Ακύρωση: MEGA TV – ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ του Σωτήρη Δανέζη: «Το Μεγάλο Ξεπούλημα» – Κυριακή 29 Μαρτίου, 23.20 (τρέιλερ)

orizontas_mega_to megalo xepoulima

MEGA TV ΟΡΙΖΟΝΤΑΣ – «Το Μεγάλο Ξεπούλημα» – Κυριακή 29 Μαρτίου, 23.20 (τρέιλερ)

Ακύρωση (ευτυχώς, στην προκειμένη περίπτωση): […] Ενώ είχε ανακοινωθεί η συμμετοχή μου στην εκπομπή μέσω του ανάλογου τρέιλερ, μου τηλεφώνησε σήμερα η Ηλιάνα Δανέζη και μου είπε ότι δυστυχώς -γι’ αυτούς- δεν μπορούσαν να ταιριάξουν τελικά τη συνέντευξη που μου πήραν με το υπόλοιπο κεντρικό θέμα της εκπομπής, κάτι το οποίο μάλιστα είχα επισημάνει την επομένη μέρα της συνέντευξης, όταν ωρίμασε η αίσθηση που μου άφησε η όλη προσπάθειά τους, από τα όσα τουλάχιστον μου είχαν εξηγήσει, και μάλιστα είχα κρίνει ότι είναι καλύτερα να μην με συμπεριλάβουν… Όμως με διαβεβαίωσαν ότι ήταν όλα ταιριαστά. Τελικώς όμως, είχα δίκιο, και δεν ήταν… Αν και εκ των υστέρων, λοιπόν, ενημερώνω όπως οφείλω από τη μεριά μου, μετά την πρώτη ανάρτηση που έκανα για το θέμα […]

Συγκεκριμένα:

Η Ηλιάνα Δανέζη από την εκπομπή του Mega: «Ορίζοντας» του Σωτήρη Δανέζη, επικοινώνησε περίπου πριν ένα μήνα μαζί μου για να τη φέρω αρχικά σε επαφή με την ιστορικό Τασούλα Βερβενιώτη, ώστε να πάρει πιθανά αποσπάσματα από συνεντεύξεις της ομάδας «Προφορικής Ιστορίας» που θα αναδείκνυαν το γεγονός πως κάποιοι αναγκάστηκαν να ξεπουλήσουν την προσωπική περιουσία τους (ακίνητη και κινητή) για να επιβιώσουν στο ξέσπασμα της κρίσης.
Της έδωσα τα στοιχεία επικοινωνίας και της θύμησα επιπλέον το βιβλίο «Ημερολόγιο ενός ανέργου» που επιμελήθηκε ο Χριστόφορος Κάσδαγλης, όπου πλήθος άνθρωποι μιλούν και για ανάλογες προσωπικές ιστορίες και θα μπορούσε ο ίδιος να αναφέρει στην συγκεκριμένη εκπομπή, ή ακόμα και οι ίδιοι οι συμμετέχοντες του Ημερολογίου, όπως της εξήγησα.
Μετά από μέρες μου ζήτησε να μιλήσω και εγώ στην εκπομπή, με αφορμή την Έρευνα για την κρίση (2010-2014), Εκδ. Κέδρος, και επιπλέον τα στοιχεία επικοινωνίας του καθηγητή φιλοσοφίας Στέφανου Ροζάνη που είχε συμμετάσχει στην εν λόγω έρευνα και της τον είχα αναφέρει στην προηγούμενη κουβέντα μας μαζί με άλλα ανάλογα πρόσωπα, και όπως μου είπε αργότερα, όντως, του πήραν συνέντευξη για την ίδια εκπομπή (αν και δεν τον βλέπω στο συγκεκριμένο τρέιλερ).
Στη συνέχεια μετά από λίγες μέρες το τηλεοπτικό συνεργείο ήρθε στην Αίγινα που διαμένω τα τελευταία χρόνια και απάντησα στις ερωτήσεις τους για τις συνθήκες διεξαγωγής της έρευνάς μου, αλλά και σε ερωτήσεις σχετικές με δικές μου απόψεις για το έχει υποστεί -και συνεχίζει να υφίσταται- κυρίως / όπως ρωτήθηκα, η μεσαία τάξη της ελληνικής κοινωνίας αυτά τα χρόνια της κρίσης.
Αν και οι έρευνες δείχνουν ότι την κρίση την πλήρωσαν άνθρωποι όχι μόνο της μεσαίας τάξης(που όντως το μεγαλύτερο μέρος της έχει σχεδόν καταστραφεί), αλλά κυρίως της κατώτερης οικονομικά τάξης, εκείνων που ζούσαν με τον μισθό τους που είδαν να εξαφανίζεται, και ως επι το πλείστον των εργαζόμενων στον ιδιωτικό τομέα, απάντησα στις ερωτήσεις τους, όπως και στο στόχο της εν λόγω έρευνας που διεξήγαγα και των αποτελεσμάτων της για το «ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε», που είναι το βασικό στοιχείο της, και μάλλον το ζητούμενο ακόμα και σήμερα…
Στη συνέχεια όμως, όπως αναφέρθηκε στην αρχή, ενώ είχε ανακοινωθεί η συμμετοχή μου στην εκπομπή μέσω του ανάλογου τρέιλερ, μου τηλεφώνησε η Ηλιάνα Δανέζη και μου είπε ότι δυστυχώς -γι’ αυτούς- δεν μπορούσαν να ταιριάξουν τελικά τη συνέντευξη που μου πήραν με το υπόλοιπο κεντρικό θέμα της εκπομπής, κάτι το οποίο μάλιστα είχα επισημάνει την επομένη μέρα της συνέντευξης, όταν ωρίμασε η αίσθηση που μου άφησε η όλη προσπάθειά τους, από τα όσα τουλάχιστον μου είχαν εξηγήσει, και μάλιστα είχα κρίνει ότι είναι καλύτερα να μην με συμπεριλάβουν… Όμως με διαβεβαίωσαν ότι ήταν όλα ταιριαστά. Τελικώς όμως, είχα δίκιο και δεν ήταν… Αν και εκ των υστέρων, λοιπόν, ενημερώνω όπως οφείλω από τη μεριά μου, μετά την πρώτη ανάρτηση που έκανα για το θέμα. 

(Έχω ζητήσει και το αυτονόητο, να αλλάξει το τρέιλερ… )

Καλή επιτυχία

Κρυσταλία Πατούλη
Δημοσιογράφος – σύμβουλος ανθρωπίνων σχέσεων
https://afigisizois.wordpress.com/

email: cpatouli@yahoo.gr

Οι θύτες του μπούλινγκ δεν είναι οι δυνατοί αλλά οι διαστροφικοί

[…] Να ξεκαθαρίσουμε ότι οι θύτες δεν είναι οι δυνατοί, είναι οι διαστροφικοί, και τα θύματα δεν είναι τα αδύναμα πλάσματα, αλλά οι άνθρωποι οι οποίοι μπορεί να είναι περισσότερο πολιτισμένοι, μπορεί να δίνουν περισσότερο περιθώριο, μπορεί να είναι και φοβισμένοι γιατί δεν έχουν που να στραφούν, δηλαδή να είναι αβοήθητοι μπροστά στη βία, πόσο μάλλον μπροστά σε μια ομάδα ή συμμορία […] Η κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Ελένη Νίνα, μιλά με τη δημοσιογράφο και σύμβουλο ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή την υπόθεση Βαγγέλη Γιακουμάκη και την ημέρα κατά του φασισμού και του ρατσισμού.
Κρ.Π.: Τι έχεις να πεις για τα φαινόμενα bullying και βίας, με αφορμή την υπόθεση Βαγγέλη Γιακουμάκη;

Ελ.Ν.: Κατ’ αρχήν, αυτό που με εντυπωσιάζει είναι ότι ψάχνουν να βρουν την αιτία. Το να αποδώσουν το κάθε γεγονός κάπου. Το γιατί βασανίστηκε π.χ. το συγκεκριμένο παιδί. Ακούγεται λοιπόν, ότι ίσως να ήταν ένα αδύναμο παιδί, ίσως ένα ομοφυλόφιλο παιδί, κλπ., λες και βρίσκοντας την αιτία ή την αφορμή, θα έχουμε βρει και την απάντηση στο γιατί ασκήθηκε τόση βία (Οι άνθρωποι συχνά ψάχνουν να βρουν την αιτία για να καθησυχασθούν…).

Κρ.Π.: Λες και υπάρχει δικαιολογία για το bullying και τη βία…

Ελ.Ν.: Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τη βία, καμία αιτία και καμία αφορμή δεν δικαιολογεί τέτοιου είδους πράξεις! Οπότε, νομίζω ότι πρέπει να σταματήσει η συζήτηση πάνω στην αιτιολογία/δικαιολογία του γιατί βασανίστηκε και οδηγήθηκε εκεί ένας άνθρωπος όπως και τόσοι άνθρωποι καθημερινά. Πολλά χρόνια πριν έχουμε ξεκινήσει τη συζήτηση για το θέμα αυτό της βίας στα σχολεία. Το 2006 η Ελληνική Εταιρεία Συστημικης Ψυχοθεραπειας διοργάνωσε μία Ημερίδα αφιερωμένη στην αντιμετώπιση της βίας στα σχολεία. Από τότε είχε πάρει διαστάσεις το θέμα της βίας μέσα σε εκπαιδευτικά πλαίσια, αλλά δεν υπήρχε ποτέ η ενημέρωση που θα έπρεπε να υπάρχει παρ’ όλες τις εκκλήσεις που έχουμε κάνει, ή τα άρθρα που έχουμε γράψει, ή οι ανάλογες Ημερίδες που έχουν γίνει από ειδικούς. Και γι’ αυτό λέω, ότι δυστυχώς πρέπει να φτάσουν να συμβούν αποτρόπαια περιστατικά για να αρχίσουμε να μιλάμε και πάλι, και μετά να το ξεχάσουμε κι αυτό, αφού το έχουμε «αιτιολογήσει» (γι’ αυτό αναρωτιέμαι… μήπως και δικαιολογήσει;) και να ξαναγίνει ένα ακραίο γεγονός για να το ξαναθυμηθούμε…

Κρ.Π.: Και βέβαια υπήρχαν κι άλλα γεγονότα, όπως με τον Άλεξ, ή με την κοπέλα που είχαν βιάσει, ή πάλι τώρα με το νεαρό παιδί στην Σαντορίνη…

Ελ.Ν.: Ακριβώς τότε που είχαν βιάσει την κοπέλα, είχαμε κάνει την Ημερίδα για τη βία. Ιστορικά, πάντα υπήρχε το θέμα της βίας σε όλους τους αιώνες, σε όλους τους λαούς, μεταξύ όλων των ανθρώπων, ασκούνται παιχνίδια εξουσίας και βίας. Σήμερα έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις, ίσως γιατί αυτή την περίοδο να είναι ένα προϊόν κι αυτό της κρίσης. Υπάρχει πολύς θυμός, υπάρχει κρίση αξιών, όπως έχουμε ξαναπεί, κι αυτό περνάει και στις μεταξύ μας σχέσεις και στων παιδιών μας ιδιαιτέρως, που εισπνέουν καθημερινά την απελπισία και την καταβαράθρωση των αξιών και εκδραματίζουν ως γνήσια προϊόντα μας το παιχνίδι των «δυνατών» έναντι των » αδύναμων». Το μόνο καλό είναι ότι και πάλι μας δίνεται η δυνατότητα να σχολιάσουμε αυτό που μας συμβαίνει. Αλλά: πρέπει να φτάσουμε σε δολοφονίες, σε αυτοκτονίες, σε τέτοια ακραία φαινόμενα, για να αρχίσουμε να μιλάμε; Πρέπει να έρθουν οι «αγέλες» των λύκων, να καταλυθούν τα όρια, να πεθάνουν άνθρωποι για να αρχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό που συμβαίνει; Καλό είναι που μιλάμε, αλλά θα έπρεπε να είχαν ήδη παρθεί μέτρα προστασίας.

Κρ.Π.: Ως προς την πρόληψη του φαινομένου, αλλά και ως προς την αντιμετώπιση;

Ελ.Ν.: Πρώτα απ’ όλα, ότι η βία είναι καταδικαστέα. Δεν υπάρχει δικαιολογία για κανενός είδους βία. Από τη στιγμή που παρενοχλείται κάποιος αμέσως θα πρέπει να καταγγέλλεται το γεγονός. Τα όρια μεταξύ πλάκας, παρενόχλησης, κακοποίησης και βίας είναι σαφώς ευδιάκριτα. Γιατί το άκουσα κι αυτό να αναφέρεται… ότι είναι δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ πλάκας και παρενόχλησης…

Κρ.Π.: Να πούμε και πως γίνονται σαφώς ευδιάκριτα;

Ελ.Ν.: Με την πλάκα γελάμε. Με την κακοποίηση δεν γέλασε κανείς, ποτέ.

Κρ.Π.: Μόνο αυτοί που κακοποιούν γελάνε…

Ελ.Ν.: Αυτοί που κακοποιούν γελάνε γιατί είναι διαστροφικοί.

Κρ.Π.: …και προφανώς χρήζουν ψυχολογικής βοήθειας. Για τους μάρτυρες τι θα είχες να πεις;

Ελ.Ν.: Οι μάρτυρες πρέπει να παρέμβουν. Δεν μπορείς να παραμείνεις απλός μάρτυρας στη βία. Πρέπει να παρέμβεις με όλους τους τρόπους που μπορείς για να το αποτρέψεις, και βεβαίως να ενημερώσεις φορείς, πλαίσια, αστυνομίες, γονείς, τους πάντες. Και βεβαίως πρέπει να γίνει ακόμα πιο εντατική και συνεχή ενημέρωση σε όλα τα πλαίσια από ειδικούς: Σχολεία, Πανεπιστήμια, Στρατό, Σχολές.

Κρ.Π.: Επειδή γίνεται λόγος συνεχώς για «δυνατούς» θύτες, και για «αδύναμα» θύματα, να ξεκαθαρίσουμε λίγο τα πράγματα; Γιατί τα θύματα δεν είναι αδύναμα…

Ελ.Ν.: Να ξεκαθαρίσουμε ότι οι θύτες, όπως είπα, δεν είναι οι δυνατοί, είναι οι διαστροφικοί, και τα θύματα δεν είναι τα αδύναμα πλάσματα, αλλά οι άνθρωποι οι οποίοι μπορεί να είναι περισσότερο πολιτισμένοι, μπορεί να δίνουν περισσότερο περιθώριο, μπορεί να είναι και φοβισμένοι γιατί δεν έχουν που να στραφούν, δηλαδή να είναι αβοήθητοι μπροστά στη βία, πόσο μάλλον μπροστά σε μια ομάδα ή συμμορία. Μπορούμε να πούμε πολλά, αλλά δεν μπορούμε να τους χωρίσουμε σε αδύναμους και δυνατούς.

Κρ.Π.: Επίσης να ξεκαθαρίσουμε ότι στην υπόθεση του Γιακουμάκη, μιλάμε για ενήλικες, οπότε το θέμα του bullying δεν είναι μόνο θέμα βίας ανηλίκων αλλά και ενηλίκων.

Ελ.Ν.: Το bullying δεν γίνεται όχι μόνο στα παιδιά. Υπάρχει για παράδειγμα η ενδοοικογενειακή βία. Υπάρχουν γυναίκες που ξυλοκοπιούνται, ενήλικες, μεγάλες, με παιδιά. Κι αυτό είναι bullying, και ψυχολογικό και σωματικό. Το bullying, αφορά όλους τους ανθρώπους, ανήλικους και ενήλικες.

Κρ.Π.: Επειδή μίλησες για το θέμα του φόβου, που μπορεί να είναι η αιτία της σιωπής… Όταν ένα παιδί δεν μιλάει, ούτε στην οικογένειά του, αυτό τι καμπανάκι χτυπάει;

Ελ.Ν.: Κανείς θα πρέπει να κοιτάξει τι έχει γίνει σ’ αυτή την οικογένεια και ένα παιδί δεν μπορεί να της απευθυνθεί. Μπορεί να φοβάται ότι θα του ασκηθεί κριτική, ή ότι η πόρτα των γονιών είναι κλειστή, ή ότι θα του πουν δεν κατάλαβες, ή θα του πουν να κάνει απλά υπομονή, ή είναι και οι ίδιοι κακοποιημένοι… και σε αυτή την περίπτωση το παιδί είναι εξοικειωμένο με τη βία.

Κρ.Π.: Ή είναι γονεϊκό παιδί, οπότε δεν ζητάει βοήθεια από τους γονείς, γιατί δεν έχει ρόλο παιδιού στην οικογένεια, αλλά ρόλο γονιού;

Ελ.Ν.: Μπορεί και αυτό, ναι. Ή δεν θέλει να τους επιβαρύνει, γιατί είναι πολύ επιβαρυμένοι ήδη, και τους συμπονάει. Πολλά μπορεί να σημαίνει. Σαφέστατα είναι ένα καμπανάκι για όλες τις οικογένειες, ότι θα πρέπει να έχουμε πιο ενεργητική ακοή για τα παιδιά μας. Να τους αφήνουμε το περιθώριο όταν δεν είναι καλά, να έρθουν να μας μιλήσουν χωρίς να υποστούν κριτική.

Κρ.Π.: Θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να είμαστε γονείς ως προς τα παιδιά μας, για να μπορούμε να το κάνουμε αυτό… Γιατί δεν το λέμε κι αυτό…

Ελ.Ν.: Ναι, να υπάρχουμε, ως γονείς. Δεν το λέμε, γιατί αρνούμεθα να πάρουμε την ευθύνη της ενηλικίωσης.

Κρ.Π.: Τι άλλο έχεις να επισημάνεις με αφορμή αυτό το γεγονός;

Ελ.Ν.: Τι να πω; Ότι είμαι συντετριμμένη! Αυτό μπορώ να πω. Γιατί χάθηκε άλλος ένας άνθρωπος με αυτόν τον τρόπο. Αυτό είναι το δείγμα του πολιτισμού που προσφέρουμε σαν προίκα στα παιδιά μας. Μπράβο μας.

Κρ.Π.: Και δεν ξέρουμε ακόμα με τι τρόπο ακριβώς χάθηκε…

Ελ.Ν.: Σίγουρα βασανίστηκε. Γιατί βασανίστηκε. Γιατί δεν είχε που να απευθυνθεί, γιατί δεν τον προστάτεψε κανένας, γιατί πολλοί μπορεί να ήξεραν και να μη μίλησε κανείς. Το έχω ξαναπεί ότι γινόμαστε συνένοχοι στη βία με την απάθεια.

Κρ.Π.: Όπως έχεις πει, και πως η απάθεια είναι διαταραχή, και πως το πιο βίαιο πράγμα είναι το να μην κάνουμε……

Ελ.Ν.: …Ναι, το να μην κάνεις τίποτα… Και απ’ ότι άκουσα, φημολογείται ότι και άλλα παιδιά μέσα εκεί, παρενοχλούνταν, δηλαδή υπήρχαν πολλά κρούσματα. Άρα, αυτό το πλαίσιο, πως κώφευε; Πώς εθελοτυφλούσε; Πώς γίνεται να παρενοχλούνται παιδιά, να εισπράττουν βία, και αυτό όλο να συσκοτίζεται;

Κρ.Π.: Και σχεδόν να νομιμοποιείται; Διότι έτσι φτάνει ο οποιοσδήποτε στον παραλογισμό στο τέλος. Όταν η βία γίνεται νόμος… Καταλήγουμε λοιπόν, ότι πρέπει επιτέλους να υπάρχουν ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί σε όλα τα σχολεία και τα πανεπιστήμια και ειδικά σε κλειστά σχολεία και φοιτητικές εστίες;

Ελ.Ν.: Δεν υπάρχουν κοινωνικές υπηρεσίες, δεν υπάρχουν ψυχολόγοι, δεν υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί κανείς να απευθυνθεί. Ακόμα κι αν κάποιος δεν  μπορεί να απευθυνθεί στην οικογένειά του, πρέπει να υπάρχει ένα γραφείο κοινωνικής υπηρεσίας σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Να μπορεί να απευθυνθεί ένας άνθρωπος, κάπου!

Κρ.Π.: Οπότε οι ευθύνες είναι…

Ελ.Ν.: Οι ευθύνες είναι σε όλη τη δομή. Και σήμερα αντί να ανοίγουν δομές, κλείνουν δομές. Τι άλλο να πω. Δεν υπάρχουν λόγια εδώ….

Κρ.Π.: Οι θύτες του μπούλιγκ, έχει παρατηρηθεί ότι -εκτός των άλλων- είναι άτομα που χρειάζονται την έντονη προσοχή των άλλων, έχουν έλλειμμα ενσυναίσθησης και βέβαια προβλήματα ορίων. Επειδή λοιπόν μίλησες για το «ανοριοθέτητο» στην αρχή, πόσο άμεσα είναι συνδεδεμένη με τη βία και το bullying, η έλλειψη ορίων; Τι θα έλεγες;

Ελ.Ν.: Ότι τα όρια είναι προστασία. Όταν δεν υπάρχουν όρια ο κόσμος είναι αφιλόξενος και ηθικά εξαρθρωμένος.

Παραπομπές:

http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/eleni-nina-oi-thytes-den-einai-oi-dynatoi-einai-oi-diatrofikoihttp://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/eleni-nina-oi-thytes-den-einai-oi-dynatoi-einai-oi-diatrofikoi

Είμαι ο Βαγγέλης. Του Θωμά Κοροβίνη

www.kar.org.gr_2015-02-23_15-42-59_screen-shot-2015-02-23-at-5.42.05-pm-1Είμαι ο Βαγγέλης. Με τα τριπλά του χρόνια. Είναι ο γιος μου, ο εγγονός μου, όμως είναι ο αδερφός μου, είναι το σπλάχνο μου, είμαι εκείνος. Είμαι το ομοίωμά του, είμαι το αίμα του, είμαι εκείνος. Είμαι ο Βαγγέλης. Μα είμαι ζωντανός. Τρόπος του λέγειν δηλαδή. Στο μεταξύ πόσες φορές μ’ έχουν πεθάνει και μένα! Όσες αναγνωρίζω, γιατί υπάρχουν κι άλλες ανεπαίσθητες δολοφονίες, άλλα κρυφά φονικά που έχουν συντελεστεί στην πλάτη μου μα δεν τα ξέρω. Ή μάλλον κάνω πως δεν τα ξέρω γιατί δεν αντέχεται τόσο βάρος. Ναι, «όταν οι άνθρωποι θέλουν να πονείς, μπορούνε με χίλιους τρόπους», λέει ο Καρυωτάκης.

    Μόνον εγώ το ξέρω όμως το πώς είμαι ακόμα ζωντανός. Εκατό ζωές δε θα μου ’φταναν για να γράψω εκατό γραφές και χίλια τραγούδια για να χωρέσουν αυτόν τον ζωντανό θάνατο. Με παίδεψαν πολύ, με τυράννησαν με ποικίλα χοντροκομμένα και άπειρα πιο ανάλαφρα, αβάσταχτα όμως, πρώιμα μπούλινγκ. Εκείνα της δεκαετίας του ’60, μα που ήταν, λες εκ των υστέρων, ο κόσμος πιο απαίδευτος, όμως μέσα στην μετεμφυλιακή του μιζέρια, με το χνώτο του άκαμπτου χωροφύλακα στο σβέρκο, την αχορταγιά των κοτζαμπάσηδων της εποχής, τη βίτσα του δάσκαλου, την παντοκρατορία των στρατόκαβλων και την ανατολίτικη σατραπεία του πατέρα-αφέντη, να βρίσκουν τα αντίβαρά τους σε ανθρώπινες αγκαλιές που άνοιγαν πρόθυμα σε κάθε βασανισμένη γειτονιά. Κακά τα ψέματα, ο κόσμος ήταν πάντα ίδιος, κι έτσι καθώς φαίνεται θα πάει(χιλιάδες Μαρξ και Φρόυντ να γεννηθούν) αλλά, θαρρείς, τότε μια ιδέα πιο ανθρώπινος. Είχαν ζήσει πόλεμο και πείνα οι δικοί μας,  είχαν στερηθεί κι είχαν διδαχτεί και είχαν μιαν ισόβια αγωγή στη συμπόνια. «Η αγάπη είναι ο φόβος που μας ενώνει με τους άλλους», λέει ο Αναγνωστάκης.  

    Κρατούσα άσβεστη μια φλόγα αντίστασης, έτσι γλίτωσα απ’ τους βασανιστές μου. Δε μπορεί ο καθένας όχι, δεν έχουν όλοι τα ίδια ψυχικά συστατικά. «Ο άνθρωπος είναι μαλακός, ένα δεμάτι χόρτο», λέει ο Σεφέρης.  Χωνόμουνα στην  αγκαλιά της γιαγιάς μου, αμίλητος, -που να μιλήσεις! Ούτε τώρα θα μιλήσω. Δε θα μιλήσω ποτέ. Αν και, με τον δικό μου τρόπο μιλάω, και μιλάω ανοιχτά πάντοτε, πολύ ανοιχτά, δεν έχω ανάγκη κανέναν, -χρέος είναι εξάλλου- αφού, καθώς χωνόμουνα μέσα στα χαρτιά, μ’ ένα μολύβι έχτισα τον δικό μου κόσμο, δίπλα στο κόσμο μας. Και ανακάλυψα εκεί μια μορφή –όχι πλαστής- ευτυχίας. Βρήκα όμως την ψυχή, είχα το σθένος, πως να το πω, και έχτισα τις αξίες μου, αγάπησα τους ανθρώπους, έζησα παραδείσους ερωτικούς, ανέπτυξα την προσωπικότητά μου, χόρτασα ζωή. Όλα χειροποίητα. Και πάντοτε με εμπόδια. Οι τρικλοποδιές, τα χουνέρια  και οι παγίδες μ’ έκαναν ακόμη πιο ατσάλινο. «Ζήτημα ιδιοσυγκρασίας», θα’ λεγε ο Ταχτσής. Όχι μόνον.

    Έκανα κι εγώ μικρότερος κάποια μικρομπούλιγκ, κάποιους πλήγωσα, δε μπορεί. Ο Βαγγέλης –με την άγια ικεσία και την πεντάμορφη αγνότητα στο βλέμμα του- είναι η χωλή Μαρία(κουτσάβλα), η χοντρή κυρία(βαρέλα), η ζαρωμένη γιαγιά(πουρόγρια), ο κουνιστός συμμαθητής(γυναικούλα), ο φιλάσθενος περαστικός(χτικιάρης), ο σακατεμένος παππούς(σκατόγερος). Ατερμάτιστη η ανερμάτιστη ρατσιστική Βαβέλ.  

     Όταν η ζωή σου γίνεται μαρτύριο, μπορεί να οδηγηθείς  εθελουσίως στην έξοδο. «Ευτυχώς που υπάρχει κι η αυτοκτονία»,  δηλώνει ένας Γάλλος, ο Γκουαταρί νομίζω. «Ανεπίληπτα επήρε το μαχαίρι ο Ατζεσιβάνο. Κι ήτανε η ψυχή του την ώρα εκείνη ολάσπρο περιστέρι», αρχίζει ο Σικελιανός το ποίημά του «Η αυτοκτονία του Ατζεσιβάνο, μαθητή του Βούδα» εξυμνώντας το άφευκτον της γενναίας αυτοχειρίας.  Μα εδώ πρόκειται για πεντακάθαρο έγκλημα.        

    Αδικώ τις πόλεις που τις βρίζω συχνά –κι όχι άδικα- για άλλους λόγους. Τώρα θα πω «ζήτωσαν τα πολύβουα άστεα» που λειτουργούν ως σύγχρονα καταφύγια θηραμάτων («χωράμε όλοι στο τραπέζι, και τα όρνια και τα σπουργίτια» θα’ λεγε ο Έλιοτ). Βέβαια κανένα καλό αρσενικό –και καλά αρσενικά είναι μόνο τα υψηλής ευαισθησίας- δεν γλυτώνει απ’ την επικροτούμενη τσογλανερί των αιώνιων εσατζήδων, το φασιστικό σώμα που δεν θα καταργηθεί από κανέναν Τσίπρα του πλανήτη. Αυτά τ’ αρσενικά, τα καλύτερα,  είναι που δε γλιτώνουν ούτε απ’ τις γυναίκες, τις ερωμένες, τους ερωμένους, τους φίλους μα ούτε κι απ’  τις ίδιες της μανάδες τους. Και δεν υπαινίσσομαι τίποτε το ομοφυλόφιλο –χωρίς βέβαια να το εξαιρώ. Αυτοί είναι οι «γιοι χωρίς μητέρα», έτσι τους βάφτισε ο Ζαν Ζενέ, οι ανθρωπινότεροι των άλλων, των πολλών. Εκείνων των ανασφαλών πορδών που υπηρετούν ισοβίως στο «Λεβεντομαλακιστάν», οι αγάμητες κομπλεξάρες. («Παντέρμη Κρήτη, κόσμημα της γης, μην πας πλέον χαράμι για τα θλιβερά σου κυνικά χωριατόπουλα  που τους έμαθες καλά να μην ξεχωρίζουν το τσουτσουνάκι τους απ’  την μπιστόλα, άλλαξε πια τροπάριο, Λεβεντογέννα μου!»)         

     Τώρα δε μπορεί να με πειράξει πια κανείς απ’ αυτούς. Δεν τρέφω μίσος. Αηδία, μιαν απέραντη αηδία. Και οίκτο. Μα στο βάθος βασιλεύει ένας καγχαστικός θρίαμβος. Τώρα πια δε μπορούν να με «φάνε»  εκείνοι. Αν μπορούσαν θα το ’καναν ευχαρίστως. Ακόμη και τώρα που γερνάνε. Μα τι ανάγκη! Έχουν αφήσει άλλους στη θέση τους, αξιότερους σαδίκλες.  Είναι αυτοί που με σκότωσαν ξανά στο πρόσωπο του Βαγγέλη. Και που, αν μπορούσα,  θα τους σκότωνα κι εγώ με τη σειρά μου χωρίς δεύτερη σκέψη. Γιατί η εκδίκηση αυτή είναι ιερή, δεν προσωποποιείται, είναι προϊόν μιας αδικίας ιστορικής, ανήκει στο διηνεκές. Μα δε θα γίνει έτσι ποτέ. Θα κοιμηθώ απόψε παίρνοντας αυτό το σπαραγμένο γιαβράκι στα όνειρά μου, όπως θα κάνω από δω και πέρα κάθε νύχτα, κι όταν κάποτε κάποιο τρένο κι εμένα θα με πάρει, Βαγγέλη μου, του Χάρου μου θα σε κάνω διήγημα.  

 Θωμάς Κοροβίνης

16 Μαρτίου 2015

ΔΙΑΣΤΙΧΟ – «Η έρευνα για την κρίση (2010-2014)» κριτική του Περικλή Σφυρίδη

Θα πρέπει να το ξεκαθαρίσω από την αρχή. Την Κρυσταλία Πατούλη δεν τη γνώριζα ούτε προσωπικά ούτε το έργο της. Για την ακρίβεια, συναντηθήκαμε πρώτη φορά στην παρουσίαση του βιβλίου της Η έρευνα για την κρίση (2010-2014), τον Ιανουάριο του 2015 στη Θεσσαλονίκη. Μου είχε τηλεφωνήσει το 2012 και μου είχε ζητήσει να μιλήσω για «τη δημιουργική πορεία της συγγραφής – από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο», με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων μου Το πάρτι (Εστία, 2010) και λίγο αργότερα για να απαντήσω στο βασικό ερώτημα της εν λόγω έρευνάς της: Ποιες αιτίες μάς έφεραν ως εδώ και, κυρίως, τι πρέπει να κάνουμε;

Έτσι αρχίσαμε μια γνωριμία, ας την πούμε «δι’ αλληλογραφίας». Επειδή όλα αυτά τα κείμενα δημοσιεύονταν στον ιστότοπο tvxs.gr του γνωστού δημοσιογράφου Στέλιου Κούλογλου, τις εκπομπές του οποίου ανέκαθεν παρακολουθούσα ανελλιπώς στην τηλεόραση, ενδιαφέρθηκα να γνωρίσω καλύτερα τη δουλειά που είχε κάνει και έμεινα έκπληκτος: είχε πάρει και δημοσιεύσει συνεντεύξεις για τα αίτια της κρίσης από 180 και πλέον ανθρώπους των γραμμάτων, των τεχνών και της επιστήμης, που οι απόψεις τους δεν θα μπορούσαν ποτέ να γίνουν γνωστές σ’ ένα ευρύτερο κοινό, αφού δεν είχαν καμιά πιθανότητα να τις προβάλουν τα ΜΜΕ, τα οποία πάντα εξυπηρετούσαν τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα των αφεντικών τους. Αυτό, βέβαια, είναι μια παλιά ιστορία, αφού τα μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα των εφημερίδων στο πρόσφατο ακόμα παρελθόν καθόριζαν σε μεγάλο βαθμό το πολιτικό, οικονομικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι του τόπου· τώρα όμως, με τη μαζική εισβολή της τηλεόρασης σε κάθε σπίτι, πες καλύτερα στο μυαλό του κάθε πολίτη, το κακό παράγινε. Πρόκειται για ένα γεγονός περίτεχνης προπαγάνδας, συγκαλυμμένης, που αφαιρεί από τον μέσο πολίτη όχι μόνο την ευθυκρισία, αλλά και την κοινή λογική σκέψη.

Η δουλειά επομένως της Πατούλη υπήρξε σημαντική στον βαθμό που εγώ τουλάχιστον ενημερώθηκα για πράγματα που αγνοούσα (διότι μέχρι που ξέσπασε η κρίση και οι αποδοχές μου από τη σύνταξη έπεσαν στο μισό, η μόνη αγορά που ήξερα ήταν η λαϊκή της γειτονιάς μου), αφού κανένας από τους πολιτικούς μας ή τους δημοσιογράφους ή τους διάφορους οικονομολόγους που ξεφύτρωσαν σαν μανιτάρια δεν μας είχε ενημερώσει τόσα χρόνια. Μα μήπως οι ίδιοι δεν πριμοδότησαν και τη φούσκα του χρηματιστηρίου, αφήνοντας μάλιστα τον κόσμο να τζογάρει ακόμα κι απ’ το κινητό του; Κατατοπίστηκα, επίσης, και για τις σκέψεις και τις απόψεις άλλων συμπολιτών μου, με τους οποίους αποτελούμε, ας το πούμε έτσι, την «πνευματική κοινωνία» του τόπου μας.

Σκέφτηκα ότι η δουλειά αυτή της Πατούλη, τεράστια σε μόχθο και σε σημασία, δεν έπρεπε να μείνει αναρτημένη σ’ έναν έστω πολύ γνωστό ιστότοπο του διαδικτύου, αλλά να εκδοθεί και σε βιβλίο, όχι μόνο για να κυκλοφορήσει χέρι με χέρι ή να γίνει ευρύτερα γνωστή με τις βιβλιοπαρουσιάσεις σε διάφορες πόλεις ανά την Ελλάδα –και όχι μόνο– αλλά και κάτι ακόμα: το βιβλίο αυτό των συνεντεύξεων έπρεπε να πραγματοποιηθεί ακόμα και για ιστορικούς λόγους. Έτσι, θα ήθελα να συγχαρώ τις Εκδόσεις Κέδρος, που σε περίοδο κρίσης ανέλαβαν το κόστος και το βάρος της έκδοσης, αλλά και την Κρυσταλία Πατούλη, που μαζί με τον Γιώργο Παπαθανασόπουλο του Κέδρου αποφάσισαν τα έσοδα της έκδοσης να διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ και στη ΜΕΡΙΜΝΑ.

Ενώ για τα αίτια της κρίσης βρίσκεται εύκολα ένας κοινός παρονομαστής και όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα (σε εμάς εκδηλώθηκε σ’ όλο της το μεγαλείο λόγω των γνωστών και παραδεκτών πλέον απ’ όλους στρεβλώσεων του πολιτικοοικονομικού συστήματός μας), αλλά αφορά τον κόσμο όλο, ακόμα και τα κράτη με τις πιο ισχυρές οικονομίες, στις προτάσεις για το πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την κρίση γίνεται αλαλούμ.

Στο βιβλίο αυτό, λοιπόν, των 472 σελίδων και 290 και πλέον συνεντεύξεων και άρθρων, η δουλειά που έγινε είναι συστηματική. Οι άνθρωποι της «πνευματικής» μας κοινότητας χωρίστηκαν σε δεκάξι κατηγορίες ανάλογα με τις επαγγελματικές και πνευματικές τους ενασχολήσεις: αντιστασιακοί, οικονομολόγοι, κοινωνιολόγοι, λογοτέχνες, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, κ.τ.λ. Θα τους κατέτασσα κάτω από έναν γενικό τίτλο «πολιτικοποιημένοι συγγραφείς». Τώρα, αν η πολιτικοποίησή τους είναι απόρροια της κρίσης, γιατί μέχρι τότε πολλοί είχαμε ενταχθεί στο σύστημα και βολευόμασταν, ε, αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα. Γι’ αυτό θα συμφωνήσω με τον Στέλιο Κούλογλου, που στην εισαγωγή του γράφει: «Ένα από τα –λίγα– καλά της κρίσης είναι ακριβώς ότι έπεσαν οι μάσκες. Όπως ακριβώς και στον συμβατικό πόλεμο, έτσι και στον οικονομικό που εδώ και πέντε χρόνια βιώνουμε, από τις ηθικές αξίες μέχρι τις φιλίες όλα τίθενται σε δοκιμασία και ξεκαθαρίζουν» (σ.17).

Στην εισαγωγή, επίσης, ο καθηγητής Ζήσης Παπαδημητρίου συμπεραίνει κάτι που όλοι πια γνωρίζουμε και συμφωνούμε: «Η κρίση στη χώρα μας δεν είναι μόνο οικονομική. Αφορά το σύνολο της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτισμικής ζωής του τόπου» (σ.20). Και κατά την κρίση του αποδίδει τη μεγαλύτερη ευθύνη στην «ανικανότητα του ελληνικού πολιτικού συστήματος, το οποίο επί δεκαετίες αδιαφόρησε συνειδητά για το μέλλον της χώρας, εξυπηρετώντας πρωτίστως οικεία αλλά και αλλότρια οικονομικά και εξουσιαστικά συμφέροντα» (σ.19).

Σωστά. Αλλά εμείς οι Έλληνες, ως λαός εννοώ, έχουμε την τάση να αποδίδουμε τα σφάλματα ο ένας στον άλλο. Κι εδώ τίθεται το θέμα της προσωπικής ευθύνης του καθενός. Το ότι φτάσαμε ως εδώ έχει μακριά ουρά. Θυμάμαι ένα στρογγυλό τραπέζι τέλη της δεκαετίας του ’70 που διοργάνωσε η τότε Κίνηση Δημοκρατικών Γυναικών, με συντονιστή τον καθηγητή Δημήτρη Μαρωνίτη. Κάλεσαν όλους τους προέδρους των επιστημονικών συλλόγων της Θεσσαλονίκης με το ερώτημα τι φταίει και δεν πάει μπροστά ο τόπος μας. Όλοι, μα όλοι οι συμμετέχοντες, ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου, του Οδοντιατρικού, του Φαρμακευτικού, του Εμπορικού και Τεχνικού Επιμελητηρίου, όλοι μα όλοι αναφώνησαν: «Φταίει το κράτος». Πήρα, ως πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου τότε (ακομμάτιστος, όπως και όλο το διοικητικό μου συμβούλιο, ας το επαναλάβω, δεν βλάπτει) και ρώτησα: «Καλά το κράτος, δηλαδή το κεντρικό πολιτικό σύστημα, αλλά εμείς προσωπικά δεν έχουμε ευθύνη;

Φταίει το κράτος για τα φακελάκια των γιατρών; Για τους φαρμακοποιούς που μετατρέπουν τις συνταγές φαρμάκων σε συνταγές καλλυντικών; Για τους εφοριακούς και πολεοδόμους που λαδώνονται; Αυτοί όλοι, που εμείς εδώ εκπροσωπούμε;» Ε, λοιπόν, οι συνάδελφοι και οι κυρίες της Κίνησης Δημοκρατικών Γυναικών μού ρίχτηκαν άγρια. Έβγαζα τα άπλυτα του σιναφιού μας στη φόρα. Κουκούλωναν τις προσωπικές μας ευθύνες κάτω από το χαλί.

Μα είναι δυνατόν, σκεφτόμουν, κανένας δεν γνωρίζει ότι στη γενική έννοια του κράτους ανήκουμε όλοι εμείς; Θα μου πείτε ότι το ψάρι βρομάει από το κεφάλι. Ναι, ποιος διαφωνεί. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έστω και η ουρά δεν πρέπει να ξεσηκωθεί και να το χτυπήσει; Γι’ αυτό προσυπογράφω αυτό που είπε στη συνέντευξή του ο κριτικός λογοτεχνίας Αλέξης Ζήρας: «Φτάσαμε εδώ που φτάσαμε λόγω ηθικού ελλείμματος στις ηγεσίες μας (και όχι μόνο στις πολιτικές), επομένως λόγω αναμφισβήτητου ηθικού ελλείμματος της κοινωνίας μας. Αυτούς εκλέξαμε, του όμοιούς μας» (σ.309).

Στο βιβλίο ορισμένες συνεντεύξεις δημοσιεύονται ολόκληρες κι άλλες είναι αποσπασματικές, δηλαδή δημοσιεύονται τα κυριότερα αποσπάσματά τους. Το πιο σημαντικό και χρήσιμο όμως είναι τα «Συμπεράσματα». Στο τέλος κάθε ενότητας, κάτω από τον τίτλο αυτό επιλέγονται ενδεικτικά οι πιο ουσιαστικές παρατηρήσεις, ένα ρεζουμέ του κάθε κεφαλαίου. Για την ακρίβεια, δεν πρόκειται για συμπεράσματα με τη σωστή έννοια του όρου, αλλά για πολύ εύστοχες περιλήψεις των όσων είπαν όσοι συμμετείχαν στην έρευνα.

Η ποιότητα τώρα των συνεντεύξεων παρουσιάζει σημαντικές διαφορές. Προσωπικά θεωρώ πιο ολοκληρωμένη τη θεωρητική ανάλυση του Σωτήρη Δημητρίου, στην οποία θα αναφερθώ παρακάτω. Βέβαια, η έρευνα της Πατούλη έχει δυο σκέλη: Ποιες αιτίες μάς έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε.

Για τις αιτίες, θα έλεγα ότι επικρατεί μια καθολική ομοφωνία. Ο δημοσιογράφος Παντελής Σαββίδης αναφέρει: «Μια αντίληψη που καλλιεργήθηκε επί πολλά χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση, που θεωρούσε εχθρό την επιχειρηματικότητα, δεν επέτρεψε, με τη συνεπικουρία, βεβαίως, των εσωτερικών και διαχρονικών αδυναμιών της, τη διαμόρφωση αστικής τάξης με ιδεολογικά χαρακτηριστικά. «Κομπραδόρικη» όπως ήταν, το μόνο που την ενδιέφερε ήταν το κέρδος, το εύκολο και γρήγορο κέρδος. Αυτό σε συνδυασμό με τη διαπλοκή οδήγησε στην κατάχρηση, στη διαφθορά, στην έλλειψη επιχειρηματικής αντίληψης […] Το επίσημο κράτος χαρακτηρίζεται από τις μετριότητες που υπηρετούν τόσο στην ηγετική πολιτική του έκφραση όσο και στη διαχείριση της εξουσίας, παντί τρόπω και επ’ αόριστον. Η αστική του τάξη είναι ανύπαρκτη και παραμένει «κομπραδόρικη». […] Και η πνευματική της ελίτ, αντί να εμπλουτίζει την κοινωνία με τη δύναμη των ιδεών της, προσπαθεί να επιβιώσει από τα ψιχία της εξουσίας ή να διαχειρισθεί μέρος της εξουσίας. Με όλα αυτά τα δεδομένα ως μαθηματικό πρόβλημα, η λύση του είναι εύκολη και νομοτελειακή. Κατάρρευση» (σ.254).

Ο Βασίλης Καραποστόλης τονίζει ότι «ως έθνος πιστεύαμε στην ευκολία και όχι στην εργασία. […] Η Ελλάδα θέλησε μ’ ένα άλμα να περάσει από τον μόχθο στην κατανάλωση, εγκαταλείποντας το ενδιάμεσο στάδιο που ήταν η εργασία, και ο καταναλωτισμός έπληξε τη ματαιοδοξία του Έλληνα τη στιγμή που τον κολάκευε, υποκαθιστώντας τον εαυτό του με καταναλωτή. Ο υπέρμετρος δανεισμός της Ελλάδας οφείλεται και σε αυτή την παραίσθηση: θεωρήθηκε πως θα ήταν δυνατόν έναν ολόκληρο λαό κι έναν ολόκληρο πολιτισμό να τον αντιπροσωπεύουν ορισμένα περιουσιακά στοιχεία, κι αυτά τα στοιχεία να του δίνουν απάντηση στο ερώτημα «Ποιος είμαι;»» (σ.255).

Πιο αναλυτικά, ο συγγραφέας Νίκος Δαββέτας αναφέρει: «Η καταναλωτική έκρηξη της δεκαετίας του ’90 νομίζω πως δεν είχε προηγούμενο στην ιστορία μας. Δανειστήκαμε για να αγοράσουμε σπίτια, αυτοκίνητα, στερεοφωνικά, ρούχα, παπούτσια, τσάντες, ρολόγια, κοσμήματα, πακέτα διακοπών. Δανειστήκαμε για να αγοράσουμε ευρωπαϊκό πρόσωπο και αστική φινέτσα, αλλά το μόνο που πετύχαμε ήταν να γίνουμε γρήγορα «νεόπλουτα σκουπίδια», όπως ισχυρίζεται ο ομογενής συγγραφέας Χρήστος Τσόγκας. Ταυτόχρονα σταματήσαμε να παράγουμε αγροτικά προϊόντα, απαξιώσαμε την προσφορά της βιοτεχνίας, χτίσαμε και μπαζώσαμε τις καλύτερες παραλίες μας, διώχνοντας τους τουρίστες, και η ναυτιλία μας άρχισε να περνάει κρίση, γιατί μπήκαν κι άλλες χώρες στο παιχνίδι των μεταφορών με φθηνότερους ναύλους.

»Οι περισσότεροι νέοι της περιόδου 1985-2009 στράφηκαν για να βρουν δουλειά στο Δημόσιο. Κανείς δεν ονειρευόταν να γίνει αγρότης, γκαρσόνι ή ναυτικός. Το Δημόσιο όμως ήλεγχαν δυόμισι κόμματα. Αν ήθελαν κάποια θέση στην κρατική μηχανή, έπρεπε να ενισχύσουν ή τουλάχιστον να ψηφίζουν κάποιο απ’ αυτά. Έτσι, πολλοί μπήκαν στον πειρασμό να ανταλλάξουν την ψήφο τους με το χαρτί του διορισμού. Το αλισβερίσι απέδωσε, είχε όμως και τις παρενέργειές του: έναν διογκωμένο δημόσιο τομέα, με εκατοντάδες άχρηστες υπηρεσίες, που λειτουργούσαν ως αποθήκες υπαλλήλων» (σ.307).

Η Σωτηρία Σταυρακοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του Α.Π.Θ. και πεζογράφος, αναφέρεται στον κομματικό συνδικαλισμό. Γράφει: «Αυτός ο κομματικός συνδικαλισμός που εξαπλώθηκε σ’ όλη την κοινωνία καθόριζε και καθορίζει ακόμα και τη λειτουργία των πανεπιστημίων, έναν χώρο που ξέρω καλά, και προσπάθησα να τον αποδώσω σ’ όλη του την παθογένεια, με το μυθιστόρημά μου Σπάνιες αλήθειες (Εστία, 2008). Οι κομματάρχες της ΕΡΕ, πριν από τη Χούντα, και της Νέας Δημοκρατίας αμέσως μετά, αντικαταστάθηκαν από τους πρασινοφρουρούς του ΠΑΣΟΚ, μετά την επικράτησή του το 1981, σ’ όλους τους τομείς της πολιτικής και κοινωνικής δράσης, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της πολιτικής και κοινωνικής ζωής παντού (δημόσια διοίκηση, τοπική αυτοδιοίκηση, παιδεία, υγεία, κ.τ.λ., τι να τα λέμε τώρα). Η χώρα μετά τη Μεταπολίτευση, παρά το γεγονός ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής την έριξε στα βαθιά νερά της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπας και κολυμπώντας πάρει την πάνω βόλτα, επέλεξε την κάτω, κι αυτό όχι μόνο το ανεχτήκαμε, αλλά συμπράξαμε κι εμείς της γενιάς μου και το διαιωνίσαμε» (σ.151).

Στο σχόλιο της Σταυρακοπούλου θα πρόσθετα ότι ως προς την εξάπλωση του κομματικού συνδικαλισμού και τα κόμματα της Αριστεράς, που όντως δεν κυβέρνησαν ποτέ τη χώρα, έχουν κι αυτά το μερτικό τους στην κατάσταση όπου βρίσκεται σήμερα η παιδεία μας, αφού μετά τη Μεταπολίτευση είχαν και έχουν το πάνω χέρι –και μάλιστα οργανωμένα– σ’ ό,τι αφορά την πνευματική ζωή του τόπου.

Θα πιαστώ από την παρατήρηση του Γρηγόρη Γκιζέλη, που υπογραμμίζει «την κουλτούρα ντροπής των Ελλήνων, που τους κάνει να αναζητούν τις ευθύνες έξω από τους ίδιους» (σ.79). Πράγματι, σε ορισμένα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας, κυρίως σε εκκλησιαστικούς και παρεκκλησιαστικούς κύκλους, καλλιεργούνται στερεότυπα ότι «ξένες δυνάμεις» συνωμοτούν για να μας καταστρέψουν ως έθνος. Δεν μπορώ όμως να καταλάβω πώς είναι δυνατόν να το λένε –και ενδεχομένως να το ασπάζονται– κορυφαία μεγέθη του πνευματικού μας χώρου, το έργο των οποίων θαυμάζω. Ο Μίκης Θεοδωράκης με τη μουσική του ιδιοφυΐα έκανε τον σύγχρονο πολιτισμό της Ελλάδας γνωστό σε διεθνές επίπεδο τιμώντας την Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα τιμήθηκε τόσο από τους Έλληνες όσο και από τους ξένους. Με αριστερές και αντιστασιακές περγαμηνές στο ενεργητικό του, πώς είναι δυνατόν να δηλώνει ότι «η πρόσφατη οικονομική κρίση δεν οφείλεται σε εσωτερικά αίτια, αλλά είναι αποτέλεσμα μιας διεθνούς συνωμοσίας (ΗΠΑ, Ευρώπη) με στόχο την οικονομική εξαθλίωση των Ελλήνων εργαζομένων και τη διάλυση του κοινωνικού ιστού της ελληνικής κοινωνίας» (σ.29).

Παρόμοια πράγματα ακούω και από τον φίλο μου και σημαντικό ποιητή της Θεσσαλονίκης και του τόπου μας, άνθρωπο γενικά αδιάφορο για τα πολιτικά, τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, ο οποίος το 1998, εγκαταλείποντας την ερωτική ποίηση που τον καθιέρωσε, κυκλοφόρησε την ποιητική του συλλογή Η πιο βαθιά πληγή με εθνικοπατριωτικά ποιήματα και σε συνέντευξή του δήλωσε πως είναι τα καλύτερα ποιήματα απ’ όσα έχει γράψει. Χαρακτηριστικό ποίημα αυτό που τιτλοφορείται «Αυτά τα τέσσερα», όπου ισχυρίζεται πως ο Κίσινγκερ είπε ότι, για να καταστρέψουμε τους Έλληνες, πρέπει να τους πλήξουμε στη γλώσσα, στη θρησκεία και στα πνευματικά και ιστορικά αποθέματά τους.

Τέλος, θα συμφωνήσω πάλι με τον Στέλιο Κούλογλου, που θεωρεί ότι «Χρειάζεται να αποκτήσουν, λοιπόν, οι Έλληνες μια πραγματική εικόνα για τη θέση τους στον κόσμο! Να κοιταχτούν σε έναν καθρέφτη κανονικό και όχι παραμορφωτικό. Μετά πρέπει να αλλάξουν το πολιτικό σύστημα, το οποίο είναι αναποτελεσματικό και διεφθαρμένο, και πρέπει να σκεφτούν τι μπορεί να παράγει αυτή η χώρα πέρα από τον τουρισμό! Μέχρι στιγμής τρώγαμε από τα έτοιμα και δανεικά. Αυτό τέλειωσε! Κι εδώ είμαστε…»

Ενώ για τα αίτια της κρίσης βρίσκεται εύκολα ένας κοινός παρονομαστής και όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι η κρίση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα (σε εμάς εκδηλώθηκε σ’ όλο της το μεγαλείο λόγω των γνωστών και παραδεκτών πλέον απ’ όλους στρεβλώσεων του πολιτικοοικονομικού συστήματός μας), αλλά αφορά τον κόσμο όλο, ακόμα και τα κράτη με τις πιο ισχυρές οικονομίες, στις προτάσεις για το πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε την κρίση γίνεται αλαλούμ. Αν εξαιρέσουμε κάποιους που προτείνουν ορισμένες πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις (μερικές από αυτές μου φάνηκαν λύσεις ασπιρίνης σε άρρωστο με βαρύ νόσημα και υψηλό πυρετό), οι περισσότερες προτάσεις χαρακτηρίζονται από αγωνιστικό βερμπαλισμό, αποτελούν προσωπικές επιθυμίες, τις οποίες ορισμένοι συγγραφείς φαντασιώνονται ως λύσεις, κι άλλοτε πρόκειται για ρομαντικές ουτοπίες.

Έτσι, εν συντομία για το δεύτερο μέρος του βιβλίου θα επικεντρώσω την προσοχή μου σε δυο-τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα, για να προβληματιστούμε. Η Μαρία Φαραντούρη (την οποία όχι μόνο εκτιμώ, αλλά και αγαπώ ως τραγουδίστρια) προτείνει ως λύση: «Ο κόσμος να αγωνιστεί! Πρέπει ν’ αγωνιστεί. Να διεκδικήσει! Μαζί οι λαοί θα δείξουμε έναν δρόμο! Και το οποίο πρέπει να μετουσιωθεί σε όραμα, που θα εφαρμόσουν οι νεότεροι πολιτικοί» (σ.413).

Αλήθεια, πώς θα γίνει αυτός ο αγώνας; Να βγούμε όλοι στους δρόμους; Βγήκαμε το 2010. Λύθηκε το οικονομικό μας πρόβλημα; Μήπως τον τόνο, μέσα στον συμφυρμό του κόσμου εκείνου με τους προπηλακισμούς των πολιτικών (ακόμα και του προέδρου της Δημοκρατίας) και την καταστροφή του κέντρου της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης, έδιναν τα ακραία στοιχεία; Οι χρυσαυγίτες και οι αναρχικοί; Μήπως να κάνουμε καταλήψεις και απεργίες; Από πότε οι καταλήψεις δρόμων και δημόσιων κτιρίων ή οργανισμών από ποινικό αδίκημα έγιναν κεκτημένο δημοκρατικό δικαίωμα; Και ποιοι τα κάνουν αυτά;

Ο Δαββέτας λέει: «Μήπως ξεσηκώθηκαν οι συνταξιούχοι και οι οικοδόμοι, οι απολυμένοι των πολυεθνικών, οι γαζώτριες που είδαν τις βιοτεχνίες ενδυμάτων να μετακομίζουν στη Βουλγαρία και στα Σκόπια, οι χαμηλόμισθοι εμποροϋπάλληλοι; Όχι, ξεσηκώθηκαν οι καλύτερα αμειβόμενοι του δημοσίου τομέα, οι γιατροί (παγκόσμια πρωτοτυπία), οι δικηγόροι, οι πολιτικοί μηχανικοί, οι πρωτοκλασάτοι των ΔΕΚΟ, που δανείστηκαν, που φεσώθηκαν, που ονειρεύτηκαν το κάτι παραπάνω. Να αλλάξουν τάξη. Να ανέβουν ένα σκαλί, όπως τους υποσχόντουσαν τα λάιφ στάιλ περιοδικά» (σ.307).

Ένα μόνο ακόμα παράδειγμα από την πρόταση του Γιώργου Κολέμπα (δεν τον γνωρίζω προσωπικά, αλλά σχολίασα αναλυτικά τους ουτοπικούς –κατά τη γνώμη μου– ρομαντισμούς του για έναν νέο τρόπο ζωής που προτείνει, σε κείμενό μου που αναρτήθηκε στο tvxs, 2-10-2012). Ο Κολέμπας δηλώνει ότι: «Υπάρχει ανάγκη για τη δημιουργία ενός ανθρωπολογικού τύπου, διότι δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθεί μια αυτόνομη δημοκρατική και οικολογική κοινωνία, η οποία να βασίζεται στον σημερινό άνθρωπο. Αυτός ο πολιτισμός και η κοινωνία θα χρειαστεί να μετατρέψει το κυρίαρχο τώρα πολιτισμικό είδος του homo economicus στο νέο είδος του homo ecosociologicus» (σ.157), και προτείνει νέες μορφές κοινωνικής οργάνωσης σε μικρούς χώρους, π.χ. χωριά, όπου οι άνθρωποι θα καταργήσουν ακόμα και το χρήμα ως μέσον συναλλαγής. Κι αυτά σε περίοδο παγκοσμιοποίησης και ξέφρενης ανάπτυξης της τεχνολογίας που δημιούργησε το ανθρώπινο μυαλό και πλέον δεν μπορεί να ελέγξει.

Κλείνω, όπως σημείωσα στην αρχή, με το κείμενο/μελέτη του Σωτήρη Δημητρίου που με εντυπωσίασε. Μου έδωσε να καταλάβω πώς λειτουργεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο το παγκόσμιο πολιτικοοικονομικό σύστημα και πώς αυτό μεταλλάχτηκε μετά την κατάρρευση του σοσιαλιστικού μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης με την πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989. Επισημαίνει: «Η κρίση της οικονομικής λειτουργίας, της χαρακτηριστικής λειτουργίας του βιομηχανικού πολιτισμού, αποτελεί την άμεση ορατή ένδειξη αποδόμησης του όλου συστήματος. Άρα βρισκόμαστε στην ιστορική καμπή της αλλαγής πολιτισμού» (σ.72).

Τέτοιες αλλαγές έζησε πολλές φορές η ανθρωπότητα στην ανά τους αιώνες ιστορική διαδρομή της. Πράγματι, το καπιταλιστικό σύστημα της ελεύθερης αγοράς έχει μεταλλαχτεί σε χρηματοπιστωτικό σύστημα του τζόγου. Πρόκειται για μια ακόμα φούσκα, που μοιραία –πιστεύω– θα σκάσει και θα υπάρξουν πολλά θύματα. Ήδη ζούμε επίπονα την αρχή της κατάρρευσης στον τόπο μας. Πότε θα έχουμε την παγκόσμια κατάρρευση δεν ξέρω, ούτε και θα προλάβω να τη δω. Για μένα, όμως, που είμαι πια έτοιμος ν’ αλλάξω διεύθυνση μετακομίζοντας στα κοιμητήρια της Αναστάσεως του Κυρίου, η εργασία του Σωτηρίου με έκανε να σκεφτώ τι συμφέρει για τον τόπο μας (για τα παιδιά και τα εγγόνια μου): να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες της κρίσης μόνοι μας ή μαζί με άλλους μέσα σε μια κοινότητα λαών που αποτελούν την Ευρωπαϊκή Ένωση;

Είναι, άραγε, κουτοί οι λαοί της Βαλτικής, οι Εσθονοί, οι Λετονοί και τόσοι άλλοι, που υπέστησαν τις συνέπειες της κατάρρευσης του μοντέλου ανάπτυξης του υπαρκτού –τότε– σοσιαλισμού, στον οποίο ανήκαν, που με θυσίες αποφάσισαν να ενταχθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και μάλιστα στον πιο σκληρό πυρήνα της, την Ευρωζώνη, και εμείς που είμαστε μέσα να φύγουμε για να σωθούμε; Εναπόκειται σε καθέναν από μας ν’ αποφασίζει πού θα ρίχνει το μόνο όπλο που διαθέτει: μια πιστολιά, την ψήφο του. Ξέρω ότι το πιο δύσκολο πράγμα για μια σωτήρια αλλαγή στον τόπο μας είναι η αλλαγή νοοτροπίας σε πολλά επίπεδα. Ανεξάρτητα, λοιπόν, το ποιο κόμμα ψηφίζει ο καθένας, ας ελέγχουμε πρώτα προσεκτικά τα βιογραφικά των υποψηφίων βουλευτών, που είναι αναρτημένα και στο διαδίκτυο.

Η έρευνα για την κρίση (2010-2014)
Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε; Απαντούν 180 πρόσωπα των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών
Κρυσταλία Πατούλη
Κέδρος
472 σελ.
Τιμή € 18,80


Πηγή: diastixo.gr

*Τα έσοδα της εν λόγω έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, που συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση, και στη ΜΕΡΙΜΝΑ, που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.

Δείτε επίσης: 01/04/15 – Βιβλιοπωλείο ΤΡΑΒΕΡΣΟ – Συζήτηση – παρουσίαση: Η έρευνα για την κρίση (2010-2014) εκδ. Κέδρος

01/04/15 – Βιβλιοπωλείο ΤΡΑΒΕΡΣΟ / Συζήτηση – παρουσίαση: Η έρευνα για την κρίση (2010-2014) εκδ. Κέδρος

Την Τετάρτη 1 Απριλίου 2015 στις 7:00μ.μ, οι Εκδόσεις Κέδρος και το βιβλιοπωλείο ΤΡΑΒΕΡΣΟ διοργάνωσαν συζήτηση – παρουσίαση του βιβλίου της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη:

«Η Έρευνα  για την κρίση (2010-2014)»,

Για τα αποτελέσματα της Έρευνας που συμμετείχαν 180 πρόσωπα των Γραμμάτων, των Επιστημών και των Τεχνών, σε πάνω από 280 άρθρα και συνεντεύξεις, μίλησε η συγγραφέας και οι:

Νίκος Αραπάκης, συγγραφέας – δημοσιογράφος
Πέτρος Γαλιατσάτος, συγγραφέας – καθηγητής ΙΕΚ
Ευσταθία Πατούλη, φωτογράφος – οικονομολόγος

*Η εν λόγω έρευνα διεξήχθει ακτιβιστικά και τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ και τη ΜΕΡΙΜΝΑ

Info:
ΤΡΑΒΕΡΣΟ, Τετάρτη 1 Απριλίου 2015, 7:00μμ, Θησέως (Ελ. Βενιζέλου) 152 – Καλλιθέα, τηλ. 211-4015986.  Είσοδος  ελεύθερη.

Περισσότερα για την έρευνα εδώ και για τα αποτελέσματά της (in greek – στα ελληνικά / en français / in english) εδώ

Η πρόσκληση στο φ/β εδώ

1451311_735483023230937_3335936871631467774_n 10424349_735482853230954_5875204374716252666_n 11038255_735482663230973_6321289327433151076_n 11048769_735482583230981_9218882757860600669_n 11080921_735482953230944_2085600421940018408_n 11081327_735482509897655_8420618932072780876_n 11082559_450141288488470_8223775603060714355_n 11130179_450141285155137_951907230633899121_n

IMG_1179  IMG_1145 IMG_1143 IMG_1149 IMG_1153  IMG_1154 IMG_1158 IMG_1162  IMG_1147 IMG_1167 IMG_1168 IMG_1173 IMG_1176 IMG_1178 IMG_1171  IMG_1158  IMG_1164

Κριτικές – Παρουσιάσεις
Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, Περιοδικό «Παρέμβαση», τχ. 175


Χαρίκλεια Δημακοπούλου, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Εστία», 21.3.2015


Περικλής Σφυρίδης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, diastixo.gr, 18.3.2015


Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης, Η έρευνα για την κρίση 2010 – 2014, «Fractal», Φεβρουάριος 2015


Τασούλα Βερβενιώτη, Μια φυγή προς τα εμπρός…, tvxs.gr, 21.12.2014


Στέλιος Κούλογλου, Σαν λίγο κάρβουνο στο μεγάλο τρένο της αλλαγής, tvxs.gr, 15.12.2014


Ζήσης Παπαδημητρίου, Σημαντική πολιτική πράξη, απαραίτητη για την προώθηση του διαλόγου, tvxs.gr, 15.12.2014


Κρυσταλία Πατούλη, Tο οδοιπορικό της διεξαγωγής της Έρευνας για την κρίση (2010-2014), tvxs.gr, 14.12.2014

ΒΙΝΤΕΟ – Παρουσίαση – Συζήτηση για τα αποτελέσματα της ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ 2010-2014

Εκπομπές με θέμα την Έρευνα για την Κρίση 2010-2014, εκδόσεις Κέδρος

Άλλο άνεργος και άλλο άπραγος! Της Κρυσταλίας Πατούλη

«Είναι οι σοφοί μας βουβοί;» Της Ειρήνης Ορφανίδου – Περιοδικό Μετρό

19/01/15 – Συνέντευξη της Κρυσταλίας Πατούλη στην Κατερίνα Μυλωνά – εφημερίδα Πατρίς

«Η κρίση είναι δομική»: Συνέντευξη στην Ελευθερία

Κρυσταλία Πατούλη – Είναι αυτό που είπε και ο Γκάντι: «Γίνε η αλλαγή που θέλεις να δεις».

PATOULH_01_04_15A

Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης: Είμαι ναρκομανής, γερμανοτσολιάς και ηλίθιος (βίντεο)

cxzxain

(Απάντηση του Χαϊνη Δημήτρη Αποστολάκη για τις συκοφαντίες μετά τη συνέντευξή του στο In.gr)


Η λέξη ‘ λαός ‘ προσδιορίζει μια- ούτως ή άλλως- φαντασιακή κατηγορία. Το κάθε σύνολο, το φέρνω στο μυαλό μου σαν τις καλύτερες στιγμές του. Τον Έλληνα τον φαντάζομαι σαν τον Καζαντζάκη και σαν τον Καβάφη κι όχι σαν τον δικτάτορα Παπάγο. Το Ρώσο σαν τον Πούσκιν και το Ντοστογιέφσκι κι όχι σαν τον ολιγάρχη Αμπράμοβιτς. Το Γερμανό σαν τη Ρόζα Λούξενμπουργκ, σαν τον Αïνστάιν και σαν το Χέγκελ κι όχι σαν τον Χίτλερ. Τον αρχαίο Αθηναίο σαν το Σωκράτη κι όχι σαν τους δικαστές του.

Είναι το κόλπο μου για να μην αυτοκτονήσω. Να χαίρομαι με τις ιερές μειοψηφίες αντί να βρίζω τις πλειοψηφίες και τους αρχηγούς τους. Ο κάθε λαός είναι οι κορυφές του πνεύματός του κι όχι οι γελοίοι σατραπίσκοι του.

Η μόδα της εποχής στην Ελλάδα είναι η δαιμονοποίηση του γερμανικού ‘λαού’ κι όχι η εκ βάθρων κριτική του καπιταλιστικού οικοδομήματος, μέρος του οποίου είμαστε κι εμείς.    

Πάντα κάποιοι άλλοι φταίνε: στην αρχαία Ρώμη οι Χριστιανοί, στη βυζαντινή αυτοκρατορία οι Βογόμιλοι, στην δυτική αυτοκρατορία οι Καθαροί, στο μεσαίωνα οι ορθολογιστές επιστήμονες, τους τέσσερις τελευταίους αιώνες οι Εβραίοι, τις τελευταίες δεκαετίες οι κομμουνιστές, οι αναρχικοί, οι τρομoκράτες.

Στις μέρες μας, ο εχθρός είναι οι μουσουλμάνοι για τους αμόρφωτους δυτικούς, οι δυτικοί για τους αμόρφωτους μουσουλμάνους, οι γερμανοί για τους αμόρφωτους έλληνες και οι έλληνες για τους αμόρφωτους γερμανούς.

Δέχτηκα δριμεία και ατεκμηρίωτη- προσωπική- επίθεση (βλ. συνέντευξη στο in.gr):

  • ότι καταναλώνω ουσίες

Απάντηση: μου προμηθεύει χασίσι ο Βαμβακάρης, αψέντι ο Ρεμπώ και ηρωίνη ο Μπάροουζ. Τρελή μαστούρα!

  • ότι είμαι μέρος του συστήματος

Απάντηση: Προσκαλώ τον οιονδήποτε να επισκευτεί την πολυτελή βίλα μου (ενοίκιο 250 ευρώ), διαστάσεων 3×3 μέτρων, να πιούμε μια τσικουδιά μαζί.( Όποιος βρει δεύτερο ζευγάρι παπούτσια ή δεύτερο μπουφάν, να τα απαλλοτριώσει, δια συνοπτικών διαδικασιών). Είμαι αυτοεγκλεισμένος τώρα και 10 χρόνια. Δε σκοπεύω να βγώ τις προσεχείς δεκαετίες.

  • ότι αγνοώ (!!!) τον πρόσφατο παγκόσμιο πόλεμο

Απάντηση: Οι γονείς μου ήταν παιδιά στην κατοχή και μου μετέδωσαν όλη τη φρίκη του πολέμου. Είπα περιληπτικά, ότι τα πολτισμικά επιτεύγματα δίνουν τη σκυτάλη, πολλές φορές, σε συλλογικούς ναρκισσισμούς, που είναι άκρως επικίνδυνοι. Για παράδειγμα, την πρωτοφανή πολιτισμική έξαρση στην Ελλάδα τον 5ο π.Χ. αιώνα, τη διαδέχεται μια περίοδος 150 χρόνων που έλαβαν χώρα 100 πόλεμοι. Όλες οι ελληνικές πόλεις ενεπλάκησαν και αποδυναμώθηκαν. Ήταν ένας παγκόσμιος πόλεμος διαρκείας, για τα μέτρα της εποχής εκείνης και μάλιστα με τρομερές ακρότητες (διαβάστε πως συμπεριφέρθηκαν οι Αθηναίοι στους κατοίκους της Μήλου).

Επίσης, βαριέμαι να παλεύω για τα αυτονόητα. Ίσως, κάποια μέρα, πρόσωπο με πρόσωπο (έτσι καθαρίζω εγώ τους λογαριασμούς μου), σας εξηγήσω την άποψη μου, για την ανάδυση του γερμανικού υπερεθνικισμού, σα διαλεκτική απάντηση στην αγγλική αποικιοκρατία ύστερα από την εξαθλίωση που προκάλεσε η πρώτη μεγάλη κρίση του ’29.

Υ.Γ. 1. Ο τίτλος της συνέντευξης στο in.gr είναι της δημοσιογράφου.

Υ.Γ. 2. Αν βρείτε ένα σοβαρό ιστορικό ή φιλόσοφο, να διαφωνεί μαζί μου, για τον πήδο του πνεύματος από τον Πλάτωνα στον Καντ, να με φτύσετε όπου με δείτε. Ευτυχώς, για μένα, που υπάρχουν κι οι Monty Pythons: Διεθνής Τελικός Φιλοσοφίας (βίντεο): 

Αλκίνοος Ιωαννίδης: «Ζήσαμε μέσα στην ηλιθιότητα για δεκαετίες»

ioannidis
Αλκίνοος Ιωαννίδης: «Ζήσαμε μέσα στην ηλιθιότητα για δεκαετίες»Έτσι «αποκωδικοποιεί» την ελληνική κρίση και τις παθογένειες της φυλής που μας οδήγησαν σε αυτήν ο δημοφιλής τραγουδοποιός και ερμηνευτής. Διαβάστε αυτή την εκ βαθέων κατάθεση ψυχής –αξίζει!
«Δεν ήταν καλά τα χρόνια που πέρασαν, κι ας μιλούν κάποιοι για τις ‘’καλές εποχές’’. Υπήρχε φτώχεια γύρω και μέσα μας, από την οποία είχαμε πάψει να συγκινούμαστε», γράφει ο Αλκίνοος Ιωαννίδης.
Την Τετάρτη 11 Μαρτίου θα είναι μεταξύ των ομιλητών στην παρουσίαση του βιβλίου της Κρυσταλίας Πατούλη «Η Έρευνα για την Κρίση 2010-2014» στο PASSPORTart του Πειραιά.
Δεν αισθάνομαι ότι ζούσα σε μία υγιή χώρα, η οποία ξαφνικά αρρώστησε. Ίσα ίσα. Δεχτήκαμε τόσα πράγματα όλα αυτά τα χρόνια, τα οποία δεν μας άγγιζαν, ίσως, ή –έστω– νομίζαμε ότι δεν μας άγγιζαν προσωπικά. Επιτρέπαμε, για παράδειγμα, στις πόλεις μας, να μην είναι φιλικές προς τα άτομα με αναπηρία, ή επιτρέπαμε στους εαυτούς μας και στους φίλους μας να ζουν χωρίς να νοιάζονται ουσιαστικά και έμπρακτα για τον διπλανό. Δεχόμαστε όλοι, δεκατρία χρόνια μετά τον σεισμό του ’99, τα ορφανά παιδιά του Χατζηκυριάκειου να ζουν σε κοντέινερ, αφού οι ζημιές στο κτήριο δεν έχουν ακόμη επισκευαστεί. Μα, ποιο μέλλον αξίζει σε μια κοινωνία που έχει τα ορφανά παιδιά της σε κοντέινερ;
Δεν ήταν καλά τα χρόνια που πέρασαν, κι ας μιλούν κάποιοι για τις «καλές εποχές». Ακόμα κι αν για κάποιους ήταν καλές όμως, δεν προετοιμαστήκαμε ούτε πνευματικά, ούτε πρακτικά, για τους δύσκολους καιρούς, που πάντοτε μπορούν να προκύψουν. Υπήρχε φτώχεια γύρω και μέσα μας, από την οποία είχαμε πάψει να συγκινούμαστε. […]
Είναι πολύ σύνθετο το θέμα και ούτε είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για να απαντήσει σε αυτό, αλλά νομίζω ότι αφεθήκαμε, ζήσαμε μέσα στην ηλιθιότητα για δεκαετίες, ξεχάσαμε τι είναι σημαντικό και τι όχι, κι αυτό είναι αρκετό. Υπάρχουν σίγουρα και άλλοι παράγοντες, εξωγενείς, όπως σίγουρα υπάρχουν «καρχαρίες» έτοιμοι να καταπιούν ότι ευάλωτο βρουν στο δρόμο τους, αλλά το ίδιο σίγουρα, υπάρχει και μια ευθύνη στη μεριά του θύματος. […]
Αν είμαστε άβουλα όντα, τα οποία δεν έχουν καμία δύναμη και δεν μπορούν να καθορίσουν στο παραμικρό τις εξελίξεις, τότε ας το πάρουμε απόφαση κι ας ζήσουμε σαν δούλοι. Αλλά, αν δεν το δεχόμαστε αυτό, τότε σίγουρα έχουμε ευθύνη για όσα έχουν συμβεί. […]
Δημοκρατία είναι το να συμμετέχεις στα κοινά, κι αυτό να είναι μια σταθερή και αδιαπραγμάτευτη λειτουργία της ζωής. Να μπορείς να αυτό-οργανώνεσαι, να συμμετέχεις σε δράσεις, να έχεις ιδέες οι οποίες να μπορούν να εφαρμόζονται μέσα από μια διαδικασία συλλογική, να μπορείς να δεχτείς τη διαφορετικότητα του άλλου και να την αξιοποιήσεις, να καταφέρεις να συνεργαστείς με αυτόν που έχει άλλη άποψη από τη δική σου, να συνεννοηθείς με τον φίλο, με τον γείτονά σου, με τη γυναίκα σου, με τα παιδιά σου.
Στο τέλος να μπορείς να συνεννοηθείς με τον εαυτό σου… Κάτι που δεν είναι καθόλου αυτονόητο στις εποχές που ζούμε. Όλα αυτά είναι δημοκρατία. Δεν είναι η μεγάλη «χάρη» που μας κάνουν, να ψηφίζουμε κάθε τέσσερα χρόνια. Και η αλήθεια είναι ότι μοιάζει να νομίζουν ότι μας κάνουν πολύ μεγάλη χάρη, να μας παραχωρούν αυτό το προνόμιο. Το οποίο, όμως, στις εποχές που ζούμε, ακόμα και αυτό, υπάρχουν άνθρωποι που το αμφισβητούν […]
Η έλλειψη πολιτισμού. Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα. Διότι, ακόμα και αν μας ρουφήξουν το αίμα, αν υπάρχει κάποια ελπίδα, μέσα σε όλη αυτή την ιστορία, δεν έρχεται ούτε από την πολιτική, ούτε από τους οικονομολόγους, ούτε από τους τραπεζίτες. Αντίθετα, έρχεται από το επίπεδο του πολιτισμού των ανθρώπων που κατοικούν σε αυτόν τον τόπο. […]
Κοιτούσαμε, χρόνια, υποτιμητικά τους ανατολικο-ευρωπαίους «υπηρέτες», κι ας ήξεραν εκατό ποιήματα απέξω, κι ας είχαμε εμείς να διαβάσουμε ποίημα από το σχολείο. Αυτό το πνευματικό επίπεδο, που μεταφράζεται σε ποιότητα σκέψης, πράξης και ζωής, που καθορίζει την ηθική και την αισθητική, που γίνεται πολιτικό με την πιο καθαρή έννοια της λέξης, κατάφεραν οι υπεύθυνοι, εδώ και δεκαετίες, να το κατεβάσουν πάρα πολύ. Και όταν λέω «υπεύθυνοι», δεν εννοώ μόνο τους Υπουργούς Παιδείας. Εννοώ και εμάς τους καλλιτέχνες, και αυτούς που ονομάζουμε «πνευματικούς ανθρώπους» και τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις και τα περιοδικά. Εννοώ, όλους τους ανθρώπους που υποτίθεται ότι ασχολούνται με αυτό που ονομάζουμε «πολιτισμό», είτε κάνουμε πράγματι πολιτισμό είτε νομίζουμε ότι κάνουμε. Και, μαζί, φταίει και η πλειοψηφία του «κοινού». Όλοι, έχουμε την ευθύνη μας σ’ αυτό. […]
Πηγαίνω στο εξωτερικό πολύ συχνά, είτε στην Ευρώπη, είτε στην Αμερική, και παρατηρώ άτομα σε καροτσάκι να κυκλοφορούν στο δρόμο, και καμιά φορά ξεχνιέμαι και λέω «Τί έγινε; Έπαθαν όλοι ατύχημα, εδώ;». Και μετά θυμάμαι ότι απλά, εκεί μπορούν να κυκλοφορήσουν… […]
Εδώ και χρόνια πίστευα ότι ζούσαμε σε μια εποχή που δεν ευνοούσε την συλλογικότητα. Οι περισσότερες συλλογικότητες που είδα και που έζησα, μέσα στο μπερδεμένο, διασπασμένο, απρόσωπο, μεταπολιτευτικό τοπίο, παρά τις προσπάθειες και τις θυσίες πολλών, ήταν προβληματικές, ή αναποτελεσματικές, και άρα, χωρίς ουσιαστικό λόγο ύπαρξης.
Είχα λάθος, γιατί σήμερα υπάρχει μια προεργασία πολύτιμη. Πίστευα όμως, ότι η εποχή ήταν περισσότερο κατάλληλη για να μπορέσει ο καθένας να αναπτυχθεί προσωπικά, να μπορέσει ο καθένας να προχωρήσει σαν άνθρωπος, μέσα από μια προσωπική και ανένταχτη –όχι μόνο κομματικά– πορεία.
Τώρα βλέπω διάφορες συλλογικότητες να αρχίζουν να ανθούν γύρω, και αυτό με χαροποιεί. Και το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο το έργο που παράγουν, π.χ. το αν θα φάνε φαγητό κάποιοι άστεγοι, ή αν θα πάρουν τα φάρμακά τους κάποιοι άνθρωποι που τα έχουν ανάγκη, ή αν θα υποστηριχθούν κάποιοι διωγμένοι από την κοινωνία, το οποίο είναι από μόνο του σπουδαίο. Αλλά είναι και το γεγονός, ότι διαμορφώνει τρόπο σκέψης και λειτουργίας, και χαρίζει την εμπειρία της έμπρακτης και δημιουργικής ένταξης στο σύνολο. Και αυτό είναι κάτι ανεκτίμητο.
 Δεν μιλώ για την «φιλανθρωπία». Μου είναι φρικτή σαν έννοια, αυτή η –συχνά δημόσια– εκ του ασφαλούς «προσφορά» μέρους του υπερ-περισσεύματος, για λόγους συνήθως αυτάρεσκους ή ύποπτους. Άσε που η ίδια η λέξη μπάζει νερό. Γιατί, για να είναι κανείς φιλόζωος, πρέπει ο ίδιος να μην είναι ζώο. Για να είναι φιλέλληνας, να μην είναι Έλληνας. Δεν υπάρχει «φιλόζωο ζώο», ούτε «φιλέλληνας Έλληνας». Έτσι, ούτε και «φιλάνθρωπος άνθρωπος». Οι φιλάνθρωποι, θέτουν εαυτούς εκτός του συνόλου των ανθρώπων. […]
Μόνος του, ο κάθε ένας μας είναι τρελός και ελλιπής, και συνήθως ανίκανος, κι ας έχει τη μαγεία του ο μοναχικός δρόμος. Αλλά, μέσα από τη συλλογική δράση, κερδίζει το άτομο και μαζί όλη η κοινωνία. […] Αυτό λειτουργεί και ανάποδα: νέα παιδιά εντάσσονται σε ομάδες που το μόνο που τους ενώνει είναι το μίσος προς κάποιους άλλους. Κι αυτό είναι μια ένταξη, μια συντροφικότητα. Δεν είναι όμως μια δημιουργική διαδικασία, δεν λύνει προβλήματα, δημιουργεί καινούργια. Δεν έχει ανάγκη αυτή τη στιγμή η κοινωνία μας από στείρο και τυφλό μίσος. Έχει ανάγκη από ανθρώπους που μέσα από συλλογικότητες θα μπορέσουν να προσφέρουν. […]
Όσοι ζούμε με κάποια άνεση, είτε κλέψαμε είτε όχι, οφείλουμε μια απολογία σε όσους, το ίδιο σύστημα που εμάς μας άφησε να επιβιώσουμε, αυτούς τους εκμεταλλεύτηκε και τους εκμηδένισε. […]
Δεν έχω να δώσω καμιά συμβουλή, ούτε κουράγιο να πω, ούτε με τα λόγια μπορεί να βοηθήσει κάποιος σε αυτή την ιστορία. Χρειάζονται πράξεις, στην καθημερινή ζωή του καθενός μας, και μόνο έτσι μπορείς να σταθείς δίπλα στους συνανθρώπους σου. «Αν είμαστε άβουλα όντα, τα οποία δεν μπορούν να καθορίσουν στο παραμικρό τις εξελίξεις, τότε ας το πάρουμε απόφαση κι ας ζήσουμε σαν δούλοι». […]
Αν παραμείνουμε καταναλωτές, έτοιμοι να καταπιούμε σαν έτοιμη τροφή αυτό που δημιουργούν οι άλλοι για μάς, δεν βλέπω κανένα μέλλον. Το θέμα είναι να μπορέσει σιγά σιγά ο καθένας να δημιουργήσει τα δικά του πράγματα, με αφοσίωση και αγάπη, για να μπορεί να τα δώσει. Ό,τι κι αν φτιάχνει. Μπορεί να μεγαλώνει παιδιά, ή να γράφει ποιήματα, ή να είναι αγρότης, ή να μαγειρεύει, ή, ακόμα και να δημιουργεί πράγματα ακόμη πιο σπάνια, όπως μια ωραία ερωτική σχέση… […]
Ασκώ επάγγελμα που προϋποθέτει μεγάλες δόσεις εγωισμού. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθώ να μάθω στα παιδιά μου ότι εάν ο διπλανός σου δεν ζει αξιοπρεπώς, ούτε κι εσύ μπορείς να είσαι αξιοπρεπής. Όταν γύρω σου υπάρχει δυστυχία, όσο κι αν ψήνεσαι πως είσαι ευτυχής, είναι αδύνατον να ζήσεις καλά. Αν ένας πάει στην κόλαση, κανείς δεν πάει στον παράδεισο. Διαβάστε ακόμα: Η ηθική πίσω από την κρίση και το «καλό» ως ένα ταξίδι χωρίς προορισμό.
Εμείς δεν ξέρουμε να είμαστε μαζί. Ενώ και οι Ισπανοί έζησαν έναν εμφύλιο, ίσως και εντονότερο από τον δικό μας, με κάποιον τρόπο καταφέρνουν σε κάποια βασικά πράγματα –ένα μεγάλο τουλάχιστον μέρος της κοινωνίας τους– να συνεννοούνται. Εμείς ζούμε ο καθένας μέσα στο μικρό του κλουβάκι, που μπορεί να περιλαμβάνει και άλλους δυο-τρεις, αποφασίζουμε πως οι υπόλοιποι είναι μαλάκες και είμαστε ευχαριστημένοι. […]
Για παράδειγμα, επειδή αναφέραμε την Ισπανία, εκεί δεν υπάρχει ισπανικό μουσικό σχήμα που να βγαίνει να παίξει στο εξωτερικό και να μην έχει τη μικρή ή τη μεγάλη, πολλές φορές, στήριξη των πολιτιστικών υπηρεσιών της χώρας του. Το έχω ζήσει σε πολλά φεστιβάλ του εξωτερικού. Αυτό δεν σημαίνει ότι το κράτος τους λειτουργεί καλά, ή ότι δικαιολογούνται όλα αυτά που έχουν συμβεί στη χώρα τους, αλλά ότι κάποιοι άνθρωποι που είναι σε κάποιες θέσεις, πραγματικά αγαπάνε αυτό που κάνουν και αισθάνονται μια υποχρέωση να το κάνουν καλά. Εδώ, για να είχε κάποιος μια ανάλογη στήριξη από το κράτος, έπρεπε να… κοιμάται με το κράτος! «Θα ζήσουμε καλύτερα, όταν αποφασίσουμε τι θέλουμε να χτίσουμε στα ερείπια αυτού που θέλουμε να γκρεμίσουμε». […]
Έχουμε δρόμο μακρύ και δύσκολο. Κι αυτό είναι το καλό της υπόθεσης! Δεν πρέπει να μας απογοητεύει η απόσταση που έχουμε να διανύσουμε. Πρέπει να μας δίνει χαρά. Γιατί η οργή, από μόνη της, δεν δημιουργεί τίποτα. Δημιουργικό δεν είναι το να φτάσει ο κόσμος στο απροχώρητο, στην κορύφωση της μεγαλύτερης οργής. Η οργή χωρίς όνειρο θα σε ξανακάνει πρόβατο. Δεν αρκεί το να γκρεμίζεις. Θα ζήσουμε καλύτερα, όταν αποφασίσουμε τι θέλουμε να χτίσουμε στα ερείπια αυτού που θέλουμε να γκρεμίσουμε. […] Δεν μιλιόμαστε με τον εαυτό μας εδώ και δεκαετίες. Και δεν συνομιλούμε ουσιαστικά ούτε με τον διπλανό μας. […] Ας μιλήσουμε, ας βγάλουμε τα κουσούρια μας ο καθένας στη φόρα, ας εκτεθούμε, ας γνωριστούμε, δεν πειράζει… Κι ας ακούσουμε και τον άλλον, τι έχει να μας πει.
180 πρόσωπα των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών, από το 2010 έως το 2014, συμμετείχαν στην ακτιβιστική Έρευνα για την Κρίση με βάση το ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;».
Όλες οι απαντήσεις δημοσιεύτηκαν στο tvxs.gr, δημιουργώντας έναν δημόσιο διάλογο άνω των 280 άρθρων και συνεντεύξεων. Τα αποτελέσματα της έρευνας κυκλοφόρησαν πρόσφατα σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κέδρος. 180 άνθρωποι των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών συμμετείχαν στην ακτιβιστική Έρευνα για την Κρίση με το ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;». Όλες οι απαντήσεις δημοσιεύτηκαν στο tvxs.gr. Τα αποτελέσματα της έρευνας κυκλοφόρησαν πρόσφατα σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κέδρος. […]
//Το βιβλίο της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη «Η Έρευνα για την Κρίση (2010-2014)» –από όπου και το κείμενο του Αλκίνοου Ιωαννίδη που ανθολογεί η στήλη– κυκλοφορεί από τις εκδόσει Κέδρος.
Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν στο ΚΕΘΕΑ, το οποίο συμβάλλει καθοριστικά εδώ και δεκαετίες στην επίλυση κρίσεων προς την ανεξαρτητοποίηση, και στη ΜΕΡΙΜΝΑ που συμβάλλει στην αντιμετώπιση των απωλειών στη ζωή των παιδιών και των οικογενειών τους.
//«Η Έρευνα για την κρίση (2010-2014)» θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 11 Μαρτίου 2015 στις 7:30 μ.μ. στο PASSPORTart, Ανδρούτσου 151, Πειραιάς, τηλ. 210 4130153 (είσοδος ελεύθερη). Ανάμεσα στους ομιλητές θα είναι και ο Αλκίνοος Ιωαννίδης.

Δείτε επίσης:
«Το τέλος του ’14 βρήκε τον Αλκίνοο Ιωαννίδη με αποσκευές μια «Μικρή Βαλίτσα», έναν δηλαδή από τους καλύτερους δίσκους της χρονιάς και μια σειρά θαυμάσιων εμφανίσεων. Αυτό τον καιρό προετοιμάζεται για να τελειώσει την σεζόν με έναν ακόμα κύκλο εμφανίσεων, κάθε Παρασκευή και Σάββατο στο «Σταυρός Του Νότου» (έναρξη 13 Μαρτίου) και με τη συνοδεία του ίδιου πάντα εκλεκτού και ιδιόμορφου σχήματος το οποίο αποτελείται από βιολί/βιόλα, τσέλο/λύρα, κοντραμπάσο και μπουζούκι/λαούτο.»