Costas Vergopoulos : L’Europe se révèle être la « tache noire » de l’économie mondiale

 

(στα ελληνικά)

[…] Ce que nous disions dès 2010 se vérifie actuellement de la manière la plus dramatique qui soit. L’Europe se révèle être la « tache noire » de l’économie mondiale, puisqu’elle est la seule qui, avec autant d’intransigeance, continue de proposer l’austérité en guise de politique face à la crise ! Il en résulte qu’elle ne lutte pas véritablement contre la crise. Au contraire, elle lui pave la voie. En revanche, les USA, le Japon, l’Angleterre, accordent la priorité à l’emploi, à la lutte contre le chômage qui est la clef, l’indicateur concernant l’état de l’économie […] Costas Vergopoulos, Professeur d’économie politique à l’Université Paris VII, parle à Crystalia Patouli, dans le cadre de l’Enquête sur la crise, à propos de la crise sociale en Grèce où 6,3 millions de Grecs sont en danger de pauvreté (3,8 millions) ou bien sous le seuil de pauvreté (2,5 millions) et où, en même temps, 1.300.000 de jeunes sont sans emploi.

Traduction du Grec : Cristine Cooreman

[…] Ce que nous disions dès 2010 se vérifie actuellement de la manière la plus dramatique qui soit. L’Europe se révèle être la « tache noire » de l’économie mondiale, puisqu’elle est la seule qui, avec autant d’intransigeance, continue de proposer l’austérité en guise de politique face à la crise ! Il en résulte qu’elle ne lutte pas véritablement contre la crise. Au contraire, elle lui pave la voie. Dans d’autres régions du monde, les choses ne se passent pas ainsi. Les USA, le Japon, l’Angleterre, par exemple, accordent la priorité à l’emploi, à la lutte contre le chômage qui est la clef, l’indicateur concernant l’état de l’économie.

La clef de la reprise consiste à assurer des emplois, fussent-ils temporaires, aux chômeurs. En Grèce, les chiffres du chômage flambent et, pour leur part, les politiciens au pouvoir n’estiment pas que cela est trop dramatique : ils les considèrent comme l’effet naturel du prétendu «assainissement» du secteur public qui, pour eux, représente la priorité absolue. […]

Cr.P. : Et, à propos de ce qui s’est produit en Grèce, avec la démission de Hollande, que diriez-vous ? Avant les élections, vous aviez dit qu’il était pour un programme contre l’austérité…

C.V. : Il n’a pas respecté les attentes qu’il avait créées, sans que l’on puisse dire qu’il les ait complètement abandonnées, pour autant. En effet, il chuchote encore qu’il est nécessaire de changer de politique et de la recadrer sur l’emploi. Mais, en ce moment, en Europe, l’Italien Renzi a pris les devants sur Hollande, il apparaît plus dynamique.

Et, la preuve que les européens peuvent adopter des décisions contraires à la volonté de l’Allemagne, c’est ce qui s’est produit à la Banque centrale européenne où, le 4 septembre dernier, tous les pays, y compris le Conseil de la Banque, ont approuvé la politique de son Président, M. Draghi, l’Allemagne étant la seule qui s’y opposait.

Ce n’est pas vrai que, en Europe, l’Allemagne peut faire ce qu’elle veut. Elle le fait tant que les autres la craignent et en acceptent la volonté sans y croire. S’ils osent s’opposer, l’Allemagne se retrouvera dans la minorité.

[…] Le gel des échanges commerciaux entre l’Europe et la Russie et les menaces dans le domaine de l’approvisionnement de l’Europe en gaz naturel russe aggravent, bien évidemment, le climat économique dans l’espace européen et alimente des perspectives encore plus sombres pour l’Europe qui devra réagir par un changement de politique et développer des initiatives de paix sur son côté est, de sorte à assurer l’avenir et à créer des perspectives dont la dynamique sera véritablement orientée vers la croissance et qui viseront véritablement la reprise.

[…] Il convient, en premier lieu, de stabiliser les économies, d’accélérer les rythmes de croissance et, ensuite, de réduire les déficits. Pas tant que l’économie sombre dans les rythmes négatifs dans toute l’Europe, Allemagne incluse !

[…] l’obstination avec laquelle l’Allemagne impose les réformes dites structurelles a créé un problème structurel insurmontable. Je tiens à répéter que nous nous n’avons cessé de relever ce problème au cours des cinq dernières années. Et, aujourd’hui, cela se vérifie. Et cela est étayé par la trajectoire différente des autres pays et régions du monde, tels les USA, l’Angleterre et le Japon.

Ainsi, ces pays n’accordent pas la priorité aux réformes dites structurelles mais bien à la reprise, à la lutte contre le chômage. Bien entendu, ils mettent en œuvre un programme de réformes, mais ils n’en font pas une priorité. C’est ce qui importe.

De plus en plus d’européens prennent actuellement conscience du problème structurel de la crise européenne qui devient plus clair. Bien que les politiciens soient les derniers à en prendre conscience. Les économistes, bien que l’on puisse les accuser de bien des choses, ont relevé ce problème depuis plusieurs années. De nos jours, les politiciens commencent à y voir, eux aussi, plus clair.

[…] De nos jours, il existe une perspective qui se dessine de plus en plus précisément : il faut changer de politique en Europe qui est actuellement arrivée, sans raison et par son propre choix, dans une impasse ! Et il ne s’agit pas uniquement de la Grèce et de l’Italie, voire, de la France. Il s’agit de la totalité de l’Europe, l’Allemagne incluse.

Toutes les autres régions du monde, les USA, la Chine, le Japon, les pays en développement, considèrent l’Europe comme un point noir qui entraîne l’économie mondiale vers le fond. C’est pourquoi elles exigent, ensemble, que la politique européenne actuelle change ! Les G7, G8, G20, tous se tournent vers l’Europe en exigeant : « Changez enfin de politique ! Ça ne va plus ! »

Depuis le 4 septembre, la Banque centrale européenne, elle-même, change rapidement de politique, suite aux propositions de son président, Mario Draghi. Les possibilités d’intervention dans le sens d’un changement de politique européenne vont croissantes tout comme la possibilité sérieuse de créer des alliances au sein de l’Europe, de sorte à ce que la construction européenne change de politique.

[…] Des gens se suicident, sont écrasés ! Les gouvernements, ont-ils jamais calculé le coût des effets dévastateurs en termes de pauvreté et d’épuisement, de morts et de suicides, de la politique actuelle ? Les gens de tous les jours ont besoin d’être soulagés dans l’immédiat, de respirer. Ils ne procèdent pas à des explorations d’ordre théorique quant à savoir quelle serait une véritable politique de gauche. Et, dans la conjoncture actuelle, cette question ne se pose pas. […]

  •  —

http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/k-bergopoylos-i-eyropi-apobainei-i-mayri-kilida-tis-pagkosmias-oikonomias

 

 

 

Μπήκαν στο χωριό τα ΜΑΤ

10647062_10152635602728700_8669510696077019379_n

Τραγούδι αφιερωμένο στον αγώνα των κατοίκων της BA Χαλκιδικής ενάντια στις εταιρείες των χρυσοθήρων.

Ιερισσός
7 Μάρτη 2013

«Δε μας φοβίζουν, μάνα μου, οι σφαίρες και τα κανόνια…
Μόν’ μας φοβίζουν, μάνα μου, του Βιζανιού τα χιόνια…

Ελάτε, ρε, να σας πω εγώ!
Ελάτε α’ πού ‘μαι η γενιά του ’40…
Ελάτε, ρε ‘δω!..»

Μπήκαν στο χωριό τα ΜΑΤ

Μπήκαν στο χωριό τα ΜΑΤ, δίπλα στο Ξηροποτάμι
έξι κλούβες με σκυλιά που ‘στειλαν τ’ αφεντικά.
Σηκωθείτε χωριανοί κι οι γερόντισσες κι οι γέροι,
μπρος στου Δένδια το ασκέρι δείξτε μπόι, λεβεντιά.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Η Μεγάλη Παναγιά κι η Ιερισσός στο πόδι
π’ όρμηξαν τούτοι οι διαβόλοι να μας σκιάξουν, χωριανοί.
Οι καμπάνες στα χωριά να σημάνουνε, αδέρφια,
για της εταιρείας τα κέφια, ύδωρ θέλουνε και γη.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Όχι πια λευκές σημαίες σαν τον τόπο μας ρημάζουν,
για τα κέρδη αυτοί σκυλιάζουν, ‘μείς για ανθρώπινη ζωή.
Τούτο το στρατό τον ξε’με, χτύπαγε και τους εργάτες,
φοιτητές και ναυτεργάτες, το λαό που αγωνιά.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Πάμε τώρα στις φωτιές και μαζί κι οι μουζικάντες,
ν’ αρματώνονται οι καρδιές με νταούλια και φωνές.
Κι οι λεβέντικες καρδιές μας ν’ αρματώνουν τις γροθιές,
να ριχτούμε στον αγώνα για το δάσος στις Σκουριές.

Τ’ άγρυπνο το δάκρυ αυτό δεν είν’ απ’ τα δακρυγόνα,
περιμένει μες στα χρόνια άγριο ξεσηκωμό.

Υπεραστικοί
Μάρτης 2013


Στίχοι-Μουσική: Υπεραστικοί
Ηχοληψία-Μίξη: Γιωργής Νταβαρίνος
Video Editing: wrong media lab

http://yperastikoi.blogspot.gr/
http://www.facebook.com/yperastikoi
επικοινωνία: yperastikoi@gmail.com

«Αυτό που κάνουμε, δεν είναι σημαντικό, αλλά είναι σημαντικό να το κάνουμε» Σωκράτης Μάλαμας (27/9/14, συναυλία στην Ιερισσό, ενάντια στην εξόρυξη χρυσού στην Χαλκιδική)

Συμμετείχαν Γ. Αγγελάκας, Αλ. Ιωαννίδης, Σ. Μάλαμας, Θ. Παπακωνσταντίνου, Χαϊνης Αποστολάκης, Π. Παυλίδης, κ.α.

  • Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
    Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
LIVE ΤΩΡΑ: http://www.ertopen.com/tv σε όλη την Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, η ΣΥΝΑΥΛΙΑ στην Ιερισσό ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΞΟΡΥΞΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΠΟΤΕ...</p><br /><br /><br /><br />
<p>Γίνεται το αδιαχώρητο... χαμός... </p><br /><br /><br /><br />
<p>Συμμετέχουν Αγγελάκας, Ιωαννίδης, Μάλαμας, Χαϊνης Αποστολάκης, Παυλίδης, κ.α.<br /><br /><br /><br /><br />
---<br /><br /><br /><br /><br />
Crystalia
 «…ο χαμένος τα παίρνει όλα,,,»

Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
«…σιγά μη κλάψω… σιγά μη φοβηθώ…»

Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
Φωτογραφία του χρήστη Crystalia Patouli.
Η μεγάλη συναυλία στην Ιερισσό μεταδόθηκε ζωντανά από την ΕΡΤ3.
soshalkidiki.wordpress.com

Ο Άρης Χατζηστεφάνου για την «Κλεμμένη άνοιξη»

10:39 | 27 Σεπ. 2014
«Ριζώστε βαθιά στο μυαλό σας ότι η περίοδος της ευκολίας και των κεκτημένων συνηθειών έκλεισε απότομα… αλίμονο εάν δεν κόψουμε πνευματικά και ψυχικά τις γέφυρες με τη σύλληψη της ζωής την οποία είχαμε ως χτες τα ξημερώματα […] Όποιος είναι εγωιστής, όποιος νομίζει ότι μέσα στη δυστυχία των άλλων θα διατηρήσει ανέπαφη την άνεση άλλων καιρών, όποιος νομίζει ότι θα μπορεί να περνά αδιάφορος με την απαστράπτουσα Πόρσε Καγιέν… αυτός δεν θα έχει θέση ανάμεσά μας».

O αναγνώστης των μεγαλύτερων ελληνικών εφημερίδων θα αναγνωρίσει στο παραπάνω άρθρο εφημερίδας ένα από τα δεκάδες κείμενα που κυκλοφορούν ύστερα από την υπογραφή κάθε νέου μνημονίου.

Στην πραγματικότητα, τυπώθηκε, ως κεντρικό άρθρο γνώμης, στην εφημερίδα Το Βήμα (που τότε λεγόταν ακόμη Ελεύθερον Βήμα) στις 28 Απριλίου του 1941 – μια ημέρα μετά την κατάληψη της Αθήνας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής και ενώ όλες οι εφημερίδες βρίσκονταν πλέον υπό τον έλεγχο του κατακτητή. Το μόνο που χρειάστηκε για να μην προδοθούμε ήταν να το μεταφέρουμε στο μονοτονικό και να αντικαταστήσουμε τη λέξη «λιμουζίνα», που υπήρχε στο πρωτότυπο, με τις λέξεις «Πόρσε Καγιέν».

Η συγκεκριμένη εφημερίδα χαρακτηρίστηκε δωσιλογική και μετά την Κατοχή αναγκάστηκε να αλλάξει ελαφρώς τον τίτλο της (όχι όμως και τους διευθυντές της) για να μπορέσει να επανακυκλοφορήσει. Τι θα συμβεί άραγε στο μέλλον με τις «δωσιλογικές» εφημερίδες της εποχής του μνημονίου που αναπαρήγαγαν σχεδόν αυτούσιο το πνεύμα της Κατοχής;

Προφανώς, κάθε σύγκριση της σημερινής οικονομικής κατάστασης με τον έλεγχο της χώρας από τα ναζιστικά στρατεύματα είναι άκρως παρακινδυνευμένη και συχνά αποπροσανατολίζει αντί να φωτίζει την πραγματικότητα.

Υπάρχει όμως ένα κοινό μοτίβο στα κείμενα του χτες και του σήμερα. Οι συντάκτες τους επιχειρούν να προκαλέσουν ένα αίσθημα ενοχής στον πληθυσμό. Κυκλοφορούσατε με τις λιμουζίνες σας, τους λένε, και τώρα θα πληρώσετε («μαζί τα φάγαμε»). Θα υποφέρουμε, αλλά η χώρα θα βγει πραγματικά κερδισμένη από αυτή την περιπέτεια («το μνημόνιο είναι ευλογία για τον τόπο»).

Η συγκεκριμένη τεχνική προπαγάνδας έχει ακολουθηθεί σχεδόν στο σύνολο των χωρών που βρέθηκαν στην παγίδα του χρέους, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την Αργεντινή των πρώτων μηνών του 20ού αιώνα.

Ο πληθυσμός πρέπει να αισθανθεί τη βαριά ευθύνη παλαιότερων πράξεων και να ταυτίσει στο μυαλό του την έννοια του δημόσιου χρέους με το προσωπικό χρέος – το οποίο έχει την ηθική υποχρέωση να αποπληρώσει. Η βρετανική ΤΙΝΑ (Τhere Ιs Νo Αlternative) της Μάργκαρετ Θάτσερ επανέρχεται δριμύτερη σαν μια θεά αρχαίας τραγωδίας που τιμωρεί και εξευτελίζει όποιον τολμήσει να προτείνει οποιαδήποτε εναλλακτική λύση για την έξοδο από την κρίση.

Το εξοργιστικό της υπόθεσης δεν είναι ότι τα ελληνικά και τα ξένα μέσα ενημέρωσης προωθούν αυτή την αντίληψη, κατ’ εντολήν της κυβέρνησης του Βερολίνου και συγκεκριμένων τραπεζών, αλλά ότι σχεδόν πάντα ο πληθυσμός αρχικά πείθεται ότι πραγματικά έφταιξε για τα χρέη που άλλοι συσσώρευαν στην πλάτη του.

Το βιβλίο της Ekman μπαίνει από την πρώτη στιγμή στην καρδιά αυτού του μηχανισμού κατασκευής ευθυνών. Παρακολουθώντας μάλιστα από κοντά όσους παράγουν και όσους καταναλώνουν αυτή την εικονική ευθύνη αποκαλύπτει, κατά τη γνώμη μου, και έναν άλλο βαθύτερο μηχανισμό: η ταύτιση απόψεων ανάμεσα στα ελληνικά και στα ξένα μέσα ενημέρωσης, στους Έλληνες και στους ξένους πολιτικούς και επιχειρηματίες προδίδει και ταύτιση συμφερόντων.

Η ελληνική κρίση δεν είναι αποτέλεσμα της σύγκρουσης της ελληνικής με τη γερμανική οικονομία, αλλά της κοινής επίθεσης των ευρωπαϊκών και των ελληνικών ελίτ απέναντι στους πολίτες τους. Η Ελλάδα δεν θα είχε βρεθεί σε αυτή την κατάσταση εάν η γερμανική κυβέρνηση δεν είχε παγώσει τους μισθούς και τις συντάξεις στο εσωτερικό της, γιγαντώνοντας έτσι το χάσμα ανταγωνιστικότητας και δημιουργώντας ελλείμματα που συσσωρεύτηκαν ως χρέη στις χώρες της περιφέρειας.

Και η ελληνική αστική τάξη όμως δεν θα είχε καταφέρει να επαναφέρει την εργασία και την εκμετάλλευση στα επίπεδα των μέσων του 19ου αιώνα χωρίς τη συνδρομή της τρόικας. Σε αυτή την ταύτιση συμφερόντων των γερμανικών και ελληνικών ελίτ βρίσκεται η πραγματική ομοιότητα με την περίοδο της Κατοχής και όχι στις απλουστευτικές συγκρίσεις της σημερινής Γερμανίας με την εποχή του Τρίτου Ράιχ.

Στο μακροχρόνιο δημοσιογραφικό της ταξίδι στην Ελλάδα η συγγραφέας καταφέρνει να αποκτήσει όχι μόνο πολύ καλύτερη αντίληψη της ελληνικής πραγματικότητας από τον μέσο Έλληνα δημοσιογράφο, αλλά και πρόσβαση σε επιχειρηματίες και πολιτικούς, οι οποίοι της ανοίγουν τα χαρτιά τους – πιθανότατα με τον επαρχιώτικο «μανταμ-σουσουδισμό» των ανθρώπων που θέλουν να εντυπωσιάσουν έναν ξένο δημοσιογράφο.

Αν η Ekman έδινε τα πραγματικά ονόματα ορισμένων από τους συνεντευξιαζόμενούς της, θα έριχνε μια δυνατή κλοτσιά στο πολιτικό και οικονομικό σύστημα της χώρας. Η ίδια όμως έχει έναν πολύ ανώτερο στόχο. Προσπαθεί να συνδέσει τις μικρές, καθημερινές ιστορίες άσημων και διάσημων Ελλήνων με την παγκόσμια οικονομική ιστορία των τελευταίων δεκαετιών.

Και εδώ βρίσκεται και το πιο συναρπαστικό στοιχείο του βιβλίου – η συνεχής εναλλαγή από τη στιβαρή οικονομική ανάλυση στις μικρές φράσεις που συλλέγει από τις καθημερινές της επαφές. Τα πράγματα μπαίνουν έτσι σε μια σειρά. Ο διπλανός άνεργος που περιθωριοποιείται μέρα με την ημέρα ή ο εφοπλιστής που σε προσπερνά με τη Μερσεντές του στο δρόμο εντάσσονται σε μια μεγάλη αφήγηση.

Η Ekman μοιράζει το χρόνο της διαβάζοντας για την παγκόσμια οικονομική ιστορία και «τρώγοντας» τόνους δακρυγόνων στις μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.

Το βιβλίο μπορεί να γράφτηκε για ένα ξένο αναγνωστικό κοινό, αλλά δεν θα μπορούσε να αποτελεί καλύτερο εργαλείο ανάλυσης της σημερινής πραγματικότητας, ούτε θα μπορούσε να κυκλοφορήσει σε καλύτερη δυνατή στιγμή. Είναι η απαραίτητη επανάληψη και εμβάθυνση ενός εξωτερικού παρατηρητή που οφείλει να μας ξυπνήσει.
Άρης Χατζηστεφάνου

(Πρόλογος του Άρη Χατζηστεφάνου για το βιβλίο της Σουηδού δημοσιογράφου Kajsa Ekis Ekman (kajsaekisekman.blogspot.gr), το οποίο θα κυκλοφορήσει τη Δευτέρα 29/9/2014 από τις εκδόσεις Κέδρος)

http://tvxs.gr/news/biblio/o-aris-xatzistefanoy-gia-tin-klemmeni-anoiksi

Για το θάνατο των λαών. Φρίντριχ Νίτσε

tumblr_mg8d8tunAq1qfzutqo1_1280Το κράτος; Τι ειν’ αυτό; Ε, λοιπόν, τώρα ανοίξτε τ’ αυτιά σας, γιατί θα σας μιλήσω για τον θάνατο των λαών.

Το κράτος είναι το πιο ψυχρό απ’ όλα τα ψυχρά κτήνη. Ακόμη και το ψέμα του είναι ψυχρό, κι αυτό το ψέμα σταλάζει από τα χείλη του: «Εγώ το κράτος, είμαι ο λαός».

Αυτό είναι ψέμα! Ήταν οι δημιουργοί που έφτιαξαν τους λαούς και κρέμασαν πάνω τους την πίστη και την αγάπη: έτσι υπηρέτησαν τη ζωή.

Αυτοί όμως που στήνουν παγίδες στους πολλούς και τις λένε κράτος είναι οι χαλαστές: κρεμούν ένα σπαθί κι εκατοντάδες πόθους πάνω τους.

Εκεί όπου υπάρχει ακόμη λαός, υπάρχουν οι άνθρωποι που δεν καταλαβαίνουν το κράτος, και το μισούν σαν το κακό μάτι και την αμαρτία ενάντια στα έθιμα και στο νόμο.

Σας προσφέρω αυτό το σημάδι: ο κάθε λαός μιλά τη δική του γλώσσα του Καλού και του Κακού: ο γείτονας του δεν καταλαβαίνει αυτή τη γλώσσα. Επινόησε τη γλώσσα αυτή για τον εαυτό του μεσ’ από τα έθιμα και τους νόμους.

Αλλά το κράτος λέει ψέματα σ’ όλες τις γλώσσες του Καλού και του Κακού· και με το κάθε τι που λέει, λέει ψέματα – και με το κάθε τι που κάνει, κλέβει.

Το κάθε τι πάνω του είναι επίπλαστο· δαγκώνει με κλεμμένα δόντια. Ακόμη κι η κοιλιά του είναι ψεύτικια.

Το μπέρδεμα της γλώσσας του Καλού και του Κακού, – αυτό το γνώρισμα σας προσφέρω, σαν το σημάδι του κράτους.

Αποκαλώ κράτος, εκεί όπου όλοι, καλοί και κακοί πίνουν δηλητήριο: το κράτος εκεί όπου όλοι αργά αυτοκτονούν κι αυτό το λένε ζωή.

Κοιτάξτε μονάχα αυτούς τους παραπανίσιους ανθρώπους! Κλέβουν για λογαριασμό τους τα έργα των εφευρετών και τους θησαυρούς της σοφίας: αποκαλούν την κλοπή τους πολιτισμό, – κι όλα γίνονται αρρώστια και κακομοιριά.

Κοιτάξτε μονάχα όλους αυτούς τους περισσευούμενους ανθρώπους! Είναι όλοι τους άρρωστοι, ξερνούν τη χολή τους κι αυτό το λένε εφημερίδα. Καταβροχθίζουν ο ένας τον άλλο και δεν μπορούν να χωνέψουν ούτε τον ίδιο τον εαυτό τους.

Κοιτάξτε μονάχα αυτούς τους περισσευούμενους ανθρώπους! Αποκτούν πλούτη και γίνονται φτωχότεροι μ’ αυτά! Ποθούν εξουσία κι ιδιαίτερα το μοχλό της εξουσίας, που είναι το πολύ χρήμα, – αυτοί οι ανίκανοι άνθρωποι!

Κοιτάξτε πως σκαρφαλώνουν αυτοί οι ευλύγιστοι πίθηκοι! Σκαρφαλώνουν ο ένας πάνω στον άλλο, κι έτσι βουλιάζουν στη λάσπη και στην άβυσσο.

Όλοι τους παλεύουν να φτάσουν το θρόνο: είναι μια τρέλα που τους κατέχει, – λες κι η ευτυχία κάθεται ποτέ πάνω σε θρόνο! Συχνά βρωμιάρηδες καθίζουν στο θρόνο, – και συχνά ο θρόνος καθίζει πάνω στις βρωμιές το ίδιο!

Η γη έχει ακόμη ελεύθερο τόπο για τις μεγάλες ψυχές. Πολλά μέρη – όπου η μυρωδιά της ήρεμης θάλασσας απλώνεται πανωθέ τους – ειν’ ακόμη ελεύθερα για τους μοναχικούς και τα μοναχικά ζευγάρια.

Μια λεύτερη ζωή εξακολουθεί ακόμη να υπάρχει για τις μεγάλες ψυχές. Στ’ αλήθεια, αυτός που κατέχει λίγα, πολύ λιγότερο κατέχεται, – ας είναι ευλογημένη έτσι τούτη η σεμνή μας φτώχια!

Μόνο εκεί όπου το Κράτος παύει να υπάρχει, μπορεί ν’ αρχίσει ο άνθρωπος που δεν είναι περισσευούμενος: μπορεί ν’ αρχίσει το τραγούδι του απαραίτητου ανθρώπου, η μοναδική κι αναντικατάστατη μελωδία.

Εκεί όπου το Κράτος παύει, – κοιτάξτε εκεί, αδελφοί μου. Δεν τα βλέπετε: το ουράνιο τόξο και τις γέφυρες του Υπεράνθρωπου;»

Απόσπασμα από το βιβλίο του Φρίντριχ Νίτσε, Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα, εκδ. Γνώση

«Η Ευρώπη αποβαίνει η μαύρη κηλίδα της παγκόσμιας οικονομίας»

07:35 | 26 Σεπ. 2014

[…] Αυτά που λέγαμε από το 2010 επαληθεύονται σήμερα με τον πιο δραματικό τρόπο. Η Ευρώπη αποβαίνει η «μαύρη κηλίδα» της παγκόσμιας οικονομίας, αφού είναι η μόνη που με τόση αδιαλλαξία προτάσσει την λιτότητα σαν πολιτική απέναντι στην κρίση! Με συνέπεια, να μην αντιμετωπίζει πραγματικά την κρίση, αλλά να της ανοίγει τον δρόμο. Αντιθέτως, η Αμερική, η Ιαπωνία, η Αγγλία, δίδουν προτεραιότητα στην απασχόληση, στην καταπολέμηση της ανεργίας, που είναι το κλειδί, ο δείκτης για την πορεία της οικονομίας […] Ο Κώστας Βεργόπουλος, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο VIII του Παρισιού, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη, συμμετέχοντας στην Έρευνα για την κρίση, με αφορμή την περίφημη σταθερότητα της χώρας, όπου 6,3 εκ. Ελλήνων είναι, είτε σε κίνδυνο φτώχειας (3,8 εκ.), είτε κάτω από το όριο της φτώχειας (2,5 εκ.) και συγχρόνως 1.300.000 νέοι είναι στην ανεργία.

Κρ.Π.: Αν κάνετε μία αναδρομή από τότε που έγινε ορατή η κρίση μέχρι σήμερα, ποιο είναι εκείνο που δεν εννοούν οι κυβερνήσεις της Ελλάδας και της Ευρώπης, με αποτέλεσμα να χειροτερεύουν συνεχώς οι συνθήκες διαβίωσής μας;

Κ.Β.: Όταν ξεκινούσε αυτή η περίοδος το 2010, με τα μέτρα λιτότητας, από τότε πολλοί από εμάς το είχαμε καταγράψει ότι με τη λιτότητα τα πράγματα δεν διευκολύνονται, αλλά αντίθετα επιδεινώνονται και μάλιστα ανώφελα. Έκτοτε η λιτότητα εφαρμόστηκε και σε όλη την Ευρώπη, πράγμα που έκανε το πρόβλημα ακόμη πιο δύσκολο!

Διότι η κρίση δεν αντιμετωπίζεται με περιορισμό δαπανών, όπως συνιστούν και επιβάλλουν οι εγκέφαλοι του Βερολίνου, αλλά αντιθέτως σε παρόμοιες στιγμές χρειάζεται αύξηση των κρατικών δαπανών προς στήριξη της οικονομίας. Δεν είναι η ώρα για περιορισμό των ελλειμμάτων. Όσο τα ελλείμματα περιορίζονται, τόσο η οικονομία περιέρχεται σε βαθύτερη ύφεση.

Αυτά που λέγαμε από το 2010 επαληθεύονται σήμερα με τον πιο δραματικό τρόπο. Η Ευρώπη αποβαίνει η «μαύρη κηλίδα» της παγκόσμιας οικονομίας, αφού είναι η μόνη που με τόση αδιαλλαξία προτάσσει την λιτότητα σαν πολιτική απέναντι στην κρίση! Με συνέπεια, να μην αντιμετωπίζει πραγματικά την κρίση, αλλά να της ανοίγει τον δρόμο. Οι άλλες περιοχές του κόσμου δεν κάνουν αυτό. Αντιθέτως, η Αμερική, η Ιαπωνία, η Αγγλία, δίδουν προτεραιότητα στην απασχόληση, στην καταπολέμηση της ανεργίας, που είναι το κλειδί, ο δείκτης για την πορεία της οικονομίας.

Το κλειδί για την ανάκαμψη είναι η εξασφάλιση θέσεων εργασίας, έστω και προσωρινών, στους ανέργους. Στην Ελλάδα ο αριθμός των ανέργων έχει εκτιναχθεί και αυτό από τους κυβερνώντες δεν θεωρείται και τόσο δραματικό, γιατί αντιμετωπίζεται ως φυσιολογική συνέπεια της υποτιθέμενης «εξυγίανσης» του δημοσίου, την οποία προτάσσουν ως απόλυτη προτεραιότητα.

Ενώ, όσο το δημόσιο «εξυγιαίνεται», όσο συρρικνώνεται, ισοσκελίζεται, και μάλιστα βγαίνει και «πρωτογενές πλεόνασμα», τόσο οι επενδύσεις μειώνονται και τόσο αυξάνεται η δυσπιστία ακόμη και των ιδιωτών επενδυτών απέναντι στις προοπτικές της οικονομίας. Και βέβαια οι εργαζόμενοι την πληρώνουν πάντα, αφού όσο το δημόσιο «εξυγιαίνεται», τόσο η ανεργία δεν παύει να εκτινάσσεται.

Όσο η δημοσιονομική «εξυγίανση» προτάσσεται ως λύση για την απεμπλοκή από την ύφεση, τόσο αυτή βαθαίνει. Αυτό το έχουμε πει κατ’ επανάληψη και επαληθεύεται σήμερα.

Κρ.Π.: Γι’ αυτό που συνέβη στη Γαλλία με τον Ολάντ που παραιτήθηκε, τι θα λέγατε; Πριν εκλεγεί, είχατε πει ότι είναι υπέρ ενός προγράμματος κατά της λιτότητας…

Κ.Β.: Δεν τήρησε τις προσδοκίες που είχε αφήσει να δημιουργηθούν, αλλά δεν μπορούμε να πούμε και ότι τις έχει εγκαταλείψει τελείως, διότι ψελλίζει ακόμη την ανάγκη αλλαγής πολιτικής με επίκεντρο την απασχόληση. Όμως, αυτή τη στιγμή, στην Ευρώπη, προ του Ολάντ προηγείται ο Ιταλός Ρέντζι, που εμφανίζεται πιο μαχητικός.

Και απόδειξη ότι οι Ευρωπαίοι μπορούν να αποφασίσουν αντίθετα με την βούληση της Γερμανίας, είναι αυτό που συνέβη με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όπου όλες οι χώρες μαζί στο Συμβούλιο της τράπεζας, ενέκριναν στις 4 Σεπτεμβρίου την πολιτική του προέδρου της Ντράγκι, με μοναδική αντίθεση της Γερμανίας.

Δεν είναι αλήθεια ότι στην Ευρώπη, η Γερμανία μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Κάνει ό,τι θέλει όσο οι υπόλοιποι την φοβούνται και αποδέχονται την βούληση της, χωρίς να την πιστεύουν. Αν τολμήσουν να αντιταχθούν, η Γερμανία θα βρεθεί σε μειοψηφία.

Κρ.Π.: Και σε ότι αφορά στα προβλήματα της Ευρώπης και της Αμερικής με τη Ρωσία;

Κ.Β.: Η διακοπή των εμπορικών σχέσεων της Ευρώπης με τη Ρωσία και οι απειλές στο ζήτημα της ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης με το φυσικό αέριο της Ρωσίας επιδεινώνουν οπωσδήποτε το οικονομικό κλίμα στον ευρωπαϊκό χώρο και αυτό τροφοδοτεί ακόμη πιο σκοτεινές προοπτικές για την Ευρώπη, η οποία θα πρέπει να αντιδράσει με αλλαγή πολιτικής και να αναπτύξει φιλειρηνικές πρωτοβουλίες στην ανατολική της πλευρά, ώστε να εξασφαλιστεί για το μέλλον και επιπλέον να δημιουργήσει προοπτικές με πραγματικά αναπτυξιακή δυναμική και πραγματικά για την ανάκαμψη.

Η καταπολέμηση των δημοσίων ελλειμμάτων δεν χρειάζεται να εγκαταλειφθεί, αλλά επιβάλλεται να μετατεθεί για αργότερα. Τα δημόσια ελλείμματα δεν είναι καλό πράγμα αλλά δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να καταπολεμηθούν στην σημερινή περίοδο ύφεσης.

Πρέπει πρώτα οι οικονομίες να σταθεροποιηθούν, να αυξηθούν οι ρυθμοί ανάπτυξης, και έπειτα θα μειωθούν τα ελλείμματα. Όχι ενόσω η οικονομία βρίσκεται σε αρνητικούς ρυθμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης και της Γερμανίας!

Κρ.Π.: Ακούσαμε π.χ. τον Τσίπρα να μιλά για δομική ευρωπαϊκή κρίση, κάτι που έχει αναφέρει ο ανθρωπολόγος Σωτήρης Δημητρίου ήδη από το 2010, στην Έρευνα για την κρίση.

Κ.Β.: Είναι πολύ σωστό, και έπρεπε από καιρό να έχει ήδη επισημανθεί. Η επιμονή με την οποία η Γερμανία επιβάλλει τις λεγόμενες δομικές μεταρρυθμίσεις, έχει δημιουργήσει ανυπέρβλητο δομικό πρόβλημα. Επαναλαμβάνω ότι έχουμε επισημάνει από πενταετίας αυτό το θέμα,. Και αυτό σήμερα επιβεβαιώνεται. Και επιβεβαιώνεται και από την διαφορετική πορεία των άλλων κρατών, όπως είπα, της Αμερικής, της Αγγλίας, της Ιαπωνίας.

Δηλαδή, αυτές οι χώρες δεν προτάσσουν τις συγκεκριμένες δομικές μεταρρυθμίσεις, αλλά προτάσσουν την ανάκαμψη, την καταπολέμηση της ανεργίας. Ακολουθούν βεβαίως πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αλλά δεν το προτάσσουν. Αυτό έχει σημασία.

Το δομικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής κρίσης, όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι σήμερα το συνειδητοποιούν και γίνεται ξεκάθαρο. Μολονότι οι πολιτικοί είναι οι τελευταίοι σε αυτήν την συνειδητοποίηση. Οι οικονομολόγοι, αν και έχουν κατηγορηθεί για πολλά, έχουν επισημάνει αυτό το ζήτημα εδώ και πολλά χρόνια. Σήμερα αρχίζουν να το βλέπουν περισσότερο ξεκάθαρα και οι πολιτικοί.

Κρ.Π.: Και όταν μιλάμε για δομική κρίση, για να λυθούν τα προβλήματα πρέπει να αλλάξει δομικά και ο τρόπος της οικονομίας και της πολιτικής, άρα και του πολιτισμού, δηλαδή του τρόπου ζωής μας;

Κ.Β.: Πρώτα πρέπει να αλλάξουν οι προτεραιότητες. Να μην τίθεται ως πρώτος στόχος οι δομικές μεταρρυθμίσεις και μάλιστα με την έννοια της μείωσης των δημοσίων δαπανών και ειδικότερα των κοινωνικών δαπανών, δηλαδή εις βάρος των φτωχότερων και των ασθενέστερων κοινωνικά τάξεων. Αυτό είναι το μέγιστο λάθος. Δομικό λάθος, θα έλεγα! Διότι έτσι οι οικονομίες χάνουν τις ισορροπίες τους, αποσταθεροποιούνται και καταποντίζονται.

Ολόκληρη η ισορροπία του ευρωπαϊκού υποδείγματος, βασιζόταν μεταπολεμικά στο κοινωνικό κράτος! Όταν σήμερα αυτό ακριβώς πλήττεται κατά προτεραιότητα, επόμενο είναι ολόκληρη η οικονομία και η κοινωνία να τινάζονται στον αέρα! Αυτό λέγαμε από την αρχή της 5ετιας και αυτό σήμερα δικαιώνεται εκ των πραγμάτων.

Όταν μιλούν για διαθρωτικές μεταρρυθμίσεις οι πολιτικοί της Ευρώπης εννοούν να μειωθούν οι δαπάνες του δημοσίου, και επίσης να μειωθεί η εσωτερική κατανάλωση και να αυξηθούν οι εξαγωγές. Ωστόσο,  όταν αυτά υλοποιούνται, οι κοινωνίες καταβυθίζονται με επιτάχυνση.

Κρ.Π.: Στο εσωτερικό, τι θα λέγατε για το προγραμματικό συμβόλαιο του ΣΥΡΙΖΑ στην ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ;

Κ.Β.: Από τις κριτικές που εμφανίστηκαν γι’ αυτήν την ομιλία, η πρώτη ήταν για την ατελή κοστολόγηση του προγράμματός του. Το επιχείρημα αυτό προέρχεται κυρίως από την συντηρητική πλευρά, ωστόσο παραμένει ευάλωτο, στο μέτρο που η συντηρητική  κοστολόγηση λαμβάνει υπόψη της μόνο τους ήδη υπάρχοντες διαθέσιμους πόρους στη χώρα. Δεν υπολογίζει καθόλου τους πρόσθετους νέους πόρους που θα προκύψουν με την αποκατάσταση των ρυθμών της ανάπτυξης.

Η συντηρητική προσέγγιση παραμένει πάντα στατική, ενώ η προοδευτική είναι δυναμική. Η συντηρητική δεν λαμβάνει υπόψη της ότι με τις αλλαγές αυτές που επαγγέλλεται ο ΣΥΡΙΖΑ, θα πραγματοποιηθεί ραγδαία αύξηση του εισοδήματος και έτσι θα βρεθούν νέοι πρόσθετοι πόροι, ώστε το πρόβλημα της κοστολόγησης να τεθεί σε νέα βάση απείρως καλύτερη απ’ ότι σήμερα. Το πρόβλημα της ανάπτυξης επιβάλλει δυναμική προσέγγιση και όχι στατική.

Το περίεργο είναι ότι κυκλοφορεί μία κριτική από τα αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ, με κύριο επιχείρημα επίσης την «κοστολόγηση», δηλαδή το επιχείρημα της Δεξιάς, και μάλιστα με τον ίδιο στατικό τρόπο «Πού θα βρείτε τους πόρους;», για να καταλήξει, στην ίδια χιλιοειπωμένη, αλλά προ πολλού εξαντλημένη επωδό, ότι δηλαδή γι’ αυτό θα πρέπει η Ελλάδα να αποχωρήσει από την Ευρώπη και το ευρώ. Λες και αν βγούμε από την Ευρώπη και το ευρώ θα διαθέτει η χώρα πολύ περισσότερους πόρους από αυτούς που έχει σήμερα. Αυτό δεν είναι καθόλου βέβαιο και μάλιστα το ακριβώς αντίθετο είναι βέβαιο.

Με την έξοδο από την Ευρώπη, η χώρα θα διαθέτει αυτομάτως ασύγκριτα λιγότερους πόρους και δυνατότητες χρηματοδότησης, αλλά και κατά συνέπεια μειωμένες δυνατότητες δημιουργίας νέων πρόσθετων πόρων.

Επιπλέον, με ιδιαίτερη επιμονή οι ίδιοι συνιστούν να τεθεί από τώρα ο στόχος της εξόδου από την Ευρώπη και από το ευρώ, ή τουλάχιστον να υπάρχει από τώρα κάποιο «εναλλακτικό σχέδιο Β», όπως λένε ορισμένοι. Αλλά όσο με αφορά, δεν βλέπω πουθενά να υπάρχει σχέδιο B. Κανένας δεν το έχει παρουσιάσει από αυτούς που το διεκδικούν και το απαιτούν από τους άλλους!

Ουδείς μέχρι σήμερα έχει παρουσιάσει τέτοιο εναλλακτικό σχέδιο, που να λέει όχι μόνον ότι αποχωρούμε από την Ευρώπη, αλλά και ποια μέτρα, που η Ευρώπη μας απαγόρευε να λάβουμε, θα ληφθούν επιτέλους, προκειμένου να αυξηθούν οι διαθέσιμοι πόροι και δυνατότητες. Αυτό με κάνει να φοβάμαι, ότι με την ενδεχόμενη προτεραιότητα στην έξοδο από την Ευρώπη, η κατάσταση θα επιδεινωθεί στη χώρα μας ραγδαία και πολύ χειρότερα απ’ ότι είναι σήμερα.

Υπάρχει σήμερα μία προοπτική, η οποία όλο και περισσότερο αναδεικνύεται: να αλλάξει πολιτική η Ευρώπη, η οποία έχει περιέλθει σήμερα αναίτια και με δική της επιλογή σε αδιέξοδο! Και όχι μόνο για την Ελλάδα και Ιταλία, ακόμη και για την Γαλλία, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη, της Γερμανίας συμπεριλαμβανομένης.

Όλες οι άλλες περιοχές του κόσμου, η Αμερική, η Κίνα, η Ιαπωνία, οι αναπτυσσόμενες χώρες, βλέπουν την Ευρώπη σαν βαρίδι, που σύρει όλη την παγκόσμια οικονομία προς το βυθό, και γι’ αυτό όλες μαζί απαιτούν να αλλάξει η σημερινή ευρωπαϊκή πολιτική! Οι G7, G8, G20, όλοι απευθύνονται προς την Ευρώπη και αξιώνουν: «Επιτέλους αλλάξτε πολιτική! Δεν πάει άλλο!»

Η ίδια η Κεντρική Τράπεζα της Ευρώπης αλλάζει ραγδαία πολιτική, ήδη από τις 4 Σεπτεμβρίου, με τις προτάσεις του προέδρου της Μάριο Ντράγκι. Υπάρχει αύξουσα δυνατότητα παρέμβασης για αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής και σοβαρή δυνατότητα για συμμαχίες μέσα στην Ευρώπη, ώστε να αλλάξει πολιτική το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Ο κυριότερος λόγος για την αναγκαία αλλαγή, δεν είναι καν ότι τα θύματα νικούν, αλλά ότι νικά το βαθύ αδιέξοδο στο οποίο έχει εμπλακεί κυρίως η γερμανική πολιτική, με ανυπολόγιστο κόστος, ακόμη και για τους εμπνευστές της.

Από αυτή την πλευρά, ο ΣΥΡΙΖΑ κατακτά βαθμιαία μία κοινωνική εμπιστοσύνη. Γίνεται δεκτός ως φορέας μίας διαφορετικής προσέγγισης στα προβλήματα, στον δημόσιο και ευρωπαϊκό διάλογο, τόσο στην Ελλάδα, όσο και ακόμη περισσότερο διεθνώς. Δεν θα κινδύνευε η Ελλάδα να απομονωθεί με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.

Παρατηρώ επίσης ότι η τελευταία ομιλία, και γενικά οι πρόσφατες παρουσίες του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, βρίσκουν μεγάλη απήχηση, πολύ μεγαλύτερη απ’ ότι θα περίμενε κανείς, και στην Ελλάδα και ακόμα πιο πολύ διεθνώς, όπου προεξοφλείται ήδη ως εν αναμονή πρωθυπουργός.

Στην ίδια την Ελλάδα συνειδητοποιείται ότι όλο και περισσότερο αυξάνεται αυτή η πιθανότητα, έστω και αν αυτό δεν εκφράζεται δημοσκοπικά. Η διαφορά ανάμεσα στα δυο πρώτα κόμματα συνεχίζει να διευρύνεται υπέρ του πρώτου και εις βάρος του δεύτερου.

Μια δεύτερη κριτική είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ περιορίζεται σε  πολιτική ανακούφισης των θυμάτων της τελευταίας πενταετίας, αλλά αυτό δεν συνιστά «αριστερή πολιτική». Αυτό κι είναι από τα άγραφα! Τα εκατομμύρια θύματα της κρίσης, δεν ενδιαφέρονται για το πόσο αριστερή είναι η πολιτική που τα ανακουφίζει. Το πιο επείγον είναι σήμερα η ανακούφισή τους και γενικό είναι το συναίσθημα ότι «δεν πάει άλλο», ότι υπάρχει άμεσο πρόβλημα επιβίωσης.

Κρ.Π.: Και όπως μαθαίνουμε η Ελλάδα είναι το μοναδικό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχει υλοποιήσει το μέτρο του ελαχίστου εγγυημένου εισοδήματος, ενώ 6,3 εκ. Ελλήνων είναι, είτε σε κίνδυνο φτώχειας (3,8 εκ.), είτε κάτω από το όριο της φτώχειας (2,5 εκ.) και συγχρόνως 1.300.000 νέοι είναι στην ανεργία. Και σε αυτό το κλίμα, διάφοροι κυβερνητικοί παράγοντες συνεχώς επικαλούνται την… σταθερότητα και κατηγορούν την αντιπολίτευση ότι την υποσκάπτει… 

Κ.Β.: Άνθρωποι αυτοκτονούν, συντρίβονται! Υπολόγισαν ποτέ οι κυβερνώντες το κόστος από τις σαρωτικές συνέπειες σε ανθρώπινη φτώχεια και εξουθένωση, θανάτους και αυτοκτονίες, της σημερινής πολιτικής; Οι απλοί άνθρωποι χρειάζονται άμεση ανακούφιση, στοιχειώδη αναπνοή. Δεν έχουν θεωρητικές αναζητήσεις σχετικά με το ποια είναι η πραγματικά αριστερή πολιτική. Και στη συγκεκριμένη συγκύρια, αυτό το ζήτημα είναι ανύπαρκτο.

Η πρόταξη των ιδεολογικών θεμάτων αντί των πρακτικών και συγκεκριμένων έχει συρρικνώσει κάθε κοινωνική αξιοπιστία, ιδίως μετά το 2012, για τις οργανώσεις και οργανωσούλες που δεν λαμβάνουν υπόψη τους τις ανάγκες της καθημερινότητας στην σημερινή ελληνική κοινωνία. Αυτή την στιγμή, για την πολιτική που σώζει την χώρα από τον κατήφορο δεν υπάρχει πρόβλημα ονοματολογίας, αλλά πρόβλημα ουσίας.

Και είναι αριστερή πολιτική η άμεση ανακούφιση των θυμάτων! Τελεία και παύλα. Και αυτό εξηγεί αυτή τη στιγμή και την ανοδική απήχηση που βρίσκει ο ΣΥΡΙΖΑ με τις συγκεκριμένες προτάσεις του. H ενίσχυση των κοινωνικά αδύναμων δεν είναι μόνον ζήτημα κοινωνικό, αλλά ταυτόχρονα και εξόχως οικονομικό, αφού με αυτόν τον τρόπο και μόνον με αυτόν, η οικονομία επανεκκινεί.

Σε κάθε περίπτωση, αυτά που η συντηρητική πλευρά κατανοεί ως «παροχολογίες», στην πραγματικότητα δεν είναι παρά οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας.

Κρ.Π.: Ένα παράδειγμα για τις νέες πηγές εσόδων που μπορούν να προκύψουν με αλλαγή πολιτικής όπως την εννοεί ο ΣΥΡΙΖΑ, μπορείτε να δώσετε;

Κ.Β.: Καταρχάς η Ευρωπαϊκή Τράπεζα προσφέρει εκατοντάδες δισεκατομμύρια για να αποτραπεί ο αποπληθωρισμός και να εξέλθει η Ευρώπη από την ύφεση. Η Ελλάδα επειδή καταγράφει τη μεγαλύτερη ανθρωπιστική καταστροφή σε όλη την Ευρώπη, δικαιούται να ζητήσει και το μεγαλύτερο μερίδιο αναλογικά με τις άλλες χώρες. Με τις αυξήσεις στα εισοδήματα θα ξυπνήσει η αγορά, που σήμερα έχει καταρρεύσει, θα κινηθούν οι επιχειρήσεις, θα προληφθούν οι άνεργοι και το εθνικό εισόδημα θα αυξηθεί.

Τους πόρους που σήμερα δεν διαθέτουμε και μάλιστα λόγω της λιτότητας και της απώλειας εθνικού εισοδήματος κατά 25%, θα τους έχουμε πολύ σύντομα, με την επανεκκίνησης της οικονομίας.

Έτσι κι αλλιώς, στην ιστορία του καπιταλισμού, καμία οικονομική δραστηριότητα δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ, χωρίς «προκαταβολές». Την ανάγκη των προκαταβολών έχουν επισημάνει όλοι οι μεγάλοι πατέρες της οικονομικής επιστήμης, από τον Φρανσουά Κενέ μέχρι τον Άνταμ Σμιθ, τον Ντέηβιντ Ρικάρντο και τον Καρλ Μαρξ.

Εάν το εθνικό εισόδημα αρχίσει να αυξάνεται με 2-3% θα έχουμε αμέσως δεκάδες δισεκατομμυρίων επιπλέον πόρους, για να επιταχύνουμε τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας. Το μέγιστο μέρος της ανάπτυξης, πρέπει να γίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση προς την εσωτερική αγορά, και όχι προς το εξωτερικό. Διότι η Ελλάδα εξάγει στο εξωτερικό μόνον το ένα πέμπτο του εθνικού της προϊόντος. Τα τέσσερα πέμπτα καταναλώνονται στο εσωτερικό.

Όσο συνεχίζουν να υπερφορολογούνται τα εισοδήματα και να καταρρέει η αγορά, καταρρέουν επίσης και οι επιχειρήσεις που παράγουν για την εσωτερική αγορά. Προϋπόθεση για την επανεκκίνηση είναι η τόνωση των εισοδημάτων ώστε να ξυπνήσει η αγορά για να μπορέσουν να επανενεργοποιηθούν οι επιχειρήσεις και οι θέσεις απασχόλησης.

Κρ.Π.: Δεν θα έπρεπε να αξιοποιηθεί και η κρατική περιουσία, π.χ. άδεια κτίρια, ή ανεκμετάλλευτα κομμάτια γης, όπως έκαναν με τους πρόσφυγες από την Σμύρνη, κάποτε, κλπ.; 

Κ.Β.: Ε, ναι, όμως αυτό υποστηρίζει και ο ΣΥΡΙΖΑ. Υπάρχουν πόροι στην Ελλάδα οι οποίοι δεν αξιοποιούνται, υπολειτουργούν. Το κυριότερο πρόβλημα της Ελλάδας σήμερα είναι όχι τόσο το έλλειμμα επενδύσεων, όσο κυρίως η υπολειτουργία τους.

Υπάρχουν ήδη εγκατεστημένες επενδύσεις, μηχανήματα, εξοπλισμοί, που δεν λειτουργούν στο 100% της ικανότητός τους, αλλά στο 60% η και 50%, αφού απουσιάζει η επαρκής ζήτηση. Και ίσως δεν χρειάζονται καν νέες επενδύσεις. Με τις ήδη πραγματοποιημένες, μπορεί να υπάρξει απείρως καλύτερο αποτέλεσμα, αρκεί να τονωθεί η ζήτηση η οποία σήμερα εκ των άνω υπονομεύεται και αποβαίνει όλο και περισσότερο ανεπαρκής!

Κρ.Π.: Τι θα μπορούσε πιστεύετε να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ, το οποίο δεν το κάνει; 

Κ.Β.: Αυτό που θα μπορούσε να κάνει, και νομίζω το προσπαθεί σήμερα, είναι να απευθυνθεί απευθείας στην κοινωνία. Γιατί δεν έχω την εντύπωση ότι έχει υλοποιηθεί η τόσο αναγκαία σύνδεση με την κοινωνία όσο θα έπρεπε και θα μπορούσε να έχει γίνει.

Αυτά τα δύο νέα στοιχεία, α) η απήχηση των συγκεκριμένων προτάσεων και β) η κοινωνική αφύπνιση, μοιάζουν να είναι ακόμη δύο ξεχωριστά πράγματα, ενώ θα έπρεπε να έλθουν σε επαφή, να συντονιστούν και στην πορεία να ταυτισθούν. Αυτό φυσικά δεν συμβαίνει μέχρι σήμερα, όμως αυτή είναι η απαράκαμπτη προϋπόθεση για την επιτυχία ενός προγράμματος αλλαγής στη χώρα μας.

Το γεγονός αυτό, κάνει τον κόσμο να τηρεί ακόμα κάποια επιφύλαξη και απόσταση και γι’ αυτό δεν ανεβαίνουν ακόμα περισσότερο τα ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά οφείλει και μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να μετατρέψει την απλή συμπάθεια και ανοχή της κοινωνίας, σε εμπιστοσύνη και θετική υποστήριξη!

Κρ.Π.: Τι έχετε να πείτε γι’ αυτό που απάντησε, σε σχετική ερώτηση των ευρωβουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, ο Επίτροπος Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων της ΕΕ, Γ. Κατάϊνεν, ότι οι Έλληνες δεν δικαιούνται δημοκρατικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και πως στην Ελλάδα και γενικά στις χώρες του Μνημονίου δεν ισχύει ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και το Δίκαιο της ΕΕ;  

Κ.Β. Έχω να πω ότι τα δικαιώματα των Ελλήνων εργαζομένων είναι κατοχυρωμένα από τις διεθνείς συμβάσεις ένταξης της χώρας στην ΕΕ και ο νεαρός και άπειρος Φιλανδός Επίτροπος δεν νομιμοποιείται καν να έχει διαφορετική γνώμη.

Τα δικαιώματα είναι ζήτημα των Συνθηκών και όχι της προσωπικής γνώμης του κάθε Επιτρόπου. Και όταν στην Ελλάδα αυτά παραβιάζονται, δικαιούται η κυβέρνηση να προσφύγει, ακόμη και οι απλοί εργαζόμενοι, στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για να αξιώσει την τήρηση των Συνθηκών και την τιμωρία όσων τα παραβιάζουν και όσων καλύπτουν τις παραβιάσεις με αυθαίρετες δήθεν «ερμηνείες». Δεν θα είναι η πρώτη φορά που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδικάζει την μη τήρηση των κατοχυρωμένων δικαιωμάτων των εργαζομένων.

Αλλά και πριν από την ευρωπαϊκή δικαιοσύνη, υπάρχει η εθνική. Στην Πορτογαλία, το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε τις περισσότερες πράξεις νομοθετικού περιεχομένου που είχαν αποδοθεί στην τήρηση του Μνημονίου. Ομοίως, σε κάποια μικρότερη κλίμακα, και στη χώρα μας, το ΣτΕ έχει ακυρώσει κάποιες πράξεις που παραβιάζουν τα δικαιώματα της εργασίας.

Όμως και πέρα από τις Συνθήκες, τα Δικαστήρια και την νομολογία, υπάρχει η ουσία και αυτή είναι ότι τα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα δεν αποτελούν αντικείμενο καμιάς απολύτως διαπραγμάτευσης, αφού μάλιστα έχουν κηρυχτεί οικουμενικής ισχύος.

Δεν υπάρχουν χώρες ούτε πολίτες δεύτερης κατηγορίας, ανάλογα με την ικανότητα αποπληρωμής των οφειλών τους. Αυτή η διάκριση έχει καταργηθεί οριστικά από τον Σόλωνα στην αρχαία Αθήνα τον 6ο π.Χ. αιώνα. Στην Δημοκρατία, όλοι οι πολίτες έχουν ισότητα δικαιωμάτων, είτε είναι δανειστές είτε οφειλέτες, είτε φερέγγυοι είτε αφερέγγυοι.

Και σήμερα, ο οφειλέτης δεν χάνει τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα του, αλλά αντίθετα προστατεύεται, ώστε να μπορέσει να εξέλθει από την δυσμενή οικονομική του κατάσταση. Οι δανειστές έχουν κάθε συμφέρον να βοηθούν τον οφειλέτη, να του εξασφαλίζουν εργασία και εισόδημα, αφού μόνον έτσι εξασφαλίζονται και οι ίδιοι. Ενώ αντίθετα, η συρρίκνωση των δικαιωμάτων του οφειλέτη, η υποβαθμισή του σε πολίτη δεύτερης κατηγορίας, δεν ωφελεί ούτε τους δανειστές του.-

(en français)

Αφήγηση ζωής στην κρίση… Ψάχνω για σπίτι. Ψάχνω για δουλειά.

afigisi zois stin krisi«Αφήγηση ζωής στην κρίση…

Ψάχνω για σπίτι. Ψάχνω για δουλειά. Ψάχνω για μια νέα ζωή. Ψάχνω για ένα νέο ρόλο. Ψάχνω για έναν άλλον εαυτό. Ψάχνω την δύναμη να τα κάνω όλ’ αυτά. Ή μάλλον την Θέληση για Δύναμη, όπως θα με διόρθωνε το φάντασμα του Φρειδερίκου. Δεν υπάρχει δεν μπορώ υπάρχει δεν θέλω, συνεπικουρεί στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ο πατέρας.
Πρέπει να θέλω λοιπόν.
Να θέλω να βρω σπίτι,
ένα υπόγειο αχούρι σε μια άθλια πόλη.
Να θέλω να βρω δουλειά,
ότι νά’ ναι, όσο νά ‘ναι ίσα να πληρώνω τ’ αχούρι, 2 σουβλάκια και μια τυρόπιτα.
Να θέλω να ζήσω μια νέα ζωή,
με νέους μη κοινούς φίλους, δωρεάν ασχολίες και πολλή μοναξιά.
Να θέλω ένα νέο ρόλο,
λούμπεν μεσήλικα, μοναχικού διανοούμενου, ….
Να θέλω ένα νέο εαυτό,
να ξαναερωτευθώ και να μ’ ερωτευθούν.
Ποιος άραγε θα με κρίνει αν δεν τα θέλω όλ’ αυτά κι αν δεν θέλω να τα κάνω ακριβώς έτσι?
Το μόνο που θέλω εγώ είναι την χαμένη μου αξιοπρέπεια και τον νεανικό μου χρόνο που ξόδεψα για να την αποκτήσω. Την οικονομική και κοινωνική μου υπόσταση, γιατί άλλη δεν είχα, δεν πρόλαβα ν’ αποκτήσω, δούλευα πολύ.
Επειδή όμως αυτό δεν γίνεται, ενημερώνω ότι θα δώσω πλέον όλο το βάρος να διορθώσω τον μέσα μου εαυτό και να βρω νέους φίλους, πολλούς φίλους, που ίσως να γίνουμε και συναγωνιστές κάποια μέρα.
Ίσως να παίξουμε κι ένα μπασκετάκι μόνο, κάποιο ανοιξιάτικο αθηναϊκό απόγευμα.
Ίσως να φτάνει γι’ αρχή.»

Κ.Κ.

Διαβάστε επίσης: Συμμετοχή στην έρευνα: «Αφηγήσεις ζωής στην κρίση»

Για την αγάπη και τον έρωτα

01hermann_hesse_rollΤρία κείμενα από το βιβλίο του Άλλαν Πέρσυ:
«Έρμαν Έσσε: 66 μαθήματα καθημερινής σοφίας»
εκδ. Πατάκη – 2013, σε μετάφραση της Αγαθής Δημητρούκα

1. «ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΑΠΗ-ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΑΠΗ ΑΛΗΘΙΝΑ ΒΑΘΙΑ».

Το δημοφιλές παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, Το Ασχημόπαπο, έχει ως ερμηνευτικό κλειδί για τον ενήλικο αναγνώστη την αναζήτηση του εαυτού.

Το ασχημόπαπο γεννιέται ανάμεσα σε άλλα παπάκια, όμως είναι διαφορετικό. Δεν το αναγνωρίζουν ως ίδιο με εκείνα και το απορρίπτουν. Προσπαθεί να τα κάνει να το αγαπήσουν, ελπίζει να γίνει σαν εκείνα, αλλά δε μπορεί, γιατί στο βάθος είναι διαφορετικό. Νιώθει κατώτερο και περιφρονημένο και πασχίζει να γίνει αποδεκτό. Αλλά, όσο το ασχημόπαπο δεν ανακαλύπτει την ταυτότητά του, δε βρίσκει την αγάπη -όσο δεν ανακαλύπτει πως είναι κύκνος και δεν αποδέχεται αυτό που είναι, δε μπορεί να αγαπήσει αληθινά, ούτε να αγαπηθεί.

Η αναζήτηση αποδοχής από το ασχημόπαπο ξεκινάει με κατεύθυνση προς τα έξω, καθώς προσπαθεί να ενταχθεί, θέλει να είναι κάτι που δεν είναι. Αλλά, στην περίπτωση του παραμυθιού, το ασχημόπαπο δεν ξεγελάει με τη θέλησή του, απλώς βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση χωρίς να ξέρει το γιατί. Πρέπει να ξεκινήσει μια πορεία που θα το οδηγήσει να ανακαλύψει ποιο είναι, και αυτό θα του επιτρέψει να βρει την αγάπη των άλλων.

Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να δείχνουν κάτι που δεν είναι, είτε γιατί νομίζουν πως αυτό θέλουν οι άλλοι είτε γιατί δεν τους αρέσει το πώς είναι. Είναι εξαρτημένοι από τη γνώμη των άλλων και χρειάζονται απελπισμένα την επιδοκιμασία τους.

Όμως, η αληθινή αγάπη δε γεννιέται από τη στέρηση, με το να περιμένουμε να καλύψει ο άλλος τα εσωτερικά μας κενά ή να μας πει τι πρέπει να κάνουμε. Αγαπάμε κάτι αληθινά, μόνο αποδεχόμενοι αυτό που είναι.

Μόνο αν αποδεχτούμε τον εαυτό μας όπως είναι, συμπεριλαμβανομένων των πληγών μας, θα μπορέσουμε να είμαστε κύριοι της ζωής μας. Και γι’ αυτό πρέπει πρώτα να γνωρίσουμε τον εαυτό μας. Κι έτσι, οι άλλοι θα μπορέσουν να αγαπήσουν το πρόσωπο που πραγματικά είμαστε και όχι ένα προσωπείο που έχουμε δημιουργήσει.

Ένα γνωστό τάνγκο με στίχους του Κάρλος Αντρές Μπαρ λέει:

«Δε θα μπορέσω να γίνω καλύτερος, αν και το θέλεις αφού με παροτρύνεις ν’ αλλάξω, δε θα μπορέσω να γίνω καλύτερος, αν και το θέλω, και για τη δική σου αγάπη και για τη δική μου. Αγάπα με όπως είμαι, με την αγάπη μου και τα πιστεύω μου, αγάπα με όπως είμαι, με την ενοχή μου και τη μνησικακία μου, μην περιμένεις από μένα, για να μ’ αγαπήσεις, να πάψω να είμαι εγώ».

2. «Ο ΕΡΩΤΑΣ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ ΝΑ ΥΠΟΦΕΡΟΥΜΕ, ΑΛΛΑ ΟΣΟ ΠΙΟ ΠΑΡΑΔΟΜΕΝΟΙ ΤΟΝ ΥΠΟΜΕΝΟΥΜΕ, ΤΟΣΟ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟΥΣ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ».

Ο άγγλος ποιητής Άλφρεντ Τέννυσον είπε: «Καλύτερα να έχεις ερωτευτεί και να έχεις χάσει παρά να μην έχεις ερωτευτεί ποτέ». Και το να γνωρίσεις τον έρωτα, ακόμα και με τον κίνδυνο να τον χάσεις ή να πονέσεις εξαιτίας του, είναι η πιο υπέροχη εμπειρία που μπορεί να βιώσει η ψυχή.

Όταν νιώθουμε ερωτευμένοι, η ψυχή μας ανοίγεται και τολμάμε πράγματα που πριν ούτε που τα ονειρευόμασταν. Όπως είπε ο Πλάτων: «Δεν υπάρχει άνθρωπος τόσο δειλός, που να μη μπορεί να μεταμορφωθεί σε ήρωα χάρη στον έρωτα».

Ξαναγυρνώντας στον Σιντάρτα, στην αρχή της αναζήτησής του, είναι τόσο επικεντρωμένος στο να βρει τον Θεό και το νόημα της ύπαρξής του, που δε γνωρίζει την αληθινή αγάπη, παρόλο που έχει μοιραστεί το χρόνο του με την ωραία Καμάλα και την έχει ερωτευτεί. Ωστόσο, στο τέλος του ταξιδιού του γνωρίζει τον γιο του και τότε ανακαλύπτει ένα συναίσθημα που αγνοούσε.

Βιώνει μια αγάπη που δεν προέρχεται από την επιθυμία ή την ανάγκη, μια αγάπη αγνή και απόλυτη, που τον ωθεί να φροντίζει και να προστατεύει το παιδί του. Αυτό το είδος αγάπης είναι ένα μεγάλο δώρο που μας γεμίζει την καρδιά, αλλά παράλληλα μπορεί να κουβαλάει και πόνο.

Κάθε σχέση γονέα-παιδιού συνεπάγεται ένα βαθμό πόνου και ανησυχίας. Ανησυχούμε σημαίνει νοιαζόμαστε για κάτι προκαταβολικά, δηλαδή προτού αυτό συμβεί, ενδιαφερόμαστε να προλάβουμε τα γεγονότα, υποφέρουμε για κάτι που ακόμα δεν έχει συμβεί, αλλά που φοβόμαστε ότι μπορεί να συμβεί.

Το μόνο αντίδοτο στην ανησυχία είναι η ενασχόληση με κάτι. Όταν δινόμαστε ενεργά σε κάτι, δε μένει πια καιρός ούτε χώρος για ανησυχία.

Ο ώριμος έρωτας πρέπει να συνεπάγεται περισσότερη ενασχόληση με τον άλλο και λιγότερη ανησυχία. Να ζούμε τη σχέση και την αγάπη στο εδώ και στο τώρα.

Αν ασχολούμαστε με τον άλλο, αντί να ανησυχούμε, θα εξοικονομήσουμε πολύτιμη ενέργεια, που τη σπαταλάμε φτιάχνοντας καταστροφικά σενάρια. Όταν έρθουν τα προβλήματα, αν έρθουν, τότε θα τα βάλουμε σε πρώτο πλάνο, όχι πριν.

Με την ανησυχία δεν αποτρέπονται ούτε ο δικός μας πόνος ούτε του άλλο. Η ενασχόληση με τον άλλο είναι το μόνο χρήσιμο.

3. «ΕΥΤΥΧΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΓΑΠΗ, ΤΙΠΟΤΕ ΑΛΛΟ. ΟΠΟΙΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΑΠΑΕΙ, ΕΙΝΑΙ ΕΥΤΥΧΗΣ».

Ο Έρμαν Έσσε κλείνει το βιβλίο του Σιντάρτα, μόλις ο ήρωάς του βρίσκει την απόλυτη ειρήνη, μόλις ανακαλύπτει το σημαντικότερο που υπάρχει: την αγάπη. Συλλαμβάνει το νόημα της ζωής, του κόσμου, του ανθρώπου -ανακαλύπτει ότι τα πάντα είναι ενωμένα και γι’ αυτό μπορεί να τα αγαπήσει όλα, με μια αγάπη αγνή, πλήρη και απόλυτη, χωρίς να εκφέρει κρίσεις ή απόψεις.

Θυμάμαι ένα καθηγητή φιλοσοφίας που έλεγε πάντα ότι υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη φράση «σ’ αγαπώ, γιατί σε χρειάζομαι» και σ’ εκείνη που λέει «σε χρειάζομαι, γιατί σ’ αγαπώ». Και στις δύο φράσεις έχουμε μια ερωτική εξομολόγηση, όμως δείχνουν και οι δύο στ’ αλήθεια έρωτα;

Η Λουίζ Μ. Νόρμαν έχει πει ότι «το μυστικό της ευτυχίας βρίσκεται μάλλον στο να τη χαρίζεις παρά στο να την περιμένεις». Το να περιμένουμε να αγαπηθούμε μόνο απογοήτευση μπορεί να μας φέρει και μια σταδιακή αποψίλωση της ικανότητάς μας να αγαπάμε. Αυτή η άποψη για τον έρωτα μας κάνει να βάζουμε όρους, να ζητάμε ανταλλάγματα, να υπολογίζουμε κινδύνους, σαν να είναι η αγάπη επιχείρηση.

Η απάντηση είναι πάντα έξω από μας και πρέπει να έρθει σε μας. Δεχόμαστε κριτικές και πιέσεις για να αποδείξουμε την αγάπη αυτή, όταν ίσως η αγάπη δε μπορεί να αποδειχτεί, αλλά μόνο να δείξει.

Ίσως η κυριότερη διαφορά ανάμεσα στην αγάπη που αναφέρει ο Έσσε και στο πώς την αντιλαμβανόμαστε εμείς είναι ο τρόπος που μιλάμε γι’ αυτή. Θέλουμε να μας αγαπούν. Θέλουμε ν’ αγαπάμε. Ενδυόμαστε τον κτητικό έρωτα, τον βιαστικό, τον αναγκαίο.

Όμως η τέχνη του αγαπάν είναι κάτι πολύ πιο ευρύ, πιο αγνό και πιο απροσδιόριστο.

Ο Έσσε έλεγε: «Όσο λιγότερο πιστεύω, γενικά, στην εποχή μας, όσο περισσότερο νομίζω ότι βλέπω την ανθρωπότητα να εκφυλίζεται και να μαραίνεται, τόσο λιγότερο σκέφτομαι την επανάσταση ως φάρμακο γι’ αυτή την παρακμή και τόσο περισσότερο πιστεύω στη μαγεία της αγάπης».

Ο Έκχαρτ Τόλλε σχολιάζει ότι η αγάπη ως διαρκής κατάσταση είναι πολύ σπάνια και περιορισμένη, τόσο σπάνια, όσο ο ευσυνείδητος άνθρωπος. Ίσως γι’ αυτό πρέπει ν’ αρχίσουμε από ένα προκαταρκτικό στάδιο: να αφυπνιστούμε και να τολμήσουμε να βυθοσκοπήσουμε το ποιοι είμαστε και τι αναζητάμε.

02hermann_hesse_rollΈρμαν Έσσε: 66 μαθήματα καθημερινής σοφίας

«Η ζωή κάθε ανθρώπου είναι ένας δρόμος προς τον εαυτό του, το πρόπλασμα ενός δρόμου ,το προσχέδιο ενός μονοπατιού. Κανένας άνθρωπος δεν έφτασε να είναι εντελώς ο εαυτός του· ωστόσο, οι πάντες φιλοδοξούν να το κατορθώσουν, άλλοι στα τυφλά, άλλοι με περισσότερο φως, ο καθένας όπως μπορεί.»

Συγγραφέας μύστης και άθελά του γκουρού εκατομμυρίων ανθρώπων, ο Έρμαν Έσσε προσφέρει τόσο στο μυθιστορηματικό, όσο και στο δοκιμιακό και ποιητικό του έργο οράματα και συμβουλές τεράστιας αξίας για μια ζωή απλή, σοφή και ουσιώδη. (biblionet.gr)

[Πηγή: www.doctv.gr] – με κάποιες προσθήκες δικές μου στις πληροφορίες για το βιβλίο.

Μήνυμα από έναν «στρατιώτη του εδάφους» στον Γιάννη Μακριδάκη

stratiotis edafousintothewild on November 19, 2013 at 10:08 pm said:

Αγαπητέ συναγωνιστή στρατιώτη του εδάφους Γιάννη Μακριδάκη
 
Είμαι και εγώ ένας «στρατιώτης του εδάφους» 31 ετών, που αν δεν υπήρχε η κρίση η τρόικα και όλα τα δεινά που έχουν χτυπήσει τη χώρα μας, θα είμουν ένας κουστουμαρισμένος νέος σε μια τράπεζα, στέλεχος σε μια μεγάλη εταιρεία (όπως και υπήρξα) ίσως και ένα ακόμα γρανάζι του δημοσίου μιας και διαθέτω πολύ μεγάλο βύσμα.
 
Για καλή μου τύχη, όπως και η πλειοψηφία εδώ στη Kρήτη, έχω στη κατοχή μου κάποια κομμάτια γης, κληρονομιά από το παππού μου και τη γιαγιά μου – η γιαγιά μου πρόσφυγας από Μικρά Ασία, τους είχε δώσει το κράτος τότε γη για μια καινούργια αρχή.
 
Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου βοηθούσαμε το παππού και τη γιαγιά στη καλλιέργεια αμπελιού, ελιάς, λεμονιάς, και ανά διαστήματα σε κηπευτικά, τα τελευταία κυρίως για το σπίτι. Εγώ θυμάμαι ότι πήγαινα με το ζόρι τα σαββατοκύριακα: που να ξυπνάς πρωί, που να γεμίζεις λάσπες, που να κρυώνεις, που να κάθεσαι να τρως με το παππού «φτωχικά» τη τροφή που έβγαζε, ελιές, ντομάτα, σταφίδες, καρύδια κτλ.. Εγώ ο γιος ενός δημόσιου υπαλλήλου που είχε τα πάντα πως να τα καταδεχόμουν όλα αυτά; Όταν παραπονιόμουν στους γονείς μου η απάντηση ήταν «δε τον λυπάσαι το καημένο να τα τραβάει μόνος;».
 
Όποτε δυσανασχετούσα γι’ αυτά, ο παππούς μου έλεγε το εξής «κλισέ»: «ε ρε κατοχή που σας χρειάζεται…». Εγώ σκεφτόμουν «τον καημένο το γέρο, έχει ξεμείνει δεκαετίες πίσω» και έβριζα τον εαυτό μου που δεν είχαμε σταματήσει πριν σε κανένα φούρνο να πάρω τα όμορφα και λαχταριστά που είχε φτιάξει ο φούρναρης (ζαμπονοτυρόπιτες, κρουασάν, σάντουιτς). Διάβρωση μεγάλη…
 
Λίγους μήνες μετά από το θάνατο του παππού και ως εργαζόμενος σε καθεστώς οικονομικής κρίσης (άθλιες συνθήκες 12ωρου με μπόλικη πίεση και υπόχρεος σκλάβος στα αφεντικά που μου έκαναν τη χάρη και μου έδιναν κανονικά τις αποδοχές μου) ξαφνικά έγινε το μεγάλο μπαμ(ίσως κάπως έτσι να έγινε και το “big bang”!).Ξαφνικά όλα αυτά που μου είχαν διδάξει παππούς-γιαγιά έσκασαν μέσα μου, σαν να κρυβόντουσαν στο πίσω μέρος του μυαλού μου και περίμεναν να βγουν στη επιφάνεια σα σανίδα σωτηρίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σκεφτόμουν αυτό είναι; Έτσι θα πάει; Σκλάβος; Να κάνω 12ωρο τα ίδια και τα ίδια και να λέω κι ευχαριστώ; Όταν ρωτούσα τους γύρω μου οι απαντήσεις οι εξής: «Έτσι είναι η ζωή, θα συνηθίσεις, να παρακαλάς που έχεις δουλειά».
Κάτι δε μου άρεσε, κάτι με χάλαγε, κάτι μέσα μου φώναζε. Ήταν ο παππούς που είχε περάσει αντίστοιχες καταστάσεις στη κατοχή (δούλευε στα καταναγκαστικά έργα των κατοχικών δυνάμεων).

Τα παράτησα, άδραξα το σπίτι και τα χωράφια του παππού.
Από τότε έχει ξεκινήσει μια συναρπαστική διαδρομή, έσκαψα, φύτεψα, έφτιαξα τα παρτέρια μου καθάρισα και ξαναζωντάνεψα τα φρουτόδεντρα μου, τις καρυδιές μου.
 
Αγόρασα τις κότες μου και τις αμόλησα στο χωράφι με τις λεμονιές, μαζί με τα 2 αρνάκια μού τρώνε τα «ζιζάνια» και με ευχαριστούν με τη πλούσια κοπριά τους, ξεκίνησα επιτέλους να σκέφτομαι, ήρθα σε επαφή με γείτονες που κι αυτοί αναγκάστηκαν να γυρίσουν, βρισκόμαστε, ανταλλάσουμε, δίνω καρύδια μου δίνουν τυρί, δίνω αυγά ημέρας μου δίνουν φρέσκιες μαρμελάδες, κάθε μέρα ανταλλαγή, τεράστια ποικιλία από τρόφιμα, γλυκά παραδοσιακά, ότι θες, ερωτήσεις-απαντήσεις σχετικά με ζώα, δέντρα, κηπευτικά.
 
Το μυαλό συνέχεια σε εγρήγορση, καθημερινά απλά προβλήματα που λύνονται με απλές απαντήσεις από γείτονες και πιο έμπειρους, μια ζωή σε αρμονία με τα ζώα τα πουλιά τα δέντρα το πράσινο, κάθε μέρα ανεβαίνω σε ένα λοφάκι με το σκύλο μου και βλέπουμε το ηλιοβασίλεμα, χρησιμοποιώ εργαλεία, φτιάχνω κατασκευές για τα ζώα μου, πως να τα ταίζω – πως να τα ποτίζω, κάνω δοκιμές στα παρτέρια μου, μαζεύω υλικό και ψάχνομαι να τα γεμίσω με σωστό χώμα που θα μου αποδώσει, φτιάχνω κόμποστ, αντιμετωπίζω τα λαχανικά σαν παιδιά, κάθε μέρα τα περιποιούμαι τα ποτίζω, τα λιπαίνω με τη κοπριά μου, τα ελέγχω για τους φυσικούς εχθρούς και ότι δε ξέρω ρωτάω.
 
Ποιά σύγκριση μπορεί να υπάρχει σε ένα αγοραστό μπρόκολο με ένα μπρόκολο που το φύτεψες και το περιποιήθηκες για 3 μήνες; Καμία! Το πρώτο το πετάς άμα τύχει και σου περισσέψει στο ψυγείο, το δεύτερο το φυλάς σαν θησαυρό στο ψυγείο σου – το ψυγείο μου και το κελάρι μου είναι το θησαυροφυλάκιο μου.
 
Ψυχαγωγία υπερπαραγωγής, κάθε μέρα είμαι θεατής σε κάτι καινούργιο. Τις προάλλες είδα μάχη μεταξύ κρεμυδοφάγου και μιας σφίγγας, ζουρίδα να κυνηγάει ποντικό, κάθομαι τα βράδια στη φωτιά, κουκουβάγιες κάθονται παρέα στα κλαδιά της καρυδιάς, κάθε μέρα βλέπω αετούς (μου έχουν αρπάξει μερικά μικρά κοτόπουλα αλλά δε πειράζει), ηλιοβασιλέματα και απίστευτα χρώματα στους ουρανούς, τραγούδια από πουλιά, γρύλους, αφορδακούς(βατραχια), ο χαλαρωτικός ήχος του ποταμού κάθε μέρα στα αυτιά μου καθώς περιποιούμαι τα παρτέρια μου – φτιάχνω τα δέντρα μου, κτλ. (η κοπέλα μου πληρώνει καθε μήνα 40 ευρώ στη σχολή γιόγκα ακούγοντας νερά να τρέχουν και τιτιβίσματα πουλιών σε «κονσέρβα» μέσα από ένα laptop…), καθόμαστε παρέες με όργανα συχνά πυκνά και τραγουδάμε, στο τραπέζι τα πάντα και τα περισσότερα δικά μας καθαρής παραγωγής, απίστευτα κρασιά και ρακί που δε τα βρίσκεις στις καλύτερες κάβες! Μια ζωη παραμυθένια, μια ζωή ποιοτική, παράδεισος.

Σκέφτομαι συχνά τον παππού μου, και αν κάνω και εγώ κάποτε εγγόνια, και ίσως κι αυτά είναι καλομαθημένα -γιατί όλα είναι κύκλος- αν δυσανασχετήσουν για το πρωινό τους, αυτό που θα τους πω; 
 
Ε ΡΕ ΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΣΑΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ

Με εκτίμηση

“INTOTHEWILD”
 

Μήνυμα από έναν «στρατιώτη του εδάφους» στον συγγραφέα, φυσικό καλλιεργητή και εμπνευστή του Απλεπιστημίου (aplepistimio.gr), Γιάννη Μακριδάκη:  http://yiannismakridakis.gr/?page_id=3677#comment-20834

Αν είχαν ληφθεί μέτρα μετά το Κιότο θα αποφεύγαμε την κλιματική αλλαγή

13:09 | 15 Σεπ. 2014
Γιώργος Κολέμπας

[…] Όπως το διατύπωσε και ένας καθηγητής κοινωνιολογίας στο πρόσφατο συνέδριο για την αποανάπτυξη, που έγινε στη Λειψία: «Η κλιματική αλλαγή και οι επακόλουθες καταστροφές της είναι μπροστά μας. Αλλά για την οικονομική ελίτ αυτές οι εξελίξεις θα φέρουν και μεγάλες ευκαιρίες κέρδους».
Για το υπόλοιπο όμως 99% του παγκόσμιου πληθυσμού θα υπάρχει ένα ζοφερό μέλλον. Αυτό που δεν κάνουν λοιπόν οι κυβερνήσεις, θα χρειασθεί να το κάνει το παγκόσμιο κίνημα ενάντια στη μόλυνση, την κλιματική αλλαγή και τον καπιταλισμό. Η συντονισμένη διεθνής δράση είναι επειγόντως απαραίτητη όσο ποτέ άλλοτε. […]

1. «Αναρρώνει» σιγά –σιγά η στιβάδα του Όζοντος 

Η εξέλιξη της «τρύπας» του Όζοντος πάνω από την Ανταρκτική από το 1979 ως το 2000. Για πάνω από15 χρόνια μεγάλωνε η «τρύπα», ενώ τελευταία φαίνεται να υποχωρεί.

Τα μέτρα που πάρθηκαν για τη προστασία της στιβάδας του Όζοντος στη στρατόσφαιρα έχουν αποτέλεσμα. Αυτό προκύπτει από μια έκθεση του ΟΗΕ, η οποία συντάχθηκε από περίπου 300 επιστήμονες από 36 διαφορετικές χώρες. Η αναφορά διαπιστώνει ότι οι συμφωνίες και τα μέτρα του «Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ» από το 1987 έπαιξαν μεγάλο ρόλο για τη μείωση της καταστροφής του Όζοντος της στρατόσφαιρας.

Σύμφωνα με την έκθεση, μέχρι το 2050 και αν συνεχισθούν τα μέτρα της απαγόρευσης και της μείωσης της χρήσης των φθοροχλωρανθράκων, θα επανέλθει η Οζονόσφαιρα στην κατάσταση πριν από τη δημιουργία της λεγόμενης «τρύπας του Όζοντος», η οποία παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στη 10ετία του 1980. Χωρίς το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ θα 10πλασιάζονταν μέχρι τότε οι εκπομπές των Φθοροχλωρανθράκων (FCKW), που είναι οι «φονιάδες του Όζοντος» (Ozonkillers).

Με την εφαρμογή αυτών των μέτρων από τις κυβερνήσεις, θα είναι δυνατόν να αποφευχθούν γύρω στις δύο εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου του δέρματος στους ανθρώπους μέχρι το 2030, τονίζει η αναφορά.

Πως γίνεται αυτό;

Οι φθοροχλωράνθρακες είναι χημικές ουσίες που δημιουργήθηκαν τεχνητά από τις εταιρείες και χρησιμοποιούνται σε διάφορες εμπορικές εφαρμογές(π.χ. στα σπρέυ μαλλιών, σε σπογγώδη αντικείμενα και κατασκευές όπως τεχνητά σφουγγάρια και στρώματα ή θερμικές μονώσεις, αλλά και στα κλιματιστικά και τα ψυγεία). Κάποια στιγμή τα μόριά τους καταλήγουν στην ατμόσφαιρα.

Επειδή οι  FCKW είναι λίγο ελαφρύτεροι του αέρα, ανεβαίνουν σιγά –σιγά προς τα πάνω και μετά από 10-15 χρόνια φθάνουν στο ύψος της στιβάδας του Όζοντος(από τα 10 χιλιόμετρα και πάνω, στη στρατόσφαιρα). Σε θερμοκρασίες 70-80 βαθμούς Κελσίου κάτω από το μηδέν(αυτό συμβαίνει κυρίως πάνω από τους πόλους, την άνοιξη στο βόρειο και το φθινόπωρο στο νότιο) και υπό την επίδραση του ηλιακού φωτός, δρουν σαν καταλύτες σε φωτοχημικές αντιδράσεις κατά τις οποίες διασπώνται τα μόρια του Όζοντος(Ο3). Κάθε μόριο φθοροχλωράνθρακα διασπά μεγάλο αριθμό μορίων του Ο3(που είναι στην ουσία τριατομικό Οξυγόνο και ασταθές) και έτσι δημιουργείται η «τρύπα» στις περιοχές της στρατόσφαιρας, που βρίσκονται κοντά και από πάνω από τους πόλους. Στη συνέχεια με τα ρεύματα μεταφέρεται και σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη.

Το  στρατοσφαιρικό Όζον είναι πολύ χρήσιμο[1], γιατί λειτουργεί σαν ασπίδα προς την υπεριώδη ακτινοβολία, που είναι επικίνδυνη για κάθε μορφή ζωής και τον άνθρωπο πάνω στον πλανήτη. Αν δεν υπήρχε η στιβάδα αυτή του Ο3, θα έφθανε στην επιφάνεια της γης μεγάλη ποσότητα υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας και θα προκαλούσε καρκίνους του δέρματος, ιδίως στους λευκούς ανθρώπους.

2.  Γιατί δεν παίρνουν μέτρα οι κυβερνήσεις και για την προστασία του κλίματος;

Ο παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός(WMO) και το περιβαλλοντικό πρόγραμμα του ΟΗΕ(Unep), που δημοσιοποίησαν την παραπάνω έκθεση για το Όζον πρόσφατα στο Παρίσι, προτρέπουν επίσης τις Κυβερνήσεις, με την ίδια αποφασιστικότητα που έδρασαν στην περίπτωση του Όζοντος, να δράσουν και στην περίπτωση της κλιματικής αλλαγής.

«Βρισκόμαστε μπροστά σε τεράστιες προκλήσεις. Η επιτυχία του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ, θα έπρεπε να μας ενθαρρύνει να δράσουμε αποφασιστικά, όχι μόνο για την προστασία και αποκατάσταση της στιβάδας του Όζοντος, αλλά επίσης και για την προστασία του κλίματος» δήλωσε ο διευθυντής του προγράμματος  Unep, ο Achim Steiner. Ενώ ο Γενικός Γραμματέας του WMO Michel Jarraud έχει δηλώσει τα εξής: «Έχουμε τη γνώση και τα εργαλεία για να περιορίσουμε την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη σε ένα μέγιστο των 2 βαθμών Κελσίου, επιτρέποντας έτσι στα παιδιά και τα εγγόνια μας να έχουν ένα μέλλον. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για να μην το κάνουμε».

Σύμφωνα με ανακοίνωση του WMO, οι συγκεντρώσεις των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα-που είναι αιτία για την άνοδο της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας και άρα για την αποσταθεροποίηση του κλίματος-έφθασαν σε ύψος ρεκόρ. Και αυτό παρόλο που μειώθηκε η συμμετοχή των φθοροχλωρανθράκων στο φαινόμενο του θερμοκηπίου(είναι και αυτοί ένας από τους παράγοντες του φαινομένου).

Αν μετά το «πρωτόκολλο του Κυότο» το 1990, είχαν εφαρμοσθεί οι συμφωνίες του από τις κυβερνήσεις τόσο αποφασιστικά όσο και του Μόντρεαλ, τότε θα υπήρχε ελπίδα για μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και άρα για αποφυγή της κλιματικής αλλαγής.

Αλλά άλλο οι φθοροχλωράνθρακες και άλλο τα ορυκτά καύσιμα. Μικρά τα συμφέροντα των παραγωγών εταιρειών των φθοροχλωρανθράκων, πολύ μεγάλα των πολυεθνικών των ορυκτών καυσίμων, που κινούν όλη τη βιομηχανική κοινωνία. Γι` αυτό οι κυβερνήσεις των μεγάλων ρυπαντών(π.χ. ΗΠΑ, Κίνα κ.λπ) δεν συμφώνησαν και δεν εφάρμοσαν φυσικά τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία του κλίματος. Όσες δε κυβερνήσεις συμφώνησαν, άφησαν την εφαρμογή των μέτρων στο μηχανισμό της αγοράς (στη λεγόμενη «αγορά ρύπων»). Το αποτέλεσμα αυτής της αναποφασιστικότητας των κυβερνήσεων είναι και το παραπάνω ρεκόρ των εκπομπών.

Από ότι φαίνεται οι Κυβερνήσεις, οι ιθύνοντες του καπιταλισμού και οι εταιρείες κάθε είδους -με πρώτες τις πολυεθνικές των ορυκτών καυσίμων-δεν ακούν τους επιστήμονες του ΟΗΕ και του WMO, γιατί τότε θα έπρεπε να θέσουν σε αμφισβήτηση το μοντέλο «ανάπτυξης» που προωθούν σε παγκόσμιο επίπεδο. Θα έπρεπε να στραφούν προς την «αποανάπτυξη» και ως γνωστόν το μότο του καπιταλισμού είναι «ανάπτυξη ή θάνατος». Όπως το διατύπωσε και ένας καθηγητής κοινωνιολογίας στο πρόσφατο συνέδριο για την αποανάπτυξη, που έγινε στη Λειψία: «Η κλιματική αλλαγή και οι επακόλουθες καταστροφές της είναι μπροστά μας. Αλλά για την οικονομική ελίτ αυτές οι εξελίξεις θα φέρουν και μεγάλες ευκαιρίες κέρδους».

Για το υπόλοιπο όμως 99% του παγκόσμιου πληθυσμού θα υπάρχει ένα ζοφερό μέλλον.  Αυτό που δεν κάνουν λοιπόν οι κυβερνήσεις, θα χρειασθεί να το κάνει το παγκόσμιο κίνημα ενάντια στη μόλυνση, την κλιματική αλλαγή και τον καπιταλισμό. Η συντονισμένη διεθνής δράση είναι επειγόντως απαραίτητη όσο ποτέ άλλοτε.

[1] Αντίθετα το Όζον κοντά στην επιφάνεια της γης, δηλαδή στη βιόσφαιρα θεωρείται και είναι τοξικό. Συγκαταλέγεται στους επικίνδυνους ρύπους που παράγεται κατά την κυκλοφορία των αυτοκινήτων κυρίως.

Γιώργος Κολέμπας


Άρθρο δημοσιευμένο στα πλαίσια της έρευνας για τις αιτίες και τις λύσεις της κρίσης.

Η επερχόμενη παγκόσμια επισιτιστική κρίση. Του Γιώργου Κολέμπα

09:59 | 14 Σεπ. 2014
Γιώργος Κολέμπας
[…] Η συντριπτική πλειοψηφία των κυβερνήσεων είναι φορείς της ιδεολογίας της «ανάπτυξης» και προωθούν το συγκεκριμένο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που μας έχει φέρει μέχρι εδώ. Άρα δεν θα πρέπει να περιμένουμε και πολλά πράγματα από τους «από πάνω», εκτός και αν πιεσθούν από ένα παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα . Από μια στρατηγική συμμαχία των «από κάτω» ενάντια στη Μόλυνση, στον Καπιταλισμό και την Κλιματική Αλλαγή. Αυτή η στροφή θα εξασφαλισθεί μόνο αν οι «από κάτω» αποφασίσουν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους.
[…] Η επιστροφή στην αγροτο-οικο-γεωργία, θα μας εξασφάλιζε και την ικανοποιητική παραγωγή τροφίμων και την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής. Χρειάζεται να γίνει στροφή, να απορριφθεί το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο των πολυεθνικών και να επιλέξουμε τη λεγόμενη «αγροτική»  γεωργία και το τελικό επακόλουθό της την οικο-γεωργία( το οικο- όχι μόνο με την έννοια του οικολογικού, αλλά και με την αρχαιοελληνική έννοια του «οίκου» που εξασφάλιζε το «ζειν») […] Γιώργος Κολέμπας

Πριν τη βιομηχανοποιημένη γεωργία, η παραγωγή τροφίμων στηριζόταν στην ανθρώπινη βιοενέργεια-μεγάλο μέρος των πληθυσμών ήταν αγρότες και ζωοεκτροφείς και πολλοί άνθρωποι εργαζόντουσαν πολύ στον τομέα της γεωργίας-καθώς και στην βιοενέργεια των ζώων που χρησιμοποιούνταν βοηθητικά στις αγροτικές εργασίες.

Στη βιομηχανική περίοδο μειώθηκε η χρήση της βιοενέργειας -μειώθηκαν οι αγρότες και η χρήση των ζώων στις εργασίες- και αυξήθηκε στο έπακρο η χρήση των μηχανών και των ορυκτών καυσίμων που τα κινούσαν. Η φθηνή ενέργεια από τα ορυκτά καύσιμα έκαναν τη χρήση των γεωργικών μηχανημάτων(τρακτέρ κλπ.) οικονομικά συμφέρουσα σε σχέση με τα ανθρώπινα χέρια.

Η μηχανοποίηση της γεωργίας με τη σειρά της πολλαπλασίασε την παραγωγικότητα των ανθρώπων(ένας αγρότης π.χ. μπορούσε να αποδώσει «πολλαπλασιαστικά», όσο εκατοντάδες στο παρελθόν). Έτσι αυξήθηκε κατακόρυφα η παραγωγή φθηνών τροφίμων, ενώ μειώθηκε ο αγροτικός πληθυσμός παντού όπου υπήρξε βιομηχανοποίηση. Στα πλαίσια όμως αυτού του κόσμου «δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα»!

Μειώθηκε η προσφορά βιοενέργειας; Αντικαταστάθηκε από την αύξηση της κατανάλωσης των άλλων μορφών ενέργειας κύρια της φθηνής των ορυκτών καυσίμων. Έχουμε μάλιστα υπερκατανάλωσή της, αφού στην μηχανοποιημένη παραγωγική διαδικασία της τροφής καταναλώνονται κατά μέσο όρο περισσότερες μονάδες ορυκτής ενέργειας για να παραχθεί μία μονάδα διατροφικής ενέργειας. Αυτό μπορούσε να γίνεται όσο υπήρχαν φθηνά ορυκτά καύσιμα και σε μεγάλες ποσότητες.

Σήμερα όμως υπάρχει μια αντιπαραγωγικότητα στη βιομηχανοποιημένη γεωργία. Και αυτό για 3 λόγους:

  1. Τα αποθέματα των ορυκτών καυσίμων αρχίζουν να μειώνονται παγκοσμίως. Η εξόρυξη πετρελαίου π.χ. ξεπέρασε το κορυφαίο σημείο(Pick oil). Οι εταιρείες εξόρυξης συνεχίζουν σε δυσπρόσιτες περιοχές και σε μεγάλα βάθη ή χρησιμοποιούν καταστροφικές τεχνικές όπως το Fracking για το λιθοσφαιρικό αέριο, γιατί το εύκολο να εξορυχθεί πετρέλαιο –άρα και το φθηνό-έχει τελειώσει. Έτσι θα αναγκασθούν να δαπανήσουν πολλά περισσότερα σε χρήματα και φυσικούς πόρους για να παραχθεί ένα βαρέλι πετρελαίου. Κάποια στιγμή η δαπάνη αυτή των πόρων για να εξαχθεί ένα βαρέλι, θα ξεπεράσει την αξία της απόδοσης ενός βαρελιού πετρελαίου, άρα η εξόρυξη θα γίνει αντιπαραγωγική.
  2. Έχουμε εξάντληση των αποθεμάτων νερού και ως γνωστόν το νερό είναι απαραίτητο για την γεωργία. Μετά το 1980 κυρίως και με τις σύγχρονες μεθόδους ποτίσματος βασικά από τους μεγαλοαγρότες (αυτόματη άρδευση με μπεκ και μέρα μεσημέρι με αποτέλεσμα την εξάτμιση μεγάλου μέρους του νερού), υπήρξε ανεύθυνη χρήση του νερού στη γεωργία. Υπήρξε επίσης έλλειψη προνοητικότητας από τα κράτη και κυρίως από τις εταιρείες ύδρευσης των πόλων που δεν επισκευάζουν τα τρύπια δίκτυα ύδρευσης με αποτέλεσμα να υπάρχουν μεγάλες απώλειες νερού-μέχρι και 40% ή και 50% σε κάποιες περιπτώσεις. Παράλληλα η επιλογή υδροβόρων καλλιεργειών απαίτησαν γεωτρήσεις παντού(πχ. στον κάμπο της Θεσσαλίας μέχρι και 400 μέτρα βάθος) με συνέπεια την υποχώρηση, την υφαλμύρωση ή  και την στέρευση πολύτιμων υδροφόρων οριζόντων. Από την άλλη η μέθοδος Fracking για την εξόρυξη του φυσικού αερίου από τα ίδια εδάφη που καλλιεργούνται δηλητηριάζει τον υδροφόρο ορίζοντα, με τα χημικά που χρησιμοποιούνται, ενώ καταναλώνει τεράστιες ποσότητες νερού και προκαλεί απόγνωση στους γειτονικούς αγρότες – με αρκετούς κερδοσκόπους να βλέπουν ευκαιρίες, από την εκμετάλλευση των αναγκών καθαρού νερού. Εξάλλου η κλιματική αλλαγή θα μειώσει τη χιονόπτωση με αποτέλεσμα να μειωθεί και η τροφοδοσία των υπαρχόντων πηγών νερού( οι αυξημένες καταρρακτώδεις βροχές δεν θα εμπλουτίζουν τις πηγές, γιατί το νερό τους με τους χειμάρους και τα ποτάμια καταλήγουν στη θάλασσα και όχι στον υδροφόρο ορίζοντα). Όλο και περισσότερες πηγές θα στερεύουν λοιπόν στο μέλλον με επίπτωση και στην παραγωγικότητα της γεωργίας.
  3. Μειώνεται η δυνατότητα των οικοσυστημάτων για απορρόφηση των αυξημένων εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και των άλλων καυσαερίων και απόβλητων της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτό έχει διαπιστωθεί από πολλές επιστημονικές μελέτες. Το αποτέλεσμα είναι ήδη εδώ. Η περίσσεια αυτών των αερίων που δε μπορούν να απορροφηθούν από τη βιόσφαιρα και τους ωκεανούς καταλήγουν στην ατμόσφαιρα. Εδώ έχουμε αύξηση της περιεκτικότητάς τους(έφθασαν σε ύψος ρεκόρ το 2013 του «ισοδύναμου» διοξειδίου του άνθρακα( βλέπε: http://www.topikopoiisi.com/902rhothetarhoalpha/-wmo-2013) με αποτέλεσμα την αποσταθεροποίηση του κλίματος. Οι ενδείξεις για επικείμενη κλιματική αλλαγή υπάρχουν ήδη εδώ και κάποια χρόνια. Και φαίνεται ήδη η μείωση της παραγωγικότητας της γεωργίας λόγω επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Ένας επιπλέον λόγος, ο οποίος όμως δεν αφορά μόνο τη βιομηχανική γεωργία, αλλά και την εναλλακτική γεωργία που αρχίζει να αναπτύσσεται, είναι ότι αρχίζουν να μειώνονται οι μέλισσες παντού. Αυτές δεν παράγουν μόνο μέλι, αλλά επεικονιάζουν το 90% των φυτών, όντας μια τεράστια εργατική δύναμη, που θα είναι αδύνατο να αντικατασταθεί από την ανθρώπινη. Αν εκλείψουν όπως αρχίζει να συμβαίνει ήδη στις ΗΠΑ(μέχρι και 60%-70% μείωση στα σμήνη τους) και στην Ευρώπη[1](έχει ανησυχήσει και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), τότε θα υπάρξει σίγουρα μείωση των συγκομιδών στο 90% των καλλιεργειών τουλάχιστον.

Για τους παραπάνω λόγους, όταν γίνουν αυτοί αντιληπτοί από τους κάθε είδους «επενδυτές» του αγροδιατροφικού συστήματος, θα έχουμε και την όξυνση της αγροδιατροφικής κρίσης. Θα έχουμε ένα πραγματικό κραχ, που μπροστά του θα ωχριά το πρόσφατο χρηματοπιστωτικό κραχ. Θα πάψουν να υπάρχουν φθηνά τρόφιμα, γιατί θα αυξηθούν στο έπακρο τα κόστη της καλλιέργειας-εκτροφής, της συγκομιδής, της αποθήκευσης, της συντήρησης, της ψύξης, των μεταφορών και της διανομής.

Τα πρώτα δείγματα αυτής της κρίσης τα βλέπουμε ήδη:

• Ενώ η παγκόσμια προσφορά τροφίμων-προς το παρόν- είναι παραπάνω από επαρκής, ταυτόχρονα 1 δισ. ανθρώπων υποσιτίζεται
• Οι κλιματικές αλλαγές οδηγούν σε μείωση και καταστροφή παραγωγής
• Αύξηση ζήτησης στην ΝΑ Ασία- άνοδος πολυπληθών μεσαίων τάξεων και αλλαγή διατροφικού μοντέλου(αύξηση της ζήτησης και εδώ σε ζωικά προϊόντα).
• Κερδοσκοπία στις τιμές στο χρηματιστήριο των δημητριακών
• Το 30% της παραγόμενης τροφής πάει στα σκουπίδια.

Σύμφωνα με τον FAO, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων: 1,3 δισεκατ. τόνοι τροφίμων καταλήγουν κάθε χρόνο στα σκουπίδια και τις χωματερές, χωρίς να καταναλωθούν. Για να παραχθεί όλη αυτή η πεταμένη τροφή καλλιεργούνται κάθε χρόνο από τους αγρότες 14 δισεκ. στρέμματα, δηλαδή το 28% των συνολικών καλλιεργούμενων εδαφών.

• Έλεγχος παραγωγής-διανομής τροφής από μεγάλες πολυεθνικές: π.χ. 5 πολυεθνικές ελέγχουν το 75% των σιτηρών, 2 το 50% της παραγωγής μπανάνας, 3 τη παγκόσμια παραγωγή τσαγιού, ενώ 30 πολυεθνικές ελέγχουν το 1/3 των επεξεργασμένων τροφών.

• Οι γεωργοί βασικά είναι παραγωγοί πρώτων υλών για τη βιομηχανία και όχι για τον εαυτό τους , τις κοινότητές τους και τις τοπικές αγορές.

• Οι καταναλωτές είναι εξαρτημένοι πλήρως από την αγορά μέσω των αλυσίδων. Πληρώνουν μέχρι και 4-6 φορές παραπάνω από την τιμή παραγωγού.

• Έχουμε παρακμή υπαίθρου, μείωση αγροτικού πληθυσμού, συρρίκνωση αγροτικών κοινοτήτων και εσωτερικούς-εξωτερικούς μετανάστες.

Μεγάλες εκτάσεις χρησιμοποιούνται για ζωοτροφή με απώλεια αρχικής ενέργειας κατά 65-90%: στα βιομηχανοποιημένα συστήματα καταναλώνονται 300 μονάδες πόρων, για να παραχθούν 100. Η βιομηχανική γεωργία να είναι πλέον αντιπαραγωγική, ενώ η καλλιέργεια ενεργειακών φυτών για αγροκαύσιμα διεκδικεί μεγάλες εκτάσεις υπέρ του «οδηγού» και εις βάρος του «υποσιτισμένου».

• Έχουμε πατεντοποίηση των σπόρων και των ποικιλιών  με «βιοπειρατεία» των γενετικών πόρων από τις εταιρείες.

• Το συνολικό παγκόσμιο αγροτοδιατροφικό σύστημα(παραγωγή, συντήρηση, συσκευασία, ψύξη, μεταφορές γεωργ. προϊόντων, διανομή στα σουπερμάρκετς κ.λπ.) είναι υπεύθυνο σχεδόν για το 50% του φαινομένου του «θερμοκηπίου».

Ποια θα μπορούσε να είναι η απάντηση στην επερχόμενη αυτή κρίση;

Η επιστροφή στην αγροτο-οικο-γεωργία, θα μας εξασφάλιζε και την ικανοποιητική παραγωγή τροφίμων και την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής
Χρειάζεται να γίνει στροφή, να απορριφθεί το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο των πολυεθνικών και να επιλέξουμε τη λεγόμενη «αγροτική»  γεωργία και το τελικό επακόλουθό της την οικο-γεωργία( το οικο- όχι μόνο με την έννοια του οικολογικού, αλλά και με την αρχαιοελληνική έννοια του «οίκου» που εξασφάλιζε το «ζειν»)

Τι σημαίνει αυτό;

Σημαίνει στροφή στη γεωργία που θα στοχεύει στην όλο και μεγαλύτερη αυτοδυναμία της αλυσίδας: αγρότης – κοινότητα – περιοχή – επικράτεια. Για τους αγρότες σημαίνει ότι θα παράγουν πρώτα για τις ανάγκες τις δικές τους (τουλάχιστον να παράγουν ένα μέρος της τροφής τους) και στη συνέχεια να παράγουν για τις ανάγκες της περιοχής τους και της χώρας.

Από ανάγκη πρέπει να εφαρμόσουν αυτό που λέγεται «πολυλειτουργικότητα». Η δραστηριότητά τους να έχει πολλές πλευρές: οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική. Η δουλειά τους θα έχει και κάποια πλευρά μη άμεσα κερδοφόρα, όπως π.χ. για την αποκατάσταση της ισορροπίας στην περιοχή. Θα παράγουν, θα μεταποιούν οι ίδιοι το προϊόν τους και θα το διακινούν δημιουργώντας θέσεις εργασίας. Θα προστατεύουν το περιβάλλον, θα αποκτούν σχέσεις με την τοπική κοινωνία και θα γίνονται παράγοντες ζωής της κοινότητας, προωθώντας την κοινοτίστικη αντίληψη και βοηθώντας να κρατηθεί ζωντανή η περιοχή τους και γενικότερα η κοινωνία της υπαίθρου.

Ξεφεύγοντας απ’ τη νοοτροπία της απλής εμπορευματικής διαδικασίας, όπου ο αγρότης παράγει για να παραδώσει στον έμπορο ή το βιομήχανο και στη συνέχεια να εισπράξει και να τρέφεται ο ίδιος και η οικογένειά του απ’ το σούπερ μάρκετ, θα εμπλουτίσει με τέτοια στοιχεία τη ζωή του, που θα την κάνει επιθυμητή και για τα παιδιά του, ώστε να μη φεύγουν απ’ τον τόπο τους.

Αποφεύγοντας σε μεγάλο βαθμό τους μεσάζοντες, θα παίρνει σωστές και δίκαιες τιμές. Απ’ την άλλη, τη στιγμή που ο πολυλειτουργικός αγρότης θα παράγει και για τον εαυτό του, είναι φανερό ότι θα μπει πιο εύκολα στη λογική της υγιεινής τροφής, γιατί δεν θα θέλει να τρώει τα δηλητήρια, που πριν με ελαφριά καρδιά χρησιμοποιούσε, επειδή παρήγαγε για την απρόσωπη αγορά.

Έτσι θα στραφεί πιο εύκολα προς την Οικολογική γεωργία (με τη μορφή των βιοκαλλιεργειών, της βιοδυναμικής καλλιέργειας ή της φυσικής και περμακουλτούρας). Επίσης πιο εύκολα θα αναδιαρθρώσει τις ανάγκες του και θα ξεφύγει απ’ τον καταναλωτισμό και τις εξωτερικές εισροές. Θα αναγκασθεί να επανέλθει σε είδη και ποικιλίες που δεν θα χρειάζονται χημική υποστήριξη, αλλά θα είναι δοκιμασμένες στην περιοχή, δηλ. στις ξεχασμένες ντόπιες ποικιλίες και ράτσες και θα ξεφύγει απ’ τα υβρίδια και απ’ τα γενετικά τροποποιημένα.

Και δεν θα παράγει μόνο αρκετά και υγιεινά προϊόντα με τον τρόπο που θα καλλιεργεί και θα αντιμετωπίζει το έδαφος και τα άλλα είδη ζωής. ‘Οντας αναγκασμένος να εξυγιάνει πρώτα -πρώτα το έδαφος και να φροντίζει να έχει όλο και περισσότερη οργανική ουσία, που είναι απαραίτητη για την παραγωγή του, θα συμβάλει αντικειμενικά και στη λύση για την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής. Το πώς το εξηγούμε στο κείμενό μας: Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή στο: http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/13

Η αειφόρος μικρής κλίμακας οικογενειακή γεωργία είναι εντάσεως εργασίας (άρα δημιουργεί πολύ περισσότερες θέσεις εργασίας από την μηχανοποιημένη γεωργία) και απαιτεί λίγα καύσιμα, αυτή θα συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό και στην «ψύξη» της γης.

Μια τέτοια ριζική αλλαγή των μεθόδων καλλιέργειας και εκτροφής καθώς και του τρόπου διατροφής μας θα απαιτήσει σαφώς θεμελιώδεις αλλαγές.  Οι τρέχουσες πολιτικές κατά των αγροτογεωργών, όπως οι νόμοι που ευνοούν την ιδιωτικοποίηση και την μονοπώληση των σπόρων και οι κανονισμοί για την προστασία των εταιρειών, οι οποίοι έχουν εξοντώσει τα παραδοσιακά συστήματα τροφίμων, θα έπρεπε να καταργηθούν. Οι υπάρχουσες τάσεις για αυξημένη συγκέντρωση της γης και για επέκταση της βιομηχανικής γεωργίας θα πρέπει να αντιστραφούν:

  • Εκατομμύρια γεωργών -αγροτικών κοινοτήτων θα πρέπει να αποκτήσουν τη δυνατότητα να κάνουν τις απαραίτητες αμειψισπορές, να οργανώνουν την αγρανάπαυση και να δημιουργούν βοσκότοπους, ώστε να μπορούν να επιστρέφουν στο έδαφος πάνω από 7 δισεκατομμύρια τόνους οργανικής ουσίας κάθε χρόνο.
  • Προώθηση υγιούς και βιώσιμης ενεργειακής πολιτικής. Αυτό περιλαμβάνει κατανάλωση λιγότερης ενέργειας, παραγωγή βιοαερίου και ηλιακής ενέργειας στα αγροκτήματα – και όχι σε μεγάλο βαθμό προώθηση της παραγωγής βιοντίζελ, όπως συμβαίνει σήμερα.
  • Εφαρμογή γεωργικών και εμπορικών πολιτικών σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο για την υποστήριξη της τοπικής παραγωγής- διανομής-αγοράς-κατανάλωσης τροφίμων με στόχο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτοδυναμία -αυτάρκεια. Αυτό περιλαμβάνει την απαγόρευση των επιδοτήσεων που οδηγούν σε ντάμπινγκ των φτηνών τροφίμων στις αγορές.
  • «Από-ανάπτυξη» στη παραγωγή κρέατος για μια ζωοεκτροφή στα πλαίσια ολοκληρωμένων αγροκτημάτων.
  • Εκπαίδευση αντίστοιχη των πολυλειτουργικών αγροτών και των νέων γενιών μέσα από την αντίστοιχη στροφή του εκπαιδευτικού συστήματος

Όλα τα προηγούμενα απαραίτητα μέτρα -με τα υφιστάμενα καθεστώτα διακυβέρνησης- θα χρειασθεί να παρθούν από τις κυβερνήσεις παντού.

Όμως η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των κυβερνήσεων είναι φορείς της ιδεολογίας της «ανάπτυξης» και προωθούν το συγκεκριμένο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που μας έχει φέρει μέχρι εδώ. Άρα δεν θα πρέπει να περιμένουμε και πολλά πράγματα από τους «από πάνω», εκτός και αν πιεσθούν από ένα παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα . Από μια στρατηγική συμμαχία των «από κάτω» ενάντια στη Μόλυνση, στον Καπιταλισμό και την Κλιματική Αλλαγή. Αυτή η στροφή θα εξασφαλισθεί μόνο αν οι «από κάτω» αποφασίσουν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους.

Με ποιο τρόπο; Αυτό είναι το ερώτημα που θα χρειασθεί να απαντηθεί στο επόμενο –όσο γίνεται πιο άμεσο-διάστημα.

Για τη χώρα μας, που το ζοφερό αύριο το βιώνουμε ήδη, μπορούμε να διατυπώσουμε πιο συγκεκριμένα βήματα για να αντιμετωπίσουμε την επερχόμενη διατροφική κρίση:

• Η «Αγροτική» γεωργία, οικο-γεωργία που θα ικανοποιεί τις βιοτικές ανάγκες της αλυσίδας: αγρότης-κοινότητα-δήμος-περιοχή-χώρα.

• Ο «Πολυλειτουργικός» αγρότης με ολοκληρωμένα αγροκτήματα με πολλά διαφορετικά είδη ζωντανών-ζωϊκών,φυτικών, με βελτιωμένο έδαφος και περιβάλλον, με ντόπια βιοποικιλότητα, με μεταποίηση-διάθεση προϊόντων με κοινοτίστικη αντίληψη για αναζωογόνηση της υπαίθρου και όχι για τις επιδοτήσεις.

• Η μετατροπή της χώρας σε ζώνη οικο-καλλιέργειας, ελεύθερης από μεταλλαγμένα, με πέρασμα από το χημικό τρόπο παραγωγής σε βιολογικό, βιοδυναμικό ή φυσικό τρόπο παραγωγής καθώς και της αεικαλλιέργειας (permacalture). Τα με τέτοιο τρόπο παραγόμενα προϊόντα θα έχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα και για τις εξαγωγές τους.

• Η λογική της υγιεινής τροφής(παραγωγή και για τον ίδιο και για την τοπική αγορά και όχι για την απρόσωπη αγορά).

• Αποφυγή των μεσαζόντων- σωστές και δίκαιες τιμές, με βιώσιμη παραγωγή της εγγύτητας για ικανοποίηση βιοτικών αναγκών μέσω της διανομής της εγγύτητας(μικρές διαδρομές από την παραγωγή στην κατανάλωση).

• Αναδιάρθρωση αναγκών- αντικαταναλωτισμός – μείωση εξωτερικών εισροών-ανθεκτικές ντόπιες ποικιλίες και ράτσες(ΠΟΠ, ΠΓΕ, κ.λ.π.). Αποκατάσταση του μεσογειακού διατροφικού μοντέλου με μείωση της κατανάλωσης κρέατος.

• Μεταποίηση των γεωργικών σε προϊόντα διατροφής και ένδυσης(π.χ. ανασύσταση κλωστοϋφαντουργείων, που σήμερα έχουν μετακομίσει σε γειτονικές χώρες χαμηλού εργατικού κόστους,  ανασύσταση της βιομηχανίας ζάχαρης).

• Εξοικονόμιση και αυτοπαραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ εγκαθιστώντας στα υπόστεγα, στις αποθήκες, στα σπίτια κ.λπ. μικρά αποκεντρωμένα συστήματα.

• Αγροτουρισμός(ταυτόχρονα ξενοδόχοι, μάγειροι, κ.λ.π). Κατάργηση λεηλασίας θάλασσας από τα μεγάλα αλιευτικά, αναζωογόνηση με την παράκτια αλιεία.

• Αναβλάστηση δασών, σταμάτημα ερημοποίησης, αποκατατάσταση άγριας φύσης, ποταμών λιμνών παραλιών, αναζωογόνηση εδαφών αποκαθιστώντας την οργανική ύλη και τον εδαφολογικό άνθρακα, ώστε να απορροφήσουμε τα επόμενα χρόνια τη περίσσια του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας(αιτία για τη κλιματική αλλαγή-καταστροφή που έρχεται αν δεν το κάνουμε).

• Ομάδες-συνεταιρισμοί νέας μορφής(με άμεση δημοκρατία στα πλαίσιά τους), κολεκτιβίστικες δομές αγροτικής παραγωγής, «διευρυμένες» οικογένειες, οικοκοινότητες(κοινό ταμείο), εναλλακτικά δίκτυα διανομής, συνεταιρισμοί παραγωγοκαταναλωτών, «καλάθια» και μικρά συνεταιριστικά μαγαζιά, συνεργασία με  κινήματα καταναλωτών για «κοινωνικά στηριζόμενη γεωργία».

• Δίκτυα διανομής και ανταλλαγής προϊόντων-υπηρεσιών με τοπικά νομίσματα ή αχρήματα.

• Διάθεση δημόσιας και δημοτικής γης σε νέους αγρότες και ομάδες ανέργων για μετεγκατάσταση. Καταλήψεις κρατικής και εκκλησιαστικής γης από κινήματα ανέργων-σε περίπτωση που δεν τους διατίθεται- για προσπάθεια αυτοαξιοποίησης της παραγωγικής τους δυνατότητας-εγκατάσταση σε παρατημένα χωριά.

• Καλλιέργεια αστικής και περιαστικής δημοτικής γης –δημοτικοί λαχανόκηποι από κινήματα γειτονιάς, από συνταξιούχους ή «καλλιεργητές του σαβατοκύριακου» και του «ελεύθερου χρόνου».

• Εσωτερική αντίστροφη μετανάστευση(όχι εξωτερική στην οποία στρέφονται πολλοί άνεργοι νέοι σήμερα) με συλλογικές μετεγκαταστάσεις ανέργων νέων των πόλεων στην περιφέρεια, σε χώρους αυτοπαραγωγής και αυτοδιαχείρισης.

• Το σημερινό 9-10% των ελλήνων αγροτών δεν μπορούν να θρέψουν το υπόλοιπο 90% με υγιεινά προϊόντα διατροφής. Για την αυτάρκεια θα χρειασθεί να ασχοληθούν περισσότεροι με τη γεωργία. Περισσότερα για την επιστροφή στη γεωργία στο: http://www.topikopoiisi.com/3/post/2012/09/34.html

Κοινωνικοποίηση –τοπικοποίηση του αγροτοδιατροφικού τομέα, και όχι εταιριοποίησή του(πράγμα που επιδιώκεται από την Ε.Ε). Μόνο τότε ο τομέας θα αναδειχθεί σαν κινητήρας που θα βγάλει τη χώρα από το σημερινό αδιέξοδο.

Όλες οι προηγούμενες προτάσεις δε θα πρέπει να περιμένουμε να τις υλοποιήσει η σημερινή κυβέρνηση των «μνημονίων», ούτε πιθανά μια αυριανή κυβέρνηση της αριστεράς. Μπορούν να υλοποιηθούν από τώρα, από τους «από κάτω» της ελληνικής κοινωνίας, αρκεί να αποφασίσουν να παρατήσουν την «γκρίνια», να βγουν από την σημερινή τους «απάθεια» και να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.

Τα 3000 κοινοτικά εγχειρήματα της κοινωνικής και αλληλέγγυας συνεργατικής οικονομίας που έχουν δημιουργηθεί τελευταία στη χώρα, δείχνουν ότι κάτι άρχισε να κινείται. Αυτά πρέπει να στηριχθούν από όλους και ιδίως από τους νέους και άνεργους –που δεν θα πρέπει να επιλέγουν τη φυγή προς το εξωτερικό-και να επεκταθούν σε όλα τα επίπεδα.

Γιώργος Κολέμπας

*Άρθρο δημοσιευμένο στα πλαίσια της έρευνας για τις αιτίες και τις λύσεις της κρίσης.

[1] Για τις αιτίες που εξαφανίζονται οι μέλισσες διαβάστε την ανάρτησή μας: http://topikopoiisi.blogspot.de/2010/12/blog-post_14.html

Πορεία στο μέλλον. Του Γιάννη Μακριδάκη

Είναι πλέον απολύτως ξεκάθαρο για όποιον έχει την στοιχειώδη ικανότητα να αντιλαμβάνεται και να κατανοεί τον κόσμο, ότι έχουμε τα εξής δεδομένα:

1. Η άκρατη και ολοένα αυξανόμενη με φρενήρεις ρυθμούς παγκόσμια κατανάλωση φυσικών πόρων οδηγεί στην απομύζηση του γενικού συνόλου – οικοσυστήματος από το μερικό σύνολο – χρηματοοικονομικό σύστημα με καταστροφικές συνέπειες για την ανθρωπότητα και τα άλλα πλάσματα ήδη και καταστροφικότερες στο εγγύς μέλλον

2. Οι κυβερνήσεις των χωρών που ανήκουν στον “πολιτισμένο” δυτικό κόσμο ασκούν στον βωμό του χρήματος και της “ανάπτυξης” του γιγαντισμού ακραίες πολιτικές, οι οποίες επιταχύνουν τις εξελίξεις προς την προαναφερθείσα κατεύθυνση, ενώ και άλλες χώρες, οι μέχρι πρότινος “υπανάπτυκτες” σύμφωνα με τον ορισμό της συστημικής ανάπτυξης, βαδίζουν κι αυτές πια στον ίδιο δρόμο με αποτέλεσμα την δημιουργία καταναλωτών – απομυζητών του πλανήτη σε ποσοστό πλέον του 70% της ανθρωπότητας.

3. Ένα μεγάλο και ολοένα αυξανόμενο ποσοστό ανθρώπων παγκοσμίως έχουν ήδη κατανοήσει και νιώσει το πρόβλημα, έχουν ήδη κατανοήσει και νιώσει ότι ο καταναλωτισμός αποτελεί πριόνισμα του κλαδιού επί του οποίου κάθονται και ότι έχει άμεσες και καταστροφικές συνέπειες για την υγεία και την ζωή τους αφενός και για το μέλλον των παιδιών τους και όλων των όντων του οικοσυστήματος αφετέρου. Έτσι οι άνθρωποι αυτοί, εν μέσω της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης που δρα καταλυτικά, έχουν ήδη αλλάξει ή βρίσκονται σε στάδιο αλλαγής της θεώρησής τους για τη ζωή και της καθημερινότητάς τους αναζητώντας την ηπιότητα, την μη επέμβαση, την καθαρότητα, την πνευματική και σωματική άσκηση και φιλοσοφική αναζήτηση, την φυσική καλλιέργεια, διατροφή, ζωή και εν γένει κάθε τι που πηγάζει εκ του φυσικού εαυτού τους και εκ της φύσης γύρω τους, δίχως καμία ανθρώπινη επέμβαση και επεξεργασία. Ήδη οι δυτικές κοινωνίες που έφθασαν στην κορυφή της καταναλωτικής ύβρης και είδαν τον χάρο με τα μάτια τους, αριθμούν εκατομμύρια ανθρώπους που πρεσβεύουν την αλλαγή με την ίδια τους την καθημερινή διαβίωση.

Αν εστιάσουμε στην Ελλάδα, όλα τα παραπάνω μεταφράζονται με τρόπο που δείχνει σαφώς το πολιτικό πρόβλημα και συνεπώς το αδιέξοδο στο οποίο οδεύει η χώρα αν δεν επέλθει αλλαγή κατεύθυνσης-πολιτικής.

Στη χώρα μας λοιπόν, όλα ανεξαιρέτως τα υφιστάμενα πολιτικά κόμματα κινούνται αποκλειστικά εντός των ορίων του χρηματοοικονομικού συστήματος, δίχως όχι να το αμφισβητούν αλλά ούτε καν να δείχνουν ικανότητα στοχασμού και μιας κάποιας πολιτικής δράσης πέραν και έξω από αυτό. Τα δεξιά και ακροδεξιά κόμματα, τα εντός και εκτός κυβέρνησης έχουν, όπως ανέκαθεν είχαν, ξεκάθαρες κοντόφθαλμες και καταστροφικές πολιτικές ιδιώτευσης, που αποσκοπούν μονάχα στην εξυπηρέτηση του συστήματος (μέσω της πλήρους εκποίησης του φυσικού πλούτου και των ανθρώπων της χώρας στις Αγορές στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο), ενώ τα “αριστερά” κόμματα της αξιωματικής και της άλλης αντιπολίτευσης αδυνατούν, ακόμη και σε επίπεδο λόγου και σκέψης, να ξεφύγουν από τις ράγες του παγκόσμιου καταναλωτισμού και κινούνται κι αυτά εντός των ορίων και των επιταγών αυτού, αρκούμενα σε ανεδαφικές υποσχέσεις, όπως την με διάφορους ασαφείς τρόπους προσπάθεια αλλαγής προσωπείου του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού καθεστώτος προς το ανθρωπινότερο και προς το φυσικότερο!

Η Ελλάδα ως χώρα του δυτικού “πολιτισμένου” κόσμου, η οποία βιώνει την χρηματοοικονομική κρίση εδώ και χρόνια πολύ σκληρά, θα έπρεπε ήδη να έχει αναπτύξει και παρουσιάσει στο εσωτερικό της αλλά και στο πολιτικό σκηνικό της παγκόσμιας κοινότητας την τάση των ανθρώπων που ήδη αντιλαμβάνονται το δομικό πρόβλημα του καταναλωτισμού, το οποίο δεν είναι άλλο από την αδυναμία του οικοσυστήματος να αναπληρώνει τους φυσικούς πόρους που καταναλώνει – απομυζεί η ανθρωπότητα των καταναλωτών. Θα έπρεπε ήδη να έχει αναδείξει το ελληνικό πολιτικό σκηνικό ανθρώπους και κόμματα που έχουν ξεφύγει από την ομηρεία του χρήματος και των αγορών, που πρεσβεύουν την υπεράσπιση του οικοσυστήματος και όχι πλέον του χρηματοοικονομικού συστήματος, ανθρώπων και πολιτικών σχηματισμών που εκφέρουν σύγχρονο λόγο, οικουμενικό, με στόχο την αλλαγή πορείας της ανθρωπότητας από την επίθεση και την πλήρη κατανάλωση του πλανήτη προς την συνεργασία μαζί του, την μη επέμβαση, την αναπλήρωση των πόρων του, από τον γιγαντισμό προς την σμίκρυνση, από την “ανάπτυξη” της καταστροφής προς την αποανάπτυξη, από τον μάταιο υλισμό προς την φιλοσοφία της ζωής, από την κατανάλωση δίχως αναπλήρωση προς την αρετή της λιτότητας και από τον “άνθρωπο” – καταναλωτή – αριθμημένο και αναλώσιμο γρανάζι προς τον άνθρωπο – φυσικό ον – κρίκο της αλυσίδας της ζωής.

Στην Ελλάδα θα έπρεπε ήδη να έχει ξεπηδήσει ο πολιτικός φορέας που εκφράζει όλους τους νέους και μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους οι οποίοι έχουν κάνει την προσωπική τους επανάσταση κατά τη διάρκεια αυτών των ετών της κρίσης, έχουν αλλάξει τον εαυτό τους και το τοπίο γύρω τους και οι οποίοι καταθέτουν εμπράκτως την μόνη πρόταση για το μέλλον της χώρας και γενικά της ανθρωπότητας.

Το ότι δεν έχει ακόμη ξεπηδήσει αυτός ο πολιτικός φορέας οφείλεται αφενός στην παραδοσιακή φιλαυτία των δεξιών, κυρίως όμως στην ομηρεία και τον εγκλωβισμό των αριστερών εντός του συστήματος.

Οι συνθήκες όμως ωριμάζουν ταχύτατα και η οικουμενική σκέψη, όπως ήδη φαίνεται από το πλήθος των ανθρώπων – πρώην καταναλωτών παγκοσμίως, που έχουν ήδη αλλάξει την οπτική και την ζωή τους, δεν θα αργήσει να βρει πολιτικούς εκφραστές στην ανθρωπότητα οπότε και στην Ελλάδα.

http://yiannismakridakis.gr/

Ζουν 120 χρόνια

Η ΦΥΛΗ ΧΟΥΝΖΑ ΖΕΙ ΧΩΡΙΣ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΣΑΚΩΜΟΥΣ ΣΕ ΚΟΙΛΑΔΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΠΑΚΙΣΤΑΝ – ΙΝΔΙΑ

Στα 40 μοιάζουν κοριτσάκια

Ζουν 120 χρόνια, αρρωσταίνουν σπάνια και οι γυναίκες της φυλής στα 40 τους μοιάζουν κοριτσάκια και στα 65 τους κάνουν παιδιά. Οι Χούνζα ζουν σε μια κοιλάδα που φέρει το ίδιο όνομα κάπου ανάμεσα σε Ινδία και Πακιστάν και αποτελούν το βασικό αντικείμενο πλήθους ερευνών ακριβώς εξαιτίας της θαυμαστής καλοζωίας και μακροζωίας τους.

Μπορεί να είναι και 65 χρόνων αφού τότε αρχίζουν να γεννούν

Μπορεί να είναι και 65 χρόνων αφού τότε αρχίζουν να γεννούν Οι Χούνζα, που έχουν καυκάσια χαρακτηριστικά, είναι όλοι τους άνθρωποι με μεγάλες δόσεις ενέργειας, κινούνται πολύ εξαιτίας εργασιών στη φύση και πιστεύουν μάλιστα ότι η συνεχής κίνηση είναι πηγή θετικής ενέργειας. Δεν αγχώνονται και σπάνια μαλώνουν μεταξύ τους. Είναι όμως άραγε αυτός ο λόγος της ασυνήθιστης μακροζωίας τους; Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν πως ναι, άλλοι πως όχι, και πως το μυστικό της καλής υγείας και μακροζωίας τους βασίζεται στη διατροφή τους.

Σύμφωνα με έρευνα ενός γιατρού από τη Σκοτία, του Ρόμπερτ Μακάρισον, η αιτία της μακροζωίας των Χούνζα φαίνεται να είναι η διατροφή τους. Το καλοκαίρι τρώνε φρούτα και ωμά λαχανικά, το χειμώνα αποξηραμένα βερίκοκα, βλαστωμένους σπόρους (φύτρα) και τυρί από πρόβειο γάλα. Σε γενικές γραμμές η διατροφή τους δεν περιλαμβάνει πολλές πρωτεΐνες και δεν λαμβάνουν περισσότερες από 2.000 θερμίδες καθημερινά. Μαγειρεύουν με ελάχιστο αλάτι και όλες οι τροφές τους είναι φυσικές, χωρίς πρόσθετα συντηρητικά.

Το κλίμα δεν φαίνεται να επηρεάζει ιδιαίτερα τη μακροζωία τους, αφού σε γειτονικά χωριά οι άνθρωποι που ζουν κάτω από τις ίδες κλιματικές συνθήκες δεν φτάνουν τις ηλικιακές «επιδόσεις» των Χούνζα και επίσης υποφέρουν από πολλές ασθένειες άγνωστες στη δική τους κοινωνία.

Πέραν της δίαιτας, ένας τρόπος ζωής βασισμένος στην πολλή κίνηση και την πολλή δουλειά, χωρίς καθόλου άγχος, φαίνεται να ευνοεί επίσης τους δείκτες ευημερίας αυτής της ιδιαίτερης φυλής. Ενα άλλο επίσης σημαντικό στοιχείο είναι το ταμπεραμέντο τους: οι Χούνζα δεν μαλώνουν μεταξύ τους, δεν εκνευρίζονται με τίποτα και έχουν μάθει να διαχειρίζονται τις αντιξοότητες.

(Πηγές: La Vanguardia, EuropaPress)

Χάρη κάνατε στις γυναίκες κύριε Κακλαμάνη;

Μάλλον όσοι έχουν τα μυαλά του Κακλαμάνη θέλουν να φαντασιώνονται ακόμα και σήμερα γυναίκες στην κουζίνα… αλλά δεν θα διαγράψουν και την ιστορία όλων των γυναικών και τα κινήματά τους και τους αγώνες τους πολύ πριν το ’74.

Ή μήπως χάρη έκανε το ΠΑΣΟΚ που έβαλε γυναίκες στη βουλή, δηλαδή τις πήρε κατευθείαν από την κουζίνα και τις έκανε βουλευτίνες; Ή μήπως δεν έκαναν αγώνες επί αγώνων οι γυναίκες για να κατακτήσουν και να απαιτήσουν αυτό το δικαίωμα, και τους το χάρισαν τα όποια κόμματα;

Αμ, «Δεν έγινε ποτέ κανένα μαζικό κίνημα στην Ιστορία, χωρίς τη συμμετοχή των γυναικών» κυρ Κακλαμάνη μας…  http://tvxs.gr/news/istoria/gynaikes-enantia-ston-fasismo-tis-tasoylas-berbenioti

Λίγη ιστορία να διαβάσει κανείς καταλαβαίνει πώς οι γυναίκες κατέκτησαν και απαίτησαν τη θέση τους στην κοινωνία και στην πολιτική. Με αίμα. Και συνεχίζουν να το κάνουν ακόμα και σήμερα, που αναγκάζονται π.χ. να πληρώνονται λιγότερο από τους άντρες πανευρωπαϊκά (υπάρχει και έρευνα να ξεστραβωθείτε), κλπ.

Θέλετε να μιλήσουμε και για τις αγωνίστριες της Αντίστασης, πολύ νωρίτερα, ή για εκείνες του αντιδικτατορικού αγώνα, ή και για τις μετανάστριες π.χ. στις …Γερμανίες, ή π.χ. από τη Σμύρνη; Ή να θυμηθούμε τις εργάτριες και τις αγρότισσες από το πάλαι ποτέ…; (Μη φτάσουμε στην Μπουμπουλίνα και στην Μαυρογένους, γιατί μπορεί να ακούσουμε ότι ήταν και εντελώς  μεμονωμένες περιπτώσεις).

Θέλετε επιπλέον να πούμε και προσωπικά παραδείγματα, που όλοι θα είχαν να αφηγηθούν; Από το 1969 π.χ. η μάνα μου μεγάλωνε 3 παιδιά μόνη της, εργαζόμενη σε δυο και τρεις δουλειές και συγχρόνως ήταν στο Προεδρείο των Πολυτέκνων και έκανε αγώνες με αποτέλεσμα, και παράλληλα, βέβαια, ήταν και στην κουζίνα!

Κι αυτά είναι μερικά από πλήθος άλλα προσωπικά ή κοινωνικά και πολιτικά, ιστορικά ή όχι παραδείγματα και μόνο για την Ελλάδα.

Αντιθέτως, όποιοι κρατούσαν διακαώς τις γυναίκες μόνο στην κουζίνα (που κι αυτό δεν σημαίνει ότι το πνευματικό τους επίπεδο ωχριούσε μπροστά σ’ εκείνους που δραστηριοποιούνταν εκτός αυτής ούτε και πως δεν ήταν σημαντικό και μόνο αυτό που έκαναν για την κοινωνία) προφανώς είχαν τη σημερινή νοοτοροπία του κ. Κακλαμάνη.

Αλλά επειδή οι γυναίκες αναγκάζονταν μια ζωή να είναι ΚΑΙ στην κουζίνα για να φροντίζουν ενίοτε… ενήλικες – άντρες – αναξιοπαθούντες στην αυτοεξυπηρέτηση, δεν πάει να πει ότι δεν έκαναν και πολλά άλλα επιπλέον, που δεν είναι ούτε ήταν άξιοι πολλοί άντρες για να τα κάνουν.

Γι’ αυτό ας πει ο κ. Κακλαμάνης (και κάθε Κακλαμάνης) κανένα ευχαριστώ (και κανένα συγγνώμη) στις γυναίκες αυτές που κατάφεραν ουσιαστικότερο – σημαντικότερο έργο από τον ίδιο, αντί να τολμάει να ξεστομίζει απαξιωτικά σεξιστικά σχόλια στον 21ο αιώνα και να απαιτεί την ευγνωμοσύνη τους!

Διότι και αυτού του τύπου ο αντρικός πολιτικός «πολιτισμός» είναι που μας έφτασε εδώ που μας έφτασε, που θεωρεί δική του επιτυχία και …χάρη και ευεργεσία και (πάντα!) προστασία προς το …αδύνατο φύλο, το να του αποδίδονται τα αναφαίρετα δικαιώματά του (όπως και σε κάθε αδυνατότερο άνθρωπο προφανώς…).

Αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση χάρη μάς έκαναν οι γυναίκες που μπήκαν στην πολιτική (διότι αυτές οι ίδιες έκαναν επανάσταση κι όχι τα κόμματά τους γι’ αυτές – και γίναν χίλια κομμάτια για να το καταφέρουν) μέσω οποιουδήποτε κομματικού φορέα κύριε Κακλαμάνη και όχι το αντίθετο.

Και χάρη μάς κάνουν και όσοι άλλοι «αδυνατότεροι» καταφέρνουν να κάνουν οτιδήποτε ανάλογο, με οποιονδήποτε τρόπο, όχι μόνο από την κουζίνα αλλά και από τα πεζοδρόμια που τους έχετε ρίξει εσείς και οι όμοιοί σας.-

Κρυσταλία Πατούλη


Δείτε επίσης:

Φόβοι επισιτιστικού κραχ

episitistiko krax«Ακριβώς εκείνη τη στιγμή που οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα αυξηθούν κατακόρυφα, οι τιμές των τροφίμων θα ακολουθήσουν μία έντονη ανοδική πορεία – ενώ η παραγωγή τους ακριβώς την αντίθετη, οδηγώντας τους ανθρώπους στην απόγνωση» analyst.gr



«[…] Το αδιέξοδο στο οποίο μας οδηγεί ο καταναλωτισμός που μας ορίζει, η καταστροφή στην οποίαν οδηγούμαστε με την ευθύνη όλων μας και κυρίως των (ακροδεξιών συνήθως) κυβερνήσεων – ανδρικέλων υποχειρίων του φιλελευθερισμού των Αγορών, τις οποίες φυσικά συντηρούμε εμείς ατομικά, με την καθημερινή μας καταναλωτική διαβίωση, είναι προ των πυλών.

Η ευθύνη όμως και των “αριστερών”, αυτών δηλαδή που αποτελούν την συστημική, την χρηματοοικονομική αριστερά, αυτών που δεν βλέπουν μπροστά, στο άμεσο μέλλον το αδιέξοδο της ανθρωπότητας αλλά μιλούν και αυτοί με όρους του υπάρχοντος συστήματος της ύβρης, πρεσβεύουν το τέλος της λιτότητας και μιλούν για ανάπτυξη, εγκλωβισμένοι καθώς είναι στην ίδια και απαράλλαχτη αποτυχημένη και καταστροφική συνταγή της απομύζησης των φυσικών πόρων του πλανήτη, ως γεννημένοι πολιτικά εντός του ίδιου αυτού συστήματος που καταρρέει και απολύτως οριζόμενοι από αυτό, αποδεχόμενοι τους ορισμούς και τα “ιδανικά” του, είναι εξίσου μεγάλη με αυτή των ακροδεξιών κυβερνητικών ανδρικέλων, ίσως και μεγαλύτερη λόγω του ότι δεν δίνουν ελπίδα αντιστροφής της κατάστασης υποστηρίζοντας έτσι και αυτοί την υπάρχουσα.

Διαβάστε το άρθρο εδώ  […]» Γιάννης Μακριδάκης

(yiannismakridakis.gr)

Παρέμβαση Δ. Κατσικάρη στη συναυλία – σκάνδαλο του Φεστιβάλ Φιστικιού

 

 
Από την ώρα που αναδείξαμε το θέμα της σκανδαλώδους ανάθεσης της κεντρικής συναυλίας του Φεστιβάλ Φιστικιού από την Περιφέρεια στο σχήμα του κ. Κατοπόδη  δεχτήκαμε «πιέσεις» να αφήσουμε το θέμα να περάσει. Στη λογική του «ό,τι έγινε έγινε», «υπογράφτηκε από την πρώην Περιφέρεια κι όχι τη σημερινή», «του χρόνου σας υποσχόμαστε καλύτερα» και τα λοιπά. 
Φυσικά, δε μας αρκούσαν ως επιχειρήματα για την κραυγαλέα υποβάθμιση της κορυφαίας αυτής γιορτής του νησιού – γιατί θεωρούμε υποβάθμιση να είναι η συναυλιακή προσφορά της Περιφέρειας στην Αίγινα μια ανάλογη συναυλία και μάλιστα στην τιμή των 12.000 ευρώ συνολικά. 
Γι’ αυτό μέσω της  Κρυσταλίας Πατούλη ήρθαμε σε επαφή με την Νέα Περιφερειάρχη Ρένα Δούρου, περιμένοντας μια επίσημη απάντηση για το αν μπορούν να αλλάξουν αυτά τα δεδομένα, ενώ παράλληλα η Κ. Πατούλη επικοινώνησε επιπλέον και με καταξιωμένους καλλιτέχνες με σκοπό την  γνώμη τους πάνω σε μία υποθετική συμμετοχή τους στο εν λόγω φεστιβάλ, όπου όλοι απάντησαν ότι ναι μεν θα τους ενδιέφερε να λάμβαναν μέρος αλλά όχι με τόσο μεγάλη αμοιβή! 
Στη συνέχεια, αναμένοντας την απάντηση της Νέας Περιφέρειας, λάβαμε σήμερα το πρωί από τον πρώην αντιπεριφερειάρχη κ. Κατσικάρη το παρακάτω διευκρινιστικό για την υπόθεση ηλεκτρονικό μήνυμα, το οποίο με την άδειά του, δημοσιεύουμε:

Αγαπητή κυρία Τράπαλη,
 
Διάβασα το κείμενό σας για την συναυλιακή «προσφορά» της Περιφέρειας, την τελευταία μέρα της θητείας μας (!) στο Φεστιβάλ Φιστικιού της Αίγινας και… συμφωνώ μαζί σας.
Διευκρινίζω όμως, έτσι για την ιστορία,  τα εξής, για να ξέρετε όλη την αλήθεια, από πρώτο χέρι -η μόνη εσείς- αφού ποτέ δεν μίλησα σε κανέναν, ούτε με ρώτησε κανείς:
1. Μέσα σε πολύ σφιχτές προθεσμίες -και από την πλευρά μου με απόλυτο σεβασμό στη νέα Περιφερειακή αρχή- προσπάθησα να πραγματοποιήσω μερικές εκδηλώσεις, για να ανταποκριθώ στις θεσμοθετημένες συμμετοχές μας, θέτοντας κάποιους όρους ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ -κατά την άποψή μου φυσικά και σύμφωνα με τα προηγούμενα χρόνια.
2. Αυτό επετεύχθη, εν μέσω θέρους, στην Ύδρα με συναυλία του Χρήστου Νικολόπουλου, στα ΣΑΛΑΜΙΝΙΑ με θεατρική παράσταση του Κώστα Βουτσά και για την ιστορική ΑΡΜΑΤΑ των Σπετσών, όπου έκλεισα τον Παντελή Θαλασσινό.
3. Δυστυχώς, στη διαδικασία για την Αίγινα (για την οποία προσπάθησα όπως και στις Σπέτσες για να παραδώσω ένα πολιτιστικό γεγονός στον φίλο μου τον Τάκη Χατζηπέρο -παρότι έφευγα και μπορούσα να μην το κάνω, αλλά το θεωρούσα χρέος μου και προς αυτόν και προς το νησί να το κάνω)- η διαδικασία δεν εξελίχθηκε σύμφωνα με τους ποιοτικούς όρους που είχα θέσει και που ταίριαζαν στο θεσμό και στις προηγούμενες πετυχημένες, πιστεύω, εκδηλώσεις μας (Μικρούτσικος – Νικολόπουλος)…
4. Σας εκμυστηρεύομαι ότι η επιλογή μου, ήταν ο Μανόλης Μητσιάς, ο οποίος τελικά, δυστυχώς, εκ λάθους, δεν κατέθεσε την προσφορά του ! Έτσι, ο διαγωνισμός κατέστη άγονος, με δική μου εντολή, γιατί, θεωρούσα ότι δεν ικανοποιούνται οι ΠΟΙΟΤΙΚΟΙ όροι που θέλαμε, για σημαντικό καλλιτεχνικό σχήμα.
5. Μετά την διαδικασία – παράδοση που έγινε τη Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου, πληροφορήθηκα έκπληκτος ότι το μεσημέρι της Παρασκευής, η συνάδελφος Λιλιίκα Βασιλάκου, Αντιπεριφερειάρχης Οικονομικών….. ανακάλεσε την απόφαση, κατόπιν παρακλήσεως του κ. Χατζηπέρου για να γίνει η συναυλία με το σχήμα που εγώ είχα αποκλείσει!
Σας διαβεβαιώ ότι εγώ με αυτήν την απόφαση δεν έχω καμιά σχέση και είμαι ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΑ ΑΝΤΙΘΕΤΟΣ.
Και, επίσης… ΔΕΝ ΡΩΤΗΘΗΚΑ, δεν ενημερώθηκα καν και πολύ λυπάμαι, γι’ αυτό σπεύδω να το ξεκαθαρίσω για να είμαι εντάξει, τουλάχιστον με εσάς που γράψατε με ενδιαφέρον το κείμενο που διάβασα μόλις.
Δεν ήθελα να ασχοληθώ, παρέδωσα τη σκυτάλη με όλη μου την αγάπη και τις ευχές στον κ. Χατζηπέρο, αλλά οφείλω τουλάχιστον να σας ενημερώσω για την ΑΛΗΘΕΙΑ και τη δική μου θέση για όσα συνέβησαν.
 
Σας χαιρετώ,
 
με τις καλύτερες ευχές για εσάς προσωπικά και την ωραία ιστοσελίδα σας που παλεύει για μια καλύτερη Αίγινα.

 
 

«Η πολιτική δεν είναι ηθική» γι΄αυτό «ο πολίτης πρέπει να ελέγχει την εξουσία του»

politiki_ithiki_elegxos exousias

Επειδή «η πολιτική δεν είναι ηθική»(1) γι’ αυτό και σε κάθε υποτιθέμενη Δημο-κρατία, ο πολίτης πρέπει «να ελέγχει την εξουσία του»(2)

***

(1) Βασίλης Ραφαηλίδης: Η πολιτική δεν είναι ηθική

«[…] Ο λαός ποτέ δεν θα μάθει ότι η ηθική αφορά μόνο άτομα και ποτέ ομάδες ανθρώπων ή κράτη.

Οι λαοί και τα κράτη τους, πάντα και σ’ όλες τις περιπτώσεις, δρουν βάσει του συμφέροντος, έστω κι αν αυτό πάει κόντρα στο συμφέρον των πάντων.

Αυτό είναι νόμος στην ιστορία. Που ποτέ δεν ηθικολογεί, αν και οι δημαγωγοί πάντα εκμεταλλεύονται την ηθική για να «πείσουν» το λαό να τους υποστηρίξει τουλάχιστον ηθικά, προκειμένου να δράσουν πάντα ανήθικα, δηλαδή άσχετα απ’ τους κανόνες της ηθικής.

Που, το ξαναλέμε γιατί είναι ανάγκη να γίνει νοητό, είναι μια απολύτως εξατομικευμένη υπόθεση, που ποτέ δεν μετράει στην πολιτική, παρόλο που οι δημαγωγοί προσπαθούν να μας πείσουν πως αυτή και μόνο αυτή μετράει πάντα και σ’ όλες τις περιπτώσεις. […]»

(Απόσπασμα από το βιβλίο του Βασίλη Ραφαηλίδης, Ιστορία (κωμικοτραγική) του νεοελληνικού κράτους 1830-1974, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2010, κεφάλαιο 6.Η πολιτική δεν είναι ηθική, σελ. 85)

***

(2) Αφροδίτη Μάνου: Ο Έλληνας πρέπει να μάθει να ελέγχει την εξουσία του!

« […] ο Έλληνας, θα πρέπει πια, να μάθει να ελέγχει την εξουσία του! Δεν γίνεται! Όποιος έχει το μέλι στα δάχτυλά του, το γλύφει και θα το γλύφει. Εάν, λοιπόν, δεν βρεθεί ένας τρόπος, που να κατοχυρωθεί συνταγματικά ο έλεγχος της εξουσίας, ένας τρόπος δηλαδή, όπου θα μπορεί να ελέγχεται η εξουσία από τους πολίτες, δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα! […]»

(Απόσπασμα από την απάντηση της Αφροδίτης Μάνου, στο ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;» της ακτιβιστικής Έρευνας για την Κρίση)

 

Περικλής Κοροβέσης: Άμα είσαι ζωντανός δημιουργείς. Άμα είσαι νεκρός καταναλώνεις…

 

[…] Πρέπει λοιπόν να ψάξουμε μέσα στον εαυτό μας και να βρούμε αυτή τη δύναμη που θα μας επιτρέψει να είμαστε ζωντανοί. Άμα είσαι ζωντανός δημιουργείς. Άμα είσαι νεκρός καταναλώνεις. […] Ο συγγραφέας, δημοσιογράφος, πολιτικός ακτιβιστής και εμβληματική μορφή του αντιδικτατορικού αγώνα Περικλής Κοροβέσης , μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη  με αφορμή την ιστορία του εγκλεισμού του στις φυλακές της Αίγινας κατά την περίοδο της χούντας.

Κρ.Π.: Τι προηγήθηκε μέχρι να σας κλείσουν στις φυλακές της Αίγινας;

Π.Κ.: Όταν έγινε η χούντα, δεν μπορούσα φυσικά να προσαρμοστώ στη νέα κατάσταση. Έπρεπε να συνεχίσω τη ζωή μου με τις ιδέες μου, με τις συνήθειές μου, τις δράσεις μου, κλπ., κι αυτό κατέληγε σ’ έναν πολιτικό αγώνα τελικά.

Κι αυτός ο πολιτικός αγώνας εκφράστηκε μέσα από το Πατριωτικό Μέτωπο. Αν και το Πατριωτικό Μέτωπο, δεν ήταν όπως μας είχανε πει… Δηλαδή, εμείς πιστεύαμε ότι δεν είχε καμία σχέση με τη Σοβιετική Ένωση, αλλά τελικά είχε. Τέλος πάντων… αυτά είναι για την ιστορία.

Οπότε, ακολουθεί η γνωστή διαδικασία: Ασφάλεια, βασανιστήρια, και καταλήγουμε στις φυλακές Αβέρωφ ( οι οποίες ήταν εκεί που είναι τώρα η ΓΑΔΑ και είναι ένα έγκλημα που γκρεμίσανε αυτές τις φυλακές, γιατί είναι η ιστορική μνήμη της πόλης), όπου εκεί έκαναν μία κατανομή των φυλακισμένων, δηλαδή να βρουν που υπήρχαν θέσεις σε φυλακές για να μας στείλουν.

Κατόπιν μια ωραία πρωία χωρίς να μας έχουν προετοιμάσει, μας λένε, σηκωθείτε, φεύγετε, μας φορτώνουν σε κάτι κλούβες και μας πάνε στο Μεταγωγών του Πειραιώς (το οποίο κι αυτό θα έπρεπε να είναι διατηρητέος χώρος, αλλά δεν ξέρω τι το έχουν κάνει). Εκεί περιμέναμε, πάλι, χωρίς να ξέρουμε που θα μας πάνε.

Είχε έρθει και ο πατέρας μου για επισκεπτήριο εκεί στο Μεταγωγών, αλλά δεν τον αφήσανε να με δει. Εκείνος όμως την έστησε κάπου απ’ έξω και παρακολουθούσε μαζί με άλλους γονείς, όπως του Ραφαηλίδη, δημιουργώντας συγχρόνως ένα είδος πολιτοφυλακής για να μας προσέχουνε.

Κάποια στιγμή λοιπόν πάλι μας ξαναφορτώνουνε… Ρωτάμε, πού θα μας πάτε; Δε μας λέγανε… Μόνο όταν μπήκαμε στο καράβι, καταλάβαμε ότι πάμε για Αίγινα.

Μέσα στο καράβι μπαίνουν και οι γονείς, από απόσταση βέβαια γιατί δεν επιτρεπόταν να μας μιλάνε.

Στη διαδρομή, είχαμε το δικαίωμα να πάρουμε κανέναν καφέ, κανένα τσάι, κάτι τέτοιο. Έλα, όμως, που εκεί στο κυλικείο ήταν ένας συμμαθητής μου, ο οποίος μού γέμιζε, μισό κονιάκ – μισό καφέ… κι επειδή απαγορευόταν το αλκοόλ, λέω στα άλλα παιδιά με τρόπο, όποιος θέλει …ενισχυμένο καφέ, έχουμε τα μέσα εδώ πέρα…

Κάπου εκεί έρχεται μια κοπέλα και μου λέει «Στο Δημήτρη το Βλάχο που είναι μέσα για ποινικά, μπορείς να του δώσεις κάτι;» (κανένα χασίσι θα ήτανε) και συνεχίζει, «…Κι εγώ αν έχεις χαρτιά, σημειώσεις, τίποτα τέτοια, θα τα δώσω στο κοινό…» (Γιατί εμάς μάς ψάχνανε για χαρτιά, μάς τα παίρνανε και μετά από καιρό μας τα δίνανε πίσω).

Και της λέω «Εντάξει». Και τότε με αγκαλιάζει και μου βάζει κάτι στην μέσα στην πλάτη, που δεν κατάλαβα ακριβώς τι ήταν…

Κρ.Π.: Τι μήνας ήταν τότε;

Π.Κ.: Νοέβρης του 1967, όταν φτάσαμε στην Αίγινα… Κι αυτή η φυλακή ήταν μεσαιωνική: Πέτρες, σιδερένιες πόρτες… Ένα κτίριο που είχε κτιστεί επί Καποδίστρια και νομίζω πρώτα ήταν ορφανοτροφείο και μετά έγινε σχολείο…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Είχε ένα βαρέλι με ένα μπουρί, που άλλοτε είχε ξύλα, κι άλλοτε δεν είχε, και η τουαλέτα –τούρκικη- ήταν μέσα στο θάλαμο που κοιμόμαστε και έπρεπε να πηγαίνουμε να παίρνουμε έναν κουβά νερό απ’ την αυλή που ήταν κλειδωμένα και άνοιγαν συγκεκριμένες ώρες. Οπότε αν κάποιος πήγαινε τη νύχτα για τουαλέτα ή είχε διάρροια …χαιρετίσματα το τι γινόταν μέσα στο θάλαμο.  

Βγήκαμε δηλαδή από μια κανονική ζωή και βρεθήκαμε σ’ έναν Μεσαίωνα. Όλα ήταν μεσαιωνικά και πρωτόγονα.

Η 5η πτέρυγα ήταν για τους πολιτικούς κρατούμενους. Εμάς τους νέους όμως μας έβαζαν στους ποινικούς. Είχαν δύο θαλάμους που ήταν οι νέοι πολιτικοί κρατούμενοι και οι υπόλοιποι ήταν κατά κατηγορία, δολοφόνοι, κλέφτες, πρεζάκηδες, κι ένας θάλαμος ήταν με καταχραστές, που οι περισσότεροι απ’ αυτούς ήταν χωροφύλακες. Τους έβαζαν κατά συνομοταξία.

Ήμασταν γύρω στα 15 με 18 άτομα στο θάλαμο. Εγώ κατά μία σύμπτωση, έπιασα μια γωνιά. Η γωνία είναι προνομιακή θέση, από την άποψη ότι δεν έχεις δίπλα σου έναν από δω κι έναν από κει, και μπορείς να ακουμπήσεις την πλάτη σου στον τοίχο.  Βέβαια είχε υγρασία, γι’ αυτό αποφάσισα κάποια στιγμή να κρεμάσω μια κουβέρτα.

Υπήρχαν κάποιοι στη φυλακή που είχαν τα μέσα, που επιτρεπόταν να έχουν σφυρί και καρφιά, κι αν τους έδινες πέντε τσιγάρα σου έκαναν αυτό που ήθελες. Εκεί πέρα το χρήμα ήταν τα τσιγάρα, εκτός από το κυλικείο που ήθελε λεφτά. Όλοι αυτοί που έκαναν αυτές τις δουλειές, όλοι κρατούμενοι ήταν, αλλά ανάλογα με τη συνεργασία που είχαν με τη φυλακή, έπαιρναν κάποια προνόμια…

Εκεί, λοιπόν, δίνω το πακετάκι που μου είχε δώσει η κοπέλα για τον Βλάχο, κι αυτός μου λέει «Από τώρα γινόμαστε αδελφοί! Αυτό το πακέτο με σώζει!». Τον ρωτάω, «Τι είναι αυτό που σου έστειλε;». «Α…»μου λέει, «…δικό μου μυστικό».

Μας κοιτάζανε γενικά οι ποινικοί λίγο πολύ με ένα είδος περιφρόνησης. Με ρώτησε ένας «Τι κάνατε εσείς; Εγώ έχω σκοτώσει δύο!». Του λέω «Εμείς για τις ιδέες..». «Τί, για τις ιδέες;», μου λέει «… έλα μωρέ, τα δικά σας χρόνια είναι πληθωρικά… (δηλαδή εννοούσε εικονικά), ενώ εμείς θα τα εκτίσουμε όλα!».

Γι’ αυτό ήθελα να αποκτήσω μια γέφυρα, κι αυτό το μικρό πακετάκι που κουβάλαγα στην πλάτη μου, ήταν πολύτιμο. Κι ο Βλάχος ήταν και αρχηγός. Γιατί σε κάθε θάλαμο είχανε κι έναν αρχηγό, δηλαδή διαμορφώνανε κάποιου είδους συλλογικότητα για να επιβιώσουνε. Του προτείνω, λοιπόν, να κάνουμε τον Παμποινικό και τον Πανπολιτικό για να παίζουμε μπάλα (μας αφήνανε από τη φυλακή). Εντάξει, μου λέει, κι έτσι αρχίσαμε να παίζουμε βόλεϊ…

Μετά, επειδή το φαγητό που μας έδιναν δεν επαρκούσε, μας έστελναν κι από τα σπίτια μας. Γι’ αυτό εκεί που ήταν οι πρεζάκηδες τους πηγαίναμε, για παράδειγμα κονσέρβες με ροδάκινα και τα τέτοια, κι αυτοί μας δίνανε κανένα μπουτάκι αρνί…

Υπήρχε και μια παράδοση -ανάλογα με το επίπεδο- αυτά τα φαγητά να τα βάζουμε σε ένα αρμάδι να είναι κοινά για όλους. Αλλά αυτό δεν γινόταν πάντοτε. Κάποιοι θέλανε το δικό τους γι’ αυτό βάζανε τις κονσέρβες κάτω από το κρεβάτι τους για να τις φάνε κρυφά από τους άλλους. Κι αυτό γινόταν και σε μας.

Ε, λοιπόν, εκεί στη φυλακή, η πρώτη διέξοδος που είχαμε ήταν το διάβασμα, με βιβλία βέβαια που μας έφερναν οι δικοί μας στο επισκεπτήριο και τα περνάγανε από λογοκρισία. Αυτά τα βιβλία τα θεωρούσαμε κοινή βιβλιοθήκη και είχαμε βάλει και έναν κανόνα να μη τα σημειώνουμε…

Αλλά έπρεπε να βρεις έναν τρόπο να διαβάζεις, γιατί δεν υπήρχε καρέκλα. Καθόσουν στο κρεβάτι σου, οπότε αυτό κατέστρεφε τη μέση, γιατί ήσουν σκυφτός συνέχεια και δεν μπορούσες να ακουμπήσεις πουθενά. Ε, και βρίσκαμε διάφορους τρόπους, ή να είμαστε ξαπλωμένοι, ή να βάζουμε ένα μαξιλάρι στην πλάτη.

Το ρίξαμε λοιπόν σε σημαντικά διαβάσματα, οργανώσαμε και μαθήματα, ο καθένας μ’ αυτό που ήξερε, και κοιτάζαμε να έχουμε μια φυσιολογική ζωή όσο γίνεται, σε ένα χώρο κλειστό που δεν μπορούσες να βγεις ποτέ έξω.

Υπήρχαν μόνο κάποιες ώρες αυλισμού. Βγαίναμε 8 η ώρα το πρωί και μας έκλειναν κατά τη μία, και μετά μας έβγαζαν από τις 5 το απόγευμα μέχρι της 8. Οπότε κάναμε βόλτες πάνω – κατω, ή καθόμασταν στα σκαλοπάτια, με τους φίλους μας.

Ειδική κακομεταχείριση στις φυλακές της Αίγινας δεν είχαμε, από την άποψη ότι όλες αυτές οι υποθέσεις είχαν –υποτίθεται- κλείσει, αν και υπήρχαν και περιπτώσεις που τους παίρνανε και τους ξαναπήγανε στην Ασφάλεια, γιατί βγαίνανε νέα στοιχεία.

Οι φύλακες ήταν μάλλον επαγγελματίες. Με τους ποινικούς βέβαια ήταν διαφορετικά, αλλά σε μας αυτό που ‘λέγαν καμιά φορά, ήταν: «Τοίχο-τοίχο θα χτυπάτε το κεφάλι σας! Αλλάζει ο κόσμος; Όλοι μορφωμένοι άνθρωποι είσαστε, τι χωθήκατε; Χούντα είναι αυτή! Προσαρμοστείτε!».

Εν τω μεταξύ, ενώ τα πηγαίναμε καλά  και είχαμε καλές σχέσεις με τους ποινικούς -όσο μπορούσαμε- βρέθηκε κάποιος ηλίθιος από εμάς εκεί που παίζαμε βόλεϊ και λέει στον άλλον τον ποινικό ότι χτύπησε η μπάλα του το φιλέ. Και λέει ο ποινικός «Εγώ; Τον φιλέ;». Και τσακώνονται για τον φιλέ! Και γίνεται ένας καυγάς, που στο τέλος ο ποινικός ξηλώνει όλα τα δοκάρια του βόλεϊ, τα ρίχνει κάτω, και παύει το παιχνίδι.

Τον πιάνω αυτόν από τους δικούς μας και του λέω «Φιλές- ξεφιλές, τι μας νοιάζει; Πρωτάθλημα είμαστε; Εδώ πέρα είναι να δημιουργήσουμε μια κοινότητα. Κι αυτό να έγινε, κάνε τα στραβά μάτια!». «Όχι!..» μου λέει, «…εγώ δεν το επιτρέπω στον εαυτό μου!». Οπότε για έναν εγωισμό χάσαμε την κοινότητα, η οποία ήταν πάρα πολύ δύσκολο να ξαναδημιουργηθεί και μετά παίζαμε μόνο μεταξύ μας και φτιάξαμε άλλες ομάδες, τους σωβρακοφόρους και τους σλιποφόρους!

Αυτός ο πολιτικός κρατούμενος, που έκανε τον καβγά, ξεκίνησε ως τροτσκιστής, αργότερα όταν βγήκε από τη φυλακή έκανε τον εκδότη και στην εξέλιξή του έβγαλε ένα περιοδικό το οποίο ήταν νεοχριστιανικό – πατρϊωτικό. Κατέληξε δηλαδή να είναι υπερπατριώτης, νέοορθόδοξος, και μάλιστα από τους πιο σκληρούς. Αλλά είχε τη νοοτροπία του εγωιστή, από τότε, που μας χάλασε μια κοινότητα, υποτυπώδη βέβαια.

Αλλά στη φυλακή ή θα αποκτήσεις σχέσεις με τους άλλους, ή θα είσαι στην απομόνωση. Δηλαδή όλοι, και οι ποινικοί και οι καταχραστές, άπαξ άπαντες, θέλουν να έχουν μία κοινότητα. Νομίζω ότι μόνο όταν έχουν συμφέροντα πλακώνονται μεταξύ τους, ή όταν είναι άνθρωποι που έχουν έναν ειδικό χαρακτήρα όπως ήταν αυτός ο δικός μας, που ήταν εγωιστής και δεν καταλάβαινε τι είναι φυλακή!

Κρ.Π.: Ποιοί άλλοι ήταν μαζί σας;

Π.Κ.: Ήταν ο σκηνοθέτης, ο Λέων Λοϊσιος, ο Θέμος Μπανούσης ο εκδότης του Εξάντα, ήταν ο Πέτρος Δρίτσας καθηγητής Πανεπιστημίου στην Κρήτη σήμερα, και στο διπλανό κρεβάτι από μένα ήταν ο θεωρητικός κινηματογράφου, Βασίλης Ραφαηλίδης. Επίσης ήταν δύο Κύπριοι (αν θυμάμαι καλά ο ένας λεγόταν Δημητρίου) που ανήκαν στο κόμμα του Λυσαρίδη, σπουδάζαν στην Ελλάδα και ήταν υπέρ του ένοπλου αγώνα.

Αυτά τα ονόματα είναι που μου έχουν μείνει. Και ήταν όλοι άνθρωποι που δεν τους ήξερα. Εκεί τους γνώρισα.

Με τον Ραφαηλίδη είχαμε κοινά ενδιαφέροντα, λόγω θεάτρου, και κινηματογράφου, αλλά και με τον Λοϊσιο βέβαια, που ήταν από τους πρώτους κινηματογραφιστές στην Ελλάδα, ο οποίος ανήκε στη νέα γενιά σκηνοθετών μαζί με τον Αγγελόπουλο, τον Βούλγαρη, και άλλους, που δημιούργησαν τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο. Δείγμα γραφής δικό του ήταν η ταινία Ψαράδες και ψαρέματα.

Ο Ραφαηλίδης, κάποια στιγμή, όπως ήταν και υγρή η φυλακή, έπαθε ένα κρυολόγημα. Η μάνα μου, μού είχε στείλει ένα βιξ για εντριβές, αλλά δεν ήξερε τι είναι ο Βασίλης. Του λέω, θα σου κάνω μ’ αυτό μία εντριβή και θα σου κάνει καλό, και πηγαίνω από πάνω του και αρχίζω να τον τρίβω στην πλάτη (ήταν και τριχωτός, σαν αρκούδα ήτανε), και μου λέει, ρε μαλάκα, θα μας δούνε οι ποινικοί και θα νομίζουν ότι με γαμάς! Του λέω, ρε Βασίλη, εδώ πέρα όλοι μας είμαστε στον πάτο της κοινωνίας. Είμαστε τα ρεμάλια. Πιο κάτω δεν έχει. Φυλακές εγκληματικές Αιγίνης, τρομοκράτες…

Αυτό το περιστατικό μετά από χρόνια μου είπαν ότι το έγραψε σε ένα βιβλίο του. Εκείνου του είχε μείνει… αλλά εγώ το είχα ξεχάσει. Αλλά αυτές οι μικροϊστορίες, δείχνουν μια επιβίωση της ανθρωπιάς.

Και μετά, δίνει το Δεκέμβρη του 1967, μια αμνηστία ο Παπαδόπουλος, αλλά μας κρατάνε ακόμα κανά δυο μήνες μέχρι να πάρει μπρος και μετά μας δίνουν απολυτήριο. Αλλά μόλις βγαίνουμε από τις φυλακές, μας περίμενε η Αστυνομία, μας βάζουν χειροπέδες και μας ξαναγυρίζουν στην Ασφάλεια.

Μείναμε κάτι μήνες σε πλήρη αβεβαιότητα, μέχρι που κάνανε μια επιλογή και τους νεώτερους – που στην κατηγορία αυτή ανήκα και εγώ- τους υποχρέωσαν να δίνουν παρόν δυο φορές την εβδομάδα στην Αστυνομία, ενώ τους μεγαλύτερους τους πήγαν στην εξορία. Άρα, λοιπόν, καμία αμνηστία…

Κρ.Π.: Και από κει και πέρα τι έγινε;

Π.Κ.: Όταν βγήκαμε κάποιοι από τη φυλακή, είχαμε πρόβλημα στο να βρούμε δουλειά. Ήταν πάρα πολύ δύσκολο, διότι ο άλλος, φοβόταν να σε πάρει…

Μέχρι που αποφασίζω να κάνω κοπάνα και να μην ξαναπάω στο αστυνομικό τμήμα, στο οποίο ήταν και πολύ μεγάλη η πίεση, γιατί δεν ήξερες αν θα σε κρατήσουνε ή αν θα σε αφήσουνε, χώρια που σε υποχρέωναν να περιμένεις έξω, δυο και τρεις ώρες.

Τότε ήμουν παντρεμένος. Η γυναίκα μου ήταν ηθοποιός και έπαιζε με τον Χατζηχρήστο. Οπότε φεύγω για την Κατερίνη, αν θυμάμαι καλά, που ήταν μές στη λάσπη, τότε.

Ο Χατζηχρήστος έπαιζε με έναν καλό θίασο, και ο ίδιος δεν είχε την εικόνα του μπακαλόγατου. Ήταν ένας τζέντλεμαν, καλοντυμένος, με ένα ωραίο αυτοκίνητο, σαν σταρ του Χόλυγουντ. Και αριστερό παιδί, παντρεμένος με την Ντιριντάουα που ήταν ταγματάρχις του ΕΛΑΣ.

Εκεί έπαιζε και ο Παπαχρήστος, ο οποίος ήταν πρόεδρος του χουντικού σωματείου των ηθοποιών. Τον  φωνάζει μια μέρα ο Χατζηχρήστος και του λέει, ενώ ήταν όλος ο θίασος μπροστά: «Τι λες ότι δεν γίνονται βασανιστήρια; Ρώτα τον Περικλή να σου πει αν γίνονται!».  Και του απαντά αυτός, «Δεν γίνονται βασανιστήρια, ο Περικλής μπορεί να λέει ψέματα!».

Με το που λέει «…μπορεί να λέει ψέματα» του λέει ο Χατζηχρήστος «μάζεψε τη βαλίτσα σου και φύγε». Κι αυτός τα μαζεύει και φεύγει, γιατί υπήρχε και μία ιεραρχία στο θέατρο. Μπροστά στο κύρος του Χατζηχρήστου δε μετρούσε ένας ατάλαντος ηθοποιός.

Οπότε μου λέει ο Χατζηχρήστος, θα παίξεις τους ρόλους του εσύ. Του λέω «Κύριε Χατζηχρήστο, αυτά τα έργα δεν τα ξέρω, έχω τελειώσει άλλη σχολή εγώ, πώς θα τα παίξω;». Μου λέει «Θα τα παίξεις!». Κουβεντιάζω και με τη γυναίκα μου η οποία μου λέει ότι είναι προτιμότερο να γυρίζεις με το μπουλούκι παρά να σε κυνηγάνε οι μπάτσοι, και τότε πάω και του λέω «Υπάρχει κανένα κείμενο να μάθω;» Μου λέει, «Όχι, θα στα λέω εγώ»!  

Βγαίνω στη σκηνή λοιπόν χωρίς να ξέρω λέξη, ούτε και ποιο έργο ήτανε! Μου σφύριζε μια ατάκα και μετά αυτοσχεδίαζα. Αυτή ήταν η παλιά μέθοδος του μπουλουκιού. Ίσως αυτό ήταν το πρώτο μου μάθημα για να γίνω θεατρικός συγγραφέας.

Έτσι, πέρασε ένα διάστημα καλά, αλλά μετά τέλειωσε… Και τότε μπήκε η πρόταση να καταθέσω στο Συμβούλιο της Ευρώπης.

Το σκέφτομαι, το ξανασκέφτομαι… Εν τω μεταξύ τότε το 1969 όλα ήτανε νεκρά, οπότε δίνω μια συνέντευξη στην αγγλική εφημερίδα Sun (η οποία τότε ήταν αριστερή εφημερίδα, και τώρα είναι του Μέρντοχ, κίτρινος τύπος του κεράτα) και λέω του δημοσιογράφου -μέσω Αμαλίας Φλέμινγκ– να αλλάξει τα στοιχεία, αλλά εκείνος δίνει τα στοιχεία επακριβώς και έτσι τα μεταδίδει το BBC σε αγγλική μετάφραση, οπότε εδώ στην Ελλάδα εντοπίζουν τα στοιχεία και κινδυνεύω να με πιάσουν.

Από εκεί και πέρα, επειδή είχα συνεχώς το φόβο ότι μπορεί να γίνει σύλληψη, έριχνα έξω από την πόρτα αλεύρι που φαινόταν σα σκόνη, σα να ήταν ασκούπιστα. Και μια μέρα βλέπω έξω 10-20 πατημασιές, και λέω… χαιρετίσματα. Την κοπάνησα, κρύφτηκα ένα διάστημα και μετά βρήκα μια άκρη με ένα πλαστό διαβατήριο για να πάω στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Και εδώ τελειώνει η περιπέτεια της Ελλάδας. Γύρισα πίσω, όταν πια είχε πέσει η χούντα.

Κρ.Π.: Με αυτή την κατάθεση, και με τις αντίστοιχες άλλων, τι επακολούθησε;

Π.Κ.: Η Ελλάδα καταδικάζεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό δημιουργεί ένα προηγούμενο νομικό γεγονός στο Διεθνές Δίκαιο και ο ΟΗΕ παίρνει αυτή την απόφαση και νομοθετεί διεθνώς ότι η χώρα που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα αποβάλλεται από διεθνείς οργανισμούς.

Δηλαδή με αφορμή την Ελλάδα, που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα, επιβάλλεται από έναν Ευρωπαϊκό – Διεθνή Οργανισμό, δηλαδή την ΕΟΚ, το δεδικασμένο που ισχύει και για τις επόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων οποιασδήποτε χώρας. Κι αυτό εντάσσεται στον ΟΗΕ, που λέει ότι η χώρα που παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα αποκλείεται από την Διεθνή Κοινότητα.

Καταδικάστηκε, λοιπόν, και διώχτηκε η χούντα της Ελλάδας, οπότε από αυτό ξεκίνησε πολύ μεγάλη δίκη εναντίον της. Ήταν πολύ μεγάλη επιτυχία αυτό. Πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία. Στην ουσία τότε απομονώνεται η χούντα.

anthropofilakesΣτη συνέχεια βγάζω τους «Ανθρωποφύλακες», που ήταν η εμπειρία μου με τους βασανισμούς και η μαρτυρία μου σε αυτό το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, και επιπλέον το πρώτο βιβλίο που κυκλοφόρησε εναντίον της χούντας, που τώρα πρόσφατα που τακτοποιούσα το αρχείο μου είδα πως είχε πάνω από 300 κριτικές και παρουσιάσεις στις μεγαλύτερες εφημερίδες του κόσμου. Οπότε η κοινή γνώμη στράφηκε οριστικά εναντίον της χούντας κι αυτό επηρέασε τις κυβερνήσεις.

Αλλά η αντίσταση στη χούντα ήταν γενικά αναιμική. Εκτός από τη Νομική και το Πολυτεχνείο, δεν είχαμε τίποτε άλλο. Υπήρχαν πρωτοβουλίες ομάδων, που αν η χούντα δεν της πείραζε, ίσως δεν θα φαινόντουσαν καν ότι είναι αντιστασιακές. Εκτός από κάτι βόμβες που βάζανε κάτι κεντρώοι συνήθως, κάτι δεξιοί, σοσιαλιστές και τέτοια, γιατί η κλασσική αριστερά του ΚΚΕ και του ΚΚΕ εσωτερικού –ας το πούμε έτσι- δε βάζανε βόμβες, εκτός από παρακλάδια που είχαν διαχωρίσει τη θέση τους, όπως η ομάδα ΑΡΗΣ που είχε προέλευση από το ΚΚΕ εσωτερικού.

Κρ.Π.: Αυτό που σας έμεινε από τις φυλακές της Αίγινας, τι είναι κυρίως;

Π.Κ.: Ότι τελικά σε συνθήκες εγκλεισμού, σε συνθήκες μεσαιωνικές, μπορείς να δημιουργήσεις μια ανθρώπινη εστία, να είσαι καλά, και επίσης μπορείς να βελτιώσεις τις γνώσεις σου, κάτι που είναι πολύ σημαντικό.

Εξού και υπάρχει ένα σύνθημα που αναφέρω και στους «Ανθρωποφύλακες», που πρέπει να έχει βγει από τη σοφία των πολιτικών κρατουμένων, που λέει: Αγάπα το κελί σου, τρώγε το φαϊ σου, διάβαζε πολύ. Γιατί αν μισείς το κελί σου κάνεις τη ζωή σου ανυπόφορη. Αν δεν τρως ό,τι σκατά και να σου δίνουνε, αδυνατίζεις. Και το διάβασμα, είναι μια απόδραση!

Και κει είχες την ευκαιρία να διαβάσεις χοντρά βιβλία! Χιλίων σελίδων…

Κρ.Π.: Θυμάστε κανένα βιβλίο;

Π.Κ.: Του Βλαντιμίρ Λόσκι, που ήταν -αν δεν κάνω λάθος- για την αρχαία Ελλάδα. Επίσης είχα διαβάσει σχεδόν όλους τους Ρώσους και τους Γάλλους κλασσικούς, μέχρι παγκόσμιες ιστορίες… τέτοια πράγματα.

Κρ.Π.: Πόσο καιρό συνολικά ήσασταν φυλακισμένος στην Αίγινα;

Π.Κ.: Στην Αίγινα, αν θυμάμαι καλά πρέπει να ήμουν 5-6 μήνες. Κι άλλους τόσους Ασφάλεια και Αβέρωφ.

Κρ.Π.: Κι όλα αυτά, μετά τους βασανισμούς που είχατε υποστεί, οπότε ήσασταν ήδη καταπονημένος…

Π.Κ.: Ναι, μετά τους βασανισμούς. Ήμουνα καταπονημένος, αλλά είχα το αντίδοτο ότι ήμουν νέος. Εικοσιέξι χρονών ήμουνα. Οπότε αν είσαι νέος δε χαμπαρίζεις και πολλά πράγματα. Μετά έρχονται οι συνέπειες, ύστερα από δεκαετίες.

Κρ.Π.: Και ποιες είναι αυτές οι συνέπειες;

Π.Κ.: Ε, βρίσκεσαι με μετατοπισμένους σπόνδυλους. Με τις εξετάσεις που έκαναν τότε δεν φαινόντουσαν, αλλά σε ταλαιπωρούνε μετά. 

Κρ.Π.: Οι ιατρικές γνωματεύσεις που αφορούν τα οργανικά σας προβλήματα που έχουν αιτία τους τους βασανισμούς ποιές είναι; Έχουν διαπιστωθεί;

Π.Κ.: Βέβαια. Έχω πέντε σπόνδυλους μετατοπισμένους, τρεις στο σβέρκο και δύο στη μέση, που δεν γίνεται τίποτα. Δηλαδή πονάς και πρέπει να είσαι συνέχεια με ειδικές γυμναστικές και φυσικοθεραπείες.

Κρ.Π.: Αυτά ως αναφορά στα σωματικά… αλλά υπάρχουν και άλλα;

Π.Κ.: Υπάρχουν αυτά που λέμε τα ψυχολογικά τραύματα, που είναι τα χειρότερα, εξού και με πρωτοβουλία ενός εκ των δικηγόρων που ήταν υπερασπιστής μας και μετά υπουργός Δικαιοσύνης στη Δανία, δημιουργηθήκανε Κέντρα Αποκατάστασης Βασανισθέντων που εκτός από τη σωματική, δίνουν κυρίως ψυχολογική βοήθεια.

Γιατί όλο αυτό επανέρχεται στον ύπνο σου. Δηλαδή, αυτό, δεν έγινε και το ξέχασες… το εσωτερικοποιείς, οπότε το ξαναζείς αρκετές φορές.

Διαταράσσεται ο ψυχικός κόσμος και σε συνδυασμό με το πώς έχει μεγαλώσει κανείς, πολλές φορές σε τρελαίνει! Ξέρω αρκετούς που κατάντησαν αλκοολικοί, γιατί δεν είχαν βοήθεια. Εμείς δεν είχαμε βοήθεια όταν βγήκαμε από τη φυλακή. Και αυτά θέλουν ειδική θεραπεία…

Στην ουσία, συνεχίζεις να καταστρέφεις ο ίδιος τον εαυτό σου μη μπορώντας να πάρεις μια ανάσα. Άλλοι έχουν αυτοκτονήσει… Υπάρχει και παγκόσμια βιβλιογραφία πάνω σε αυτά τα θέματα.

Κρ.Π.: Είστε οι επιζώντες της βίας. Είναι καθιερωμένος ο όρος διεθνώς. Και οι επιζώντες της βίας έρχονται αντιμέτωποι αργότερα με το μετατραυματικό στρές. Εσείς πώς τα αντιμετωπίσατε όλα αυτά;

Π.Κ.: Αργότερα πήγα σε ένα κέντρο αποκατάστασης βασανισθέντων. Αυτό, βοήθησε. Ε, και μετά με την ψυχανάλυση. Καμιά δεκαριά χρόνια ψυχανάλυση.

Κρ.Π.: Και με τη δημιουργικότητα;

Π.Κ.: Οπωσδήποτε!

Κρ.Π.: Αυτό δηλαδή που γράψατε και στο τελευταίο βιβλίο σας, στις «Παράπλευρες καθημερινές απώλειες», που το ανέφερε και ο συγγραφέας Τέος Ρόμβος σε ένα κείμενό του  : «… Σε εποχές ζόφου και φόβου, σαν και αυτήν που ζούμε τώρα στην Ελλάδα, έχουμε δύο τρόπους αντίδρασης: ο πρώτος είναι να αφήσουμε το σκοτάδι να μπει στην ψυχή μας και να τη μαυρίσει• ο άλλος είναι να αξιοποιήσουμε το φως που έχουν συσσωρεύσει τα φωτοβολταϊκά της καρδιάς μας…

Π.Κ.: Ναι, σίγουρα! Δηλαδή, η ταξική πάλη που λέμε, είναι και ψυχική πάλη. Οπότε παλεύουνε δυό δυνάμεις. Είμαστε διφυσίτες. Υπήρχε παλιά η διαμάχη, κυρίως στην Αίγυπτο, αν ο Χριστός είχε μόνο μία φύση, την ανθρώπινη, ή είχε και τις δύο φύσεις. Αυτόν τον όρο χρησιμοποιώ και τον προσαρμόζω και στα καθ’ υμάς. Ότι έχουμε δυνάμεις δημιουργικές μέσα μας, και δυνάμεις καταστροφικές. Και έφτιαξα τον όρο διφυσίτης.

Κρ.Π.: Είναι πολύ σημαντικό κάποιος να είναι δημιουργικός, δηλαδή, σε οποιεσδήποτε συνθήκες;

Π.Κ.: Ε, βέβαια. Συνήθως όμως δεν αποδεχόμαστε τη διττή εσωτερική μας φύση και λέμε μόνο ότι οι άλλοι μας φταίνε.

Δηλαδή, η δημιουργική φύση είναι να φυτέψεις ένα βασιλικό, η καταστροφική είναι να τον αφήσεις να ξεραθεί και να πεις ότι φταίει π.χ. ο καιρός ή ο γείτονας.

Η δημιουργική φύση φτιάχνει μια άμεση –σε βάθος χρόνου βέβαια- καλυτέρευση ποιότητας της ζωής. Τώρα μπαίνουμε στην ψυχολογία. Άστο…

Κρ.Π.: Γιατί, Δεν είναι σημαντικό να πούμε ότι ο άνθρωπος αν δεν έρθει σε επαφή με τον ασυνείδητο εαυτό του, δηλαδή να βάλει σε συνεργασία τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου του, τη λογική και τα βιώματα με τα συναισθήματα, δεν μπορεί να διαχειριστεί ούτε τα τραυματικά του βιώματα, αλλά και δεν μπορεί να δημιουργήσει;

Π.Κ.: Ε, βέβαια… Και λένε ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του μυαλού μας. Έχει βγει ένα φιλμ τώρα τελευταία του Μπεσόν πάνω σε αυτό το θέμα. Δεν το έχω δει ακόμα. Το 10% του μυαλού του χρησιμοποίησε ο Αϊνστάιν. Ο υπόλοιπος κόσμος πόσο; Το 0,1%; Το 0,3%; Πρέπει λοιπόν να ψάξουμε μέσα στον εαυτό μας και να βρούμε αυτή τη δύναμη που θα μας επιτρέψει να είμαστε ζωντανοί. Άμα είσαι ζωντανός δημιουργείς. Άμα είσαι νεκρός καταναλώνεις… –

Σημείωση:

Οι φυλακές της Αίγινας σήμερα ανήκουν στο υπουργείο Πολιτισμού και είναι από όσο γνωρίζουμε κλειστές για το κοινό, ενώ θα μπορούσαν να γίνονται ανάλογες συζητήσεις ή παρουσιάσεις βιβλίων, και γενικά πολιτιστικές εκδηλώσεις με τον κόσμο, παρουσία  πολλές φορές και ανθρώπων που είχαν ανάλογες εμπειρίες. Ευχόμαστε στο μέλλον η Δημοτική Αρχή, οι υπεύθυνοι του υπουργείου, και γενικά οι φορείς του νησιού, να φροντίσουν να ανοίξουν οι φυλακές, για ανάλογες εκδηλώσεις, για να καλέσουμε και τον Περικλή Κοροβέση να μας μιλήσει από κοντά, και όχι να στέκει το κτίριο των φυλακών εκεί, κλειστό, σαν φάντασμα, και ενίοτε πεταμένα σωρούς από σκουπίδια απ’ έξω…

aeginalight.gr

Μια χώρα σε vertigo

cure-vertigo-800X800

Πριν …μεταναστεύσω στην Αίγινα, οραματίστηκα ότι με μεγάλη προσπάθεια αγωνιζόμουν να στρέψω την πυξίδα από τον βορά στο νότο, για να κάνω μία μεγάλη στροφή στην πορεία μου. Την επόμενη μέρα έπαθα ίλιγγο. Από τότε μαθαίνω συνεχώς ότι πολλοί συμπολίτες μας αυτό τον καιρό της κρίσης παθαίνουν κρίσεις ιλίγγου. Μια ολόκληρη χώρα δηλαδή μοιάζει να είναι σε vertigo αλλαγών: οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, αξιακό, πολιτιστικό, εγκεφαλικό, πνευματικό, λογικό, συναισθηματικό και πλέον …σωματικό.

Το σώμα δεν ψεύδεται ποτέ όπως έχει γράψει και η Άλις Μίλερ, και αυτό τον καιρό που οι περισσότεροι από εμάς χρειάζεται να κάνουν τεράστιες αλλαγές στη ζωή τους για να επιβιώσουν, πρέπει να αλλάξουν εκτός των άλλων και προσανατολισμό, και ενίοτε να κάνουν στροφές 180 ή και 360 μοιρών για να τα καταφέρουν.

Το να κατανοείς τι προσπαθεί να σου πει το ίδιο το σώμα σου, με τα συμπτώματά του, όπως π.χ. ότι «ναι, εσύ μπορεί να κάνεις τις …στροφές στο μυαλό σου γρήγορα και με δεξιοτεχνία και να περνάς και σε πράξη, αλλά εγώ φίλε ζορίζομαι και χρειάζομαι το χρόνο μου για να προσαρμοστώ»,  σου δίνει τουλάχιστον μια αίσθηση ασφάλειας, εφόσον σημαίνει πως κατανοείς το άλλο μισό ημισφαίριο του εγκεφάλου σου που δεν μπορεί να μιλήσει με λέξεις. Και μ’ αυτήν την κατανόηση δεν το εξωθείς λόγω άγνοιας, να …βαρέσει μεγαλύτερο καμπανάκι -και σίγουρα χειρότερο και σοβαρότερο από έναν ίλιγγο.

Το να αντιλαμβάνεσαι εν ολίγοις τα μηνύματα του σώματός σου και να κάνεις …πίσω για να αφουγκραστείς είτε τους χρόνους προσαρμογής που έχει ανάγκη, είτε ακόμα και για να το ακολουθήσεις σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες, ακόμα κι αντίθετα με αυτό που θέλεις εσύ συνειδητά πολλές φορές, σημαίνει ότι μπορείς να ακούς τον κρυφό σου εαυτό που ο «λόγος» του είναι πολύ καθοριστικός, διότι είναι και αυτός που σωματοποιείται…

Όπως μας ανέφερε ο καθηγητής φιλοσοφίας Στέφανος Ροζάνης στην εκδήλωση που διοργάνωσα την περασμένη άνοιξη, όταν προσπαθείς να κατανοήσεις αυτόν τον ασυνείδητο ευατό που εκφράζεται με το σώμα και δεν τον αφήνεις στο μαύρο σκοτάδι, όταν έχεις όσο γίνεται μεγαλύτερη αυτογνωσία με άλλα λόγια, δεν κινδυνεύεις να γίνεις ομοίωμα ανθρώπου…

Παρόλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, είναι δηλαδή τουλάχιστον να μη γίνουμε ομοιώματα ανθρώπων, ανίδεα για το τι συμβαίνει στον ίδιο τους τον εαυτό, όπως και γύρω τους.

Το πρώτο βήμα άλλωστε για να κατακτήσει την …ανθρωποσύνη του ένας άνθρωπος, άρα την ελευθερία του, είναι να έχει επαφή με τα συναισθήματά του όπως είπε και ο Καστοριάδης (το λέω και το ξαναλέω αυτό). Στην καλύτερη περίπτωση, μάλιστα, να έχει επαφή με τα συναισθήματά του πριν …σωματοποιηθούν, γιατί αν στην χειρότερη περίπτωση μείνουν στη λήθη, τότε η σωματοποίησή τους μπορεί να είναι και μη αναστρέψιμη.

Η κατανόηση και η επίγνωση είναι το ζητούμενο για να διαχειριστεί κάποιος τις δυσκολίες του. Και όπως είπαμε, όχι μόνο της λογικής και του συνειδητού του, μα και του ασυνείδητου και των συναισθημάτων του σε συνεργασία. Αλλά η χώρα δείχνει ομοίωμα χώρας, όπως και η δημοκρατία της «ομοίωμα δημοκρατίας». Και κινδυνεύουν και οι άνθρωποι να γίνουν όλο και περισσότεροι ομοιώματα επίσης. Σα σβούρα η πατρίδα που γυρίζει ακροβατώντας με ιλιγγιώδη ταχύτητα γύρω από τον εαυτό της, χωρίς να μπορεί ούτε καν να τον αναγνωρίσει.-

Ενημέρωση

Να ενημερώσω τους απανταχού συναδέλφους στη δημοσιογραφία, αλλά και τους αναγνώστες των -κατά καιρούς- θεμάτων που κάνω, ότι εδώ και πολύ καιρό -μετά από 25 χρόνια στον συγκεκριμένο χώρο- δεν εργάζομαι σε κανένα μέσον μαζικής ενημέρωσης.

Και το κάνω σαφές, κυρίως διότι συνεχώς -μέχρι και σήμερα- λαμβάνω στο ιμειλ μου, ή στο ινμποξ του φ/β, ή ακόμα και στο κινητό μου, μηνύματα σαν τα παρακάτω:

– Μήπως μπορείτε να μου δώσετε στοιχεία επικοινωνίας για τον …τάδε; (δημοσιογράφος σε μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα προ και άφτερ κρίσης).
– Μήπως έχετε κάποια ενημέρωση για το πώς εξελίχθηκε η …τάδε περίπτωση; (δημοσιογράφος σε μεγάλη νέα εφημερίδα άφτερ κρίσης)
– Μήπως έχετε στοιχεία για το… τάδε θέμα; (δημοσιογράφος σε άλλη εφημερίδα, έγκυρη οικονομική προ και άφτερ κρίσης)

Για την ακρίβεια από το 2010 είμαι ουσιαστικά άνεργη αλλά έχω επιλέξει όχι μόνο να μην είμαι άφαντη, αλλά αντιθέτως να είμαι και ιδιαιτέρως δημιουργική μοχθώντας νυχθημερόν ακτιβιστικά επί τέσσερα συναπτά έτη, πολύ πριν οι πρώην εργαζόμενοι π.χ. της Ερτ κάνουν -προς τιμήν τους- κάτι παρόμοιο.

Υπήρχε βέβαια ένα διάστημα που πληρωνόμουν ως εξωτερικός συνεργάτης ένα μικρό ποσόν για κάποια θέματα που συνολικά έκανα (το ’12 και το ’13), αλλά μετά το κλείσιμο της Ερτ και αυτό σταμάτησε.

Συνεχίζω λοιπόν αφιλοκερδώς να στέλνω θέματα που κάνω η ίδια κατά καιρούς (ή και άλλων) στα πλαίσια κυρίως της ακτιβιστικής μου έρευνας στο tvxs.gr, διότι ήταν και το μόνο μέσον που δέχτηκε να την δημοσιεύσει τον Δεκέμβριο του 2010* http://tvxs.gr/news/έγραψαν-είπαν/τι-πρέπει-να-κάνουμε, όταν από το Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου προσπαθούσα να βρω εφημερίδα και περιοδικό, για τις πρώτες αυτές 18 συνεντεύξεις (βλ. ονόματα στο λινκ για να φρίξει όποιος επιθυμεί) και κανένα από αυτά τα μέσα που ήρθα σε επαφή δεν δεχόταν – και όχι φυσικά λόγω οικονομικών αφού μιλάμε για ακτιβιστική έρευνα.

Αυτά τα διευκρινιστικά εν ολίγοις και προς το παρόν, διότι πιο αναλυτικά παραθέτω τα γεγονότα στον πρόλογο του βιβλίου που θα κυκλοφορήσει σύντομα.


*(έχει αλλάξει η ημερομηνία για τεχνικούς λόγους στην αρχική ανάρτηση της έρευνας, διότι έγινε ανανέωση του σάιτ, όπως και για τον ίδιο λόγο διαγράφτηκαν τα σχόλια και οι κοινοποιήσεις, και σε αυτό αλλά και σε αρκετά άλλα θέματα)

 

 

Κρυσταλία Πατούλη: μια βουτιά στα βαθιά

Η Κρυσταλία Πατούλη είναι μια γυναίκα με δυνατή φωνή. Ακούγεται σε όλη την επικράτεια μέσα από τη συνολική της δράση και την αρθρογραφία της. Αδυναμία της, οι βουτιές στα βαθιά νερά της ανθρώπινης φύσης.
 
Με σπουδές στη Ψυχολογία, ειδικεύτηκε στη Συστημική Συμβουλευτική (δίπλα και στην ψυχολόγο Χάρις Κατάκη) σε θέματα ανθρωπίνων σχέσεων, οικογένειας, εργασίας, αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης (Μέλος της Ελληνικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συμβούλων Ψυχικής Υγείας).
Παράλληλα ειδικεύτηκε στο Ψυχόδραμα, όπως και στην πρόληψη εξαρτήσεων («Θησέας», «Daytop-Iθάκη», 18 Άνω, Παρέμβαση, Ανοιχτή Θεραπευτική κοινότητα «Στροφή» του ΚΕ.Θ.Ε.Α. κ.ά.), και επιπλέον από το 1990 εργάστηκε κυρίως ως συντάκτης και αρχισυντάκτης, σε ΜΜΕ (Μέλος της ΕΣΠΗΤ).
Από το 2010 παραδίδει το βιωματικό σεμινάριο  «Αφήγηση Ζωής» (βλ. www.afigisizois.wordpress.com), στο οποίο αξιοποιείται η δύναμη της γραπτής αφήγησης ως εργαλείο αυτογνωσίας αλλά και δημιουργικότητας, και στα πλαίσια αυτού του σεμιναρίου, διοργανώνει με ελεύθερη είσοδο για το κοινό “Αφηγήσεις Έργου – Ζωής” καταξιωμένων προσώπων των γραμμάτων και των τεχνών, που άφησαν το στίγμα τους ο καθένας στον δικό του τομέα.

Αφορμή, ωστόσο, για την κουβέντα μας είναι το βιβλίο που πρόκειται να εκδώσει τέλος Σεπτέμβρη με αρχές Οκτώβρη από τις εκδόσεις Κέδρος, για τις αιτίες και τις λύσεις της κρίσης.  

 
Υλικό για το βιβλίο αυτό, η παρακάτω δράση της (μια από τις πολλές της ζωής της): το καλοκαίρι του 2010, ξεκίνησε ακτιβιστικά την “Έρευνα για την Κρίση” με βάση το ερώτημα: “Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;” στο οποίο συμμετείχαν συνολικά 180 πρόσωπα των γραμμάτων και των τεχνών, με πάνω από 270 άρθρα και συνεντεύξεις. Η συγκεκριμένη έρευνα δημοσιεύεται -ανά απάντηση- στο tvxs.gr, με κάποια άρθρα να διακινούνται μεταφρασμένα επίσης από ακτιβιστές και σε ΜΜΕ του εξωτερικού, ή να αναδημοσιεύονται από εγχώριες ηλεκτρονικές ιστοσελίδες, όπως το Aegina Light.
 
Πέρα απ’ όλ’ αυτά, η Αίγινα είχε την ευκαιρία να ωφεληθεί από τις αναζητήσεις της σε τοπικό επίπεδο πέρσι το χειμώνα που παρέδωσε αφιλοκερδώς το εισαγωγικό μάθημα για το σεμινάριο Αφήγηση Ζωής, στο τότε Γράμμα, το πετυχημένο μαγαζί του Β. Βασιλάκη στην πλατεία Εθνεγερσίας, το οποίο παραμένει και σήμερα ένα πολυσύχναστο στέκι του νησιού, κάτω από νέα διεύθυνση, με την ονομασία «Αλέντι».
 
Αλλά και πρόσφατα απασχόλησε ξανά ο ηχηρός λόγος της το νησί: το κείμενό της,  Αίγινα χωματερή του ζόφου και της αδιαφορίας, που κυκλοφόρησε ευρέως στο διαδίκτυο και το συνόδευαν άλλα δύο συμπληρωματικά άρθρα, μας έφερε στο προσκήνιο με οδυνηρό αλλά δίκαιο τρόπο, κι έκανε και την ίδια στόχο όχι απαραίτητα της πιο καλοπροαίρετης προσοχής. 
 
Οι αλήθειες της ενόχλησαν, και εδώ, όσους κρύβουν κάτω από το χαλί τη σκόνη – όπως ενόχλησαν κατά καιρούς όλους όσους πασχίζουν να κρύψουν την σκόνη κάτω από το χαλί, απανταχού. 
Μια κουβέντα με το δρων και πάσχον πρόσωπο που λέγεται Κρυσταλία Πατούλη, λοιπόν:

«Φαίνεται πως έχεις την ικανότητα να διεισδύεις, να ανακινείς θέματα, ξεσηκώνοντας κόσμο και κινητοποιήσεις. Καινούριο το χούι, ή από παλιά;»
Κρ. Πατούλη: Μάλλον από παλιά, όπως όλα όσα κάνουμε. Πριν ακόμα πάω σχολείο μάζευα στην αυλή του σπιτιού μας στο Δάσος Χαϊδαρίου, όλα τα παιδιά της γειτονιάς -κυρίως τα μεγαλύτερα από μένα- και κάναμε διάφορες θεατρικές αναπαραστάσεις: Γάμους, βαφτίσια, μικρά σκετς από την σχολική ζωή, ό,τι μας… εντυπωσίαζε. Κάτι σαν το σημερινό ψυχόδραμα, όπου αναπαριστάται η ζωή των συμμετεχόντων. Μετά από τόσα χρόνια, καταλήγω ότι αυτό που μας προσανατολίζει και μας βοηθά να επικοινωνούμε καλύτερα με τους άλλους, δεν είναι μόνο τα άρθρα και ενίοτε οι καταγγελίες (αν και προσωπικά φροντίζω να τις συνοδεύω με προτάσεις, όσο και έμπρακτα παραδείγματα, κλπ.), ούτε και γενικά τα όποια λόγια,  αλλά οι πράξεις και τα βιώματά μας. 

«Ποιο θεωρείς το πιο χρήσιμο εργαλείο σου στη διαδρομή που κάνεις;»
Κρ. Πατούλη: «Το γνῶθι σαὐτόν, το διάβασμα και το γράψιμο, γι’ αυτό και κάνω το σεμινάριο Αφήγηση Ζωής… Διότι όταν διαβάζουμε πράττουμε (π.χ. δημιουργούμε ολόκληρες «ταινίες» στο μυαλό μας κάτω από …δική μας σκηνοθεσία) και όταν γράφουμε δημιουργούμε και μαθαίνουμε. Στα κείμενά μας άλλωστε ενυπάρχουν πολλές φωνές (συνειδητές ή ασυνείδητες) όπως έχει πει και ο Μιχαήλ Μπακτίν. Για παράδειγμα μέσα από το γράψιμο, αντιλαμβάνεται κανείς πράγματα για τον εαυτό του, που ίσως ούτε η πολύχρονη ψυχοθεραπεία δεν θα μπορούσε να του αποκαλύψει από μόνη της. Πολλοί συμμετέχοντες στα τέσσερα χρόνια της διαδρομής αυτού του σεμιναρίου, έχουν ανάλογες εμπειρίες γράφοντας, όπως και εγώ προσωπικά όταν έμαθα με αντίστοιχο τρόπο πότε και πώς μου δόθηκε η «άδεια» μέσα από το σύστημα της οικογένειάς μου να αξιοποιήσω μία δεξιότητα της ζωής μου: το να βγάζω προς τα έξω την αλήθεια – όπως εννοώ την δημοσιογραφία.»


«Ποιά είναι η μεγάλη σου αγάπη;» 

Κρ. Πατούλη: » Μεγάλη αγάπη έχω στους ανθρώπους που ανοίγουν νέους δρόμους, για παράδειγμα  η Τασούλα Βερβενιώτη με την προφορική Ιστορία , ή ο Γιώργος Κολέμπας με την τοπικοποίηση  ή ο Γιάννης Μακριδάκης με το απλεπιστήμιο  κλπ. Στην έρευνα για την κρίση, είχα την ευκαιρία να έρθω σε επαφή με σημαντικούς για το έργο τους ανθρώπους, το ίδιο και με τις εκδηλώσεις Αφηγήσεων Έργου – Ζωής που διοργανώνω. Αλλά αυτό το χαρακτηριστικό το έχω συναντήσει αρκετές φορές και σε κάθε άνθρωπο που φροντίζει να «είναι ο εαυτός του», όπως το εννοούσε ο Σαμαράκης όταν έλεγε κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’90, πως αυτό ακριβώς είναι και «η μεγαλύτερη Αντίσταση σήμερα». Να θυμίσω, τέλος, ότι έχει συμμετάσχει στην έρευνα αυτή και ο εξαιρετικός βετεράνος διευθυντής φωτογραφίας, Συράκος Δανάλης , άλλος ένας άνθρωπος που άνοιξε νέους ορίζοντες στον τομέα του ο οποίος ζει εδώ στην Αίγινα και φτιάχνει τα υπέροχα καράβια του.»


«Για ποιο πράγμα καμαρώνεις περισσότερο για το βιβλίο; Καλοτάξιδο να είναι, επί τη ευκαιρία.» 

Κ. Πατούλη: «Μακάρι και ευχαριστώ πολύ. Εύχομαι και σε σας ότι καλύτερο για το Aegina light. Τώρα γι αυτό που με ρωτάς, ίσως απλά νιώθω καλά με τον εαυτό μου, όχι μόνο για την επίγνωση που μπορεί να δώσει αυτή η έρευνα με τα αποτελέσματα της, αλλά και που την ξεκίνησα από το 2010, όταν οι περισσότεροι ήταν αν όχι …άφαντοι, τουλάχιστον πολύ μετριοπαθείς ως προς τις συνέπειες της κρίσης που ερχόταν καταπάνω μας. Δεν περίμενα δηλαδή να φτάσουν οι αυτοκτονίες στις 7.000 για να αντιληφθώ με τι ήμασταν αντιμέτωποι. Κι εδώ θα είχα μία ένσταση τουλάχιστον για τα κοινωνιοκεντρικά -όπως θέλουν να λέγονται-  κόμματα, διότι για μένα δεν αντέδρασαν αρκούντως δυναμικά και εγκαίρως, ενώ ήταν ήδη ορατή η καταιγίδα. Αλλά βλέπουμε ακόμα και σήμερα, μετά από όσα καταστροφικά έγιναν και συνεχίζουν να γίνονται, να προχωράνε αυτά τα κόμματα κυρίως με τις παλιές διαδικασίες, ενώ στις μέρες μας όλα είναι νέα… Ό,τι ξέραμε, δηλαδή, δείχνει να πρέπει να επαναπροσδιοριστεί, αν όχι ακόμα και να ξεχαστεί…» 

Κατά τα άλλα, αγαπάει την Αίγινα που την επισκέπτεται από μικρό παιδί, κι έχει εγκατασταθεί εδώ κι ένα χρόνο μόνιμα σ΄ενα πανέμορφο σπιτάκι που ήταν παλιά πατητήρι και περιστερώνας του παππού της. Κάποιες μέρες ασχολείται και με τη γη ως εντελώς αρχάρια, ή παίρνει σβάρνα τις παραλίες για μια ήσυχη βουτιά, τα μονοπάτια για να μαζέψει διάφορα βότανα, βρίσκοντας και μαζεύοντας ταυτόχρονα ό,τι πεταμένο πλαστικό βρει στο δρόμο της και πολλές φορές απαθανατίζοντας εικόνες  στη φωτογραφική της μηχανή… Ένας ακόμα καλός μπελάς στο κεφάλι μας. 

Aegina Light 

http://aeginalight.gr/article.php?id=60042#.VARE8WM4Ngw


Ευχαριστώ πολύ το Aegina’s Light… και καλό μήνα… Κρ.Π.