρηστες υπηρεσίες, που λειτουργούσαν ως αποθήκες υπαλλήλων» (σ.307).

Η Σωτηρία Σταυρακοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του Α.Π.Θ. και πεζογράφος, αναφέρεται στον κομματικό συνδικαλισμό. Γράφει: «Αυτός ο κομματικός συνδικαλισμός που εξαπλώθηκε σ’ όλη την κοινωνία καθόριζε και καθορίζει ακόμα και τη λειτουργία των πανεπιστημίων, έναν χώρο που ξέρω καλά, και προσπάθησα να τον αποδώσω σ’ όλη του την παθογένεια, με το μυθιστόρημά μου Σπάνιες αλήθειες (Εστία, 2008). Οι κομματάρχες της ΕΡΕ, πριν από τη Χούντα, και της Νέας Δημοκρατίας αμέσως μετά, αντικαταστάθηκαν από τους πρασινοφρουρούς του ΠΑΣΟΚ, μετά την επικράτησή του το 1981, σ’ όλους τους τομείς της πολιτικής και κοινωνικής δράσης, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής παντού (δημόσια διοίκηση, τοπική αυτοδιοίκηση, παιδεία, υγεία, κ.τ.λ., τι να τα λέμε τώρα). Η χώρα μετά τη Μεταπολίτευση, παρά το γεγονός ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής την έριξε στα βαθιά νερά της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπας και κολυμπώντας πάρει την πάνω βόλτα, επέλεξε την κάτω, κι αυτό όχι μόνο το ανεχτήκαμε, αλλά συμπράξαμε κι εμείς της γενιάς μου και το διαιωνίσαμε» (σ.151).

Στο σχόλιο της Σταυρακοπούλου θα πρόσθετα ότι ως προς την εξάπλωση του κομματικού συνδικαλισμού και τα κόμματα της Αριστεράς, που όντως δεν κυβέρνησαν ποτέ τη χώρα, έχουν κι αυτά το μερτικό τους στην κατάσταση όπου βρίσκεται σήμερα η παιδεία μας, αφού μετά τη Μεταπολίτευση είχαν και έχουν το πάνω χέρι –και μάλιστα οργανωμένα– σ’ ό,τι αφορά την πνευματική ζωή του τόπου.

Θα πιαστώ από την παρατήρηση του Γρηγόρη Γκιζέλη, που υπογραμμίζει «την κουλτούρα ντροπής των Ελλήνων, που τους κάνει να αναζητούν τις ευθύνες έξω από τους ίδιους» (σ.79). Πράγματι, σε ορισμένα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας, κυρίως σε εκκλησιαστικούς και παρεκκλησιαστικούς κύκλους, καλλιεργούνται στερεότυπα ότι «ξένες δυνάμεις» συνωμοτούν για να μας καταστρέψουν ως έθνος. Δεν μπορώ όμως να καταλάβω πώς είναι δυνατόν να το λένε –και ενδεχομένως να το ασπάζονται– κορυφαία μεγέθη του πνευματικού μας χώρου, το έργο των οποίων θαυμάζω. Ο Μίκης Θεοδωράκης με τη μουσική του ιδιοφυΐα έκανε τον σύγχρονο πολιτισμό της Ελλάδας γνωστό σε διεθνές επίπεδο τιμώντας την Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα τιμήθηκε τόσο από τους Έλληνες όσο και από τους ξένους. Με αριστερές και αντιστασιακές περγαμηνές στο ενεργητικό του, πώς είναι δυνατόν να δηλώνει ότι «η πρόσφατη οικονομική κρίση δεν οφείλεται σε εσωτερικά αίτια, αλλά είναι αποτέλεσμα μιας διεθνούς συνωμοσίας (ΗΠΑ, Ευρώπη) με στόχο την οικονομική εξαθλίωση των Ελλήνων εργαζομένων και τη διάλυση του κοινωνικού ιστού της ελληνικής κοινωνίας» (σ.29).

Παρόμοια πράγματα ακούω και από τον φίλο μου και σημαντικό ποιητή της Θεσσαλονίκης και του τόπου μας, άνθρωπο γενικά αδιάφορο για τα πολιτικά, τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, ο οποίος το 1998, εγκαταλείποντας την ερωτική ποίηση που τον καθιέρωσε, κυκλοφόρησε την ποιητική του συλλογή Η πιο βαθιά πληγή με εθνικοπατριωτικά ποιήματα και σε συνέντευξή του δήλωσε πως είναι τα καλύτερα ποιήματα απ’ όσα έχει γράψει. Χαρακτηριστικό ποίημα αυτό που τιτλοφορείται «Αυτά τα τέσσερα», όπου ισχυρίζεται πως ο Κίσινγκερ είπε ότι, για να καταστρέψουμε τους Έλληνες, πρέπει να τους πλήξουμε στη γλώσσα, στη θρησκεία και στα πνευματικά και ιστορικά αποθέματά τους.

Τέλος, θα συμφωνήσω πάλι με τον Στέλιο Κούλογλου, που θεωρεί ότι «Χρειάζεται να αποκτήσουν, λοιπόν, οι Έλληνες μια πραγματική εικόνα για τη θέση τους στον κόσμο! Να κοιταχτούν σε έναν καθρέφτη κανονικό και όχι παραμορφωτικό. Μετά πρέπει να αλλάξουν το πολιτικό σύστημα, το οποίο είναι αναποτελεσματικό και διεφθαρμένο, και πρέπει να σκεφτούν τι μπορεί να παράγει αυτή η χώρα πέρα από τον τουρισμό! Μέχρι στιγμής τρώγαμε από τα έτοιμα και δανεικά. Αυτό τέλειωσε! Κι εδώ είμαστε…»

Ενώ για τα αίτια της κρίσης βρίσκεται εύκολα ένας κοινός παρονομαστής και όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα (σε εμάς εκδηλώθηκε σ’ όλο της το μεγαλείο λόγω των γνωστών και παραδεκτών πλέον απ’ όλους στρεβλώσεων του πολιτικοοικονομικού συστήματός μας), αλλά αφορά τον κόσμο όλο, ακόμα και τα κράτη με τις πιο ισχυρές οικονομίες, στις προτάσεις για το πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την κρίση γίνεται αλαλούμ. Αν εξαιρέσουμε κάποιους που προτείνουν ορισμένες πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις (μερικές από αυτές μου φάνηκαν λύσεις ασπιρίνης σε άρρωστο με βαρύ νόσημα και υψηλό πυρετό), οι περισσότερες προτάσεις χαρακτηρίζονται από αγωνιστικό βερμπαλισμό, αποτελούν προσωπικές επιθυμίες, τις οποίες ορισμένοι συγγραφείς φαντασιώνονται ως λύσεις, κι άλλοτε πρόκειται για ρομαντικές ουτοπίες.

Έτσι, εν συντομία για το δεύτερο μέρος του βιβλίου θα επικεντρώσω την προσοχή μου σε δυο-τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα, για να προβληματιστούμε. Η Μαρία Φαραντούρη (την οποία όχι μόνο εκτιμώ, αλλά και αγαπώ ως τραγουδίστρια) προτείνει ως λύση: «Ο κόσμος να αγωνιστεί! Πρέπει ν’ αγωνιστεί. Να διεκδικήσει! Μαζί οι λαοί θα δείξουμε έναν δρόμο! Και το οποίο πρέπει να μετουσιωθεί σε όραμα, που θα εφαρμόσουν οι νεότεροι πολιτικοί» (σ.413).

Αλήθεια, πώς θα γίνει αυτός ο αγώνας; Να βγούμε όλοι στους δρόμους; Βγήκαμε το 2010. Λύθηκε το οικονομικό μας πρόβλημα; Μήπως τον τόνο, μέσα στον συμφυρμό του κόσμου εκείνου με τους προπηλακισμούς των πολιτικών (ακόμα και του προέδρου της Δημοκρατίας) και την καταστροφή του κέντρου της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης, έδιναν τα ακραία στοιχεία; Οι χρυσαυγίτες και οι αναρχικοί; Μήπως να κάνουμε καταλήψεις και απεργίες; Από πότε οι καταλήψεις δρόμων και δημόσιων κτιρίων ή οργανισμών από ποινικό αδίκημα έγιναν κεκτημένο δημοκρατικό δικαίωμα; Και ποιοι τα κάνουν αυτά;

Ο Δαββέτας λέει: «Μήπως ξεσηκώθηκαν οι συνταξιούχοι και οι οικοδόμοι, οι απολυμένοι των πολυεθνικών, οι γαζώτριες που είδαν τις βιοτεχνίες ενδυμάτων να μετακομίζουν στη Βουλγαρία και στα Σκόπια, οι χαμηλόμισθοι εμποροϋπάλληλοι; Όχι, ξεσηκώθηκαν οι καλύτερα αμειβόμενοι του δημοσίου τομέα, οι γιατροί (παγκόσμια πρωτοτυπία), οι δικηγόροι, οι πολιτικοί μηχανικοί, οι πρωτοκλασάτοι των ΔΕΚΟ, που δανείστηκαν, που φεσώθηκαν, που ονειρεύτηκαν το κάτι παραπάνω. Να αλλάξουν τάξη. Να ανέβουν ένα σκαλί, όπως τους υποσχόντουσαν τα λάιφ στάιλ περιοδικά» (σ.307).

Ένα μόνο ακόμα παράδειγμα από την πρόταση του Γιώργου Κολέμπα (δεν τον γνωρίζω προσωπικά, αλλά σχολίασα αναλυτικά τους ουτοπικούς –κατά τη γνώμη μου– ρομαντισμούς του για έναν νέο τρόπο ζωής που προτείνει, σε κείμενό μου που αναρτήθηκε στο tvxs, 2-10-2012). Ο Κολέμπας δηλώνει ότι: «Υπάρχει ανάγκη για τη δημιουργία ενός ανθρωπολογικού τύπου, διότι δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθεί μια αυτόνομη δημοκρατική και οικολογική κοινωνία, η οποία να βασίζεται στον σημερινό άνθρωπο. Αυτός ο πολιτισμός και η κοινωνία θα χρειαστεί να μετατρέψει το κυρίαρχο τώρα πολιτισμικό είδος του homo economicus στο νέο είδος του homo ecosociologicus» (σ.157), και προτείνει νέες μορφές κοινωνικής οργάνωσης σε μικρούς χώρους, π.χ. χωριά, όπου οι άνθρωποι θα καταργήσουν ακόμα και το χρήμα ως μέσον συναλλαγής. Κι αυτά σε περίοδο παγκοσμιοποίησης και ξέφρενης ανάπτυξης της τεχνολογίας που δημιούργησε το ανθρώπινο μυαλό και πλέον δεν μπορεί να ελέγξει.

Κλείνω, όπως σημείωσα στην αρχή, με το κείμενο/μελέτη του Σωτήρη Δημητρίου που με εντυπωσίασε. Μου έδωσε να καταλάβω πώς λειτουργεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το παγκόσμιο πολιτικοοικονομικό σύστημα και πώς αυτό μεταλλάχτηκε μετά την κατάρρευση του σοσιαλιστικού μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης με την πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989. Επισημαίνει: «Η κρίση της οικονομικής λειτουργίας, της χαρακτηριστικής λειτουργίας του βιομηχανικού πολιτισμού, αποτελεί την άμεση ορατή ένδειξη αποδόμησης του όλου συστήματος. Άρα βρισκόμαστε στην ιστορική καμπή της αλλαγής πολιτισμού» (σ.72).

Τέτοιες αλλαγές έζησε πολλές φορές η ανθρωπότητα στην ανά τους αιώνες ιστορική διαδρομή της. Πράγματι, το καπιταλιστικό σύστημα της ελεύθερης αγοράς έχει μεταλλαχτεί σε χρηματοπιστωτικό σύστημα του τζόγου. Πρόκειται για μια ακόμα φούσκα, που μοιραία –πιστεύω– θα σκάσει και θα υπάρξουν πολλά θύματα. Ήδη ζούμε επίπονα την αρχή της κατάρρευσης στον τόπο μας. Πότε θα έχουμε την παγκόσμια κατάρρευση δεν ξέρω, ούτε και θα προλάβω να τη δω. Για μένα, όμως, που είμαι πια έτοιμος ν’ αλλάξω διεύθυνση μετακομίζοντας στα κοιμητήρια της Αναστάσεως του Κυρίου, η εργασία του Σωτηρίου με έκανε να σκεφτώ τι συμφέρει για τον τόπο μας (για τα παιδιά και τα εγγόνια μου): να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της κρίσης μόνοι μας ή μαζί με άλλους μέσα σε μια κοινότητα λαών που αποτελούν την Ευρωπαϊκή Ένωση;

Είναι, άραγε, κουτοί οι λαοί της Βαλτικής, οι Εσθονοί, οι Λετονοί και τόσοι άλλοι, που υπέστησαν τις συνέπειες της κατάρρευσης του μοντέλου ανάπτυξης του υπαρκτού –τότε– σοσιαλισμού, στον οποίο ανήκαν, που με θυσίες αποφάσισαν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και μάλιστα στον πιο σκληρό πυρήνα της, την Ευρωζώνη, και εμείς που είμαστε μέσα να φύγουμε για να σωθούμε; Εναπόκειται σε καθέναν από μας ν’ αποφασίζει πού θα ρίχνει το μόνο όπλο που διαθέτει: μια πιστολιά, την ψήφο του. Ξέρω ότι το πιο δύσκολο πράγμα για μια σωτήρια αλλαγή στον τόπο μας είναι η αλλαγή νοοτροπίας σε πολλά επίπεδα. Ανεξάρτητα, λοιπόν, το ποιο κόμμα ψηφίζει ο καθένας, ας ελέγχουμε πρώτα προσεκτικά τα βιογραφικά των υποψηφίων βουλευτών, που είναι αναρτημένα και στο διαδίκτυο.

Η έρευνα για την κρίση (2010-2014)
Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε; Απαντούν 180 πρόσωπα των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών
Κρυσταλία Πατούλη
Κέδρος
472 σελ.
Τιμή € 18,80


Πηγή: diastixo.gr

*Τα έσοδα της εν λόγω έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση, και στη ΜΕΡΙΜΝΑ, που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

Δείτε επίσης: 01/04/15 – Βιβλιοπωλείο ΤΡΑΒΕΡΣΟ – Συζήτηση – παρουσίαση: Η έρευνα για την κρίση (2010-2014) εκδ. Κέδρος

Πρωτοβουλία που συμβάλλει στην προώθηση του διαλόγου

Η πρωτοβουλία της Κρυσταλίας Πατούλη να συγκεντρώσει υπό τη μορφή συνεντεύξεων και άρθρων τις απόψεις 180 προσώπων από το χώρο των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών σχετικά με την κρίση που ταλανίζει τη χώρα μας εδώ και πέντε χρόνια και να τις εκδώσει, με πολύ κόπο, αποτελεί αναμφίβολα σημαντική πολιτική πράξη.

Η Έρευνα για την κρίση (2010-2014) με τα αποτελέσματά της, συμβάλλει τα μέγιστα στην προώθηση του διαλόγου μεταξύ των πολιτών της χώρας μας, οι οποίοι, δυστυχώς, «σέρνονται και φέρονται», κοινώς χειραγωγούνται  με χυδαίο τρόπο από τα ΜΜΕ, τα οποία, κυρίως στο χώρο των τηλεοπτικών μέσων, καταβάλλουν κάθε προσπάθεια να αποκρύψουν την αλήθεια, εξυπηρετώντας με το λόγο τους, αν είναι καν λόγος, αλλότρια συμφέροντα, ευτελίζοντας στη συνείδηση μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης, κάθε έννοια αντικειμενικής πληροφόρησης.

Η ελληνική γλώσσα δολοφονείται καθημερινά, επιβεβαιώνοντας πολλαπλά το πολιτιστικό κατάντιο της χώρας μας. Στόχος των ΜΜΕ ο αποπροσανατολισμός των πολιτών, η καλλιέργεια εμφυλιοπολεμικού κλίματος από παλαιούς και νέους θιασώτες του ναζισμού, οι οποίοι ξημεροβραδιάζονται στα τηλεοπτικά κανάλια,  η διάχυση του φόβου, με απώτερο σκοπό την εξοικείωση των πολιτών με την καταστροφή και το θάνατο.

Στην εκστρατεία εκφοβισμού του ελληνικού λαού συμμετέχουν και οι άσπονδοι εταίροι μας στην Ε.Ε., οι οποίοι τολμούν να υπεισέρχονται στα εσωτερικά της χώρας μας, πιστεύοντας, με την ακόμη ισχύουσα αποικιοκρατική τους αντίληψη,  πως οι Έλληνες πολίτες θα ενδώσουν στα ανίερα κελεύσματά τους.

Οργή προξενεί το γεγονός ότι ο νυν πρόεδρος της Ε.Ε., ο πολύς Ζαν-Κλωντ Γιουνκέρ, ο άνθρωπος που μετέτρεψε τη χώρα του, το Λουξεμβούργο, σε παράδεισο των φοροδιαφυγάδων, καλεί τους Έλληνες πολίτες, να ψηφίσουν στις επικείμενες εκλογές «οικείους» πολιτικούς, κοινώς τους υπηρέτες της Τρόϊκα, χωρίς την παραμικρή αντίδραση της κυβέρνησης !

Επιτρέψτε μου, ως κάθετα αντίθετος με κάθε έννοια εθνικισμού και πατριδοκαπηλίας, να ερωτήσω τον κ. Γιουνκέρ αλλά και πολλούς άλλους δήθεν πολιτικούς άνδρες της Ευρώπης, όπως π.χ. ο πρωθυπουργός της Φιλανδίας, ποιά τέλος πάντων ήταν και είναι η συμβολή των λαών τους στον ευρωπαϊκό πολιτισμό ; Είναι καιρός πλέον να καταλάβουν οι εταίροι μας πως δεχόμαστε ως Έλληνες πολίτες την τεκμηριωμένη κριτική όχι όμως και την απαράδεκτη συμπεριφορά τους.

Διάβασα με ιδιαίτερη προσοχή τις τοποθετήσεις των ερωτηθέντων, διαπιστώνοντας πως η κριτική που πολλοί ασκούν είναι ενδοσυστημική, καθότι είναι της άποψης πως τα αίτια της κρίσης που διέρχεται η χώρα μας είναι πρωτίστως πολιτικά, συνέπεια των δομικών κλπ. αδυναμιών που ταλανίζουν εδώ και δεκαετίες την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή του τόπου.

Θεωρώ πως η κρίση είναι πρωτίστως οικονομική και αφορά το σύνολο του καπιταλιστικού κόσμου. Ας μην λησμονούμε πως δεν ξέσπασε πρώτα στην Ελλάδα αλλά στις ΗΠΑ, για να παρασύρει το σύνολο του καπιταλιστικού κόσμου, με εξαίρεση ίσως τη γερμανική οικονομία, καθώς οι κυβερνήσεις της χώρας, φρόντισαν έγκαιρα, μέσω της εφαρμογής προγραμμάτων λιτότητας αλλά και επενδύσεων να θωρακίσουν ως ένα βαθμό την πραγματική οικονομία, γνωστού όντος, ότι η Γερμανία ζει από τις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων και με την έννοια αυτή, ακολουθεί το δικό της δρόμο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα αντιμετωπίσει  και αυτή προβλήματα και μάλιστα πολύ σύντομα.

Για όσους πιστεύουν πως η Γερμανία αποτελεί οικονομικό παράδεισο ευημερίας, ας γνωρίζουν ότι, με βάση τα επίσημα στατιστικά δεδομένα της χώρας, κοντά το 19,2% του πληθυσμού της, τουτέστιν περίπου 23 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, όπως αυτό ορίζεται με βάση τα οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα αυτής της χώρας.

Η οικονομική κρίση εμφανίστηκε καταρχήν στα τέλη της δεκαετίας του ’60 υπό τη μορφή της πτωτικής τάσης του ποσοστού στην πραγματική οικονομία, την οποία και προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν οι βιομηχανικές χώρες με :

α) την μετάβαση από την συμβατική στην ηλεκτρονική τεχνολογία παραγωγής και οργάνωσης της οικονομίας (αυτοματοποίηση),

β) τη διαφοροποίηση της παραγωγής (πολλά διαφορετικά μοντέλα του ίδιου βιομηχανικού προϊόντος )

και γ) με τη μείωση του χρόνου ζωής των προϊόντων.

Καθώς η πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους συνέχισε να υφίσταται, η κυβέρνηση Νίξον κατάργησε  στις 15 Αυγούστου 1971 τη Συμφωνία του Μπρέτον Γουντς (1944), η οποία όριζε το δολάριο ως βασικό νόμισμα συναλλαγών, συνδεδεμένο με τα αποθέματα σε χρυσό της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ, πράξη που είχε σαν αποτέλεσμα ην πλήρη απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος από τις όποιες δεσμεύσεις, γεγονός που σήμανε την απαρχή της περιώνυμης παγκοσμιοποίησης, με κύριο χαρακτηριστικό τη μετατόπιση του επενδυτικού ενδιαφέροντος από την πραγματική οικονομία στον χρηματοπιστωτικό τομέα, με στόχο την εξασφάλιση γρήγορου και μεγάλου κέρδους, καθώς και τη μετακίνηση των παραγωγικών μονάδων έντασης εργασίας από τις βιομηχανικές περιοχές της Δύσης σε χώρες του Τρίτου Κόσμου με φθηνό εργατικό δυναμικό, ενώ η παραγωγή τεχνογνωσίας συνέχισε να παραμένει στα μητροπολιτικά κέντρα της Δύσης.

Όταν τελικά κατέρρευσε το χρηματοπιστωτικό σύστημα με πρώτη και καλύτερη την Γκόλντμαν Σαξ στις ΗΠΑ, η  κρίση εξαπλώθηκε σε όλη τη Δύση. Θύματα υπήρξαν κυρίως οι οικονομίες χωρών με εσωτερικά δομικά προβλήματα όπως π.χ. η Ελλάδα.

Επιγραμματικά θα αναφέρω τα βασικά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας και συγκεκριμένα :

α) το πελατειακό σύστημα που συνοδεύει την οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική ζωή της χώρας,

β) η ανυπαρξία οικονομικής πολιτικής,

γ) το πρωθυπουργοκεντρικό πολιτικό σύστημα ημιφεουδαρχικού χαρακτήρα, καθώς επικρατεί από τη μεταπολεμική περίοδο και εντεύθεν η οικογενειοκρατία και ο νεποτισμός,

δ) η έλλειψη κομματικά ανεξάρτητης κοινωνικά στρατευμένης διανόησης και

στ’) ο ατομικισμός ημών  Ελλήνων πολιτών, καθότι λειτουργούμε συνήθως με βάση την αντίληψη «έξω από την αυλή μου, ας είναι και η αδερφή μου», που τείνει να γίνει κυρίαρχο σλόγκαν της ελληνικής κοινωνίας.

Τι μέλει γενέσθαι :

α) τιμωρία όλων των ενόχων και πάνω απ΄ όλα όλων εκείνων που βγάζουν τα χρήματά τους στο εξωτερικό, δεν πληρώνουν φόρους και αντιμετωπίζουν τη χώρα ως προτεκτοράτο (επιστροφή κεφαλαίων, αν όχι, δήμευση περιουσιών και στέρηση της ιθαγένειας),

β ) επαναθέσμιση της ελληνικής κοινωνίας, διαλύοντας όλα τα κυκλώματα νομής της εξουσίας,

γ) αναδιοργάνωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος με βάση την έννοια της παιδείας με την  αρχαιοελληνική σημασία του όρου και

δ) σταθερή εξωτερική πολιτική με βάση τα συμφέροντα της χώρας, απαλλαγμένη από κάθε είδους ξένη  ποδηγέτηση.

Το μέλλον της Ελλάδας είναι εντός της Ευρώπης. Χρειαζόμαστε μια Ευρώπη των λαών και των πολιτών, μαζί με τη Γερμανία, όχι όμως μια γερμανική Ευρώπη.

Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου
Ομότιμος Καθηγητής Γενικής και Πολιτικής Κοινωνιολογίας της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ


11/03/15 – PASSPORTart / Συζήτηση – παρουσίαση για τα αποτελέσματα της «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)»

Οι Εκδόσεις Κέδρος και το PASSPORTart  σας προσκαλούν στην συζήτηση – παρουσίαση του βιβλίου της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη:

«Η Έρευνα  για την κρίση (2010-2014)»,

την Τετάρτη 11 Μαρτίου 2015 στις 7:30  μ.μ

Για τα αποτελέσματα της Έρευνας που συμμετείχαν 180 άνθρωποι των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, σε πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις, θα μιλήσει η συγγραφέας και οι:

Αλκίνοος Ιωαννίδης, τραγουδοποιός
Χριστόφορος Κάσδαγλης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
Περικλής Κοροβέσης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
Φοίβος Οικονομίδης, ιστορικός – δημοσιογράφος
Την συζήτηση θα συντονίζει ο Γιώργος Κτενάς, δημοσιογράφος – συγγραφέας

Info:
PASSPORTart, Τετάρτη 11 Μαρτίου 2015, 7:30μμ, Ανδρούτσου 151 – Πειραιάς, τηλ. 210 4130153.  Είσοδος  ελεύθερη.


Περισσότερα για την έρευνα : https://afigisizois.wordpress.com/2012/12/31/τι-πρέπει-να-κάνουμε/

Με κρυσταλένια ματιά στη μεγάλη κρίση… Του Δημήτρη Τζανακάκη

Τέσσερα χρόνια κράτησε η δημοσιογραφική έρευνα της Κρυσταλίας Πατούλη για την κρίση που βιώνει τούτη την εποχή η ελληνική κοινωνία, διερεύνησε αίτια, κατέγραψε επιπτώσεις, αναζήτησε προτάσεις, μίλησε με πάνω από 180 ανθρώπους των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, σε πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις, κι όλα τούτα με τέχνη και σεβασμό αποτυπώθηκαν σ΄ένα βιβλίο με τίτλο «Η Έρευνα για την κρίση (2010-2014)», που θα παρουσιαστεί το απόγευμα της Κυριακής στο Ρέθυμνο.

Έχει τις ρίζες της εδώ στο Ρέθυμνο η Κρυσταλία Πατούλη -και το βάθος τους το ψάχνει ακόμα με αγάπη ακούραστη… Ας την γνωρίσουμε καλύτερα:
H Κρυσταλία Πατούλη γεννήθηκε στον Πειραιά τον Ιανουάριο του 1965, κατάγεται από το Ρέθυμνο και ζει στην Αίγινα. Έχει άλλες δύο μεγαλύτερες αδελφές, και έναν αγαπημένο ανηψιό. Η μητέρα μετά το θάνατό του πατέρα της, το 1969, χωρίς να έχει δυνατότητες επιβίωσης της οικογένειάς της, ζήτησε από το κράτος της χούντας εργασία, λαμβάνοντας ως απάντηση… ένα χαρτί ορφανοτροφείου. Η ίδια αποφάσισε τότε να μην δεχτεί αυτή τη «βοήθεια», αλλά να εργαζεται συνήθως σε πάνω από δύο διαφορετικές δουλειές, για να μπορέσει να μεγαλώσει τα παιδιά της.

…»Η προγιαγιά μου η Κρυσταλία, -λέει σε μια όμορφη ιστόρηση της η Κρυσταλία,- η μητέρα του παππού μου, ήταν από το Καβούσι του Ρεθύμνου. Κλεφτήκανε με τον προπάππου μου τον Νικολιό -το πιο όμορφο κοπέλι τσι Κρήτη, έτσι τον λέγανε!- και για να γλιτώσουνε από τη βεντέτα ήρθαν στον Πειραιά στα Κρητικά (στον Προφήτη Ηλία στην Καστέλλα) και γέννησαν τον παππού μου τον Γιάννη… Ψάχνω και θέλω να βρω την καταγωγή της πρόγιαγιάς μου και του προπάππου μου, αν ήταν από την Κρήτη ή είχαν έρθει από κάπου αλλού…. Το καλύτερο δώρο που μου έκανε η ζωή, μαζί με το κρυσταλλένιο όνομα της γιαγιάς μου. Η Παναγία η κρυσταλλένια είναι στην Κρήτη στο Λασίθι, κοντά στον Αγιο Νικόλαο, και πήγαινε συχνά ο Καζαντζάκης… Με έχουν καλέσει να πάω, αλλά δεν τα έχω καταφέρει»…

Μα, να επιστρέψουμε στα προεφηβικά χρόνια της… Η Κρυσταλία έκανε πάμπολλες διαφορετικές εργασίες που ξεκίνησε πριν ακόμα ενηλικιωθεί και μέχρι να καταφέρει να εργαστεί πάνω στα δύο αντικείμενα που την ενδιέφεραν, την ψυχολογία και τη δημοσιογραφία.

Μετά από δυσκολία να αποφασίσει ανάμεσα στα δύο, επέλεξε να σπουδάσει Ψυχολογία και να ειδικευτεί στη Συστημική Συμβουλευτική (και δίπλα στην ψυχολόγο Χάρις Κατάκη) σε θέματα ανθρωπίνων σχέσεων, οικογένειας, εργασίας, αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης (Μέλος της Ελληνικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συμβούλων Ψυχικής Υγείας). Επιπλέον ειδικεύτηκε στο Ψυχόδραμα, όπως και στην πρόληψη-θεραπεία εξαρτήσεων («Θησέας», «Daytop-Iθάκη», 18 Άνω, Παρέμβαση, Ανοιχτή Θεραπευτική κοινότητα «Στροφή» του ΚΕ.Θ.Ε.Α. κ.ά.)

Παράλληλα, όμως, το 1989 τυχαία ξεκίνησε να εργάζεται σε εξειδικευμένο περιοδικό που αρθρογραφούσε ο Έλληνας φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης, όπου οι σκέψεις του για την ελευθερία, την αυτονομία και την οικολογία, δεν την άφησαν ανεπηρέαστη (Το πρώτο βήμα για να κατακτήσει κάποιος την προσωπική του ελευθερία είναι να έχει επαφή με τα συναισθήματά του).

Από τότε εργάζεται στο χώρο των ΜΜΕ, κυρίως ως συντάκτις και αρχισυντάκτις (Μέλος της ΕΣΠΗΤ), με πλήθος συνεντεύξεων, αλλά και θεμάτων για την κοινωνία, τον πολιτισμό και την ψυχολογία, όπως και έρευνες ή ρεπορτάζ, κυρίως σε εκδόσεις όπως: Δ.Ο.Λ. ΑΕ, Άρης Τερζόπουλος ΑΕ, Δάφνη Επικοινωνίες ΑΕ, Αττικές Εκδόσεις ΑΕ, Λυμπέρη ΑΕ, Πήγασος Εκδοτική ΑΕ, Δέσμη Εκδοτική ΑΕ, κ.α., α), σε εξειδικευμένα κυρίως περιοδικά όπως πχ. Κοινωνία και Φύση, Αθηνόραμα, 2Board, Θεσσαλονίκη Confidential, Focus, Prevention, Conde Nast Traveller, Το παιδί μου και εγώ, κ.α., γ), ή σε ένθετα εφημερίδων όπως πχ. Το άλλο Βήμα, 6η Μέρα, κ.ά., αλλά και σε τηλεοπτικούς σταθμούς ως παραγωγός, αρχισυντάκτις αλλά και ρεπόρτερ, κυρίως σε πολιτιστικά θέματα, και ως ραδιοφωνικός παραγωγός μουσικών εκπομπών.

Τα τελευταία χρόνια ως ανεξάρτητη αρθογράφος, δημοσιεύει συνεντεύξεις και θέματά της κυρίως στον ηλεκτρονικό Τύπο στα πλαίσια της ακτιβιστικής Έρευνας για την κρίση, που την ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2010, με βάση το ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;» στο οποίο απάντησαν πρόσωπα των γραμμάτων και των τεχνών, και οι απαντήσεις τους δημοσιεύονταν όλο αυτό το διάστημα στο tvxs.gr. Η έρευνα αυτή, εκδόθηκε σεβιβλίο από τις εκδόσεις «Κέδρος» και ειν’ αυτό που παρουσιάζεται την Κυριακή στο Ρέθυμνο.

Συγχρόνως, η Κρυσταλία διοργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις «Αφήγησης Έργου – Ζωής» στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση ζωής» που παραδίδει, επίσης από το 2010, το οποίο προτείνει τους συμμετέχοντες να ανακαλύψουν, να εκφράσουν και να αξιοποιήσουν δημιουργικά τον «συγγραφικό τους εαυτό».
Από μικρή εκτιμούσε την ερασιιτεχνική δημιουργία, όπως και τον εθελοντισμό – ακτιβισμό, με συμμετοχή στα κοινά, αλλά και ως πολιτικό ον συμμετείχε ως μέλος κόμματος της Αριστεράς, από το 1981 έως περίπου το 1987, όπου και διαφοροποιήθηκε από τον κομματικό αγώνα.

Τέλος, με σπουδές στο τραγούδι (στον Γιώργο Γεωργιάδη και στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών), εργάστηκε επίσης -αν και περιστασιακά- από το 1983 έως το 2003, με αυστηρή επιλογή συνεργασιών – χώρων – συναυλιών και ρεπερτορίου, στο χώρο της ελληνικής μουσικής, που η ίδια θεωρεί το μεγαλύτερο Πανεπιστήμιο ζωής και την δυνατότερη εμπειρία στη ζωή της, μετά ίσως από εκείνην που απέκτησε εκπαιδευόμενη στις θεραπευτικές κοινότητες απεξάρτησης( κι αυτό, διότι η ανεξαρτησία, σε κάθε επίπεδο, είναι το μείζον ζήτημα προς αντιμετώπιση της κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο

Μόνο λίγα λόγια απ’ όσα στον πρόλογο του βιβλίου γράφει ο Στέλιος Κούλουγλου παραθέτουμε εδώ: «Η δημοσιογραφική έρευνα που θέτει ουσιαστικά ερωτήματα, ρίχνει τις μάσκες: όχι μόνο των συντηρητικών που δεν κρύβουν τι πιστεύουν, αλλά κυρίως εκείνων των μέσων ενημέρωσης που εξαντλούν την προοδευτικότητα τους στο δήθεν εναλλακτικό life style και σε άσκοπους περιπάτους στο νεκροταφείο της κεντροαριστεράς. Ένα από τα -λίγα- καλά της κρίσης είναι ακριβώς ότι έπεσαν οι μάσκες. Όπως ακριβώς και στον συμβατικό πόλεμο, έτσι και στον οικονομικό που εδώ και 5 χρόνια βιώνουμε, από τις ηθικές αξίες μέχρι τις φιλίες όλα τίθενται σε δοκιμασία και ξεκαθαρίζουν. Το ίδιο συμβαίνει και με τους πνευματικούς ανθρώπους από τους οποίους η Κρυσταλία ζήτησε συνέντευξη: όσοι είχαν κάτι να πουν δέχθηκαν να μιλήσουν, ξεπερνώντας το σοκ και τον φόβο, που τόσο μεγάλο ρόλο έχουν παίξει στην κοινωνική παράλυση που παρατηρούμε. Οι άλλοι το σκέφτονται ακόμη, αν και με την πορεία που είχαν πάρει τα πράγματα στη χώρα δεν αποκλείεται να σπεύσουν να προλάβουν, αντιστασιακοί της τελευταίας στιγμής, το τελευταίο βαγόνι του τρένου της μεγάλης αλλαγής που τόσο χρειάζεται η χώρα».

Η ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη, σημειώνει για το βιβλίο: «Σε προσωπικό επίπεδο η έρευνά της ήταν μια φυγή προς τα εμπρός -που θα έλεγε και ο Σκαρίμπας- η οποία όμως απευθυνόταν προς όλους και μας βοήθησε να καταλάβουμε περισσότερα για το που βρισκόμαστε και που πηγαίνουμε […] Ωστόσο η σημασία του πονήματος αυτού δεν σταματάει εδώ. Η Κρυσταλία ενέγραψε υποθήκες και παρακαταθήκες και για τους ιστορικούς του μέλλοντος. Η περίοδος αυτή που περνάμε είναι βέβαιο ότι θα απασχολήσει την ιστοριογραφία. Και σε αυτή την περίπτωση νομίζω ότι δεν θα υπάρξει ερευνητής που δεν θα λάβει υπόψη του όλες αυτές τις απόψεις που διατυπώθηκαν στην Έρευνα για την κρίση 2010-2014 της Κρυσταλίας Πατούλη […]»

Το θέατρο OMMA STUDIO και οι εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ σας προσκαλούν στην συζήτηση – παρουσίαση του βιβλίου της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη: «Η Έρευνα για την κρίση (2010-2014)» την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2015, 5:30 μ.μ, στο Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Πολιτιστικών Ομάδων Πανεπιστημίου Κρήτης. -/Νικηφόρου Φωκά 82 (Μακρύ Στενό), Παλιά Πόλη, Κυριακή 18/01/15, 5:30μμ, τηλ.: 6986-878873. Είσοδος ελεύθερη.

Για τα αποτελέσματα της Έρευνας θα μιλήσει η συγγραφέας και οι:
-Αντώνης Διαμαντής: Ηθοποιός-Σκηνοθέτης
-Νέλλη Ψαρρού: Πολιτική Επιστήμονας – Συγγραφέας
Το βιβλιοπωλείο Βιβλιοσκόπιο θα διαθέσει τα βιβλία της έκδοσης

Τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου θα γίνει επίσης παρουσίαση του βιβλίου στο Ηράκλειο στις 8 μ.μ, στο πολυχώρο Τέχνης και Πολιτισμού ΝΥΝ και ΑΕΙ, εκεί, εκτός τη συγγραφέα θα μιλήσουν και οι:
-Αντώνης Διαμαντής: Ηθοποιός-Σκηνοθέτης
-Νέλλυ Κατσαμά: Δημοσιογράφος

Eίναι σημαντικό -ενδεικτικό κι αυτό της ψυχής που έχει η Κρυσταλία- πως τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν στο «ΚΕΘΕΑ», του κέντρου που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση και σ’ ένα ακόμα κέντρο, στη «ΜΕΡΙΜΝΑ» που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

Ζωή γεμάτη, σταδιοδρομία ζηλευτή, σκέψη ακτινοβολούσα, ψυχή που επιβεβαιώνει τ’ όνομα της έχει η Κρυσταλία, τι άλλο χρειάζεται ο άνθρωπος για να στερεώνει αφόβητα την ύπαρξη του…

Δημήτρης Τζανακάκης

http://www.goodnet.gr/politismos-trechonta/articles/me-krustalenia-matia-sti-megali-krisi.html

«Έρευνα για την κρίση 2010-2014 – Βιβλίο – Έρευνα της Κρυσταλίας Πατούλη» Του Απόστολου Μωραϊτόπουλου – apopseis-eponyma.blogspot.gr

Απόστολος Μωραϊτόπουλος – Κυριακή, Ιανουαρίου 04, 2015 – apopseis-eponyma.blogspot.gr

Έρευνα για την κρίση 2010-2014 - Βιβλίο - Έρευνα της Κρυσταλίας ΠατούληΌπως κάθε άνθρωπος, έχω κάποιες εμμονές: αγαπώ (γουστάρω, εκτιμώ) ανθρώπους -άντρες και γυναίκες- που είναι ακέραιοι, ντόμπροι, μπεσαλήδες, ατρόμητοι, ελεύθεροι, που δεν φοβούνται -ποτέ και πουθενά-, να πουν την άποψή τους (σωστή ή λάθος δεν έχει σημασία), να υπερασπιστούν την αλήθεια, να βοηθήσουν τον κατατρεγμένο, τον φτωχό, τον δυστυχή, τον άδικα καταδικασμένο, τον μετανάστη, κοντολογίς να κτυπήσουν με λόγια και με πράξη την αδικία, το ψέμα, τον φασισμό, ή τον θεοποιημένο καταναλωτισμό της κοινωνίας μας. Μια τέτοια γυναίκα είναι, η Κρυσταλία Πατούλη, -μοναδική γυναίκα έως τώρα. Από την πλευρά των ανδρών, έχω τον Χρόνη Μίσσιο, τον Γιάννη Μακριδάκη, τον Διονύση Χαριτόπουλο, τον Περικλή Κοροβέση.
Τολμώ να πώ, πως ο Χρόνης Μίσσιος έβαλε καλή σπορά, ο Γιάννης Μακριδάκης και η Κρυσταλία Πατούλη, είναι τα πνευματικά παιδιά του!
 
Η Κρυσταλία Πατούλη ασπάζεται τον αγαπημένο της Χρόνη Μίσσιο (από ανάρτηση Δημ. Τζανακάκη)
Εδώ και μέρες θέλω να γράψω για το καινούργιο της βιβλίο, για την «έρευνα για την κρίση 2010-2014», αλλά με αφορμή αυτό, συνολικά για το έργο της, για την δουλειά της γενικότερα. Για έναν απλό μπλογκερ όπως είμαι εγώ, δύσκολο έργο! Παρόλα αυτά όμως, έχω άποψη, και γνώμη αλλά -προπάντων- συναίσθημα. Πιστεύω λοιπόν, πως δεν χρειάζονται πολλές φιοριτούρες για την Κρυσταλία, όποιος την γνωρίζει, την γνωρίζει απ’ τα γραπτά της και από την πράξη της. Οι υπόλοιποι ας μπουν στο μπλογκ της, και προπάντων, ας αγοράσουν το βιβλίο της.
Έρευνα για την κρίση 2010-2014 - Βιβλίο - Έρευνα της Κρυσταλίας Πατούλη
Γιατί είναι τόσο σημαντικό το βιβλίο αυτό; 
Πρώτον, διότι πρώτη φορά παρουσιάζεται μια 4ετής έρευνα, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 180 άτομα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, όπου σε διάλογο μαζί της είπαν την άποψή τους για την κρίση που μας ταλανίζει εδώ και τόσα χρόνια. Μόνο έτσι μπορεί κανείς, δηλαδή αφού διαβάσει απόψεις, τόσο πολλών και προπάντων τόσο διαφορετικών ανθρώπων, να βγάλει ασφαλέστερα συμπεράσματα για τα αίτια της κρίσης.
Και δεύτερον, που πρέπει να λάβει κανείς υπόψη -καθόλου αμελητέο στους καιρούς μας- ότι από τα έσοδα της έκδοσης δεν θα πάρει τίποτα η συγγραφέας, αλλά θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση και στη ΜΕΡΙΜΝΑ που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.
Υπάρχουν στα μιντια πολλές αναφορές για το βιβλίο (και βέβαια για την Κυσταλία) που ακόμα κι εμένα που (υποτίθεται) είμαι ειδικός, με μπερδεύουν, γι’ αυτό σκέφτηκα να απλοποιήσω τα πράγματα ως εξής:
Α. Το βιβλίο: 
  • «Η ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ 2010-2014». Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε; Απαντούν 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, εκδόθηκε από τις εκδόσεις Κεδρος,
Β. Βασικές γραπτές αναφορές:

Γ. Βίντεο για το βιβλίο:

Δ. Η Κρυσταλία Πατούλη
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα (δανεισμένα από τον Δημήτρη Τζανακάκη*):
Η Κρυσταλία Πατούλη έχει τις ρίζες της στο Ρέθυμνο -και το βάθος τους το ψάχνει ακόμα με αγάπη ακούραστη- γεννήθηκε στον Πειραιά τον Ιανουάριο του 1965, κατάγεται από το Ρέθυμνο και ζει στην Αίγινα. Έχει άλλες δύο μεγαλύτερες αδελφές, και έναν αγαπημένο ανηψιό. Η μητέρα μετά το θάνατό του πατέρα της, το 1969, χωρίς να έχει δυνατότητες επιβίωσης της οικογένειάς της, ζήτησε από το κράτος της χούντας εργασία, λαμβάνοντας ως απάντηση… ένα χαρτί ορφανοτροφείου. Η ίδια αποφάσισε τότε να μην δεχτεί αυτήν την «βοήθεια», αλλά να εργάζεται συνήθως σε πάνω από δύο διαφορετικές δουλειές, για να μπορέσει να μεγαλώσει τα παιδιά της.
…»Η προγιαγιά μου η Κρυσταλία, -λέει σε μια όμορφη ιστόρηση της η Κρυσταλία, που ίσως να είστε και οι πρώτοι εδώ που διαβάζετε- η μητέρα του παππού μου, ήταν από το Καβούσι στο Ρέθυμνο. Κλεφτήκανε με τον προπάππου μου τον Νικολιό -το πιο όμορφο κοπέλι στην Κρήτη, τον λέγανε!- και για να γλιτώσουνε από τη βεντέτα ήρθαν στον Πειραιά στα Κρητικά (στον Προφήτη Ηλία στην Καστέλλα) και γέννησαν τον παππού μου τον Γιάννη… Ψάχνω και θέλω να βρω την καταγωγή της προγιαγιάς μου και του προπάππου μου, αν ήταν από την Κρήτη ή είχαν έρθει από κάπου αλλού. Έχω μια εντελώς ανυπόστατη υποψία ότι η προγιαγιά μου η Κρυσταλία καταγόταν από τους παππούς της από την Πέργαμο, -αναλογάται η Κρυσταλία και μιά λογοτεχνική φλέβα της δείχνει να κοκκινίζει από αίμα που είν’ έτοιμο να τη σπάσει…-… Αλλά μπορεί να είναι εντελώς φαντασίωση. Δική μου φαντασίωση. Δεν έχω ιδέα. Θα ήθελα να το ψάξω. Είμαι πολύ περήφανη που είμαι Ρεθυμνιώτισσα. Το καλύτερο δώρο που μου έκανε η ζωή, μαζί με το κρυσταλλένιο όνομα της γιαγιάς μου. Η Παναγία η κρυσταλλένια είναι στην Κρήτη στο Λασίθι, κοντά στον Άγιο Νικόλαο, και πήγαινε συχνά ο Καζαντζάκης… Με έχουν καλέσει να πάω, αλλά δεν τα έχω καταφέρει»…

Μα, να επιστρέψομε στα προεφηβικά χρόνια της… Η Κρυσταλία έκανε πάμπολλες διαφορετικές εργασίες που ξεκίνησε πριν ακόμα ενηλικιωθεί και μέχρι να καταφέρει να εργαστεί πάνω στα δύο αντικείμενα που την ενδιέφεραν, την ψυχολογία και τη δημοσιογραφία.

Μετά από δυσκολία να αποφασίσει ανάμεσα στα δύο, επέλεξε να σπουδάσει Ψυχολογία και να ειδικευτεί στη Συστημική Συμβουλευτική (και δίπλα στην ψυχολόγο Χάρις Κατάκη) σε θέματα ανθρωπίνων σχέσεων, οικογένειας, εργασίας, αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης (Μέλος της Ελληνικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συμβούλων Ψυχικής Υγείας). Επιπλέον ειδικεύτηκε στο Ψυχόδραμα, όπως και στην πρόληψη-θεραπεία εξαρτήσεων («Θησέας», «Daytop-Iθάκη», 18 Άνω, Παρέμβαση, Ανοιχτή Θεραπευτική κοινότητα «Στροφή» του ΚΕ.Θ.Ε.Α. κ.ά.)

Παράλληλα, όμως, το 1989 τυχαία ξεκίνησε να εργάζεται σε εξειδικευμένο περιοδικό που αρθρογραφούσε ο Έλληνας φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης, όπου οι σκέψεις του για την ελευθερία, την αυτονομία και την οικολογία, δεν την άφησαν ανεπηρέαστη (Το πρώτο βήμα για να κατακτήσει κάποιος την προσωπική του Ελευθερία είναι να έχει επαφή με τα συναισθήματα του).
Από τότε εργάζεται στο χώρο των ΜΜΕ, κυρίως ως συντάκτης και αρχισυντάκτης (Μέλος της ΕΣΠΗΤ), με πλήθος συνεντεύξεων, αλλά και θεμάτων για την κοινωνία, τον πολιτισμό και την ψυχολογία, όπως και έρευνες ή ρεπορτάζ, κυρίως σε εκδόσεις όπως: Δ.Ο.Λ. ΑΕ, Άρης Τερζόπουλος ΑΕ, Δάφνη Επικοινωνίες ΑΕ, Αττικές Εκδόσεις ΑΕ, Λυμπέρη ΑΕ, Πήγασος Εκδοτική ΑΕ, Δέσμη Εκδοτική ΑΕ, κ.α., α), σε εξειδικευμένα κυρίως περιοδικά όπως πχ. Κοινωνία και Φύση, Αθηνόραμα, 2Board, Θεσσαλονίκη Confidential, Focus, Prevention, Conde Nast Traveller, Το παιδί μου και εγώ, κ.α., γ), ή σε ένθετα εφημερίδων όπως πχ. Το άλλο Βήμα, 6η Μέρα, κ.ά., αλλά και σε τηλεοπτικούς σταθμούς ως παραγωγός, αρχισυντάκτης αλλά και ρεπόρτερ, κυρίως σε πολιτιστικά θέματα, και ως ραδιοφωνικός παραγωγός μουσικών εκπομπών.

Τα τελευταία χρόνια ως ανεξάρτητη αρθογράφος, δημοσιεύει συνεντεύξεις και θέματά της κυρίως στον ηλεκτρονικό Τύπο στα πλαίσια της ακτιβιστικής Έρευνας για την κρίση, που την ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2010, με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;» στο οποίο απάντησαν πρόσωπα των γραμμάτων και των τεχνών, και οι απαντήσεις τους δημοσιεύονται στο tvxs.gr. Η έρευνα αυτή, εκδόθηκε σε βιβλίο από τις εκδόσεις «Κέδρος» και ειν’ αυτό στο οποίο αναφερόμαστε τώρα.

Συγχρόνως, η Κρυσταλία διοργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις «Αφήγησης Έργου – Ζωής» στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση ζωής» που παραδίδει, επίσης από το 2010, το οποίο προτείνει τους συμμετέχοντες να ανακαλύψουν, να εκφράσουν και να αξιοποιήσουν δημιουργικά τον «συγγραφικό τους εαυτό».

Από μικρή εκτιμούσε την ερασιτεχνική δημιουργία, όπως και τον εθελοντισμό – ακτιβισμό, με συμμετοχή στα κοινά, αλλά και ως πολιτικό ον συμμετείχε ως μέλος κόμματος της Αριστεράς, από το 1981 έως περίπου το 1987, όπου και διαφοροποιήθηκε από τον κομματικό αγώνα.
Τέλος, με σπουδές στο τραγούδι (στον Γιώργο Γεωργιάδη και στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών), εργάστηκε επίσης -αν και περιστασιακά- από το 1983 έως το 2003, με αυστηρή επιλογή συνεργασιών – χώρων – συναυλιών και ρεπερτορίου, στο χώρο της ελληνικής μουσικής, που η ίδια θεωρεί το μεγαλύτερο Πανεπιστήμιο ζωής και την δυνατότερη εμπειρία στη ζωή της, μετά ίσως από εκείνην που απέκτησε εκπαιδευόμενη στις θεραπευτικές κοινότητες απεξάρτησης (κι αυτό, διότι η αν-εξαρτησία, σε κάθε επίπεδο, είναι το μείζον ζήτημα προς αντιμετώπιση της κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Απόστολος Μωραϊτόπουλος—————–
* Ευχαριστώ θερμά τον φίλο Δημήτρη Τζανακάκη για την ανάρτηση που ευγενικά μου παραχώρησε (προσωπικά έκανα όσο το δυνατόν λιγότερες επεμβάσεις στο κείμενο για να το προσαρμώσω στις ανάγκες του άρθρου)

Τασούλα Βερβενιώτη: Μια φυγή προς τα εμπρός…

bervenioti_i ereyna gia tin krisi
12:46 | 21 Δεκ. 2014
Τασούλα Βερβενιώτη

[…] Σε προσωπικό επίπεδο η έρευνά της ήταν μια φυγή προς τα εμπρός -που θα έλεγε και ο Σκαρίμπας- η οποία όμως απευθυνόταν προς όλους και μας βοήθησε να καταλάβουμε περισσότερα για το που βρισκόμαστε και που πηγαίνουμε […] Ωστόσο η σημασία του πονήματος αυτού δεν σταματάει εδώ. Η Κρυσταλία ενέγραψε υποθήκες και παρακαταθήκες και για τους ιστορικούς του μέλλοντος. Η περίοδος αυτή που περνάμε είναι βέβαιο ότι θα απασχολήσει την ιστοριογραφία. Και σε αυτή την περίπτωση νομίζω ότι δεν θα υπάρξει ερευνητής που δεν θα λάβει υπόψη του όλες αυτές τις απόψεις που διατυπώθηκαν στην Έρευνα για την κρίση 2010-2014 της Κρυσταλίας Πατούλη […] Τ.Β.

Το βιβλίο της Κρυσταλίας Πατούλη Έρευνα για την Κρίση 2010-2014, στην παρουσίαση* του οποίου έχω τη χαρά και την τιμή να μετέχω, στηρίζεται σε έναν δημόσιο διαδικτυακό διάλογο, ο οποίος ξεκίνησε πριν τέσσερα χρόνια μέσω του Tvxs.gr. Περιέχει πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις που συμμετείχαν 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών. Τα βασικά ερωτήματα που έθεσε η Κρυσταλία στους συνομιλητές της ήταν δύο: Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε.

Φαινομενικά τα ερωτήματα αφορούν το πριν, το παρελθόν (πως φτάσαμε έως εδώ) και το μέλλον (τι πρέπει να κάνουμε) ώστε να αντιμετωπίσουμε και κατά συνέπεια να ξεπεράσουμε και να ξεφύγουμε από αυτήν την κατάσταση. Στην ουσία όμως η έρευνα της αποτελεί μια πολύπλευρη προσπάθεια να δοθεί απάντηση στο ερώτημα τι ακριβώς είναι αυτή η κρίση.

Όταν οι άνθρωποι μπορούν να δώσουν έναν ορισμό για κάποιο γεγονός, είναι και σε θέση να το ελέγξουν, όπως ακριβώς πριν εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, κάποιοι πρόγονοί μας –πριν πάνε για κυνήγι- ζωγράφιζαν τα θηράματά τους στους τοίχους των σπηλαίων, ώστε να μπορέσουν να τα «κατανοήσουν» για να τα πολεμήσουν και να τα νικήσουν.

Ως ιστορικός θα ήθελα να επισημάνω ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η χώρα μας διέρχεται μία κρίση. Η δεκαετία του 40, στα μέσα σχεδόν του 20ου αιώνα, αποτελεί ένα ανάλογο, σχεδόν πρόσφατο παράδειγμα. Μέσα σε μια δεκαετία συνέβησαν τρεις πόλεμοι και από αυτούς ο ένας ήταν ο αιματηρός εμφύλιος. Θα ήθελα επίσης  να τονίσω ότι η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται με την έννοια που ο Ηράκλειτος έλεγε ότι το ίδιο ποτάμι δεν μπορείς να το διαβείς δύο φορές, γιατί ήδη βρίσκεται άλλο νερό στο αυλάκι του. Ωστόσο οι αναλογίες παραμένουν.

Η δεκαετία του 40 όσο και η σημερινή αποτελούν περιόδους κατά τις οποίες η κοινωνία βρίσκεται υπό καθεστώς ‘έκτακτης’ ανάγκης -αποτελούν περιόδους κρίσης. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά αυτών των περιόδων είναι το ‘βάρος’ της ιστορίας: σε μικρό χρονικό διάστημα, συμβαίνουν ταυτόχρονα πάρα πολλά γεγονότα. Η μία χρονιά παρουσιάζει τεράστιες διαφοροποιήσεις από την επόμενη, προσωπικά και κοινωνικά.

Στην Κατοχή, ενώ το 1941-2, το χειμώνα της μεγάλης πείνας, το κίνημα αντίστασης ήταν υποτυπώδες, από τα μέσα του 1943 άρχισε να αναπτύσσεται με ραγδαίους ρυθμούς και στις αρχές του 1944 το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ), ένας συνασπισμός μικρών κομμάτων στον οποίο το ΚΚΕ έπαιζε έναν ηγεμονικό ρόλο, είχε δεκαπλασιάσει τα μέλη του.

Η σημερινή ‘ελληνική’ κρίση, η αρχή της οποίας επίσημα τοποθετείται το Μάιο 2010, επέφερε μεγάλες αλλαγές και στο πολιτικό σκηνικό. Τα δύο μεγάλα κόμματα (ΠΑΣΟΚ και ΝΔ) τα οποία επί δεκαετίες εναλλάσσονταν στην εξουσία, τώρα συγκυβερνούν, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ, ένα μικρό αριστερό κόμμα (εκλογές 2009: 4,6%) κατέχει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης (εκλογές Ιουνίου 2012: 26,89%) και ένα νέο-Ναζιστικό Κόμμα, η Χρυσή Αυγή, μπήκε στο ελληνικό κοινοβούλιο (εκλογές Ιουνίου 2012: 6,92%). Αξίζει επίσης να σκεφτούμε ποια απόσταση χωρίζει τη σημερινή κοινωνία μας, αλλά και τη σκέψη μας, από το κίνημα των πλατειών ή τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα.

Οι αλλαγές που συντελούνταν στην Κατοχή όσο και αυτές που συντελούνται σήμερα, είναι άμεσα συνδεδεμένες και με γεγονότα που διαδραματίζονται εκτός του ελλαδικού χώρου.

Στην Κατοχή σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος έπαιξε η ήττα των Ναζιστικών στρατευμάτων στο Στάλινγκραντ και οι νίκες των συμμάχων στα μέτωπα τις Αφρικής, ενώ τη σημερινή κρίση που μόνο σε εισαγωγικά μπορούμε να την πούμε ελληνική, αφού ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, μεταφέρθηκε στην Ευρώπη και έθεσε τη χώρα μας στο μάτι του κυκλώνα για συγκεκριμένους ιστορικούς λόγους, που δεν είναι της παρούσης να αναλύσουμε.

Και η αντίσταση απέναντι στην κρίση δεν ήταν μόνο ελληνική. Καλό είναι να θυμηθούμε ότι τα κινήματα στις πλατείες –για παράδειγμα- είχαν το αντίστοιχό τους στη ‘χειμαζόμενη’ -όπως και η Ελλάδα- Ισπανία, αλλά και στη Νέα Υόρκη με τη δημιουργία του κινήματος Occupy Wall Street (με το ευφυέστατο σύνθημα «Είμαστε το 99%») και απόληξη την Αραβική Άνοιξη.

Το ‘βάρος’ των γεγονότων είναι πολύ μεγάλο, σχεδόν ασήκωτο για τους περισσότερους ανθρώπους. Η ταχύτητα της ροής των γεγονότων επιφέρει ραγδαίες μεταβολές στο πλαίσιο αναφοράς τους, δύσκολα αφομοιώσιμες, γιατί οι άνθρωποι χρειάζονται το χρόνο ‘τους’ για να τις συνειδητοποιήσουν.

Οι αλλαγές αυτές επιδρούν σε όλες σχεδόν τις εκφάνσεις της ανθρώπινης ζωής, τόσο σε κοινωνικό όσο και σε ατομικό επίπεδο, με αποτέλεσμα οι τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι διαχειρίζονταν ή προγραμμάτιζαν τη ζωή τους αλλά και τη ‘ρουτίνα’ τους (στη δουλειά ή/και στο σπίτι) να διαφοροποιούν και πολλές φορές να ανατρέπουν την υπάρχουσα καθημερινότητα. Συνήθως αυτές οι αλλαγές σχετίζονται με προβλήματα επιβίωσης, τα οποία συνδέονται άμεσα με την οικονομία, όπως η ανεργία, τόσο σήμερα όσο και στη δεκαετία του 40.

Τα οικονομικά όμως προβλήματα επιδρούν και στην ψυχολογία και τις σχέσεις των ανθρώπων. Τους ωθούν να σκεφτούν και να δράσουν διαφορετικά από ‘πριν’.

Γιατί στις εποχές κρίσης, εκτός από το «τώρα» που βαραίνει, υπάρχει πάντα ένα «πριν» αλλά και ένα «μετά», όπως πολύ σωστά το έθεσε η Κρυσταλία με τα δύο της ερωτήματα.

Οι αλλαγές που επιφέρει το «τώρα», η κρίση δηλαδή, επειδή αλλάζει το πλαίσιο αναφοράς, οδηγεί σε αλλαγές και στην ταυτότητα των ανθρώπων, τόσο ατομικά όσο και κοινωνικά: ποιοι είναι, πώς πορεύονταν ή/και πως πρόκειται να πορευτούν από «εδώ και πέρα» στη ζωή τους. Η δημιουργία νέων ταυτοτήτων συντελείται μέσα από ατομικές και συλλογικές διεργασίες -άλλοτε συνειδητά και άλλοτε ασυνείδητα.

Οι περίοδοι κρίσης συνήθως συνοδεύονται  και από μια ανθρωπιστική κρίση που στην πράξη σημαίνει ότι ένα μέρος του πληθυσμού δεν μπορεί να ανταπεξέλθει και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του κυρίως σε βασικά θέματα όπως η διατροφή και η υγεία, και για άλλους λόγους και γιατί η κρίση επιφέρει μια ταυτόχρονη κατάρρευση των κρατικών μηχανισμών πρόνοιας και κατ’ επέκταση κατάρρευση των θεσμών.

Επειδή όμως οι συγκεκριμένες ανθρώπινες ανάγκες πρέπει με κάποιο τρόπο να καλυφθούν, τη θέση τους καταλαμβάνουν ατομικές πρωτοβουλίες οι οποίες επεκτείνονται και όλο και περισσότερο αποκτούν συλλογικές διαστάσεις, γιατί είναι πια φανερό ότι οι ατομικές λύσεις δεν επαρκούν.

Το πιο σημαντικό –ίσως ακόμα και από την κάλυψη των πρακτικών αναγκών- είναι ότι μέσα από την προσπάθεια αντιμετώπισης αυτής της ‘έκτακτης’ κατάστασης δημιουργούνται νέες μορφές, νέα πρότυπα κοινωνικής οργάνωσης και δράσης.

Θεωρώ ότι έρευνα και εν τέλει το βιβλίο της Κρυσταλίας είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς το ατομικό συνδέεται με το κοινωνικό.

Η ίδια, στον πρόλογο του βιβλίου της, εξηγεί ότι η ιδέα για την έρευνα της ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2010 όταν άρχισαν να μειώνονται οι μισθοί και να κλείνουν τα έντυπα, οι εφημερίδες και οι τηλεοπτικοί σταθμοί, με αποτέλεσμα οι απολύσεις να αυξάνονται με ρυθμούς επιδημίας.

Βρέθηκα και εγώ για άλλη μια φορά στη ζωή μου άνεργη, γράφει. Η έρευνα που ξεκίνησε αποτελούσε μια επινόηση, έναν τρόπο για να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Την αφορούσε προσωπικά, όπως όλους μας, αλλά ως δημοσιογράφος απευθύνθηκε στο ‘κοινό’ για να το διερευνήσει.

Η Κρυσταλία έδρασε πρωτοποριακά, σε μια στιγμή που όλοι στην Ελλάδα είχαμε αρχίσει να αναρωτιόμαστε που βρισκόμαστε και που πάμε. Είχαμε αρχίσει να διαμορφώνουμε τις νέες μας ταυτότητες. Την απασχολούσε επίσης και κάτι άλλο: γιατί οι άνθρωποι τους οποίους θεωρούσε πνευματικούς ηγέτες σιωπούσαν, γιατί δεν έπαιρναν  θέση. Αποφάσισε να ‘σπάσει’ η ίδια την κοινωνική αμηχανία και να πάει να τους ρωτήσει.

Σε προσωπικό επίπεδο η έρευνά της ήταν μια φυγή προς τα εμπρός -που θα έλεγε και ο Σκαρίμπας- η οποία όμως απευθυνόταν προς όλους και μας βοήθησε να καταλάβουμε περισσότερα για το που βρισκόμαστε και που πηγαίνουμε.

Διαβάζοντας το βιβλίο έχουμε τη δυνατότητα να επικοινωνήσουμε με τις ιδέες τόσων πολλών αλλά και τόσων σπουδαίων συγγραφέων και ερευνητών. Αυτό είναι το ένα κρατούμενο, με θετικό πρόσημο.

Το άλλο είναι ότι στη διάρκεια της ανάγνωσης και κοιτώντας τις ημερομηνίες στις οποίες πάρθηκαν οι συνεντεύξεις μπορούμε να αναλογιστούμε και να στοχαστούμε τα στάδια, την πολυπλοκότητα όλων των καταστάσεων που έχουμε βιώσει, αλλά και τις διαφοροποιήσεις στις αντιλήψεις μας όλα αυτά τα τέσσερα χρόνια της κρίσης. Και οι αλλαγές αυτές έχουν γίνει σε προσωπικό αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Είναι και ένα βιβλίο προσωπικού αναστοχασμού.

Ωστόσο η σημασία του πονήματος αυτού δεν σταματάει εδώ. Η Κρυσταλία ενέγραψε υποθήκες και παρακαταθήκες και για τους ιστορικούς του μέλλοντος. Η περίοδος αυτή που περνάμε είναι βέβαιο ότι θα απασχολήσει την ιστοριογραφία. Και σε αυτή την περίπτωση νομίζω ότι δεν θα υπάρξει ερευνητής που δεν θα λάβει υπόψη του όλες αυτές τις απόψεις που διατυπώθηκαν στην Έρευνα για την κρίση 2010-2014 της Κρυσταλίας Πατούλη.
Για όλα αυτά την ευχαριστούμε.

Καλοτάξιδο Κρυσταλία.

15/12/2014
Τασούλα Βερβενιώτη


Κρυσταλία Πατούλη, Έρευνα για την Κρίση 2010-2014. Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε; Απαντούν 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, Εκδόσεις Κέδρος 2014.

Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση και στη ΜΕΡΙΜΝΑ που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

(*Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2014, στις 8 μ.μ. συζήτηση – παρουσίαση στο Floral Bookstore σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Κέδρος
Ομιλητές: Τασούλα Βερβενιώτη ιστορικός, Σωτήρης Δημητρίου ανθρωπολόγος, Στέλιος Κούλογλου δημοσιογράφος – σκηνοθέτης, Γιάννης Μπίλλας εκπαιδευτικός – βιοκαλλιεργητής.)

Δείτε επίσης:

Κριτικές – Παρουσιάσεις
Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, Περιοδικό «Παρέμβαση», τχ. 175


Χαρίκλεια Δημακοπούλου, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Εστία», 21.3.2015


Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, diastixo.gr, 18.3.2015


Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Fractal», Φεβρουάριος 2015


Τασούλα Βερβενιώτη, Μια φυγή προς τα εμπρός…, tvxs.gr, 21.12.2014


Στέλιος Κούλογλου, Σαν λίγο κάρβουνο στο μεγάλο τρένο της αλλαγής, tvxs.gr, 15.12.2014


Ζήσης Παπαδημητρίου, Σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου, tvxs.gr, 15.12.2014


Κρυσταλία Πατούλη, Tο οδοιπορικό της διεξαγωγής της Έρευνας για την κρίση (2010-2014), tvxs.gr, 14.12.2014

http://tvxs.gr/news/biblio/mia-fygi-pros-ta-empros

bervenioti_i ereyna gia tin krisi_2

Σαν λίγο κάρβουνο στο μεγάλο τρένο της αλλαγής. Του Στέλιου Κούλογλου

KOULOGLOU_H EREYNA GIA TIN KRISI
09:40 | 15 Δεκ. 2014

[…] Ας ελπίσουμε ότι αυτή η μέρα δεν θα αργήσει πολύ και ότι τα κείμενα αυτού του βιβλίου θα ρίξουν λίγο παραπάνω κάρβουνο στη μηχανή του τρένου, ώστε να φτάσουμε γρηγορότερα στον στόχο: στην αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της εθνικής μας αξιοπρέπειας […]

Βρήκα από την πρώτη στιγμή εξαιρετική την ιδέα της Κρυσταλίας Πατούλη, να φιλοξενήσει το Tvxs.gr μια σειρά από συνεντεύξεις για την κρίση, για το πως φθάσαμε μέχρι εδώ και τι κάνουμε από δω και πέρα. Για καλή μου τύχη, είχε ήδη προτείνει την σειρά σε έντυπα και sites, αλλά την είχαν απορρίψει.

Η δημοσιογραφική έρευνα που θέτει ουσιαστικά ερωτήματα, ρίχνει τις μάσκες: όχι μόνο των συντηρητικών που δεν κρύβουν τι πιστεύουν, αλλά κυρίως εκείνων των μέσων ενημέρωσης που εξαντλούν την προοδευτικότητα τους στο δήθεν εναλλακτικό life style και σε άσκοπους περιπάτους στο νεκροταφείο της κεντροαριστεράς.

Ένα από τα -λίγα- καλά της κρίσης είναι ακριβώς ότι έπεσαν οι μάσκες. Όπως ακριβώς και στον συμβατικό πόλεμο, έτσι και στον οικονομικό που εδώ και 5 χρόνια βιώνουμε, από τις ηθικές αξίες μέχρι τις φιλίες όλα τίθενται σε δοκιμασία και ξεκαθαρίζουν.

Το ίδιο συμβαίνει και με τους πνευματικούς ανθρώπους από τους οποίους η Κρυσταλία ζήτησε συνέντευξη: όσοι είχαν κάτι να πουν δέχθηκαν να μιλήσουν, ξεπερνώντας το σοκ και τον φόβο, που τόσο μεγάλο ρόλο έχουν παίξει στην κοινωνική παράλυση που παρατηρούμε. Οι άλλοι το σκέφτονται ακόμη, αν και με την πορεία που είχαν πάρει τα πράγματα στη χώρα δεν αποκλείεται να σπεύσουν να προλάβουν, αντιστασιακοί της τελευταίας στιγμής, το τελευταίο βαγόνι του τρένου της μεγάλης αλλαγής που τόσο χρειάζεται η χώρα.

Όταν θα τελειώσει ο πόλεμος και θα έχουν περάσει όλα αυτά, τα κείμενα που δημοσιεύονται στο βιβλίο θα αποτελέσουν σίγουρα υλικό για τους μελετητές αυτής της απίστευτης και παράλογης περιπέτειας, στην οποία μας έριξαν λίγοι πλουτοκράτες και άφθονοι ανεπάγγελτοι και ανίκανοι πολιτικοί, παραδίδοντας την χώρα στους δανειστές χωρίς να δώσουν την παραμικρή μάχη.

Ας ελπίσουμε ότι αυτή η μέρα δεν θα αργήσει πολύ και ότι τα κείμενα αυτού του βιβλίου θα ρίξουν λίγο παραπάνω κάρβουνο στη μηχανή του τρένου, ώστε να φτάσουμε γρηγορότερα στον στόχο: στην αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της εθνικής μας αξιοπρέπειας.-

Στέλιος Κούλογλου, συγγραφέας – δημοσιογράφος – σκηνοθέτης.

(Από την Εισαγωγή του βιβλίου Η Έρευνα για την κρίση της Κρυσταλίας Πατούλη, που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κέδρος.)

*Συζήτηση για τα αποτελέσματα της «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)» της Κρυσταλίας Πατούλη

Οι εκδόσεις Κέδρος και το Floral διοργάνωσαν συζήτηση για τα αποτελέσματα της Έρευνας για την κρίση (2010-2014) της Κρυσταλίας Πατούλη με αφορμή το ομώνυμο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε, τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2014, στις 8 μ.μ. στο Floral Bookstore.

Για το βιβλίο μίλησαν η συγγραφέας και συμμετέχοντες στην εν λόγω έρευνα:

Τασούλα Βερβενιώτη, ιστορικός

Σωτήρης Δημητρίου, ανθρωπολόγος

Στέλιος Κούλογλου, δημοσιογράφος – σκηνοθέτης

Γιάννης Μπίλλας, εκπαιδευτικός – βιοκαλλιεργητής

– Floral Bookstore (Θεμιστοκλέους 80, Πλατεία Εξαρχείων, τ. 210 3800070). Είσοδος ελεύθερη. Η πρόσκληση στο φ/β ΕΔΩ

Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;
Απαντούν 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών.

Από τον Αύγουστο του 2010 μέχρι σήμερα 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, απαντούν στην Κρυσταλία Πατούλη με βάση το ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;» και 19 πρόσωπα από αυτά απαντούν σε υποερωτήματα ανάλογα με την επικαιρότητα, στο πλαίσιο της έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Tvxs.gr, δημιουργώντας έναν δημόσιο διάλογο με πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις.

(Περισσότερα για την έρευνα και τα αποτελέσματά της: http://wp.me/p1u2LI-4).

Τα συμπεράσματα της έρευνας παρουσιάζονται αναλυτικά στο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος.

Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση και στη ΜΕΡΙΜΝΑ που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

Δείτε επίσης:

Κριτικές – Παρουσιάσεις
Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, Περιοδικό «Παρέμβαση», τχ. 175


Χαρίκλεια Δημακοπούλου, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Εστία», 21.3.2015


Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, diastixo.gr, 18.3.2015


Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Fractal», Φεβρουάριος 2015


Τασούλα Βερβενιώτη, Μια φυγή προς τα εμπρός…, tvxs.gr, 21.12.2014


Στέλιος Κούλογλου, Σαν λίγο κάρβουνο στο μεγάλο τρένο της αλλαγής, tvxs.gr, 15.12.2014


Ζήσης Παπαδημητρίου, Σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου, tvxs.gr, 15.12.2014


Κρυσταλία Πατούλη, Tο οδοιπορικό της διεξαγωγής της Έρευνας για την κρίση (2010-2014), tvxs.gr, 14.12.2014

http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/san-ligo-karboyno-sto-megalo-treno-tis-allagis

Σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου. Του Ζήση Δ. Παπαδημητρίου

zisis_papadimitriou_i ereyna gia tin krisi

[…] Αυτή η ακτιβιστική πρωτοβουλία της κ. Πατούλη, να συγκεντρώσει υπό τη μορφή συνεντεύξεων και άρθρων, τις απόψεις ανθρώπων του πνεύματος σχετικά με την κρίση και να τις εκδώσει, αποτελεί, χωρίς τις όποιες περιστροφές, σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου στους κόλπους της ελληνικής διανόησης αλλά και ευρύτερα […]

Μεταφέρω, πραγματικά, «γλαύκαν εις Αθήνας» επισημαίνοντας πως ο διάλογος, στην υπηρεσία της αλήθειας, αποτελεί ιστορικά κατάκτηση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.

Στις μέρες μας, ωστόσο, φαίνεται πως εμείς οι Νεοέλληνες, με εξαιρέσεις, βέβαια, που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, δεν διαλεγόμαστε, δίνοντας την εντύπωση πως ο καθένας από μας έχει τη δική του ξεχωριστή αλήθεια.

Αυτό δείχνει, τουλάχιστον, η εμμονή μας σε κοινοτυπίες, λες και εκείνο που προέχει δεν είναι  η σφαιρική και σε βάθος κατανόηση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα  αλλά η προσωπική μας προβολή.

Η χώρα μας βρίσκεται στα πρόθυρα της οικονομικής και κοινωνικής καταστροφής.

Ακόμη κι αν ευοδωθούν, όπως διατείνονται οι ασκούντες την εξουσία, οι διαπραγματεύσεις με την Τρόϊκα, τα προβλήματα της Ελλάδας, τουλάχιστον για τις επόμενες δύο έως τρεις δεκαετίες, δεν πρόκειται να λυθούν, εφόσον, βέβαια, δεν θα υπάρξει νωρίτερα πλήρης κατάρρευση του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος, το οποίο κλυδωνίζεται κυριολεκτικά εκ βάθρων, όσο κι αν οι θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού θέλουν να μας πείσουν πως η σημερινή κρίση αποτελεί συγκυριακό σύμπτωμα και όχι δομική αδυναμία του καπιταλιστικού συστήματος στο σύνολό του που βρίσκεται πλέον, το αργότερο από τις αρχές της δεκαετίας του ΄90, υπό τον πλήρη έλεγχο του χρηματοπιστωτικού συστήματος με πρωταγωνιστές τις περιώνυμες αγορές, το κερδοσκοπικό κεφάλαιο και τους Οίκους Αξιολόγησης.

Ενόψει της πολιτικής αποπροσανατολισμού που ακολουθούν τόσο οι ασκούντες την εξουσία όσο και τα τηλεκατευθυνόμενα ΜΜΕ, επικοινωνιακή κατάκτηση αποτελεί η εμπεριστατωμένη έρευνα της κ. Κρυσταλίας Πατούλη με αντικείμενο τα αίτια της κρίσης και το τι μέλει γενέσθαι, έρευνα την οποία ξεκίνησε το 2010 με συμμετοχή πάνω από εκατόν εβδομήντα προσώπων από το χώρο των γραμμάτων, των τεχνών και των επιστημών, οι απόψεις των οπoίων και δημοσιεύονται στο tvxs.gr, αλλά και στον παρόντα τον έντυπο τόμο, συμβάλλοντας έτσι στην προώθηση και εμβάθυνση του δημόσιου διαλόγου, βασική προϋπόθεση για την κατανόηση των βαθύτερων αιτίων της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής κρίσης που ταλανίζει από το 2008 και εντεύθεν τη χώρα μας.

Αν και οι θεωρητικές προσεγγίσεις των ερωτηθέντων διαφέρουν μεταξύ τους, κοινό σημείο αναφοράς είναι η διαπίστωση ότι η κρίση δεν είναι αποκλειστικά ελληνικής κοπής αλλά αφορά το σύνολο του καπιταλιστικού συστήματος και πως η χώρα μας αντιμετωπίστηκε ως πειραματόζωο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπήρξαν και συνεχίζουν να υφίστανται ενδογενή δομικής φύσης αίτια, τα οποία, ανεξάρτητα από τη σημερινή κρίση, εμποδίζουν την όποια αναπτυξιακή διαδικασία της οικονομίας.

Η διαπίστωση, ωστόσο, ότι η οικονομική κρίση αφορά το σύνολο του καπιταλιστικού συστήματος, μηδέ εξαιρουμένων των αναδυόμενων οικονομιών (Κίνα, Ινδία και Βραζιλία), δεν μπορεί να αποτελέσει συγχωροχάρτι για την ανικανότητα του ελληνικού πολιτικού συστήματος, το οποίο, επί δεκαετίες, αδιαφόρησε συνειδητά για το μέλλον της χώρας, εξυπηρετώντας πρωτίστως οικία αλλά και αλλότρια οικονομικά και εξουσιαστικά συμφέροντα.

Είναι αλήθεια ότι η πολιτική που ακολούθησαν οι ελληνικές κυβερνήσεις μετά την Μεταπολίτευση, παραπέμποντας τις αναγκαίες δομικές αλλαγές στην οικονομία και στη λειτουργία του κράτους στις λεγόμενες «ελληνικές καλένδες», οδήγησε στα αδιέξοδα που βιώνουμε σήμερα ως χώρα, αντιμέτωποι με τα αρπακτικά της «Τρόϊκας» και τον κίνδυνο πτώχευσης της χώρας, ο οποίος βρίσκεται «ante portas», παρά τις εξ αντιθέτου διαπιστώσεις της κυβέρνησης και της επίκλησης του ανεκδιήγητου έως και γελοίου “succes story” του πρωθυπουργού της χώρας!

Όπως διαπιστώνεται καθημερινά, το σύστημα των πελατειακών σχέσεων, της φοροδιαφυγής και της μίζας «ζει και βασιλεύει», καθώς οι υφιστάμενοι μηχανισμοί ελέγχου του κράτους αδυνατούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά νοοτροπίες και πρακτικές απάτης που τείνουν να εξελιχθούν σε συστατικό στοιχείο κοινωνικοπολιτικής συμπεριφοράς του Νεοέλληνα.

Η κρίση στη χώρα μας δεν είναι μόνον οικονομική. Αφορά το σύνολο της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής του τόπου. Έχοντας αναδείξει, ιδιαίτερα τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, το χρήμα και τη βόλεψή μας σε υπέρτατη αξία, υποσκάπτομε εμείς οι ίδιοι καθημερινά τα θεμέλια της κοινωνία μας, ακολουθώντας πρότυπα κοινωνικής συμπεριφοράς που δεν συνάδουν με την ιστορία και τους αγώνες του λαού μας, αλλά, αντίθετα, υποθηκεύουν το μέλλον της χώρας μας.

Είναι καιρός να αντιμετωπίσουμε με αποφασιστικότητα και συνέπεια τα προβλήματα που οδηγούν πλέον τη χώρα στο χείλος του γκρεμού, με την ελπίδα ότι η κρίση και οι συνέπειές της θα μας βοηθήσουν να ξεπεράσουμε τις αδυναμίες και να χαράξουμε συλλογικά μια νέα πορεία, μακριά από εθνοκεντρισμούς, ανέξοδους φασιστοειδείς λεονταρισμούς και συμπλεγματικές συμπεριφορές  που υπονομεύουν αυτό που θα μπορούσαμε να είμαστε, τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας μας, αν είχαμε γνώση και επίγνωση της ιστορίας και των αγώνων του πολυδοκιμασμένου λαού μας.

Αυτή η ακτιβιστική πρωτοβουλία της κ. Πατούλη, να συγκεντρώσει υπό τη μορφή συνεντεύξεων και άρθρων, τις απόψεις ανθρώπων του πνεύματος σχετικά με την κρίση και να τις εκδώσει, αποτελεί, χωρίς τις όποιες περιστροφές, σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου στους κόλπους της ελληνικής διανόησης αλλά και ευρύτερα, προκειμένου να υπάρξει και από ελληνικής πλευράς συμμετοχή στον πανευρωπαϊκό διάλογο που δρομολογήθηκε με τη δημοσίευση της Διακήρυξης-Έκκλησης για μια Ευρώπη της Ισότητας[1], η οποία είναι μία απάντηση στην παρούσα έρευνα και κυκλοφορεί σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Είναι καιρός να ενώσουμε τις φωνές μας σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, με την ελπίδα ότι θα ανοίξει ο δρόμος για συλλογική δράση.

Το παρόν βιβλίο, εστιάζοντας στον χωρίς παρωπίδες διάλογο, δίνει στον αναγνώστη τη δυνατότητα να αξιολογήσει ο ίδιος τα γεγονότα, μακριά από επεμβάσεις χειραγωγικού χαρακτήρα που διαστρεβλώνουν την αλήθεια, εμποδίζοντας τις διαδικασίες συγκρότησης συλλογικής συνείδησης, εκ των ων ουκ άνευ για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αιτίων αλλά και των συνεπειών της κρίσης. –

Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου, Ομότιμος Καθηγητής Γενικής και Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Τμήματος Νομικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

(Από την Εισαγωγή του βιβλίου Η Έρευνα για την κρίση της Κρυσταλίας Πατούλη, που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κέδρος.)

*Συζήτηση για τα αποτελέσματα της «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)» της Κρυσταλίας Πατούλη

Οι εκδόσεις Κέδρος και το Floral σάς προσκαλούν σε συζήτηση για τα αποτελέσματα της Έρευνας για την κρίση (2010-2014) της Κρυσταλίας Πατούλη με αφορμή το ομώνυμο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε, τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2014, στις 8 μ.μ. στο Floral Bookstore.

Για το βιβλίο θα μιλήσει η συγγραφέας και συμμετέχοντες στην εν λόγω έρευνα:

Τασούλα Βερβενιώτη, ιστορικός

Σωτήρης Δημητρίου, ανθρωπολόγος

Στέλιος Κούλογλου, δημοσιογράφος – σκηνοθέτης

Γιάννης Μπίλλας, εκπαιδευτικός – βιοκαλλιεργητής

– Floral Bookstore (Θεμιστοκλέους 80, Πλατεία Εξαρχείων, τ. 210 3800070). Είσοδος ελεύθερη. Η πρόσκληση στο φ/β ΕΔΩ

Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;
Απαντούν 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών.

Από τον Αύγουστο του 2010 μέχρι σήμερα 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, απαντούν στην Κρυσταλία Πατούλη με βάση το ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;» και 19 πρόσωπα από αυτά απαντούν σε υποερωτήματα ανάλογα με την επικαιρότητα, στο πλαίσιο της έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Tvxs.gr, δημιουργώντας έναν δημόσιο διάλογο με πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις.

(Περισσότερα για την έρευνα και τα αποτελέσματά της: http://wp.me/p1u2LI-4).

Τα συμπεράσματα της έρευνας παρουσιάζονται αναλυτικά στο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος.

Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση και στη ΜΕΡΙΜΝΑ που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

Δείτε επίσης:

Κριτικές – Παρουσιάσεις
Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, Περιοδικό «Παρέμβαση», τχ. 175


Χαρίκλεια Δημακοπούλου, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Εστία», 21.3.2015


Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, diastixo.gr, 18.3.2015


Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Fractal», Φεβρουάριος 2015


Τασούλα Βερβενιώτη, Μια φυγή προς τα εμπρός…, tvxs.gr, 21.12.2014


Στέλιος Κούλογλου, Σαν λίγο κάρβουνο στο μεγάλο τρένο της αλλαγής, tvxs.gr, 15.12.2014


Ζήσης Παπαδημητρίου, Σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου, tvxs.gr, 15.12.2014


Κρυσταλία Πατούλη, Tο οδοιπορικό της διεξαγωγής της Έρευνας για την κρίση (2010-2014), tvxs.gr, 14.12.2014


[1] Η Διακήρυξη-‘Εκκληση αυτή στηρίζεται σε κείμενο των Karl Heinz Roth και Ζήση Δ. Παπαδημητρίου με τίτλο «Die Katastrophe verhindern. Manifest für ein egalitäres Europa“ ( Να αποφύγουμε την καταστροφή :Μανιφέστο για μια Ευρώπη της  ισότητας) που κυκλοφορεί ήδη στα γερμανικά από τις Εκδόσεις NAUTILUS του Αμβούργου και θα κυκλοφορήσει σύντομα και στα ελληνικά από τις Εκδόσεις  ΝΗΣΙΔΕΣ της Θεσσαλονίκης.

http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/simantiki-politiki-praksi-aparaititi-gia-tin-proothisi-toy-dialogoy

Το οδοιπορικό διεξαγωγής της ακτιβιστικής «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)» εκδ. Κέδρος

 
12:56 | 14 Δεκ. 2014

Κρυσταλία Πατούλη

Ακολουθεί το οδοιπορικό της διεξαγωγής της «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)), Εκδόσεις Κέδρος, που εν μέρει καταγράφεται και στον πρόλογο του βιβλίου που μόλις κυκλοφόρησε:

«Όποιος δεν παίρνει θέση,
δεν είναι άνθρωπος»
Κώστας Γαβράς

«Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;»

Όταν άρχισαν να μειώνονται οι μισθοί και να κλείνουν τα έντυπα, οι εφημερίδες και οι τηλεοπτικοί σταθμοί, και οι απολύσεις να αυξάνονται με ρυθμούς επιδημίας, βρέθηκα και εγώ για άλλη μια φορά στη ζωή μου άνεργη.Την αγωνία της προσωπικής επιβίωσης την γνώριζα από παιδί, αλλα  την αγωνία επιβίωσης ολόκληρης της χώρας μου ήταν η πρώτη φορά που την βίωνα. Και με τις δύο αυτές αγωνίες, το καλοκαίρι του 2010 παρακολούθησα  μία εκδήλωση με τον ανθρωπολόγο Σωτήρη Δημητρίου να μιλά για τα αίτια της κρίσης…

Λίγες μέρες μετά είχα ραντεβού με τον αείμνηστο Μανώλη Ρασούλη στο καφέ του Ιανού και καθώς συζητούσαμε στο πατάρι της Σταδίου, είδα ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για κάποιες από τις πολλές εκδόσεις του Νίκου Καρατζά, σχεδιασμένο γραφιστικά με βάση τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες των Eλλήνων συγγραφέων τους.

Παρατηρώντας όλες αυτές τις προσωπικότητες που έχουν αφήσει το στίγμα τους στον πολιτισμό μας, ενώ δίπλα μου είχα μία από αυτές, μού γεννήθηκε η ιδέα να ξεκινήσω μία σειρά συνεντεύξεων με βάση το ερώτημα: «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;», το οποίο θα απαντούσαν άνθρωποι των γραμμάτων των επιστημών και των τεχνών, καθώς όλη η Ελλάδα είχε αρχίσει να αναρωτιέται που βρίσκονται, γιατί σιωπούν και κυρίως γιατί δεν παίρνουν θέση.

Σκεφτόμουν πως όλα τα προβλήματα έχουν μία λύση που ανακαλύπτεται όταν όλοι εκείνοι που τους αφορούν τοποθετηθούν, προτείνοντας ο καθένας τη γνώμη του, κάτι που το έμαθα στο ΚΕΘΕΑ – όταν στο μακρινό παρελθόν εκπαιδευόμουν στην πρόληψη ναρκωτικών – όπως και στο Eργαστήριο Διερεύνησης Aνθρωπίνων Σχέσεων, και πλέον είχε έρθει η ώρα να το αξιοποιήσω.

Αμέσως, από τον Αύγουστο του 2010, ξεκίνησα να επικοινωνώ με φορείς, συλλόγους, ενώσεις και εκδοτικούς οίκους, για να έρθω σε επαφή με πρόσωπα από όλους τους χώρους της διανόησης, με διαφορετικές ιδιότητες, εργασία ή τόπο διαμονής στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, δημοσιεύοντας αργότερα και ανοιχτή πρόσκληση για τη συμμετοχή τους.

Στόχος μου ήταν η προσπάθεια επικοινωνίας, διαλόγου, συνεργασίας, επίγνωσης, αλλά και εύρεσης λύσεων (των συμπτωμάτων και ιδίως των προβλημάτων της κρίσης), μέσω του λεγόμενου brain storming, που είναι ενδεδειγμένη μέθοδος επίλυσης προβλημάτων, αλλά και της έκφρασης θέσεων – που είναι η αρχή του περάσματος σε πράξη –, όπως π.χ. να υπάρξει μία σύνθεση των προτάσεων κοινής αποδοχής, βάσει των αιτιών και του «τι να κάνουμε;», η οποία θα μπορούσε:

1. Nα κυκλοφορήσει όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό για τη δημοσιοποίηση της κατάστασης στη χώρα μας. 2. Nα δημιουργήσει έναν προβληματισμό γύρω από το ότι αυτή η κατάσταση αφορά συστημικά τους πάντες στην Ευρώπη αλλά και στον κόσμο, όσο και: 3. Για την εξεύρεση λύσεων. Kαι 4. Nα προωθήσει την εξέλιξη αυτού του διαλόγου για ό,τι άλλο μπορούσε να προκύψει από αυτόν.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2010 όταν είχα ολοκληρώσει τις 18 πρώτες συνεντεύξεις (Θεοδωράκης, Μίσσιος, Ρασούλης, Καρακατσάνης, Γιάνναρης, Ζούδιαρης, Χατζάκης, Καζάκης, κ.ά.) και τις είχα στείλει στο έντυπο που είχαμε συμφωνήσει για τη δημοσίευσή τους, χωρίς καμία δικαιολογία αρνήθηκαν.

Ακολούθησαν αρκετοί μήνες, όπου προσπάθησα να δημοσιευτούν σε όλες σχεδόν τις εφημερίδες, περιοδικά και free press ευρείας κυκλοφορίας στην Ελλάδα, χωρίς καμία θετική ανταπόκριση, μέχρι που η φίλη μου Ξανθίππη Kρικέλλη-Γκλαβοπούλου μου έδωσε την ιδέα να απευθυνθώ στον Στέλιο Κούλογλου, ο οποίος δέχτηκε και τις ανάρτησε στο tvxs.gr τον Δεκέμβρη του 2010 με πολλές αντιδράσεις και σχόλια από τους αναγνώστες.

Κάπου το 2012 και μετά από 2 χρόνια διεξαγωγής της έρευνας που συνέχισε να δημοσιεύεται μέχρι σήμερα ανά απάντηση στο Tvxs.gr δημιουργώντας έναν δημόσιο διάλογο με πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις, ο Περικλής Σφυρίδης και η Τασούλα Βερβενιώτη μού έδωσαν την ιδέα και τις συμβουλές τους για την έκδοσή της σε βιβλίο, που στη συνέχεια, μετά τη συμφωνία μου με τον Γιώργο Παπαθανασόπουλο και τις Εκδόσεις Κέδρος, υλοποιήθηκε.

Στα συμπεράσματα αυτής της έκδοσης, με κριτήριο να εκφραστούν όσα ξεχωριστά κατατέθηκαν από τους συμμετέχοντες και κυρίως να γίνουν αντιληπτά όσα οι περισσότεροι από αυτούς συμφώνησαν στις αιτίες και στις προτάσεις εξόδου από την κρίση, διαμορφώθηκαν 16 θεματικές (από τις βασικές ιδιότητες αλλά και από τα χαρακτηριστικά και τον τρόπο ζωής των συμμετεχόντων), με κάποιες συμμετοχές α) να παρουσιάζονται σχεδόν ολοκληρωμένες προς ανάγνωση, β) κάποιες άλλες μόνο μέσα από αποσπάσματα, και γ) κάποιες μόνο στα συμπεράσματα, κυρίως λόγω περιορισμένου χώρου.

Το βιβλίο κλείνει με τον Eπίλογο – μεταφρασμένο στα γαλλικά και αγγλικά – ο οποίος περιέχει την ενδεικτική σύνοψη των αποτελεσμάτων της έρευνας, που συνεργάστηκαν επίσης ακτιβιστικά οι: Λάζαρος Μαυροματίδης, Anna Bykalyuk, Κώστας Κατσίμπρας, Στέλιος Καβύρης, Ρένια Πουρνάρα, όπως και για την μετάφράσή τους ο Λάζαρος Μαυροματίδης και η Cristine Cooreman.

Εύχομαι αυτή η προσπάθεια να βοηθήσει έστω στο ελάχιστο για την επίγνωση των αιτιών της κρίσης – άρα την αποφυγή όσο και την πρόληψή τους στο μέλλον – και την αναζήτηση μιας νέας κοινωνίας ενεργών όσο και συνειδητοποιημένων πολιτών που θα φέρουν εις πέρας αυτό το «τι πρέπει να κάνουμε;» – άρα τη θεραπεία της και την έξοδό μας ανεπιστρεπτί απ’ αυτήν –, υπενθυμίζοντας μέσω όλων αυτών των συμπερασμάτων την ανάγκη για «επανεκκίνηση» του πολιτισμού και συνεπώς του τρόπου της ζωής μας, που πρότεινε η Λουκία Ρικάκη, υπογράφοντας με το μικρό μανιφέστο της:

…Να απολαμβάνεις κάθε πρωί την ανατολή του ήλιου σαν προσευχή στη μέρα που ακολουθεί, να ταξιδεύεις με το νου και το κορμί πάντα ανοιχτά στην ευωδιά της φύσης, να σφίγγεις δυνατά το χέρι στους τρυφερούς ανθρώπους που συναντάς και να αγκαλιάζεις τους βαθιά ανυπότακτους, να γελάς δυνατά με τον παλμό της χαράς, κι όταν κλαις, να μη φοβάσαι τη γεύση των δακρύων σου, πάντα κάτι έχουν να σου πουν, αυτά τα εφήμερα στολίδια των ματιών.

Αλλιώς, «Προτείνω βίαιη εκτόπιση του ντόπιου πληθυσμού και την κάθοδο νέων Δωριέων. Αυτή η παραδεισένια χώρα δεν αξίζει στους κατοίκους της», όπως απάντησε ο Άρης Σφακιανάκης.

Tα έσοδα του βιβλίου επέλεξα να διατεθούν συμβολικά: α) Στη Μέριμνα, που αντιμετωπίζει τις απώλειες στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους, για προφανείς λόγους, και β) στο ΚΕΘΕΑ (Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) επειδή όχι μόνο με επηρέασε γι’ αυτή την έρευνα όπως ήδη ανέφερα, αλλά και επειδή στις θεραπευτικές κοινότητες απεξάρτησης προτείνεται και κατακτάται ο ανεξάρτητος τρόπος ζωής με γνώμονα τη συνύπαρξη – με τον εαυτό μας και την κοινωνία).

Η ανεξαρτητοποίηση άλλωστε μοιάζει να είναι το ζητούμενο σήμερα, όχι μόνο για τους εξαρτημένους από ναρκωτικά, αλλά και για όλους τους εξαρτημένους από πολύ πιο επικίνδυνες και καταστροφικές «ψυχοτρόπες ουσίες», όπως π.χ. η εξουσία, η βία, το χρήμα, κ.λπ., που ευθύνονται κατά κύριο λόγο για την παγκόσμια κρίση του καταναλωτικού καπιταλιστικού τρόπου ζωής (που βρίθει υποκατάστατων ικανοποίησης όλων των ζωτικών αναγκών), όπως ακριβώς καταδεικνύουν και τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας.

Καλή διέξοδο λοιπόν προς την ανεξαρτησία με οδηγό την παρακάτω φράση στην οποία βασίζεται παγκοσμίως η φιλοσοφία των θεραπευτικών κοινοτήτων απεξάρτησης:

«Θεέ μου, βοήθησέ μας ν’ αλλάξουμε αυτά που μπορούμε, να δεχτούμε αυτά που δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε, και κυρίως να μάθουμε στη ζωή μας να τα ξεχωρίζουμε….»

Κρυσταλία Πατούλη, Δημοσιογράφος – Σύμβουλος Ανθρωπίνων Σχέσεων

ΥΓ.: Διότι προς το παρόν διαφαίνεται μόνο μία ελληνική… Άνοιξη:

Βλέπω μία άνοιξη

Βλέπω μία άνοιξη χαμένη κι ορφανή
και μια ηλιαχτίδα το σκοτάδι να τη σέρνει.
Ποιος Θεός, ποια μοίρα τις κρατάει στη σιωπή,
ποιος τις δένει…

Δεν υπάρχει πρίγκιπας ούτε και βασιλιάς
ούτε ξόρκια και ευχές δεν τις ελευθερώνουν.
Μόνο άνθρωποι μπορούνε, κάποιοι από μας,
σα θυμώνουν…

Ένα αχ δεν είναι αρκετό
ούτε και αν σκύβεις το κεφάλι,
ούτε και το αμίλητο νερό ούτε η ζάλη.

Κι ούτε θα με στέρξει το άστρο μου
ούτε θα με λυπηθεί το κύμα,
ούτε θα σωθώ στο κάστρο μου,
αν φοβηθώ και αν δεν κάνω βήμα.

Δεν περνάει ο χρόνος για όποιον είναι φυλακή
και του δεσμοφύλακα η μισή ζωή χαμένη.
Τι κι αν λέω καλός εγώ οι άλλοι είναι οι κακοί,
τι μου μένει…

Ένα αχ δεν είναι αρκετό
ούτε και αν σκύβεις το κεφάλι,
ούτε και το αμίλητο νερό ούτε κι η ζάλη.

Κι ούτε θα με στέρξει το άστρο μου
ούτε θα με λυπηθεί το κύμα,
ούτε θα σωθώ στο κάστρο μου,
αν φοβηθώ και αν δεν κάνω βήμα…

Μουσική-στίχοι: Διονύσης Τσακνής.
Ερμηνεία: Γιώργος Μεράντζας. Από το cd Όλα είναι εδώ / Μικρός Ήρως (2010)

*Συζήτηση για τα αποτελέσματα της «Έρευνας για την κρίση (2010-2014)» της Κρυσταλίας Πατούλη

Οι εκδόσεις Κέδρος και το Floral σάς προσκαλούν σε συζήτηση για τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής Έρευνας για την κρίση (2010-2014) της Κρυσταλίας Πατούλη με αφορμή το ομώνυμο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε, τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2014, στις 8 μ.μ. στο Floral Bookstore (Θεμιστοκλέους 80, Πλατεία Εξαρχείων, τ. 210 3800070). Είσοδος ελεύθερη. Η πρόσκληση στο φ/β ΕΔΩ

Τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας η οποία δημιούργησε επί 4 χρόνια έναν δημόσιο διαδικτυακό διάλογο με πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις που συμμετείχαν 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, παρουσιάζονται αναλυτικά στο βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κέδρος.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν η συγγραφέας και συμμετέχοντες στην εν λόγω έρευνα:

Τα έσοδα της οποίας θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση, και στη Μέριμνα, που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

PATOULI_PROSKLISI_15_12_14D


Δείτε επίσης:

Αποσπάσματα από την εισαγωγή του βιβλίου:

«[…] Το παρόν βιβλίο, εστιάζοντας στον χωρίς παρωπίδες διάλογο, δίνει στον αναγνώστη τη δυνατότητα να αξιολογήσει ο ίδιος τα γεγονότα, μακριά από επεμβάσεις χειραγωγικού χαρακτήρα που διαστρεβλώνουν την αλήθεια, εμποδίζοντας τις διαδικασίες συγκρότησης συλλογικής συνείδησης, εκ των ων ουκ άνευ για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αιτίων αλλά και των συνεπειών της κρίσης». Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου, Ομότιμος Καθηγητής Γενικής και Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Τμήματος Νομικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

«[…]Η δημοσιογραφική έρευνα που θέτει ουσιαστικά ερωτήματα, ρίχνει τις μάσκες: όχι μόνο των συντηρητικών που δεν κρύβουν τι πιστεύουν, αλλά κυρίως εκείνων των μέσων ενημέρωσης που εξαντλούν την προοδευτικότητα τους στο δήθεν εναλλακτικό life style και σε άσκοπους περιπάτους στο νεκροταφείο της κεντροαριστεράς […] Όταν θα τελειώσει ο πόλεμος και θα έχουν περάσει όλα αυτά, τα κείμενα που δημοσιεύονται στο βιβλίο θα αποτελέσουν σίγουρα υλικό για τους μελετητές αυτής της απίστευτης και παράλογης περιπέτειας, στην οποία μας έριξαν λίγοι πλουτοκράτες και άφθονοι ανεπάγγελτοι και ανίκανοι πολιτικοί, παραδίδοντας την χώρα στους δανειστές χωρίς να δώσουν την παραμικρή μάχη». Στέλιος Κούλογλου, δημοσιογράφος-σκηνοθέτης

http://tvxs.gr/news/biblio/i-ereyna-gia-tin-krisi-i-syzitisi-gia-ta-apotelesmata-tis