Χαράλαμπος Πουλόπουλος: Όπως και στην Κατοχή, σήμερα οι άνθρωποι φοβούνται

07:12 | 12 Νοε. 2014
Χαράλαμπος Πουλόπουλος

Όπως και στην Κατοχή, σήμερα οι άνθρωποι φοβούνται. Και εκείνοι που τώρα είναι κλεισμένοι και άπραγοι στα σπίτια τους γιατί αισθάνονται ότι δεν υπάρχει διέξοδος, μοιάζουν με τους ανθρώπους που ήταν κλεισμένοι στα σπίτια τους την περίοδο της Κατοχής γιατί φοβόντουσαν μην σκοτωθούν. Στην Κατοχή, όμως, αυτοί που έβγαιναν από τα σπίτια τους και έμπαιναν στην Αντίσταση, είχαν χαμηλότερα επίπεδα φόβου από εκείνους που κλείνονταν και δεν συμμετείχαν σ’ αυτήν, παρά το γεγονός ότι έβαζαν σε μεγαλύτερο κίνδυνο τη ζωή τους. Τι τους κρατούσε και τους έδινε δύναμη; Η αλληλεγγύη. Το ότι πολεμούσαν για ένα σκοπό […] Ο Αναπληρωτής Καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Χαράλαμπος Πουλόπουλος, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για την κρίση, τον φόβο και τη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, αλλά και την κοινωνική αλληλεγγύη και δικαιοσύνη, με αφορμή το νέο του βιβλίο.


Κρ.Π.: Το βιβλίο Κρίση, φόβος και διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής είναι μια πολιτική, ιστορική, κοινωνική, αλλά και επιστημονικά τεκμηριωμένη ματιά στις επιπτώσεις που είχε η λιτότητα στη ζωή των πολιτών, με έμφαση στη κοινωνική συνοχή. Τι σε οδήγησε να το γράψεις;

Χ.Π.: Τα τελευταία χρόνια, από τότε που ξέσπασε στην Ελλάδα η κρίση, άρχισα να βλέπω φίλους και γνωστούς κάτω από μεγάλη πίεση, επειδή έχαναν τη δουλειά τους ή το εισόδημά τους μετά τις απανωτές μειώσεις μισθών. Έβλεπα ανθρώπους να αγωνίζονται και να αγωνιούν για το πώς θα ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους ή σε πολύ βασικές ανάγκες, πρωταρχικές για την επιβίωσή τους.

Συγχρόνως έβλεπα τους ίδιους ανθρώπους που μας είχαν οδηγήσει στην κρίση να εμφανίζονται ως σωτήρες, όπως και τους μηχανισμούς κατασκευής ενόχων και ενοχών, εργαλεία πολιτικού φόβου που πλήττουν την κοινωνική συνοχή.

Από την άλλη έβλεπα τα στοιχεία για τις επιπτώσεις της κρίσης στην ψυχική και σωματική υγεία αλλά και τα ποσοστά αύξησης των αυτοκτονιών, της φτώχειας και της αδυναμίας των ενηλίκων για αξιοπρεπή διαβίωση, όπως και των εγκαταλελειμμένων παιδιών από τις οικογένειες που πλέον δεν είναι σε θέση να τα αναθρέψουν.

Ξεκίνησα να γράφω σε επιστημονικά περιοδικά, εφημερίδες και ιστοσελίδες, ορισμένες φορές αρκετά θυμωμένα, προκειμένου να βρω μια ισορροπία. Ένιωθα ότι έπρεπε να ακουστεί η φωνή μου. Δεν ήθελα να σιωπήσω, γιατί με τη σιωπή αυτή η κατάσταση με βάραινε ακόμη περισσότερο.

Πριν από ένα χρόνο, όταν πήγα στο Πανεπιστήμιο για να διδάξω και ανέλαβα ένα μάθημα για τις επιπτώσεις της κρίσης στην κοινωνία, ένιωσα επιτακτική την ανάγκη να γράψω και ένα βιβλίο γι’ αυτό το θέμα.

Στην αρχή νόμιζα πώς ήξερα προς ποια κατεύθυνση έπρεπε να κινηθεί η ανάλυσή μου. Στην πορεία, όμως, συγκεντρώνοντας και τις έρευνες για το τι συμβαίνει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, κατάλαβα ότι το κυρίαρχο και κοινό στοιχείο σε καταστάσεις ανάλογες με αυτή που ζούμε σήμερα στη χώρα μας είναι αυτή η αίσθηση του φόβου.

Δεν είναι μόνο οι ορατές και μετρήσιμες επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην κοινωνία –που είναι ούτως ή άλλως οδυνηρές σε πολλούς τομείς, στην ψυχική και σωματική υγεία, στη διατροφή, στη στέγαση, κ.λπ.  Αυτό που κυριαρχεί και διαποτίζει την ελληνική κοινωνία είναι η αίσθηση του φόβου, της αβεβαιότητας και της ανασφάλειας για την επόμενη μέρα.

Ο φόβος και η ανασφάλεια του ενός εκατομμυρίου τουλάχιστον ανθρώπων που έχουν χάσει τη δουλειά τους, η αβεβαιότητα όσων εργάζονται με δραστικά μειωμένες αποδοχές, μην μπορώντας  να καλύψουν τα βασικά τους έξοδα και χωρίς να γνωρίζουν αν θα έχουν δουλειά την επόμενη μέρα.

Διδάσκοντας στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, είδα τους απόφοιτους κοινωνικούς λειτουργούς, που δουλειά τους θα ήταν να στηρίζουν τους πιο ευάλωτους σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, να αναζητούν και οι ίδιοι εις μάτην μια θέση στην αγορά εργασίας, εξαιτίας της συνεχούς συρρίκνωσης του κοινωνικού κράτους, ή να εργάζονται σε προσωρινές θέσεις με εξαντλητικά ωράρια και πολύ χαμηλό μισθό που δεν τους εξασφάλιζε ούτε τα στοιχειώδη.

Σε αυτούς τους προσωπικούς φόβους που έχουμε πλέον όλοι οι εργαζόμενοι, την αγωνία της επιβίωσης και το φόβο απώλειας της εργασίας και της οικονομικής θέσης, προστίθεται και ο φόβος απώλειας της αξιοπρέπειας.

Γιατί η δουλειά μας σχετίζεται με την αξιοπρέπειά μας. Όταν χάνω τη δουλειά μου, πλήττεται και η ταυτότητά μου. Θέλει πολύ μεγάλη δύναμη για να μπορέσω να κρατηθώ. Και πολλές φορές αυτός ο φόβος της οικονομικής και κοινωνικής θέσης, μπορεί να συνδέεται και με το φόβο της κατάρρευσης.

Άρα ο φόβος είναι γενικός και μας αφορά όλους, είτε γιατί ήδη υφιστάμεθα τις συνέπειες της κρίσης είτε γιατί νιώθουμε την απειλή ότι, σύντομα, αυτό που βλέπουμε γύρω μας θα το ζήσουμε και εμείς.

Επιπλέον, όλο αυτό το διάστημα, έβλεπα σε πολλούς ανθρώπους να αναδύονται και οι φόβοι απέναντι στους άλλους. Περιστατικά επιθετικότητας ή βίας απέναντι σε ανθρώπους διαφορετικούς, ξένους ή πιο αδύναμους κοινωνικά και προσωπικά, από πολίτες οι οποίοι, αδυνατώντας να επεξεργαστούν αυτό που συμβαίνει, εκδήλωναν με βίαιο τρόπο την επιθετικότητά τους. Αυτή είναι η περίπτωση των ρατσιστικών επιθέσεων που εκδηλώθηκαν όλο αυτό το διάστημα.

Έτσι τα τελευταία χρόνια ως κοινωνία συνδιαλεγόμαστε με τους φόβους. Φόβους προσωπικούς, συλλογικούς φόβους και πολιτικούς.

Πολιτικούς φόβους, μάλιστα, που κατασκευάζονται  συστηματικά  τα τελευταία χρόνια, καθώς η άσκηση της πολιτικής δομείται γύρω από την «παραγωγή» φόβων και την «προστασία» από αυτούς.

Για παράδειγμα ο φόβος της χρεωκοπίας, ο φόβος της πείνας, ο φόβος για τους ξένους, ο φόβος για τους οροθετικούς, ο φόβος για τους εξαρτημένους από ναρκωτικά. Οι πολιτικοί έχουν μεταμορφωθεί σε διαχειριστές φόβων, κατασκευασμένων ή υπαρκτών και ανύπαρκτων.

Οι σκέψεις αυτές με έκαναν να γράψω ένα βιβλίο για τις επιπτώσεις της κρίσης και για το πώς η κρίση συνδέεται με το φόβο, αλλά και για το τι θα μπορούσε ενδεχομένως να γίνει από και πέρα.

Κρ.Π.: Και πώς έφτασες να εστιάσεις στην απουσία της κοινωνικής συνοχής, μέσα από όλα αυτά; Δηλαδή να την αναδείξεις ως το σημαντικότερο θέμα;

Χ.Π.: Γιατί η κοινωνική συνοχή αφορά τη σχέση μεταξύ των ανθρώπων ή μεταξύ των ομάδων σε μια κοινωνία. Είναι η ποιότητα των σχέσεων. Κοινωνική συνοχή σημαίνει, πώς αντιλαμβάνομαι τον άλλον, πώς συνδέομαι με τον άλλον, πώς μοιράζομαι τα βιώματά μου μαζί του.

Όταν υπάρχει ο φόβος και όταν συμβαίνουν μια σειρά από αρνητικά γεγονότα στην κοινωνία, αυτή η συνοχή διαταράσσεται. Και ποια ήταν αυτά τα γεγονότα; Δεν ήταν μόνο οι επιπτώσεις της κρίσης. Ήταν περισσότερο η διαχείριση αυτών των επιπτώσεων. Ήταν η γενική πολιτική λιτότητας που επιλέχθηκε και κυρίως η πολιτική των περικοπών ειδικά για τις κοινωνικές δαπάνες. Με άλλα λόγια το δίχτυ κοινωνικής προστασίας άρχισε να σπάει.

Το δίχτυ κοινωνικής προστασίας είναι αυτό που ονομάζουμε κοινωνικό κράτος. Τα επιδόματα όπου μπορεί να στηριχτεί κάποιος σε αυτή τη δύσκολη περίοδο, η εξασφάλιση  στέγης και τροφής, η πρόσβαση στην υγεία, στην εκπαίδευση, στην κοινωνική φροντίδα κ.λπ.  Ενώ λοιπόν υπάρχει ανεργία και οι ανάγκες των πολιτών αυξάνονται, ταυτόχρονα καταρρέει και το κοινωνικό κράτος.

Επίσης μεγάλο πλήγμα δέχτηκαν οι εργαζόμενοι μέσα από τις αλλαγές στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.  Στο  όνομα της κρίσης ο καθένας έγινε έρμαιο ατομικών συμβάσεων και συμφωνιών.

Αυτή η κατάσταση, σε συνδυασμό με το θυμό και τον φόβο για τους Άλλους, οδηγεί στη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής. Σε αυτές τις συνθήκες, ωστόσο, εμφανίζονται κάποιοι να επιδιώκουν μια ψεύτικη συνοχή μέσα στην κοινωνία, επινοώντας αποδιοπομπαίους τράγους.

Αυτό έγινε, όπως είπαμε, με τους μετανάστες, με τους εξαρτημένους. με τους οροθετικούς και αύριο μπορεί να γίνει με τους άνεργους και τους φτωχούς.
Είναι σημαντικό όμως να αντιληφθούμε ότι η κοινωνική συνοχή έχει διαρραγεί όχι τόσο λόγω της κρίσης, όσο λόγω της πολιτικής στρατηγικής που ακολουθήθηκε για τη διαχείρισή της.

Κρ.Π.: Πριν από την κρίση υπήρχε κοινωνική συνοχή; Επίσης στην Κατοχή που οι άνθρωποι οργανώθηκαν και έδρασαν με γνώμονα την αλληλεγγύη, είχαν να αντιμετωπίσουν έναν εξωτερικό εχθρό, ενώ σήμερα ο εχθρός μοιάζει να τον βλέπουν οι Έλληνες κυρίως στο εσωτερικό; Συνδέεται με την απουσία κοινωνικής συνοχής κάτι τέτοιο;

Χ.Π.: Δεν μπορούμε να πούμε ότι πριν από την κρίση ήταν ισχυρή η κοινωνική συνοχή, αλλά εδώ έχουμε δύο φόβους:

Έναν φόβο που έρχεται απ’ έξω και είναι ο φόβος των αγορών, δηλαδή οι απρόσωπες αλλά και υπαρκτές αγορές, που μπορεί να μας οδηγήσουν σε χρεωκοπία.
Και έχουμε και «κινδύνους» που έρχονται από το εσωτερικό, προσωποποιούνται και συνδέονται με ανθρώπους όπως είπαμε άστεγους, μετανάστες, άρρωστους ψυχικά ή σωματικά, οροθετικούς, και γενικά ανθρώπους που βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών που συνθέτουν την ζωή τους.

Επιπλέον έχουμε έναν συλλογικό φόβο που προέρχεται από την Κατοχή, που είναι η πείνα, και είναι καταγεγραμμένος σε αυτό που λέμε συλλογική μνήμη. Πολλοί άνθρωποι φοβούνται μην τους συμβεί κάτι τέτοιο.

Όταν έχουμε εικόνες από ανθρώπους που ψάχνουν στα σκουπίδια για φαγητό, που κάνουν ουρές στα συσσίτια, που κοιμούνται σε παγκάκια και πεζοδρόμια, ενώ  συγχρόνως πολλαπλασιάζονται τα ενεχυροδανειστήρια, έρχονται στην επιφάνεια εικόνες της Κατοχής.

Όπως και στην Κατοχή, σήμερα οι άνθρωποι φοβούνται. Και εκείνοι που τώρα είναι κλεισμένοι και άπραγοι στα σπίτια τους γιατί αισθάνονται ότι δεν υπάρχει διέξοδος, μοιάζουν με τους ανθρώπους που ήταν κλεισμένοι στα σπίτια τους την περίοδο της Κατοχής γιατί φοβόντουσαν μην σκοτωθούν.

Στην Κατοχή, όμως, αυτοί που έβγαιναν από τα σπίτια τους και έμπαιναν στην Αντίσταση, είχαν χαμηλότερα επίπεδα φόβου από εκείνους που κλείνονταν και δεν συμμετείχαν σ’ αυτήν, παρά το γεγονός ότι έβαζαν σε μεγαλύτερο κίνδυνο τη ζωή τους.

Τι τους κρατούσε και τους έδινε δύναμη; Η αλληλεγγύη. Το ότι πολεμούσαν για ένα σκοπό.

Εδώ, σήμερα, βλέπουμε τα τελευταία χρόνια περιορισμό της συλλογικής δράσης και της αλληλεγγύης και αύξηση της αβεβαιότητας και του φόβου. Αυτό μπορεί κυρίως να σχετίζεται με τα απανωτά χτυπήματα που έχουν δεχτεί οι άνθρωποι.

Υπάρχει μία έννοια –που την καταγράφω στο βιβλίο- η οποία λέγεται εσωτερικευμένη καταπίεση. Κάποιος που έχει βιώσει ένα σοκ, μετά από ένα γεγονός που είναι τραυματικό γι’ αυτόν, μπορεί να αισθάνεται φόβο, ντροπή, ενοχή, αυτό-υποτίμηση, μπορεί να αισθάνεται ότι δεν αξίζει, και ουσιαστικά παραμένει κλεισμένος στον εαυτό του και αδρανεί.

Αυτό είναι που έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια. Οι Έλληνες έχουν υποστεί απανωτά σοκ. Στην εργασία, στη φορολογία κ.λπ. Ελάχιστοι ήταν εκείνοι που μπορούσαν να προβλέψουν τι θα συμβεί τα επόμενα χρόνια από το 2009 και μετά. Θεωρούσαμε ότι ήταν μια παροδική κατάσταση -τουλάχιστον έτσι μας έλεγαν- και ότι θα βγούμε πολύ σύντομα από αυτήν. Ο Καραμανλής μίλαγε για «δύο χρόνια θυσίες» και ο Παπανδρέου έλεγε «λεφτά υπάρχουν».

Μετά από αυτά τα απανωτά σοκ, με τις στρατιές ανέργων που δημιουργήθηκαν μέσα σε 5 χρόνια –από το 7,7%  που ήταν η ανεργία το 2008 στο 27% το 2014. Με ένα εκατομμύριο ανέργους και 6,3 εκατομμύρια στα όρια ή κάτω από τα όρια της φτώχειας, πού βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή;

Επειδή δεν υπάρχει διέξοδος, ή φαίνεται να μην υπάρχει διέξοδος, και οι άνθρωποι νιώθουν απομονωμένοι, έχουν φτάσει στο σημείο να δέχονται άκριτα αυτά τους λέει ο θύτης!

Μοιάζει λίγο με το σύνδρομο της Στοκχόλμης. Δηλαδή, με την κατάσταση όπου  ένας απαγωγέας απομονώνει κάποιον/α για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, κακοποιώντας τον και στερώντας του την ελευθερία του.  Μετά από καιρό  με ό,τι και να δώσει στον όμηρο, που του το έχει ήδη στερήσει, τον κάνει να αισθάνεται ευγνωμοσύνη. Φτάσαμε λοιπόν σε ένα σημείο, μετά από τόσα χρόνια, τα ψίχουλα που μας προσφέρουν να τα εισπράττουμε ως μεγάλη προσφορά των θυτών.

Και εμφανίζονται οι ίδιοι άνθρωποι που μας οδήγησαν στην κρίση, οι θύτες, ως οι σωτήρες μας, αυτοί που θα μας βγάλουν από αυτήν, σε επίπεδο τουλάχιστον πολιτικής.

Για αυτό χρειάζεται κριτική στάση απέναντι σε αυτά που μας σερβίρονται ως μονόδρομος τα τελευταία χρόνια. Διότι, ακόμη και η διάσωση ή η επιτυχία της Ελλάδας, θα συνοδεύεται από εκατομμύρια θύματα.

Αυτός ήταν ο λόγος που έγραψα κι αυτό το βιβλίο.

Κρ.Π.: Πρέπει να σκουντάμε ο ένας τον άλλον για να μην παγώσουμε και …πεθάνουμε, από το χιόνι (μέτρα, φόβοι, απειλές) που πέφτει συνεχώς πάνω μας, όπως στα Όνειρα του Κουροσάβα; 

Χ.Π. Αυτό είναι σίγουρο. Κι αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να μπορέσουμε να βγούμε έξω, να μην μένουμε παθητικοί αποδέκτες της πληροφόρησης που σερβίρεται από την τηλεόραση, δέσμιοι της άποψης ότι δεν υπάρχει λύση, διότι ακόμα κι όταν φαίνεται ότι δεν υπάρχει λύση θα πρέπει να κινητοποιηθούμε και να την ανακαλύψουμε.

Λύση σίγουρα υπάρχει και δεν πρέπει να αφηνόμαστε ή να «αποκοιμιόμαστε», γιατί, μην ξεχνάμε, πολλές φορές τα μέτρα περνιούνται όταν εμείς «κοιμόμαστε» ή όταν κοιτάζουμε κάπου αλλού.

Χρειάζεται να έχουμε μία θετική στάση απέναντι στα πράγματα. Είναι θα έλεγα μία από τις πιο κρίσιμες περιόδους της Ιστορίας αυτής της χώρας, που μας βάζει να αναλογιστούμε ποιοι ευθύνονται και πώς φτάσαμε σε αυτή την κατάσταση.

Εργαζόμενοι με προσόντα που έκαναν καλά τη δουλειά τους βρέθηκαν χωρίς δουλειά. Την  ίδια στιγμή αναπαράγονται στερεότυπα που λένε ότι οι Έλληνες είναι τεμπέληδες, ενώ από έρευνες έχει γίνει γνωστό ότι οι Έλληνες είναι από τους πιο παραγωγικούς λαούς στον ιδιωτικό τομέα και εργάζονται περισσότερο και από τους Γερμανούς!

Άρα αυτή η αντίληψη τού «μαζί τα φάγαμε» δημιουργεί μία ενοχή που δεν μας επιτρέπει να αντιδράσουμε.

Το θέμα λοιπόν είναι να ξεχωρίσουμε ποιοι ευθύνονται γι’ αυτήν την κατάσταση. Εκείνοι που κερδοσκοπούσαν και πριν από την κρίση συνεχίζουν να κερδίζουν και μέσα στην κρίση. Η διαφορά είναι ότι η πλειοψηφία του ελληνικού λαού έχει βρεθεί στο στόχαστρο, έχει βρεθεί σε μία κατάσταση μόνιμου και αυξανόμενου φόβου, που χρειάζεται να αντιμετωπιστεί από εμάς τους ίδιους, και όχι με λύσεις που θα έρθουν από επάνω.

Η σωτηρία δεν μπορεί να έρθει από τα πάνω. Μπορεί να έρθει από μικρές συλλογικότητες, από μικρές ή μεγάλες προσπάθειες, από συλλογική δράση και κοινωνική αλληλεγγύη. Η κοινωνική αλληλεγγύη είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης.

Κρ.Π.: Και πώς μπορεί να δημιουργηθεί η κοινωνική αλληλεγγύη; Αναφέρεσαι το βιβλίο;

Χ.Π.: Ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου αφορά την κοινωνική αλληλεγγύη, η οποία δεν είναι φιλανθρωπία. Η φιλανθρωπία βασίζεται στον οίκτο,  σε μια άνιση σχέση ανάμεσα στον δυνατό, τον ισχυρό που προσφέρει βοήθεια και  στον αδύναμο που την εισπράττει.

Η κοινωνική αλληλεγγύη είναι μια ισότιμη σχέση, και σχετίζεται με την κοινωνική δικαιοσύνη. Είμαι αλληλέγγυος, σημαίνει ότι δεν ψάχνω να βρω δουλειά για τον εαυτό μου εις βάρος κάποιου άλλου, αλλά  ότι προσπαθώ μαζί με τους άλλους να κάνουμε κάτι καλύτερο για όλους. Αυτό είναι ένα από τα νέα και θετικά στοιχεία που μπορεί να φέρει η κρίση.

Επίσης στο βιβλίο αναλύεται η έννοια της συνηγορίας, δηλαδή της προάσπισης των κοινωνικών δικαιωμάτων, διότι βλέπουμε σήμερα να παραβιάζονται πολιτικά, κοινωνικά, εργασιακά δικαιώματα και χρειάζεται να σκεφτούμε ποιος είναι ο ρόλος μας στην προάσπιση των δικαιωμάτων και ιδίως των ομάδων που είναι οι πιο αδύναμες; Πώς μπορούμε να σταθούμε δίπλα τους και όχι απέναντί τους στοχοποιώντας τους.

Ωστόσο δεν προτείνω συγκεκριμένα μοντέλα ως λύση. Αυτό που ξέρω είναι ότι η  διερεύνηση των αιτιών, η κριτική ανάλυση αυτού που συμβαίνει, η μαχητική στάση απέναντι στα τεκταινόμενα, η αλληλεγγύη και η κοινωνική δικαιοσύνη είναι έννοιες που χρειάζεται να τις κάνουμε πράξη, όσο αδύναμοι κι αν αισθανόμαστε.

Κρ.Π.: Δηλαδή με έναν τρόπο να προτάξουμε όσο γίνεται το φως απέναντι από το σκοτάδι; Διότι βλέπουμε να γυρίζουμε εργασιακά, κοινωνικά, πολιτικά, ασφαλιστικά, οικονομικά, σχετικά και με τα ανθρώπινα δικαιώματα αλλά και όχι μόνο, σε άλλες …σκοτεινές εποχές του παρελθόντος, σα να γυρίζει πίσω η ιστορία;

Χ.Π.: Γυρίζει η ιστορία πίσω, αλλά θα το πω λίγο διαφορετικά. Βλέπουμε ότι αυτή τη στιγμή να γυρίζουμε στον 18ο και στον 19ο αιώνα, κυρίως στον τομέα της κοινωνικής φροντίδας. Κλείνουν, δηλαδή, για παράδειγμα τα δημόσια ψυχιατρεία, που μπορεί να θεωρούνται από κάποιους το όνειδος για την Ελλάδα. Από την άλλη κατηγορούνται οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που ασχολούνται με την ψυχιατρική μεταρρύθμιση ως διεφθαρμένες που σπαταλούν το δημόσιο χρήμα. Ετσι οι άνθρωποι που έχουν ανάγκη βρίσκονται στο κενό.

Βλέπουμε ότι ενώ οξύνονται τα προβλήματα, αυξάνονται οι επιχείρησεις – σκούπα, και πλήθος ανθρώπων οδογείται στα κέντρα κράτησης. Αυτό τι μας θυμίζει; Μας θυμίζει τα άσυλα του 18ου και του 19ου αιώνα, όπου είχαν μικροπαραβάτες, ανθρώπους με προβλήματα ψυχικής υγείας κ.λπ.

Όταν καταργούνται οι δομές της κοινωνικής φροντίδας και οι άνθρωποι που τις έχουν ανάγκη στοιβάζονται σε χωματερές πάμε δύο αιώνες πίσω.

Υπάρχει μία φράση στο βιβλίο του Σαρτρ «Κεκλεισμένων των θυρών», που λέει ότι «Η κόλασή μας είναι οι άλλοι», ότι ο καθένας μας δηλαδή είναι ο δήμιος του άλλου. Αυτό ακριβώς είναι που επιχειρούν να μας κάνουν να πιστέψουμε.

Όμως, θα πω κάτι που είπε η οκτάχρονη κόρη μου, ότι η κρίση και ο φόβος που μοιάζουν με σκοτάδι έχουν έναν εχθρό, την ελπίδα. Άρα αυτό που χρειάζεται να αναζητήσουμε είναι την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον, και για μας και για τους νέους ανθρώπους που αυτή τη στιγμή είναι κι αυτοί τα θύματα της κατάστασης.

Την ελπίδα για μια καλύτερη κοινωνία με τις αξίες της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης, τις οποίες τις θεωρώ βασικές για τη λειτουργικότητα και τη συνοχή μιας κοινωνίας.

Κρ.Π.: Η παιδική κατασκευή του εξωφύλλου παραπέμπει στην έννοια της κοινωνικής συνοχής; 

Χ.Π.: Είναι μια κατασκευή με ξύσματα από μπογιές και μολύβια που έχουν κολληθεί πάνω σε ένα μουσαμά και σχηματίζουν μια καρδιά, που συμβολίζει την ενότητα, την αγάπη, την ευαλωτότητα -γιατί αυτή η κατασκευή είναι εύκολο να σπάσει- και έχει φτιαχτεί από κάτι που θεωρείται άχρηστο, που το πετάμε, αλλά που από αυτό δημιουργήθηκε κάτι όμορφο.

Κάποιος μπορεί να δει την αλληλεγγύη, την κοινωνική συνοχή, την ενότητα, αυτό το νιάξιμο στις σχέσεις που μπορεί όμως να διαρραγεί, και έχει γίνει από ανθρώπους που σήμερα μπορεί να θεωρούνται παρίες ή σκουπίδια της κοινωνίας, ωστόσο δημιουργούν κάτι όμορφο και αισιόδοξο όταν ενωθούν.-

Κρίση, φόβος και διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής, Χαράλαμπος Πουλόπουλος, Εκδόσεις Τόπος

Ο Δρ. Χαράλαμπος Πουλόπουλος είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνικής Εργασίας στο Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

Είναι κοινωνικός λειτουργός, διδάκτορας του Πανεπιστημίου Bradford της Αγγλίας. Δραστηριοποιείται στον τομέα αντιμετώπισης των εξαρτήσεων από το 1983 και διατέλεσε διευθυντής του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) την περίοδο 1995-2013, και είναι πρόεδρος της  Επιστημονικής και Συμβουλευτικής Επιτροπής της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Θεραπευτικών Κοινοτήτων (WFTC).

Επίσης, είναι επιστημονικός συνεργάτης στο  διεθνές μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών για τις εξαρτήσεις που συνδιοργανώνεται από το King’s College του Λονδίνου, το Πανεπιστήμιο της Αδελαΐδας της  Αυστραλίας και το Πανεπιστήμιο Virginia Commonwealth των ΗΠΑ.

Έχει συγγράψει τα βιβλία: Εξαρτήσεις: Οι θεραπευτικές κοινότητες και Κοινωνική εργασία και εξαρτήσεις: Οι κοινότητες της αλλαγής.

http://tvxs.gr/news/biblio/x-poylopoylos-opos-kai-stin-katoxi-simera-oi-anthropoi-foboyntai

Χ. Πουλόπουλος: Χρειάζεται να προασπιστούμε την κοινωνική δικαιοσύνη

13:11, 22 Νοε 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/111824

«[…] χρειάζεται επίσης να προασπιστούμε το κράτος πρόνοιας, τη δημόσια δωρεάν υγεία και εκπαίδευση, τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα και την κοινωνική δικαιοσύνη» ο διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών και διευθυντής του ΚΕΘΕΑ (Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) Χαράλαμπος Πουλόπουλος, απαντά με βάση το ερώτημα “Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;» το οποίο αφορά στην έρευνα που ξεκίνησε ως πολιτική – κοινωνική δράση η Κρυσταλία Πατούλη από τον Αύγουστο του 2010, με πρόσωπα των γραμμάτων και των τεχνών και με ανοιχτή πρόσκληση για τη συμμετοχή τους στον συγκεκριμένο δημόσιο διάλογο από τον Μάρτιο του 2011, ο οποίος δημοσιεύεται στο tvxs.gr.

Τα αίτια

H διεθνής οικονομική κρίση, που έγινε ιδιαίτερα αισθητή μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, έδειξε τις αδυναμίες του διεθνούς χρηματοπιστωτικού και οικονομικού συστήματος.

Το καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης έδειξε ότι στηρίζεται σε πήλινα πόδια και σε ορισμένες χώρες χρειάστηκε την κρατική στήριξη για να σταθεί. Ο  μύθος της αυτορρύθμισης της «ελεύθερης αγοράς» καταρρέει, και οι τραπεζίτες προσφεύγουν στη βοήθεια του κράτους με την απειλή ότι η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος θα έχει περισσότερες αρνητικές επιπτώσεις για την κοινωνία.

Ωστόσο, είναι αμφίβολο αν τα χρήματα που διοχετεύονται στις τράπεζες θα προωθηθούν για την ανακούφιση των μικρών επιχειρήσεων και των πολιτών.

Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι μεγαλύτερες για τις χώρες της νότιας Ευρώπης, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα. Η δεινή θέση της χώρα μας δεν σχετίζεται μόνο με τη διεθνή κρίση αλλά και με μια σειρά από λάθη και αυθαιρεσίες στον τρόπο διακυβέρνησης, καθώς και  χαρακτηριστικές ελληνικές παθογένειες, όπως η στρεβλή και κοντόφθαλμη ανάπτυξη η οποία βασίστηκε στο κομματικό και πελατειακό κράτος.  Μεταρρυθμίσεις που έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και χρόνια αναβάλλονταν από το φόβο του πολιτικού κόστους.

Ο ανεξέλεγκτος δανεισμός, η συνεχής αύξηση των εισαγωγών με ταυτόχρονη μείωση των εξαγωγών, η έλλειψη ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές, η διόγκωση του δημόσιου τομέα, οι υπερβολικές μισθολογικές απαιτήσεις ορισμένων επαγγελματικών ομάδων, η διαφθορά και η φοροδιαφυγή  δημιούργησαν σταδιακά ένα τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα, οδηγώντας το κράτος σε όλο και περισσότερο δανεισμό  και τελικά σε ένα εξαιρετικά υψηλό δημόσιο χρέος.

Όσο δεν λαμβάνονται μέτρα για τη συγκράτηση του χρέους και αυτό αυξάνεται τόσο δυσκολότερη γίνεται η αποπληρωμή του. Από εκεί και πέρα η ιστορία είναι γνωστή: Το υψηλό χρέος και η προβλεπόμενη αδυναμία μιας χώρας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της απέναντι στους δανειστές της κλονίζει την εμπιστοσύνη των αγορών, αυξάνοντας τα επιτόκια και τη δυσκολία δανεισμού.

Έτσι η χώρα εγκλωβίζεται στο πρόβλημά της. Την ίδια ώρα αρχίζουν να παίζονται διάφορα κερδοσκοπικά  παιχνίδια από  οικονομικά κέντρα τα οποία καταφέρνουν έτσι να αποκομίσουν τεράστια οφέλη.

Οι αρνητικές προβλέψεις και αξιολογήσεις για την οικονομική πορεία μας χώρας δημιουργούν αρνητικό κλίμα, και οποιαδήποτε προσπάθεια καταβάλλει η χώρα για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της και να σταθεί στα πόδια της θεωρείται ανεπαρκής. Η προσφυγή σε δανειακούς μηχανισμούς, όπως το ΔΝΤ, γίνεται αναπόφευκτη με πολύ αρνητικές επιπτώσεις για τους πολίτες.

Έτσι τα τελευταία δύο χρόνια η χώρα μας υφίσταται πολλαπλά σοκ. Νέα μέτρα και νόμοι έχουν επώδυνες επιπτώσεις για τους κατοίκους της χώρας σε οικονομικό, κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο. Επειδή η λήψη μέτρων δεν σταμάτα και το βαρέλι μοιάζει να μην έχει πάτο, η ανασφάλεια, η αβεβαιότητα και ο φόβος για το μέλλον εντείνονται.

Τα έντονα εσωτερικά προβλήματα λόγω της ύφεσης, της ανεργίας και της σημαντικής μείωσης των εισοδημάτων,  συνοδεύονται και από διεθνή απαξίωση για τη χώρα, η οποία αποτυπώνεται σε υποτιμητικά σχόλια και δημοσιεύματα για την παραγωγικότητα, την υπευθυνότητα  και την εντιμότητα των Ελλήνων.

Οι Έλληνες χρησιμοποιούνται ως ο αποδιοπομπαίος τράγος της Ευρώπης.  Η αιφνίδια και δραστική ανατροπή των συνθηκών ζωής από τη μία και η διεθνής κατακραυγή από την άλλη έχουν καταφέρει ένα συλλογικό τραύμα στους πολίτες της χώρας, που θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να επουλωθεί.

Αυτό βέβαια δεν μας απαλλάσσει από την επιτακτική ανάγκη να κάνουμε  έναν ειλικρινή απολογισμό των δικών μας λαθών σε ατομικό, συλλογικό και θεσμικό επίπεδο.

Η κρίση του καπιταλισμού και η κερδοσκοπία των αγορών βρήκαν έδαφος γόνιμο σε μια χώρα όπου κανείς ποτέ δεν θέλησε να αναλάβει  το πολιτικό κόστος να νοικοκυρέψει τα δημοσιονομικά, να δυσαρεστήσει επαγγελματικές και κοινωνικές ομάδες και να σχεδιάσει με βάση το μακροπρόθεσμο δημόσιο όφελος. Το μοντέλο της υπερχρέωσης εξυπηρετούσε θαυμάσια την κοντόφθαλμη, ανεύθυνη και ιδιοτελή τακτική της  αναβολής των δύσκολων αποφάσεων για το μέλλον, υποσκάπτοντάς το ωστόσο.

Πόσους και πόσους  δημόσιους και επιχορηγούμενους οργανισμούς δεν είδαμε τα  προηγούμενα χρόνια να  διασπαθίζουν  δημόσιο χρήμα και να βρίσκονται χρεωμένοι , χωρίς ποτέ να υφίστανται τις συνέπειες.  Αντιθέτως μάλιστα  κατάφερναν, όντας υπερχρεωμένοι, να  αποσπούν περισσότερα κονδύλια από τον κρατικό απολογισμό, για να καλύψουν τις μαύρες τρύπες της κακοδιαχείρισης, αντί να λογοδοτούν.

Τι μπορεί να γίνει

Είναι πολύ δύσκολο για τους έλληνες πολίτες να εμπιστευτούν εκείνους που χθες μας οδήγησαν  στην κρίση και σήμερα εμφανίζονται ως σωτήρες μας. Το αίτημα των καιρών είναι μια πραγματική ανανέωση σε πρόσωπα, κόμματα και πολιτικές. Ελάχιστοι Έλληνες εξακολουθούν πια να πιστεύουν ότι τα μέτρα θα σταματήσουν εδώ και ότι η ανάπτυξη και η έξοδος από την κρίση βρίσκονται κοντά.

Χρειάζεται να ειπωθεί η αλήθεια στον ελληνικό λαό ότι τα μέτρα για τη διαρθρωτική αδυναμία της ελληνικής οικονομίας να συγκρατήσει τη συνεχώς αυξανόμενη ανεργία και ότι τα μέτρα που παίρνονται οδηγούν σε ύφεση και δεν δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας. Αποτελούν υποχρέωση προς τους δανειστές μας και θα περάσει αρκετός καιρός για να ανακάμψει η ελληνική οικονομία.

Χρειάζονται μέτρα για την πάταξη της φοροδιαφυγής με εξονυχιστικό έλεγχο και διασταύρωση των στοιχείων, ώστε να σταματήσουν να πληρώνουν τα σπασμένα οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι.

Χρειάζεται να αρχίσουν κάποτε να φορολογούνται όπως πραγματικά τους αναλογεί οι μεγαλοϊδιοκτήτες των πολυτελών προαστίων και οι κάτοχοι των παχυλών λογαριασμών εντός και εκτός Ελλάδας. Αυτό προϋποθέτει πολιτική βούληση, νέους μηχανισμούς ελέγχου και νέες λογιστικές πρακτικές.

Χρειάζεται να μπει ένα τέρμα στις μίζες και τα «φακελάκια», οι ένοχοι να οδηγούνται στον εισαγγελέα και να σταματήσουν οι πολίτες να είναι όμηροι διεφθαρμένων ειδικών και υπαλλήλων.

Χρειάζεται οι διοικήσεις των οργανισμών να έχουν συνέχεια και συνέπεια και να παίρνουν την ευθύνη που τους αναλογεί για τη χρηστή διαχείριση, τον προγραμματισμό και την επίτευξη των στόχων και όχι να επιλέγονται και να απομακρύνονται με κομματικά κριτήρια.

Χρειάζονται νόμοι που να εφαρμόζονται αλλά και αυστηρότεροι μηχανισμοί ελέγχου. Αντί για οριζόντιες περικοπές και απολύσεις στο στενό και ευρύτερο δημόσιο τομέα που καίνε τα χλωρά μαζί με τα ξέρα, έχουμε ανάγκη από αξιολόγηση με κριτήρια την αποτελεσματικότητα και την παραγωγικότητα.

Χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας σε όλα τα επίπεδα, περισσότερη ευθύνη, ενδιαφέρον, αλληλεγγύη, συλλογικότητα, διαφάνεια.

Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε την αλληλεξάρτησή μας σε όλα τα επίπεδα και ότι μακροπρόθεσμα η ατομική και οικογενειακή μας ευημερία είναι άμεσα συνδεδεμένη με το δημόσιο συμφέρον.

Την ώρα που διαρρηγνύεται η κοινωνική συνοχή, που οι επόμενες γενιές μεγαλώνουν με δυσκολίες και στερήσεις, που στοχοποίουνται οι πιο αδύναμες και περιθωριοποιημένες ομάδες της κοινωνίας μας, χρειάζεται επίσης να προασπιστούμε το κράτος πρόνοιας, τη δημόσια δωρεάν υγεία και εκπαίδευση, τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα και την κοινωνική δικαιοσύνη. –

Χαράλαμπος Πουλόπουλος: Κοινωνία αλληλεγγύης και όχι αποκλεισμών

07:11, 08 Νοε 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/110550

Η καλύτερη κοινωνία είναι μια κοινωνία αλληλεγγύης, συντροφικότητας, συλλογικότητας, και όχι μια κοινωνία αποκλεισμών.» ο διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών και διευθυντής του ΚΕΘΕΑ (Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) Χαράλαμπος Πουλόπουλος, μιλά στηνΚρυσταλία Πατούλημε αφορμή την πρόσφατη έρευνα του ΚΕΘΕΑ στα καταστήματα κράτησης ανηλίκων, τον περίφημο νόμο περί Ναρκωτικών αλλά και για την λογοκρισία στα ΜΜΕ, συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο του tvxs.

Κρ.Π.: Ποιές είναι οι εξελίξεις με το θέμα του νόμου περί ναρκωτικών;

Χ.Π.: To νομοσχέδιο του Κώδικα Ναρκωτικών, που προετοιμαζόταν για δύο χρόνια περίπου, θα επανέλθει σύντομα, με κάποιες αλλαγές σε ορισμένα άρθρα. Το σημείο τριβής αφορούσε το άρθρο 29 για την αποποινικοποίηση της χρήσης.

Όλη η αντιπαράθεση που είχε ξεσπάσει αφορούσε την αποποινικοποίηση της χρήσης και τις επιπτώσεις που μπορεί αυτή να είχε στη διάδοση της χρήσης, στη διακίνηση κ.λπ. Το άρθρο 29 τροποποιήθηκε, ώστε να διατηρηθεί ο αποτρεπτικός χαρακτήρας του νόμου και να περνάει το μήνυμα ότι δεν είναι η κοινωνία υπέρ της χρήσης ουσιών.

Σύμφωνα με τη νέα μορφή του, η προμήθεια και η κατοχή ψυχοτρόπων ουσιών για προσωπική χρήση τιμωρείται με κράτηση μέχρι 2 μήνες ή πρόστιμο μέχρι 1000€. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν θα φυλακίζεται κάποιος για χρήση ούτε θα «λερώνεται» το ποινικό του μητρώο, ενώ θα δίνεται η δυνατότητα και στην αστυνομία να ελέγχει τη διακίνηση των ναρκωτικών.

Επίσης μπήκαν άρθρα που αφορούν την εθνική στρατηγική και τον συντονισμό των φορέων αντιμετώπισης των εξαρτήσεων. Είναι γνωστό ότι η χώρα μας πάσχει στο σημείο αυτό, καθώς δεν υπάρχουν θεσμοθετημένες διαδικασίες εθνικού σχεδιασμού με τη συμβολή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ενώ ένα σημαντικό πρόβλημα που είχε επισημανθεί επανειλημμένως είναι και ο διττός ρόλος του ΟΚΑΝΑ, τόσο ως φορέα σχεδιασμού όσο και ως φορέα υλοποίησης, δηλαδή τόσο ως ελεγκτή όσο και ως ελεγχόμενου.

Το άρθρα του νομοσχεδίου για τους φορείς και τα όργανα έρχονται να ρυθμίσουν το θέματα αυτά.

Τα σημαντικά σε αυτό το νόμο, λοιπόν, είναι ο εξορθολογισμός των ποινών, η θεραπεία ως εναλλακτική λύση αντί της φυλάκισης και η θεσμοθέτηση ενός μηχανισμού χάραξης στρατηγικής. Είναι ένας νόμος που μπορεί να βοηθήσει στην κοινωνική ένταξη των χρηστών, στην προστασία της δημόσιας ασφάλειας και στην αποσυμφόρηση των φυλακών.

Παραμένει βέβαια ένα σοβαρό θέμα το να υιοθετηθούν μέτρα πρόληψης, έγκαιρης παρέμβασης, θεραπείας και κοινωνικής ένταξης, ανεξάρτητα από την ψήφιση του νόμου. Διότι, αν ο νόμος δεν συνοδευτεί με τα αντίστοιχα μέτρα, θα έχει πολύ μικρή εφαρμογή.

Μην ξεχνάμε ότι είμαστε σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης, με σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία πολλών ανθρώπων και ιδιαίτερα των νέων. Η ανεργία και η σημαντική μείωση του εισοδήματος, επιδεινώνουν τα προβλήματα ψυχικής υγείας και οδηγούν κάποιους ανθρώπους στη χρήση νόμιμων ή παράνομων ουσιών.

Κρ.Π.: Δηλαδή;

Χ.Π.: Όταν κάποιος δεν μπορεί να επιβιώσει ή δεν μπορεί να ζήσει την οικογένειά του βαθμιαία χάνει και την αυτοεκτίμησή του. Υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι η άνεργοι έχουν υπερδιπλάσια ψυχολογικά προβλήματα σε σχέση με τους εργαζόμενους. Ειδικά μια παρατεταμένη ανεργία μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους σε αδιέξοδο, σε αυτοκαταστροφική συμπεριφορά.

Το φαινόμενο της οικονομικής κρίσης και των επιπτώσεών της έχει μελετηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Για παράδειγμα, έχουν γίνει μελέτες για την κρίση του 1929 στην Αμερική και την κρίση στην Ασία το 1990, όπως και σε άλλες χώρες.

Οι μελέτες δείχνουν ότι η αύξηση 0,1% της ανεργίας συνδέεται με 0,8% αύξηση στις αυτοκτονίες, ενώ αύξηση της ανεργίας κατά 3% συνδέεται με αύξηση κατά  4,45% των αυτοκτονιών. Επιπλέον η κρίση συνδέεται με χειροτέρευση της διατροφής, προβλήματα στα παιδιά και τους νέους, υπο-εκπαίδευση, φαινόμενα βίας και ρατσισμού κ.ά.

Κρ. Π.: Με τους εξαρτημένους χρήστες τί συμβαίνει;

Χ.Π.: Αν όλα αυτά συμβαίνουν στον γενικό πληθυσμό, ας δούμε τι μπορεί να συμβαίνει στους εξαρτημένους που βρίσκονται  στον πάτο του καζανιού.

Έχουν πολλά προβλήματα υγείας, όπως ηπατίτιδα ή aids, άλλα λοιμώδη νοσήματα, οδοντιατρικά προβλήματα, έχουν συλληφθεί ή φυλακιστεί αρκετές φορές και έχουν προβλήματα με το νόμο, κάνουν πολύ περισσότερες απόπειρες αυτοκτονίας από το γενικό πληθυσμό. Γενικά, οι εξαρτημένοι έχουν μεγαλύτερη θνησιμότητα από την αντίστοιχη ηλικιακή ομάδα στο γενικό πληθυσμό.

Έτσι αν η κρίση πλήττει  ανθρώπους που δεν είχαν πρόβλημα, για τους εξαρτημένους τα πράγματα είναι δυσκολότερα, γιατί θα βρεθούν σε ακόμη χειρότερη κατάσταση. Αυτό εμείς στο ΚΕΘΕΑ το βλέπουμε καθημερινά. Βλέπουμε, για παράδειγμα, μια τρομερή αύξηση στον υιό HIV (aids). Ενώ οι χώρα μας ήταν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη σε κρούσματα HIV σε χρήστες ναρκωτικών, τα τελευταία χρόνια έχει χτυπήσει συναγερμός.

Επίσης, νέες ουσίες έχουν μπει στην πιάτσα των εξαρτημένων, που είναι πιο καταστροφικές, όπως είναι το σίσα, το οποίο το παρασκευάζουν μόνοι τους στα σπίτια τους οι εξαρτημένοι. Επιπλέον, φτάνουν σε σημείο να «βαράνε» ό,τι βρουν, ενώ συγχρόνως δεν παίρνουν μέτρα προστασίας, π.χ. κάνουν ένεση με την ίδια σύριγγα κ.λπ.

Τέλος, μειώνονται τα κίνητρά τους για να μπουν σε κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα. Σήμερα ένας χρήστης μπορεί να σκέφτεται: «Γιατί να σταματήσω τα ναρκωτικά; Για να παραμείνω άνεργος  και να μην μπορώ να ενταχθώ στην κοινωνία;». Με άλλα λόγια δεν βλέπουν στον ορίζοντα ελπίδα…

Κρ. Π.: Οι οργανισμοί απεξάρτησης πώς αντιμετωπίζουν αυτή την κατάσταση;

Χ.Π.: Σε αυτή την πολύ δύσκολη κατάσταση, πλήττονται και οι οργανισμοί αντιμετώπισης αυτών των προβλημάτων, όπως οι οργανισμοί κοινωνικής φροντίδας, οι οργανισμοί υγείας, κ.λπ.

Με τα μέτρα που παίρνονται συνεχώς για μείωση προσωπικού, μείωση των επιχορηγήσεων και όλα αυτά, αποδυναμώνονται οι φορείς την ώρα που αυξάνονται οι ανάγκες. Αυτό σημαίνει ότι θα ‘χουμε περισσότερα και εντονότερα προβλήματα το επόμενο διάστημα, σε όλους αυτούς τους τομείς που ανέφερα: Στην υγεία, στη διατροφή, στη χρήση ναρκωτικών, στην εμπλοκή με το νόμο, κλπ.

Υπάρχει και ο εξής  παραλογισμός: Μέσα από μία έρευνα που έκανε το ΚΕΘΕΑ πριν από μερικούς μήνες, βρέθηκε ότι ένας χρήστης που βρίσκεται στην πιάτσα, κοστίζει έξι φορές περισσότερο από έναν χρήστη που βρίσκεται σε ένα θεραπευτικό πρόγραμμα! Γιατί; Λόγω της επιδείνωσης των προβλημάτων σωματικής υγείας, επειδή πολλές φορές χρειάζεται να πάει στο νοσοκομείο, επειδή απασχολεί της αστυνομία, επειδή η δίωξη, η σύλληψη, η προσαγωγή του σε δίκη και η φυλάκισή του επίσης κοστίζουν. Μια πολιτική, συνεπώς, που κρατάει τους χρήστες στο δρόμο, στοιχίζει περισσότερο στο ελληνικό κράτος από το να ήταν σε θεραπευτικά προγράμματα.

Ακόμη, μια πολιτική που στέλνει τους χρήστες στη φυλακή στοιχίζει επίσης πολύ περισσότερο, διότι εάν ένας χρήστης, είτε είναι ανήλικος είτε είναι ενήλικος, μπει μέσα στη φυλακή, θα βγει από αυτήν σε χειρότερη κατάσταση –εάν δεν ακολουθήσει ένα θεραπευτικό πρόγραμμα- και αμέσως μετά την αποφυλάκισή του θα οδηγηθεί ξανά στη χρήση και στο έγκλημα.

Άρα κανείς δεν πρέπει να βλέπει όλη αυτή την κατάσταση κοντόφθαλμα, αλλά με μια μακροπρόθεσμη προοπτική, όπου θα έχει όφελος η κοινωνία μας, το οποίο μάλιστα  μπορεί να το αποκομίσει άμεσα. Βλέπουμε, όμως, ότι με τα γενικότερα μέτρα έχουμε μία κατάρρευση του κοινωνικού κράτους, ενώ θα έπρεπε, αντίθετα, να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην υποστήριξη των πολιτών και των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν κάθε είδους προβλήματα.

Επίσης, οι εργαζόμενοι στους φορείς απεξάρτησης πλήττονται με σημαντικές μειώσεις στους μισθούς τους ενώ ταυτόχρονα καλούνται να αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα στο δρόμο, στη φυλακή, βάζοντας σε κίνδυνο την προσωπική τους υγεία.  Δυστυχώς, όπως έχει γίνει η κατάσταση σήμερα, οι φτωχοί καλούνται να βοηθήσουν τους φτωχότερους ενώ η κοινωνία αναπαράγει το πρόβλημα.

Κρ.Π.: Αν θα πρέπει να δοθεί έμφαση στα όλο και αυξανόμενα προβλήματα των ενήλικων χρηστών, πόσο μάλλον, θα συμβαίνουν τα ίδια και χειρότερα για τους ανήλικους χρήστες; Τι έδειξε η Έρευνα του ΚΕΘΕΑ για την φυλάκιση των ανηλίκων;

Χ.Π.: Πράγματι για τους ανήλικους και για τους νεαρούς ενήλικες χρειάζεται οπωσδήποτε να υπάρξουν διαφορετικά μέτρα. Η φυλακή και γενικά ο εγκλεισμός σε καμία περίπτωση δεν λύνει το πρόβλημα. Θα πρέπει να υπάρχει μια πολιτική προς την κατεύθυνση της ένταξης και όχι προς την κατεύθυνση του εγκλεισμού και του κοινωνικού αποκλεισμού. Για τα νέα παιδιά θα πρέπει να εξαντλούνται τα μέτρα που τα φέρνουν στην κοινωνία και όχι σε κάποιο σωφρονιστικό κατάστημα.

Αυτή τη στιγμή βρίσκονται στα σωφρονιστικά καταστήματα για ανήλικους στη χώρα μας 600 παιδιά. Από αυτά το 1/5 είναι έλληνες, το άλλο 1/5 είναι από την Αλβανία, το άλλο είναι από την Αλγερία, και οι υπόλοιποι από διάφορες άλλες χώρες της Αφρικής, της Ασίας και των Βαλκανίων. Παρατηρούμε ότι διαγράφεται μια τάση συχνότερου εγκλεισμού των ανθρώπων που προέρχονται από άλλες χώρες. Αυτή είναι η εύκολη λύση ακόμη κι αν είναι ανήλικα παιδιά.

Πολλά από αυτά τα παιδιά δεν ξέρουν καν για ποιο λόγο έχουν προφυλακιστεί -ένας μεγάλος αριθμός από αυτούς είναι υπόδικοι. Συλλαμβάνονται, δεν έχουν νομική στήριξη, είναι μόνοι τους, οδηγούνται μέχρι να εκδικαστεί η υπόθεσή τους σε ένα σωφρονιστικό κατάστημα, και παραμένουν εκεί μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης.

Αυτό είναι πάρα πολύ σοβαρό. Το να μπαίνει ένα νέο παιδί σε ένα σωφρονιστικό κατάστημα, σημαίνει π.χ. ότι μπορεί εκεί να δοκιμάσει ναρκωτικά. Μάλιστα, από έρευνες που έχουμε κάνει υπάρχουν πάρα πολλοί που δοκίμασαν πρώτη φορά τα ναρκωτικά μέσα στη φυλακή, και επίσης πολλοί από αυτούς μπαίνουν πιο βαθιά στο έγκλημα.

Δεν υπάρχει ένας διαχωρισμός των ανήλικων κρατουμένων, και επίσης φυλακίζονται με ασήμαντη αφορμή, ενώ ξέρουμε ότι η φυλακή είναι ένα φροντιστήριο για το έγκλημα.

Οι συνθήκες όπως ξέρουμε, από την άλλη, στα καταστήματα κράτησης είναι επιεικώς ανεπαρκής, και σε σχέση με την κτιριακή υποδομή και σε σχέση με το προσωπικό -καθώς υπάρχει έλλειψη προσωπικού και έλλειψη στην εκπαίδευση του προσωπικού- και σε σχέση με τις συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων, οι οποίες είναι δυσχερείς. Γενικά υπάρχουν πάρα πολλά προβλήματα υγιεινής, ασφάλειας, καθαριότητας, θέρμανσης κ.λπ., στα περισσότερα από αυτά τα καταστήματα.

Στην έρευνα που κάναμε, είδαμε, εκτός των άλλων, ότι χρειάζεται οπωσδήποτε κυρίως για τους ανήλικους να υπάρχουν προγράμματα απασχόλησης, εκπαίδευσης, και κατάρτισης, που θα τα βοηθήσουν για την στοιχειώδη επανένταξή τους στην κοινωνία, μετά από την αποφυλάκισή τους. Αυτό, άλλωστε, ζητάνε και οι ίδιοι. Χρειάζεται, επίσης, οπωσδήποτε να υπάρξουν κάποιοι μηχανισμοί ελέγχου για να προλαμβάνεται και να ελέγχεται η καταπάτηση των δικαιωμάτων των ανθρώπων που βρίσκονται  στα σωφρονιστικά καταστήματα.

Κρ.Π.: Για ποιά σωφρονιστικά καταστήματα; Μέχρι στιγμής υπάρχουν μόνο φυλακές. Όταν δημιουργηθούν σωφρονιστικά καταστήματα, τότε να τα ονομάζουμε έτσι...

Χ.Π.: Έτσι είναι ο όρος.

Κρ.Π.: Μα είναι παράλογος ο όρος. Όταν η φυλακή δεν έχει κανέναν σωφρονιστικό ρόλο -μάλλον τον αντίθετο έχει, όπως δείχνουν και οι έρευνες- δεν είναι λογικό να την ονομάζουμε έτσι. Μέχρι να αποκτήσουν κάποιον τέτοιον ρόλο θα τα ονομάζουμε «σκέτα» φυλακές. Που ούτε καν «φυλάνε». Ιδρύματα εγκλεισμού είναι...

Χ.Π.: Είναι τυπικός ο όρος. Το πρόβλημα αυτή τη στιγμή δεν σχετίζεται μόνο με το διάστημα του εγκλεισμού τους, αλλά και  μετά αυτό που ακολουθεί την αποφυλάκισή τους.

Το ερώτημα είναι: Τι μηχανισμοί και υπηρεσίες  υπάρχουν για όσους  αποφυλακίζονται, ώστε να ενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο και να μην ξαναοδηγηθούν στο έγκλημα και στη φυλακή;

Σήμερα είναι περιορισμένες οι υπηρεσίες που παρέχονται για την επανένταξη και των φυλακισμένων και των αποφυλακισμένων, οι συνθήκες κράτησης είναι επιεικώς απαράδεκτες, ενώ συγχρόνως υπάρχει και υπερπληθυσμός στις φυλακές.

Κρ.Π.: Ακούστηκε πρόσφατα, ότι επειδή υπάρχει συνωστισμός στα διάφορα ιδρύματα εγκλεισμού, τους κρατάνε στα κρατητήρια των αστυνομικών τμημάτων, ουσιαστικά τον έναν πάνω στον άλλον…

Χ.Π.: Αν σκεφτεί κανείς ότι η τάση είναι για εγκλεισμό πολλών ομάδων που σήμερα ζουν στην κοινωνία μας, η κατάσταση θα γίνεται όλο και χειρότερη.

Δηλαδή, από εκείνους που χρωστάνε και θα φυλακιστούν αν δεν πληρώσουν, από τους μετανάστες που συλλαμβάνονται και οδηγούνται σε μια φυλακή. μπορούμε να καταλάβουμε ότι η κατάσταση θα γίνεται όλο και χειρότερη. Δυστυχώς αυτή είναι η πραγματικότητα.

Κρ.Π.: Επειδή μιλάμε για ανήλικους, με αφορμή αυτή την έρευνα που σήμερα δημοσιεύτηκε από το ΚΕΘΕΑ, δεν θα πρέπει να αναφερθεί ότι όταν ένα ανήλικο παιδί διαπράττει οτιδήποτε παράνομο, ουσιαστικά καθρεφτίζει την κοινωνία του, και αν έπρεπε να δικαστεί κάποιος, αυτός θα ήταν η ίδια η κοινωνία που τον δημιούργησε; Και τέλος, ότι αυτά τα ανήλικα παιδιά, θα έπρεπε να φροντίζονται από την κοινωνία και όχι να φυλακίζονται;

Χ.Π.: Βέβαια, αν σκεφτεί κανείς ότι πράγματι η οικογένεια μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό προστατευτικό παράγοντα στην ανάπτυξη ενός παιδιού, για την χρήση ναρκωτικών, για την παραβατικότητα ή οτιδήποτε… ωστόσο, ας δούμε και σε ποια κοινωνία ζούμε! Ποια είναι εκείνα τα  πρότυπα που μπορεί να προσφέρει αυτή η κοινωνία;

Αυτή τη στιγμή, πέρα από την οικονομική κρίση, περνάμε μία κρίση αξιών, ανεμπιστοσύνης και καχυποψίας απέναντι σε θεσμούς. Όταν όλα αυτά, έχουν γίνει… κουρέλια, στο σχολείο τα παιδιά, αντί να υποστηρίζονται στην ενσωμάτωση, πολύ εύκολα μπορεί να αποβάλλονται.

Όταν η πρόσβαση στις ουσίες είναι τόσο εύκολη, όταν δεν υπάρχουν διέξοδοι, σε σχέση με τον ελεύθερο χρόνο, σε σχέση με δημιουργικές δραστηριότητες, κλπ., τα παιδιά απομονώνονται, γίνονται πιο ευάλωτα, και μπορεί να καταλήξουν πολύ πιο εύκολα, ενδεχομένως στη χρήση ουσιών ή και σε παραβατική συμπεριφορά.

Κρ.Π.: Ποιός είναι ο ρόλος των ενηλίκων, και ευθύνη τους, όχι μόνο των γονιών, αλλά όλων μας, απέναντι σε όλα αυτά;

Χ.Π.: Είναι πολύ εύκολο να πούμε ότι ένα παιδί δεν φροντίστηκε όπως έπρεπε από την οικογένειά του. Δεν είναι όμως εκεί το θέμα. Γιατί σήμερα, οι ίδιοι οι γονείς αντιμετωπίζουν πρόβλημα για να ζήσουν –και μόνο- τα παιδιά τους, αφού οι περισσότεροι δεν έχουν δουλειά, ή είναι υποαπασχολούμενοι, με ποια διάθεση θα φροντίσει κάποιος το παιδί του, όταν η ίδια η οικογένεια βρίσκεται σε κίνδυνο; Και αυτό δεν αποτελεί ευθύνη των γονέων, αποτελεί ευθύνη κάποιων άλλων.

Τώρα, ένα άλλο θέμα είναι από πότε πρέπει να έχει ποινική ευθύνη ένας ανήλικος; Η άποψή μου είναι ότι δεν μπορεί να έχει ποινική ευθύνη ένας ανήλικος, πριν από τα 16 χρόνια και επίσης δεν θα έπρεπε να επιβάλλεται ποινή εγκλεισμού πριν από τα 18.

Υπάρχουν χώρες, για παράδειγμα η Σουηδία, που έχουν ως ηλικία έναρξης του εγκλεισμού τα 18 χρόνια. Αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ιδιαίτερη φροντίδα για τα νέα παιδιά. Επίσης ένα παιδί 12, 13, 14, 15 χρονών, τι ποινική ευθύνη μπορεί να έχει και τι σημαίνει να οδηγηθεί σε μία φυλακή;

Κρ.Π.: Δεν είναι απαράδεκτο ακόμα και να δικάζεται ένας ανήλικος, πόσο μάλλον να φυλακίζεται; Δεν είναι άλλο να επέμβουν κοινωνικοί λειτουργοί για να βοηθήσουν την ενσωμάτωση ενός παιδιού σε ένα κοινωνικό ή θεραπευτικό πρόγραμμα, και άλλο να φτάνουμε να δικάζουμε παιδιά που δεν έχουν ακόμα προλάβει να δομήσουν τη λογική συνείδησή τους και τον χαρακτήρα τους;

Χ.Π.: Μέχρι τα 18 χρόνια μπορούν να επιβάλλονται αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, όπως επιμέλεια γονιών, κοινωνικών λειτουργών, να υπάρξει ενδεχομένως μία ανάδοχη οικογένεια, δηλαδή, να υπάρξουν τρόποι να παραμείνει το παιδί στην κοινωνία και όχι να οδηγηθεί σε μία φυλακή.

Αυτό προϋποθέτει από την άλλη πλευρά μία κοινωνία πιο ανοιχτή, μια κοινωνία ένταξης και όχι μια κοινωνία αποκλεισμού. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική στη χώρα μας. Η τάση το τελευταίο διάστημα γενικά, και όχι μόνο σε θέματα ναρκωτικών, είναι μια τάση δίωξης, εγκλεισμού και αποκλεισμού.

Κρ. Π.: Το τελευταίο διάστημα αυξάνονται τα κρούσματα διώξεων και αυταρχισμού;

Χ.Π.: Το είδαμε αυτό ακόμα και στο χώρο της δημοσιογραφίας, το τελευταίο διάστημα.  Πιο πρόσφατη περίπτωση αυτή του Κώστα Αρβανίτη και της Μαριλένας Κατσίμη που κόπηκαν από την εκπομπή που παρουσίαζαν στη δημόσια τηλεόραση γιατί ενόχλησαν κάποιους.  Γι΄αυτό το θέμα υπήρξαν αντιδράσεις από πολλούς φορείς και άτομα, γιατί θεωρήθηκε ότι γίνεται μια προσπάθεια φίμωσης των δημοσιογράφων που ασκούν κριτική.

Υπήρξε και μία κοινή ανακοίνωση των φορέων αντιμετώπισης της εξάρτησης  (ΚΕΘΕΑ, 18 Άνω, ΟΚΑΝΑ, ΑΡΓΩ) για το συγκεκριμένο θέμα γιατί αυτοί οι δημοσιογράφοι έδιναν φωνή στους κοινωνικά αδύναμους ανθρώπους, όπως είναι οι εξαρτημένοι και προέβαλαν αυτά τα θέματα με ιδιαίτερη προσοχή και ευαισθησία.

Ένα πολύ σοβαρό θέμα σε μία περίοδο κρίσης, είναι αυτό που λέμε οριζόντια επιθετικότητα. Τι σημαίνει αυτό; Στην κρίση όπου οι άνθρωποι φοβούνται, αισθάνονται θυμό, υπάρχει αβεβαιότητα και ανασφάλεια, κάποιοι το εκμεταλλεύονται πολιτικά και εκτός των άλλων στοχοποιούν ομάδες. Συγκεκριμένα παραδείγματα αφορούν τους πρόσφυγες, τους μετανάστες ή, όπως είδαμε πριν λίγο καιρό, τη διαπόμπευση των οροθετικών γυναικών, που οδηγηθήκαν στη φυλακή όχι με διαδικασία που όριζε ο νόμος, και χωρίς να υπάρχει καταγγέλλων μάρτυρας – θύμα, τους αποδόθηκε μια κατηγορία που μπορεί να οδηγήσει κάποιον μέχρι και 10 χρόνια φυλακή.

Αύριο, μπορεί να στοχοποιηθούν οι εξαρτημένοι από ουσίες. Βλέπουμε λοιπόν ότι υπάρχει η τάση οι άνθρωποι να οδηγούνται είτε στο περιθώριο είτε στη φυλακή. Βλέπουμε τα δικαστήρια πολύ συχνά να παίρνουν αποφάσεις για εξοντωτικές ποινές ενώ θα έπρεπε να δίνεται η δυνατότητα σε αυτούς τους ανθρώπους να είναι στην κοινωνία.

Βέβαια, ένας δικαστής μπορεί να κατηγορηθεί εάν βάλει μικρή ποινή σε κάποιον παραβάτη, ενώ αν βάλει μία αυστηρή ποινή θα πουν ότι έκανε τη δουλειά του. Αυτός είναι ο παραλογισμός. Και οι ίδιοι οι δικαστές δέχονται πίεση προς την κατεύθυνση των εξοντωτικών ποινών, και όχι της ένταξης στην κοινωνία. Όλη αυτή η κατάσταση, αναπαράγει τα προβλήματα που έχουμε.

Κρ.Π.: Με λίγα λόγια, ακόμα ζούμε στο… Μεσαίωνα; Γιατί, ενώ έχουμε τις γνώσεις, ξέρουμε πάρα πολύ καλά τι πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία, δεν το κάνουμε. Και δεν έχουμε καμία δικαιολογία…

Χ.Π.: Και επιπλέον κοστίζει. Το να είναι κανείς μέσα στη φυλακή κοστίζει περισσότερο, όπως ανέφερα ήδη, από το να βρίσκεται στην κοινωνία.

Πολύ εύκολα χτίζονται φυλακές, έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των κρατουμένων (νομίζω είναι 12.000), και με ένα μαγικό τρόπο μπορεί να ψηφίζεται ένας νόμος που δίνει τη δυνατότητα σε κάποιους ανθρώπους να αποφυλακιστούν, και σε ένα σύντομο διάστημα ξαναπιάνει ταβάνι… ο αριθμός των φυλακισμένων. Ε, αυτό είναι τραγικό.

Κρ.Π.: Σε σχέση με την έρευνα για τον εγκληματικό από την πλευρά μιας κοινωνίας –για μένα- παράλογο φυλακισμό ενηλίκων, ποιό είναι το πιο σημαντικό που θα ήθελες να υπογραμμίσεις;

Χ.Π.: Νομίζω ότι το σημαντικό από αυτή την έρευνα είναι το εξής:

Να δημιουργηθεί, όπως προτείνει και το ΚΕΘΕΑ, ένα κέντρο για την αντιμετώπιση της παραβατικότητας ανηλίκων, που σχετίζεται με τη χρήση ναρκωτικών ουσιών.

Ένα ανοιχτό κέντρο όπου θα δίνεται η δυνατότητα σε παιδιά που έχουν προβλήματα παραβατικότητας να παρακολουθήσουν προγράμματα θεραπείας, απεξάρτησης και κοινωνικής επανένταξης.

Το σημαντικό, λοιπόν, συμπέρασμα από αυτή την έρευνα, είναι ότι οι ανάγκες των ανηλίκων που είναι φυλακισμένοι μπορούν να αντιμετωπιστούν από ένα ανάλογο κέντρο, με στόχο την αλλαγή, την εκπαίδευση, και την υποστήριξη για επανένταξη.

Αυτό το κέντρο θα μπορούσε να λειτουργήσει και θα μπορούσε να ενταχθεί και στην αλλαγή που γίνεται αυτή τη στιγμή στην νομοθεσία μας, δίνοντας τη δυνατότητα για λειτουργία συμβουλευτικών σταθμών στα δικαστήρια ανηλίκων αλλά και στα δικαστήρια ενηλίκων (για νέους ενήλικους), όπου θα μπορούσαν οι νέοι ενήλικες ως 25 ετών, να ακολουθήσουν έναν δρόμο απεξάρτησης, και κοινωνικής ένταξης.

Κρ.Π.: Είναι το Κέντρο απεξάρτησης Κασσάνδρα; Γιατί το έχετε ονομάσει έτσι;

Χ.Π.: Κασσάνδρα λέγεται η περιοχή που φτιάχτηκε το Κέντρο.

Κρ.Π.: Ναι, αλλά, γιατί το κρατήσατε σαν όνομα;

Χ.Π.: Το κρατήσαμε το όνομα και βάλαμε τον τίτλο: «Διαψεύδοντας την Κασσάνδρα» , διότι η Κασσάνδρα προέβλεπε συνήθως τα κακά μαντάτα…

Και τα κακά μαντάτα είναι ο αποκλεισμός, τα κακά μαντάτα είναι η παραβατικότητα, είναι η χρήση ουσιών. Αυτό το Κέντρο μπορεί να διαψεύσει την Κασσάνδρα, έστω κι αν λέγεται Κασσάνδρα.

Kρ.Π.: Το θέμα της ελευθερίας, της ανεξαρτητοποίησης, είναι το σημαντικότερο, και αφορά όλους μας, όχι μόνον τους εξαρτημένους από ουσίες. Τί θα ανέφερες γι’ αυτό;

Χ.Π.: Ο καλύτερος τρόπος για να μειωθεί η εξάρτηση και οι εξαρτήσεις, είναι μια καλύτερη κοινωνία.

Μια καλύτερη κοινωνία προϋποθέτει να βλέπουμε τι κάνουμε εμείς οι ίδιοι, να βλέπουμε τον εαυτό μας, τη σχέση μας με τους άλλους ανθρώπους και τη σχέση μας για το περιβάλλον. Δηλαδή, φροντίδα για τον εαυτό μας, για τους ανθρώπους δίπλα μας, φροντίδα για την κοινωνία και το κοινωνικό όπως και το φυσικό της περιβάλλον. Η καλύτερη κοινωνία είναι μια κοινωνία αλληλεγγύης, συντροφικότητας, συλλογικότητας, και όχι μια κοινωνία αποκλεισμών. –

Χαράλαμπος Πουλόπουλος είναι διδάκτωρ κοινωνικών επιστημών, διευθυντής του ΚΕΘΕΑ (Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) .  Εργάζεται στον τομέα της αντιμετώπισης της τοξικοεξάρτησης από το 1983. Είναι πρόεδρος της Επιστημονικής και Συμβουλευτικής Επιτροπής της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Θεραπευτικών Κοινοτήτων (World Federation of Therapeutic Communities) και αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Θεραπευτικών Κοινοτήτων (EFTC).

Διαβάστε επίσης:

Τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα της έρευνας  που πραγματοποίησε το ΚΕΘΕΑ στα καταστήματα κράτησης ανηλίκων, στην οποία καταγράφονται τα κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά των κρατουμένων, οι συνθήκες κράτησης και οι ανάγκες τους.

Περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες για τα αποτελέσματα τόσο της έρευνας στους κρατούμενους νέους όσο και της μελέτης γύρω από τις στάσεις και  αντιλήψεις των εργαζόμενων στα καταστήματα κράτησης ανηλίκων  μπορείτε να δείτε στο http://ketheakassandra.wordpress.com.