Το βελονάκι

Το βελονάκι ήταν η προέκταση του χεριού της γιαγιάς μου. Δεν υπήρχε περίπτωση να κάθεται (πράγμα πολύ σπάνιο γι’ αυτήν) και να μην πλέκει κάτι.

Αριστουργήματα έφτιαχνε και φρόντισε να προικήσει με αυτά όλα τα παιδιά της (6) και όλα τα εγγόνια της (12), πριν ακόμα αρρωστήσει.

doilies_3Κρατάω ένα από τα πιο λεπτά της βελονάκια -που είχε για να διαλέγει ανάλογα με το πόσο λεπτή ήταν και η κλωστή θα χρησιμοποιούσε- σαν θησαυρό στα χέρια μου μαζί με τα δώρα – έργα τέχνης της που με ιώβεια υπομονή δημιουργούσε ώρες επί ωρών, και είναι σα να πλέκεται ανάμεσα στις κλωστές τους όλη η ιστορία της ζωής της… αλλά και της χώρας μας.

imagesΑπό έναν πολιτισμό δημιουργικό που δεν νοείτο να κάθεται κανείς άπραγος και παθητικός μέχρι την τελευταία του πνοή, έφτασε ο Έλληνας να ξημεροβραδιάζεται στην τηλεόραση…

538353_365044710222066_312926148767256_983938_2024921520_nΚαι κει πάνω την …πληρώσαν αυτά τα σεμέν(που μάλλον όχι τυχαία πέσαν ακριβώς από πάνω της…). γιατί είναι από κείνα που μας θυμίζουν ό,τι καταστρέψαμε.

Αλλά η ρόδα …γυρίζει και θα τα βρούμε όλα μπροστά μας.

120752833728392712_8ortibr7_c

Αν δεν μοιράζονται τα βιώματα, χάνεται η ανθρώπινη διάσταση


Μπορεί κάποιος να γίνει βίαιος και εγκληματίας επειδή δεν τον καταλάβαμε, δεν τον πλησιάσαμε σαν άνθρωπο για να καταλάβουμε τι ζει. Έτσι γίνεται εγκληματίας […] ένα άτομο αν δεν μπορέσει να μοιραστεί το βίωμά του, χάνει την ανθρώπινή του διάσταση και δεν μπορεί να ζήσει […] 
Ο ψυχαναλυτής Κώστας Νασίκας, ο οποίος διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Λυών και είναι ιατρικός υπεύθυνος του Οίκου Εφήβων της Λυών, μιλά με την σύμβουλο ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλία Πατούλη, με αφορμή τα πρόσφατα φαινόμενα ακρότατης βίας σε ελληνικό «σωφρονιστήριο» εφήβων.

Κρ.Π.: Πρόσφατα σε ένα «σωφρονιστικό» ίδρυμα εφήβων, σημειώθηκαν ομαδικοί βιασμοί. Τι θα λέγατε γι’ αυτό και για ανάλογα περιστατικά;

K.N.: Θα ξεκινούσα από την σκέψη, πώς ένα παιδί γίνεται βίαιο. Από μικρό παιδί, ακόμα κι από δύο χρονών.
Η βία γενικά είναι φυσιολογική αντίδραση άμυνας. Δεν είναι κάτι το διαβολικό. Είναι φυσιολογική αντίδραση άμυνας για την επιβίωση, όταν είμαστε σε κάποιον κίνδυνο, ή όταν εμείς οι άνθρωποι έχουμε μια αίσθηση αδικίας. Μέσα στην αίσθηση αδικίας, κινδύνου, κλπ, αναπτύσσεται η διαδικασία του να αυτοαμυνθούμε.

Πώς γίνεται λοιπόν ένα παιδί βίαιο; Το μικρό παιδί ουσιαστικά, για την άμυνά του υπολογίζει στους μεγάλους και κυρίως στους γονείς του, ή αργότερα και σε άλλους ενήλικες που έχουν γονεϊκό ρόλο. Και κανονικά έτσι αναπτύσσεται με αυτήν την αίσθηση προστασίας.

Αν όμως, αυτή η αίσθηση προστασίας δεν του παρέχεται, τότε δεν αναπτύσσεται καλά για ποικίλους λόγους. Αν δηλαδή το παιδί από μικρό δεν αισθάνεται προστασία, σαν πρώτο βίωμα αισθάνεται τρομερούς πανικούς, με αποτέλεσμα διάφορα συμπτώματα. Δεν κοιμάται καλά, ή δεν μπορεί να κοιμηθεί μόνο του, κλπ., έχει δηλαδή διάφορα τέτοια συμπτώματα που δείχνουν τον πανικό του.

Και επειδή ακριβώς διαπιστώνει ότι δεν μπορεί να υπολογίζει στην προστασία των μεγάλων, αναπτύσσει συμπεριφορές ώστε να έχει το ίδιο μια αίσθηση αυτοπεποίθησης ότι μπορεί να υπολογίζει στη δική του δύναμη. Και τελικά αυτή η βία που είναι αυθόρμητη έκφραση αυτοάμυνας, γίνεται σιγά σιγά μόνιμη συμπεριφορά, με την έννοια ότι θέλει να κυριαρχήσει στο περιβάλλον του, να διατάζει (και να διατάζει και τους γονείς του ακόμα), να είναι αρχηγός, κλπ.

Δηλαδή η βία γίνεται ένα είδος συμπεριφοράς, μια γλώσσα επικοινωνίας τελικά ολόκληρη, για να αυτοπείθεται ότι μπορεί να αυτοπροστατεύεται. Πράγμα που σημαίνει ταυτόχρονα μια μεγάλη μοναξιά, γιατί αυτά που ζει, τα βιώματα της αγωνίας, τους φόβους, κλπ., δεν τα μοιράζεται με κανέναν.

Και φτιάχνει τελικά ένα είδος θωράκισης, με αυτή τη συμπεριφορά – γλώσσα βίας, ενώ από πίσω κρύβει ένα τρομερά φοβισμένο υποκείμενο. Αλλά αυτό είναι κρυμμένο. Δεν πρέπει να το δει κανείς, και ούτε το ίδιο το παιδί το αντιλαμβάνεται απαραίτητα συνειδητά. Και αυτό το είδος θωράκισης το κουβαλά βέβαια και στην εφηβεία.

Η εφηβεία, τώρα, είναι μια διαδικασία αυτονόμησης, που σημαίνει μία διαδικασία ψυχικού χωρισμού. Και χωρισμός σημαίνει να έχω μια σιγουριά, μακριά από αυτούς που με προστατεύουν.

Το παιδί αυτό το οποίο κάλυψε και δεν εξέφρασε όλες αυτές τις βαθιές του ανησυχίες και τους φόβους, στην εφηβεία δεν μπορεί επίσης να τις εκφράσει, γιατί ποτέ δεν τις εξέφρασε νωρίτερα.

Αλλά στην εφηβεία γίνεται και η δεύτερη διαδικασία με τους ομοίους του. Δηλαδή να βρει ομοίους, έτσι ώστε να στηριχθεί πάνω τους για να αυτονομηθεί από την οικογένεια. Αν αυτό το στήριγμα (των ομοίων) είναι το μοναδικό στήριγμα που θα βρει, δεν μπορεί να κάνει αυτόν τον βαθύτερο ψυχικό χωρισμό και βρίσκει ομοίους απλά και μόνο για να είναι όμοιος και τίποτε άλλο. Όχι διαφορετικός, δηλαδή.

Και μπαίνουμε στη διαδικασία αυτής της ομάδας, με αυτή τη γλώσσα της βίας, για να ταυτιστούν μεταξύ τους τα μέλη της, να είναι όμοιοι. Οπότε η βία γίνεται το κύριο εκφραστικό μέσο της ομάδας αυτής.

Αυτό είναι το πώς αναπτύσσεται η βία σε ένα παιδί, και πως γίνεται κύριο εκφραστικό μέσο όταν είναι έφηβος.

Από την πλευρά τους οι ενήλικες, όταν δουν ένα παιδί βίαιο, η πρώτη αντίδραση είναι να το εκπαιδεύσουν (και εδώ φτάνουμε στα σωφρονιστήρια) για να μην είναι βίαιο. Πράγμα που σε ένα βαθμό για ένα μικρό παιδί είναι σωστή αυτή η συμπεριφορά: να του πούμε δηλαδή ορισμένα πράγματα, να μην είναι βίαιο, ή να του εξηγήσουμε για το κακό που κάνει στους άλλους, ή πως οι άλλοι δεν μπορούν να το αγαπήσουν όταν είναι βίαιο, κλπ..

Δηλαδή ο λόγος της παιδείας είναι σημαντικός. Αλλά ο λόγος της παιδείας, χωρίς κατανόηση του παιδιού γιατί έχει γίνει μόνο βίαιο και τίποτε άλλο, δεν περνάει. Γίνεται τελικά σαν ένας λόγος βίας που φέρνει μία καινούργια βία.

Και αν φτάσουμε στην εφηβεία και η μόνη απάντηση που θα δώσουμε σ’ αυτά τα παιδιά είναι ένα σωφρονιστήριο με αποκλεισμό, φυλάκιση, αυστηρή εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση για να πάψουν να είναι βίαια, εννοείται ότι είναι μια αδιέξοδη απάντηση, γιατί καλλιεργεί μόνο τη βία.

Και όταν σε ένα παιδί, όπως είπα, που έχει μεγάλη ανάγκη της βίας για να αυτοπροστατευθεί, η εκπαιδευτική απάντηση είναι μόνο η βία, δεν θα κερδίσει ποτέ την εμπιστοσύνη του ο ενήλικος εκείνος ο οποίος θα του απαντά τελικά μόνο με μορφές βίας. Και βέβαια θα περιμένει την ευκαιρία να «του τη βγει» που λέμε στα ελληνικά…

Κάπως έτσι φτιάχνουμε τους μελλοντικούς εγκληματίες με κάποιον τρόπο. Γιατί ο έφηβος θα περιμένει να ξανακάνει το μεγαλύτερο άλμα για να αυτοαποδείξει στον εαυτό του ότι είναι ο πιο δυνατός, πράγμα το οποίο το έχει μεγάλη ανάγκη.

Οπότε η διέξοδος σε αυτή την προβληματική, είναι πως θα μπορέσουν να αναπτυχθούν σχέσεις εμπιστοσύνης μέσα στις οποίες το παιδί και ο έφηβος θα μπορέσει κάποτε να εκφράσει τους φόβους του και τις μεγάλες του ανησυχίες. Μόνο έτσι μπορεί να βγει από την επανάληψη της βίας που και την προκαλεί και του επιστρέφεται. Άρα το σωφρονιστήριο είναι αδιέξοδο.

Κρ.Π.: Τα άτομα τα οποία ασκούν βία -από ανθρώπους σαν τον Χίτλερ μέχρι ένα παιδάκι και έναν έφηβο- πολλοί τα αντιμετωπίζουν κυρίως ως μόνο κάτι «κακό», έχοντας ίσως την αντίληψη ενδόμυχα εκείνος που είναι βίαιος είναι και πιο δυνατός; Δεν έχει δημιουργηθεί δηλαδή μια νοοτροπία όπου ο βίαιος να κατανοείται ως ο πιο αδύναμος, με την έννοια ότι χρήζει ψυχολογικής βοηθείας και θεραπείας, εκτός του ότι εν δυνάμει μπορεί να κακοποιήσει ανά πάσα στιγμή άλλους ανθρώπους, δηλαδή ότι είναι κάτι σαν… παραγωγός ανθρώπων τελικά ομοίων του, με την έννοια ότι θα χρήζουν βοήθειας και οι ίδιοι μετά την επίθεσή του, αν και για άλλον λόγο, που τον προκαλεί όμως ο ίδιος; Δε μένει με άλλα λόγια η ανάγκη αντιμετώπισης της ψυχοπαθολογίας, αλλά η αίσθηση της δύναμης του «κακού» που καταστρέφει;

Κ.Ν.: Συμφωνούμε ως προς την δαιμονοποίηση της βίας, η οποία είναι καθαρά θρησκευτική τοποθέτηση. Αυτή νομίζω είναι λανθασμένη άποψη, γι’ αυτό σας έλεγα ότι η βία είναι μια φυσιολογική αντίδραση κάποιου ζωντανού όντος όταν βρίσκεται σε κίνδυνο ή όταν βρίσκεται σε αίσθηση αδικίας.

Πώς όμως η βίαιη έκφραση γίνεται η μοναδική έκφραση, για ποιους λόγους γίνεται η μοναδική έκφραση; Διότι όταν γίνεται ο μοναδικός τρόπος έκφρασης, είναι μια απαραίτητη μορφή για τον ίδιο που την εκφράζει. Γιατί είναι απαραίτητη; Γιατί κρύβει όλες του τις αδυναμίες, που είναι μεγάλες!

Για παράδειγμα, κάποιοι έφηβοι που βλέπουμε στη Γαλλία, οι οποίοι έχουν μπει στην παρανομία και κάνουν χιλιάδες πράγματα, όταν τους πιάνουν και τους κλείνουν κάπου (γιατί και εκεί το ίδιο γίνεται), τη νύχτα έχει παρατηρηθεί ότι κατουριούνται στον ύπνο τους. Που σημαίνει ότι έχουν κρατήσει στα 15 και 16 τους, αντιδράσεις μωρού! Που σημαίνει ότι δεν έχουν ωριμάσει.

Και αυτό το καλύπτουν με ένα είδος θωράκισης, που τους κάνει να φαίνονται ότι είναι τρομεροί και βίαιοι για να τους φοβούνται όλοι. Κρύβουν τη φοβία τους, προκαλώντας τον φόβο…

Κρ.Π.: Αυτό δείχνει επίσης ότι δεν μπορούν να ελέγξουν και τον εαυτό τους;

Κ.Ν.: Μα δεν μπορούν να τον ελέγξουν γιατί πρέπει να κερδίσουν τη μάχη οπωσδήποτε! Κι αν δεν την κερδίσουν θα βγουν στην επιφάνεια οι διάφοροι πανικοί. Και γι’ αυτό γίνονται ενορμητικοί στη βία για να μην βγουν οι πανικοί τους. Γίνεται αυθόρμητο αντανακλαστικό.

Κρ.Π.: Επειδή όμως «το σώμα δεν ψεύδεται ποτέ», το ίδιο το σώμα τους –εκτός από τις ίδιες τις πράξεις τους- δείχνει ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν ελέγχουν τη ζωή τους και τον εαυτό τους;

Κ.Ν.: Γι’ αυτό λέμε ότι είναι τρομερά διαταραγμένοι ψυχικά όπως και ανώριμοι. Έχει γίνει αντανακλαστικό αυθόρμητο αυτοπροστασίας η συμπεριφορά βίας. Θυμίζουν τον Λούκι Λουκ που ρίχνει σφαίρες ακόμα και στη σκιά του. Γι’ αυτό γίνονται ενορμητικά βίαιοι, γιατί πρέπει να καλύψουν οπωσδήποτε τους πανικούς τους.

Κρ.Π.: Άρα είναι άτομα που χρήζουν ψυχολογικής βοήθειας και μεις αντί να τους παρέχουμε αυτή τη βοήθεια τα κλείνουμε μέσα χωρίς καμία βοήθεια…

Κ.Ν.: Κι αυτό πρέπει να πούμε δημόσια: Ότι η απάντηση με εκπαιδευτικά επιχειρήματα, μόνο με τιμωρία και με βία πάλι -και βία νόμιμη αυτή τη φορά αλλά βία παρόλα αυτά- είναι λανθασμένη απάντηση.

Γιατί θα τους ενισχύσουμε ακόμα περισσότερο αυτόν τον θωρακισμό που λειτουργεί γύρω από τη βία. Θα του δώσουμε καινούργια στοιχεία, αίσθησης αδικίας, αίσθησης εκδίκησης, δυναμώνοντας ακόμα περισσότερο αυτό το εκφραστικό μέσον που λέγεται βία. Το οποίο μόλις βρει την ευκαιρία θα εκδηλωθεί.

Κρ.Π.: Και εκδηλώνεται όπως βλέπουμε σε πιο αδύναμους ή σε κατασκευασμένες συνθήκες που κάνουν κάποιους αναγκαστικά πιο αδύναμους από αυτούς, όπως π.χ. να επιτεθούν πολλά άτομα μαζί, σε δύο ή σε έναν. Όπως αυτά τα άτομα που νιώθουν πιο αδύναμα π.χ. από το κράτος, ή τους ενήλικες που τα «βιάζουν» κλείνοντάς τα σε ένα ίδρυμα, μετά θα εκφραστούν αναλόγως στους πιο αδύναμους;

Κ.Ν.: Εννοείται ότι αυτά τα άτομα για να δεχτούν κάποιον ως φίλο τους ή κοντινό τους άνθρωπο που δεν θα εξασκούν πάνω του βία, πρέπει να λειτουργήσουν με τον ίδιο τρόπο και να ταυτιστούν μαζί του. Οποιοσδήποτε είναι λίγο διαφορετικός, θα πρέπει να τον αποκλείσουν, να τον τιμωρήσουν, να τον εκβιάσουν, να τον βιάσουν, να τον διώξουν, να τον αποκλείσουν από την ομάδα.

Γι’ αυτό λέγαμε, ότι η μόνη γλώσσα έκφρασης σε αυτούς τους έφηβους είναι η βία, οπότε λειτουργεί είτε ταυτιστικά, είτε αποκλειστικά, δηλαδή με αποκλεισμό.  Κι αυτοί που τους έχουν βάλει μέσα στο σωφρονιστήριο και αυτοί που τους επιβλέπουν στο σωφρονιστήριο είναι σ’ αυτήν την αδύνατη θέση να τους εκπαιδεύσουν να γίνουν πιο ανθρώπινοι.

Κρ.Π.: Και τους φέρονται με έναν παρόμοιο τρόπο, όπως φέρονται και οι ίδιοι στους άλλους;

Κ.Ν.: Δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς, γιατί αυτή η απάντηση στη βία δεν είναι η σωστή όπως ανέφερα. Σιγά σιγά και οι φύλακες γίνονται βίαιοι. Και να μην ήθελαν να γίνουν, γίνονται.

Κρ.Π.: Η απουσία φροντίδας προκαλεί επίσης ψυχικά προβλήματα σε ένα παιδί;

Κ.Ν.: Ένα παιδί που γίνεται βίαιο από μικρό, σημαίνει πολλές φορές απουσία των γονιών, απουσία της γονεϊκής παρουσίας που συνοδεύει, που καταλαβαίνει, κλπ. Πιο πολύ απουσία, παρά ταύτιση υπάρχει, διότι το παιδί κάνει τη βία μόνιμη έκφραση γιατί δεν υπολογίζει σε κανέναν άλλον.

 Γι’ αυτό λέμε για τους εφήβους και τα παιδιά που είναι βίαια, η απάντηση είναι λίγο από τη μεριά της εκπαίδευσης, της παιδείας, π.χ. να τους πούμε να μην είναι βίαιοι, να τους βάλουμε κανόνες, κλπ, αλλά κυρίως η απάντηση είναι να αναπτύξουν σχέσεις κατανόησης και εμπιστοσύνης. Να βρουν γνώστες – αρωγούς!

Από αυτές τις σχέσεις θα μπορέσουν να εμπιστευτούν τις βαθύτερες ανησυχίες που έχουν κρατήσει από μικρά και δεν τις εμπιστεύτηκαν σε κανέναν, και να γκρεμίσουν λίγο το καβούκι αυτό που φτιάξανε…

Μόνο έτσι θα μπορέσουν να βγουν από αυτό. Διαφορετικά, με κοινωνικές και νόμιμες απαντήσεις βίας, δεν μπορούν να βγουν με τίποτα, και γίνονται ακόμα πιο βίαιοι. Κι όταν μεγαλώσουν γίνονται εγκληματίες. Ή αν κάνουν παιδιά τα μεγαλώνουν με τον ίδιο τρόπο.

Κρ.Π.: Πάντως κανένας δεν …γενιέται βίαιος και εγκληματίας;

Κ.Ν.: Ακριβώς. Μπορεί κάποιος να γίνει βίαιος και εγκληματίας επειδή δεν τον καταλάβαμε, δεν τον πλησιάσαμε σαν άνθρωπο για να καταλάβουμε τι ζει. Έτσι γίνεται εγκληματίας. Ένα παιδί κυρίως το βασικότερο είναι να αισθανθεί ότι το καταλαβαίνουν! Αν δεν αισθανθεί αυτό, αναπτύσσει ακριβώς εκφράσεις βίας, για να υπολογίζει μόνο στον εαυτό του. Και θα συνεχίσει να είναι βίαιο εφόρου ζωής, εάν δεν γίνει κάτι διαφορετικό.

Χωρίς σχέσεις εμπιστοσύνης δεν μαθαίνεται τίποτα. Τα πάντα μαθαίνονται μέσα από μία σχέση εμπιστοσύνης που μπορούν να μοιραστούν βιώματα.

Κρ.Π.: Ο αποκλεισμός αυτών των παιδιών, όμως συνεχίζει και σήμερα να είναι η απάντηση της κοινωνίας απέναντι στα προβλήματά τους.

Κ.Ν.:  Κι αυτός ο αποκλεισμός μέχρι πότε; Γιατί κάποτε λήγει και βγαίνοντας αρχίζουν πάλι με μεγαλύτερο βαθμό βίας. Διότι από αυτό το κλείσιμο, θα κρατήσει ο έφηβος κυρίως την αναμονή εκδίκησης, ή θα γίνει φανατικός,  π.χ. μουσουλμάνος, ή κάτι άλλο, πάντως φανατικός!

Είδα πρόσφατα μία ταινία ενός Μαροκινού σκηνοθέτη που λέγεται «Τα άλογα του Θεού», που είναι εκείνοι που …πάνω τους καλπάζει ο Θεός, και αυτοπυρπολούνται μετά για να σκοτώσουν άλλους. Και δείχνει παιδιά που ζουν σε κάτι φτωχογειτονιές της Καζαμπλάνκας και είναι λίγο με ναρκωτικό και λίγο με κλέψιμο για να επιβιώσουν και είναι μόνα τους, δεν έχουν καμία γονεϊκή συνοδεία ώστε να περάσουν την εφηβεία ανακαλύπτοντας τον κόσμο και να προχωρήσουν προς τη ζωή των ενηλίκων με την επιθυμία να φτιάξουν κάτι.

Κάποια στιγμή τα πιάνει η αστυνομία, οπότε ορισμένα που πάνε φυλακή, η βία, η εκδίκηση, παίρνει γι΄αυτά μορφή θρησκευτική. Δηλαδή, για να γίνει η κοινωνία σωστή πρέπει να καταστρέψουμε όσους την καταστρέφουν, δηλαδή τους άπιστους! Και γίνονται τα ίδια οι βόμβες για να σκοτώσουν τους άπιστους…

Είναι λοιπόν η βία… Το πώς η βία της φυλακής γεννάει συμπεριφορές βίας μεταξύ των ίδιων των φυλακισμένων, ή και προς τον ίδιο τους τον εαυτό. Δηλαδή, αυτό το γεγονός που συνέβει στο σωφρονιστήριο, θα το τοποθετούσα κάτω από τη γωνία της βίας, όπως την εξήγησα παραπάνω.

Είχα γράψει ένα βιβλίο για τις απεργίες πείνας που γίνονται στη Γαλλία. Επειδή είχα ασχοληθεί και με τη νευρική ανορεξία το προέκτεινα στη μελέτη των απεργιών πείνας που κάνουν οι φυλακισμένοι. Υπάρχει και μία εξαιρετική ταινία που λέγεται “ Hunger” με αυτό το θέμα.

Είναι μια γλώσσα ολόκληρη η βία, σαν τρόπος έκφρασης. Τη μελετώ και μέσα από τα βιβλία μου και με την πρακτική μου στο Κέντρο Εφήβων της Λυών, σαν μια μορφή γλώσσας, η οποία είτε συνδέεται με την επικοινωνία γενικότερα μέσω της ομιλίας, είτε παίρνει μορφή σωματικών εκφράσεων ως μόνος τρόπος έκφρασης μηνυμάτων προς τους άλλους.

Και είναι ένα θέμα μεγάλο το γιατί γίνονται αυτά τα πράγματα, σαν αυτό που συνέβη στο σωφρονιστικό ίδρυμα ανηλίκων. Διότι δεν είναι μόνο ατομική προβληματική, είναι και μια λειτουργία ομάδας και θεσμού μέσα στον οποίον βρίσκεται αυτή η ομάδα.

Έχουμε βγάλει και ένα βιβλίο συλλογικό που λέγεται «Βία και γλώσσα», που η λέξη «γλώσσα» εννοείται όχι μόνο με την ελληνική έννοια αλλά με τη γαλλική όπου μεταφράζεται ως λεκτική επικοινωνία, αλλά και ως μη λεκτική, δηλαδή σωματική, εκφράσεις που μεταφέρουν άφθονα μηνύματα, όπως η ζωγραφική, η μουσική, ο χορός, κλπ.

Η εφηβεία εμπεριέχει την κίνηση της αντιπαράθεσης, της αμφισβήτησης και της προοδευτικής ωρίμανσης του ατόμου, δηλαδή εμπεριέχει μια μορφή φυσιολογικής «βίας», ώστε να γίνει κάποια μέρα ο έφηβος πολίτης που θα έχει αυτόνομη σκέψη και αυτόνομη τοποθέτηση απέναντι στους άλλους.  Η εφηβεία είναι αυτή η διαδικασία η οποία δεν επιβάλλεται, αλλά ταυτόχρονα έχει διαφορετικές λειτουργίες στην κάθε κοινωνία και εκδηλώνει ταυτόχρονα το πώς λειτουργεί και η ίδια η κοινωνία. Γιατί ετοιμάζει τον αυριανό πολίτη.

Κρ.Π.: Θέλετε να πείτε ότι οι έφηβοι είναι σαν καθρέφτης της κοινωνίας, όπως είναι και τα παιδιά;

Κ.Ν.: Ναι, πιο πολύ όμως δείκτης διαφόρων καταστάσεων της κάθε κοινωνίας.

Κρ.Π.: Μπορεί να δείξουν δηλαδή με τις πράξεις τους οι έφηβοι, φαινόμενα της κοινωνίας…

Κ.Ν.: Και φαινόμενα που δεν μπορούμε να τα δούμε αλλιώς. Που μόνο οι έφηβοι μπορούν να τα βγάλουν στην επιφάνεια… Γι’ αυτό λέω ότι είναι δείκτης.

Επειδή έχω κάνει και εθνολογία και έζησα με παραδοσιακούς λαούς (τους λένε πρωτόγονους αλλά δεν είναι έτσι, είναι παραδοσιακοί λαοί), έχουν μια διαδικασία μύησης των νέων, που κάνουν διάφορες τελετές, οι οποίες πολλές φορές είναι τρομερά βίαιες.

Οι λειτουργία αυτών των μυήσεων των νέων, έχει σκοπό να γίνουν ενήλικες ακριβώς όπως και εκείνοι που είναι παρόντες στη μύησή τους. Κι αυτό, γιατί οι καινούργιοι ενήλικες δεν πρέπει να αμφισβητήσουν τίποτε από την παράδοση, αλλά να την αναπαράγουν ακριβώς όπως την αναπαρήγαγαν και οι προηγούμενες γενιές.

Με αυτόν τον τρόπο οι κοινωνίες αυτές είναι κατά κάποιον τρόπο ανιστορικές: Δεν δημιουργούν καινούργιο μέλλον, αλλά αναπαράγουν την παράδοση και μόνον. Έτσι  παρατηρούμε σε αυτές τις κοινωνίες ότι δεν υπάρχει αυτή η κρίση της εφηβείας που υπάρχει στις δικές μας κοινωνίες.

Κρ.Π.: Αναπαράγουν δηλαδή το παρελθόν, αναπαράγουν κατασκευασμένες βεβαιότητες, δεν θέλουν αλλαγές, άρα κρίσεις;

Κ.Ν.: Δεν θέλουν καμία αλλαγή, γι’ αυτό και τις λένε όπως είπα ανιστορικές… στις οποίες δεν χωράει η λειτουργία κρίσης της εφηβείας.

Κρ.Π.: Είπατε ότι αυτές οι τελετές είναι τις περισσότερες φορές βίαιες. Θυμίζει και τον μηχανισμό άμυνας της ταύτισης με τον επιτιθέμενο; Δηλαδή, οι περισσότεροι άνθρωποι που κακοποιούνται, για να αντέξουν το ψυχικό τραύμα που προκαλείται από την κακοποίησή τους, ταυτίζονται με τον θύτη τους και επαναλαμβάνουν στη συνέχεια στον εαυτό τους ή σε άλλους την κακοποίηση που υπέστησαν με οποιονδήποτε τρόπο… Γι’ αυτό η βία είναι η μεγαλύτερη εξάρτηση-επανάληψη στον πλανήτη; Κατά την Άλις Μίλερ αυτή η επανάληψη της βίας, η «παραγωγή του κακού», θα σταματήσει μόνον όταν υπάρξει κάποιος γνώστης αρωγός όπως αναφέρατε, δηλαδή ένας μάρτυρας που θα κατανοεί το μέγεθος της κακοποίησης εκείνου που θα θελήσει κάποτε να ξεπεράσει τα όποια τραυματικά του βιώματα και να μην ταυτιστεί εφόρου ζωής με τους επιτιθέμενους σε αυτόν…

Κ.Ν.: Γι’ αυτό η βία είναι ένα τόσο μεγάλο θέμα όπως είπα. Και εδώ το θέμα είναι, γιατί δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς και μοιραία επανερχόμαστε στη βία ως τρόπο έκφρασης… που συνδέεται με το θέμα του ψυχικού τραυματισμού;

Όταν ένα παιδί ζήσει βίαιες καταστάσεις, ή εις βάρος του ή γύρω του, οικογενειακές καταστροφές, ή πολέμους, κλπ. –γιατί η βία μπορεί να πάρει πολλές μορφές, αυτό το παιδί μπαίνει σε μια προβληματική τραυματισμού, με την εξής έννοια: Ότι δεν μπορεί να αφομοιώσει ψυχικά και πνευματικά αυτό που ζει.

Κρ.Π.: Και δεν μπορεί να το αφομοιώσει διότι καταρχάς στις καταστάσεις σοκ, δηλαδή τραυματισμού, τα δυο ημισφαίρια του εγκεφάλου συνήθως παύουν να συνεργάζονται γιατί δεν μπορούν να διαχειριστούν μαζί, λογικά και συναισθηματικά δηλαδή, το τραυματικό βίωμα;

Κ.Ν.: Έχουμε γράψει ένα βιβλίο στη Γαλλία πάνω σε αυτό το θέμα των ψυχικών τραυμάτων, όπου χωρίζουμε την έννοια του τραύματος από την έννοια του τραυματισμού. Το τραύμα είναι οποιοδήποτε σοκ μπορεί να ζήσει κανείς, αλλά ο ψυχικός τραυματισμός υφίσταται, όταν υπάρξει στον άνθρωπο ένα είδος εγκλωβισμού μέσα σε αυτή τη θύμηση της βίαιης κατάστασης που βρέθηκε και που σημαίνει ότι δεν μπορεί να μοιραστεί αυτό που βίωσε με τους άλλους. Δηλαδή δεν μπορεί να περάσει μέσα από την λεκτική του έκφραση αυτό που έζησε.

Το βιβλίο αυτό λέγεται «Το τραύμα ανάμεσα στην καταστροφή και στη δημιουργία», διότι δίνει διέξοδο και προς τη δημιουργία, όπως για παράδειγμα έκανε η Φρίντα Κάλο και πολλοί άλλοι δημιουργοί, αλλά μπορεί να γίνει και αδιέξοδο προς την ψυχική καταστροφή, με την επανάληψη του βιώματος μέσω ενθυμήσεων, εφιαλτών, κλπ., που μπορεί να οδηγήσει το άτομο και στην αυτοκτονία. Όπως συνέβη με μεγάλους συγγραφείς, όπως π.χ. ο Πρίμο Λέβι και άλλοι που έζησαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών, και παρά το γεγονός ότι προσπάθησαν να γράψουν το τι βίωσαν, κάποιοι μετά αυτοκτόνησαν.

Και αυτό εξηγείται μάλλον, με αυτή την έννοια, ότι η εμπειρία του τραύματος για κάποιους δεν μπορεί να περάσει σε κάτι που να τους βοηθήσει να το μοιραστούν με τους άλλους. Το ζουν μόνοι τους. Και το βίωμα που το ζει κάποιος μόνος και δεν μπορεί να το μοιραστεί, οδηγεί στην αυτοκτονία.

Εάν το βίωμα του τραύματος δεν μπορέσει να περάσει σε κάποια έκφραση μέσα από τη γλώσσα και με τις δύο έννοιες, δηλαδή και τη λεκτική και την μη λεκτική (εικονική, σωματική, κλπ), για να το μοιραστεί με άλλους, το άτομο χάνει την ανθρώπινή του διάσταση. Γι’ αυτό προφανώς το βιβλίο του Πρίμο Λέβι, λέγεται «Αν είναι άνθρωπος» και του Ρομπέρ Αντέλμ «Το ανθρώπινο είδος».

Δηλαδή κάπου αυτή η ίδια προβληματική είναι στο βάθος, ότι ένα άτομο αν δεν μπορέσει να μοιραστεί το βίωμά του, χάνει την ανθρώπινή του διάσταση και δεν μπορεί να ζήσει.

Τα χρόνια του ’60 περίπου, π.χ. στη Γαλλία που γίνονται στατιστικές έρευνες, καταγράφονταν 300 αυτοκτονίες το χρόνο. Από τα χρόνια του ’70 και κυρίως του ’80 και μετά, οι αυτοκτονίες γίνανε 1000 το χρόνο.

Οι απόπειρες αυτοκτονίας, πολλαπλασιάζονται συνήθως περίπου επί 50, με τον αριθμό των καταγεγραμμένων αυτοκτονιών. Δηλαδή οι 1000 αυτοκτονίες, έχουν πίσω τους γύρω στις 50.000 απόπειρες αυτοκτονίας και περισσότερο. Άρα οι απόπειρες αυτοκτονίες αυξήθηκαν τρομερά τα τελευταία χρόνια.

Και ταυτόχρονα, τα ναρκωτικά, και διάφορες άλλες σωματικές διαταραχές (ανορεξία, βουλιμία, αϋπνίες, απομόνωση στα διάφορα ηλεκτρονικά μέσα, κλπ), αλλά και οι βίαιες συμπεριφορές που σχεδόν δεν υπήρχαν παλιά, έχουν πολλαπλασιαστεί σήμερα τουλάχιστον κατά 25 φορές, με τέτοιες ακραίες βίαιες εκδηλώσεις πλέον, βιασμών, σκοτωμών, κλπ.

Για παράδειγμα, σε μία πόλη δίπλα στη Λυών το φθινόπωρο του 2011, δύο νέοι πέρασαν από μια κοντινή γειτονιά σε μία άλλη και κάποιοι νέοι από εκεί τους είπαν κάποια άσχημα λόγια… Επειδή είχαν πάει μόνο δύο, έφυγαν και γύρισαν το βράδυ με την παρέα τους, τους επιτέθηκαν και σκότωσαν δύο άτομα. Κάτι το οποίο είναι ανήκουστο για τα παλιότερα χρόνια.

Οι βίαιες συμπεριφορές, και μέσα στο σπίτι και στο σχολείο και έξω στις γειτονιές, όπως και οι αυτοτραυματισμοί (που δεν υπήρχαν επίσης παλιά και είναι ένα βήμα πριν την αυτοκτονία) στις μέρες μας έχουν πολλαπλασιαστεί τρομερά.

Τώρα, πώς την καταλαβαίνουμε την απόπειρα αυτοκτονίας και πώς την εξηγούμε; Κατά κανόνα πάντα παρουσία των γονιών ή των κοντινών τους ανθρώπων, αρχίζουμε, λέγοντας στους γονείς και στο ίδιο το άτομο, πώς έρχεται η ιδέα αυτοκτονίας.

Είναι σα να ζούμε στο τελευταίο πάτωμα ενός κτιρίου, όπου ξαφνικά παίρνει φωτιά το κτίριο, βγαίνουν καπνοί και αδυνατούμε να ανασάνουμε και να μείνουμε εκεί που είμαστε. Τι κάνουμε; Αυθόρμητα, πηδάμε από τον 5ο όροφο. Έχουμε την ιδέα δηλαδή ότι πρέπει να ξεφύγουμε. Αυθόρμητα και χωρίς κατανόηση. Τώρα, αυτοί που θα δουν κάποιον να πηδάει από τον 5ο όροφο θα πουν: αυτοκτόνησε! Αυτός όμως πήγε να φύγει από κάτι το αβίωτο…

Και συμπληρώνω στους γονείς και στους οικείους του, ότι πήγε να φύγει από κάτι το αβίωτο, γιατί επιπλέον δεν περιμένει καμία βοήθεια. Και εκεί η προβληματική μετατίθεται, στο γιατί δεν περιμένει καμία βοήθεια;

Οπότε η προβληματική της απόπειρας αυτοκτονίας, μετατίθεται σε αυτό. Στο να ζει κάποιος κάτι το αβίωτο, το οποίο δεν μπορεί να το μοιραστεί, και δεν περιμένει, αλλά ούτε και μπορεί να περιμένει καμία βοήθεια. Που σημαίνει ότι αυτή η κίνηση της έκφρασης και της αναζήτησης βοήθειας κάπου έχει μπλοκαριστεί παλιότερα και βαθύτερα, εν αγνοία και ασυνείδητα του ατόμου που τον αφορά.

Αν ρωτήσουμε ένα τέτοιο άτομο, θα δώσει μία συνειδητή απάντηση η οποία δεν έχει συνήθως καμία σχέση με την βαθύτερη προβληματική η οποία του φέρνει αυτή την αυθόρμητη αντίδραση της αυτοκτονίας στο νου.

Κρ.Π.: Είναι σαν μια τελευταία διεκδίκηση ελευθερίας, για μια ζωή που δεν μπορεί να την ελέγξει, όπως έχει πει η Ελένη Νίνα, άρα και να την ζήσει; Και ίσως να είναι αβίωτο και να μην μπορεί να ελέγξει μόνο ένα κομμάτι της ζωής του; Δηλαδή όλα αυτά δένονται μεταξύ τους;

Κ.Ν.: Ναι, είναι φυγή από κάτι που δεν μπορεί να το ζήσει, αλλά φεύγει και από τη ζωή ταυτόχρονα. Και μπορεί να μπει κάποιος σε μία θεραπευτική διαδικασία, όταν τον βοηθήσουμε να κατανοήσει ότι για κάποιον λόγο έχει μπλοκαριστεί η δυνατότητα να ζητάει βοήθεια…

Γιατί όταν δεν έχει μπλοκαριστεί αυτή η δυνατότητα αυθόρμητης έκκλησης για βοήθεια, δεν έρχεται η ιδέα αυτοκτονίας, διότι πάντα πάμε στην ιδέα να μοιραστούμε αυτό που βιώνουμε. Γι’ αυτό επιμένω στο μοίρασμα…

Και επιπλέον εδώ είμαστε στην έννοια του ασυνείδητου. Οι πιο πολλοί, αγνοούν το τι ζουν. Και αφού το αγνοούν δεν μπορούν και να το εκφράσουν και να ζητήσουν κάτι, και να το μοιραστούν. Και το θέμα είναι γιατί αυτό που ζουν, το δύσκολο, ήταν σε άγνοια εσωτερική. Κάπου δηλαδή, μπήκε κάτω από μία εσωτερική καταπίεση.

Ένα πολύ απλό παράδειγμα, που συμβαίνει συχνά, είναι αυτή η καταπίεση έχει συμβεί στα 4, 5, ή 7 χρόνια του παιδιού, όταν έζησε διάφορες βίαιες ή προβληματικές καταστάσεις γύρω του.

Επειδή έχω δουλέψει και με πολύ μικρά μωρά, το παιδί από έξι μηνών, μπορεί π.χ. να κλαίει, και αν αρχίσει να κλαίει δίπλα του η μαμά του, μπορεί αυτό το παιδί να σωπάσει και να αρχίσει να έχει τη φροντίδα των γονιών του. Δηλαδή το παιδί, αρχικά μπορεί να ζει ένα τρομερό πανικό, όταν βλέπει ότι δίπλα του οι γονείς του δεν πάνε καλά, αλλά τον πανικό αυτό δεν τον εκφράζει για να μην χειροτερέψει την κατάσταση και αναπτύσσει μία γονεϊκή φροντίδα προς τους γονείς του.

Οπότε είναι αυτά τα παιδιά που είναι λίγο πρώιμα ωριμασμένα επιφανειακά. Και ουσιαστικά από τον παιδικό τους εαυτό δεν εκφράζουν τίποτα. Και αυτό γίνεται μια συνήθεια σιγά σιγά. Έτσι ώστε με τον καιρό το παιδί αγνοεί τι είχε να εκφράσει από την παιδική του διάσταση. Δηλαδή σα να έχει χάσει το παιδί το ίδιο το παιδί μέσα του και έχει γίνει γρήγορα ενήλικας. Κάνουν έναν ψευτοενήλικα.

Αλλά από αυτή τη διαδικασία του ασυνείδητου κρυψίματος του βαθύτερου εαυτού, στην εφηβεία το άτομο μπαίνει σε μια μεγάλη ανισορροπία. Δεν μπορεί να παραμένει τόσο κρυμμένο, γιατί πρέπει να ξαναγεννηθεί ο έφηβος. Με ποια στοιχεία να ξαναγεννηθεί;

Οπότε εδώ έρχεται η σωματική έκφραση να δείξει διάφορα πράγματα, γι’ αυτό χρησιμοποιούμε και τη λέξη «δείκτης» για την εφηβεία, χωρίς κανένας συνήθως να καταλαβαίνει το τι δείχνει…

Κρ.Π.: Γιατί γίνονται όπως είπατε κυρίως ασυνείδητα…

Κ.Ν.: Γιατί δεν γίνονται συνειδητά και γιατί δεν μπορούν όλα αυτά να περάσουν μέσα σε λόγια. Και έρχεται το σώμα να γίνει μέσο έκφρασης όλων αυτών των βαθύτερων δυσκολιών, πόνων και αγωνιών.

Η εφηβεία τα αρχαία χρόνια άρχιζε μετά το τέλος της σωματικής ωρίμανσης, ενώ στα χρόνια μας συμπίπτει με τη σωματική διαδικασία ωρίμανσης. Που σημαίνει ότι το σώμα σαν υλική διάσταση ήρθε να λάβει μεγάλη παρουσία στις κοινωνίες μας.

Κρ.Π.: Μπορείτε να το κάνετε πιο κατανοητό αυτό;

Κ.Ν.: Σημαίνει ότι δώσαμε στο σώμα μεγάλη κοινωνική διάσταση. Γιατί το σώμα ήρθε να πάρει ένα τόσο σημαντικό κοινωνικό ρόλο στις μέρες μας;  Αυτό το συνδέουμε σήμερα, με τη μεγάλη διάσταση που πήρανε στις δυτικές κοινωνίες και στις ανθρώπινες σχέσεις τα υλικά αντικείμενα.

Τα υλικά αντικείμενα, και η αντικειμενοποίηση που ανέφερε και ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ήρθε να εκφράσει τις υποκειμενοποιήσεις. Και έτσι τα διάφορα υλικά μέσα με τα οποια ζούμε, ήρθαν να εκφράσουν ατομικές διαδικασίες ένταξης στην κοινωνία.

Κρ.Π.: Οπότε υπάρχει μία …διαστροφή εδώ;

Κ.Ν.: Ναι, γι’ αυτό επαναλαμβάνω ότι η εφηβεία είναι δείκτης και της κοινωνικής κατάστασης. Είναι αυτή η κοινωνία που ζούμε σήμερα. Και η εφηβεία δείχνει αυτή την κοινωνία στην οποία είμαστε, η οποία εξελίσσεται έτσι για χίλιους δυο παράγοντες.

Συνδέουμε επίσης την προβληματική της εφηβείας με την προβληματική της 4ης ηλικίας. Πώς αλληλοδένονται και αλληλοδιαδέχονται οι γενιές η μία την άλλη. Ότι π.χ. η 4η ηλικία απομονώθηκε έξω από την κοινωνία και δεν είναι πλέον μέσα στην κοινωνία όπως ήταν παλιά.

Αυτό που υπονοείται μετά, είναι ότι αυτό που πρέπει να αποκαταστήσουμε είναι όλες αυτές οι συνοχές των σχέσεων και τις ατομικές και τις κοινωνικές. Γιατί εκεί πάσχουνε, και ατομικά και κοινωνικά.

Κρ.Π.: Είπατε νωρίτερα για τον εγκλωβισμό του τραυματισμένου ανθρώπου στο τραυματικό βίωμα μέσω της επανάληψής του. Δηλαδή είναι σα να σταματά ο χρόνος στο τραυματικό βίωμα με τη συνεχή αυτή επανάληψη; Γι’ αυτό συνήθως και αυτοί οι άνθρωποι είναι στην πολύ επικίνδυνη θέση να το ξαναζήσουν, προκαλώντας το; Σαν αυτό που λέμε: Ότι φοβάσαι, το προκαλείς;

Κ.Ν.: Ναι, είναι οι διαδικασίες επανάληψης, οι οποίες γίνονται μόνο για να δίνουν κάποια σιγουριά ελέγχου της ανησυχίας (όπως λέγαμε πριν και με την παράδοση… και τους παραδοσιακούς λαούς, τους ανιστορικούς πολιτισμούς).

Η σιγουριά αυτή είναι επιφανειακή στο βάθος, γι’ αυτό γίνεται και η επανάληψη. Και η επανάληψη από ψυχαναλυτική άποψη, οδηγεί σε καταστροφή… Η αυτή καθεαυτή επανάληψη, δεν οδηγεί σε κανένα καλύτερο μέλλον.

Η διαδικασία μετάφρασης των ανείπωτων βιωμάτων, που μεταφράζονται μέσα από εικόνες, ή από λέξεις -αν και όχι πάντα από λέξεις, γιατί το βασικό είναι να μοιραστούν με κάποιον τρόπο, δηλαδή αυτό το μοίρασμα είναι η βασική διαδικασία για να αισθανθεί κάποιος όμοιος με κάποιον άλλον άνθρωπο. Διότι εκεί είναι η βαθύτερη καταστροφή για κάποιον, όταν δεν αισθάνεται όμοιος.

Κρ.Π.: Γι’ αυτούς τους έφηβους που τους βίασαν ομαδικά, τι βοήθεια θα έπρεπε κανονικά να τους δοθεί;

Κ.Ν.: Η πρώτη βοήθεια για οποιονδήποτε άνθρωπο έχει τραυματιστεί, είναι να απομακρυνθεί από τον τραυματιστή του. Από τον θύτη, από τον τραυματιστή του, από τον καταστροφέα του θα μπορούσε να πει κανείς.

Και η δεύτερη, να του επιτρέψουμε, να αρχίσει να μπορεί να αισθάνεται ότι κατανοείται, σ’ αυτό που έζησε. Η παρουσία κάποιου τρίτου -ως γνώστη αρωγού όπως είπαμε- που θα του επιτρέψει να μοιραστεί αυτό που έζησε, έτσι ώστε να μη μείνει με ένα ανείπωτο βίωμα που τον βγάζει έξω από την ανθρώπινη διάσταση, γιατί αυτό όπως ανέφερα είναι η μεγαλύτερη καταστροφή.

Κρ.Π.: Με άλλα λόγια τελικά να τιμηθεί με κάποιον τρόπο -εκτός των άλλων- ο άνθρωπος που υπέστη βία;

Κ.Ν.: Ακριβώς.

Κρ.Π.: Υπάρχει όμως ένα βιβλίο με τίτλο «Η βία» της Τζούντιθ Λούις Χέρμαν, που γράφει ότι –εκτός όλων των άλλων που θα έπρεπε να γίνεται- δεν υπάρχει κανένα μνημείο στον κόσμο, για τα κακοποιημένα παιδιά, τους κακοποιημένους ανήλικους γενικά, ή τις κακοποιημένες γυναίκες. Τι πολιτισμό έχουμε όταν δεν τιμάμε όσους εισπράττουν βία, ώστε να αντιληφθούμε κάποτε και στη σωστή τους διάσταση όσους ψυχικά διαταραγμένους την ασκούν; Και τι πολιτισμό έχουμε όταν επίσης αυτοί οι ψυχικά διαταραγμένοι που ασκούν βία και χρήζουν βοηθείας αντιμετωπίζονται από τα ΜΜΕ και τον πολύ κόσμο κυρίως ως «τέρατα», ή «δράκοι», κλπ., γεγονός που τους προσδίδει υπόγεια δύναμη και κάποιου είδους …αξία;

Κ.Ν.: Ναι, σίγουρα. Όμως η βία είναι μία μεγάλη διάσταση και στη ψυχική λειτουργία του ατόμου και στις κοινωνικές λειτουργίες, οπότε, συνήθως έχουμε τάση να την αποφεύγουμε, γιατί μας ενοχλεί όλους, μας διαταράζει…

Στις δικές μας κοινωνίες, που είμαστε σε μια πορεία ιστορική, η οποία δεν μπορεί να προβλεφτεί εντελώς, θα έλεγα, από την αρχαιότητα ακόμα η ιστορία πήρε μια άλλη μορφή με την έννοια ότι ο Σωκράτης, αυτό το άγνωστο του μέλλοντος το συνέδεσε με την εφηβεία. Και ουσιαστικά γι’ αυτό καταδικάστηκε! Γιατί προώθησε κατά έναν τρόπο τους εφήβους να αναπτύξουν ελεύθερη σκέψη.

Οι έφηβοι τότε (έφηβος σημαίνει επί της ήβης, όπως ο έφιππος ανεβαίνει πάνω στο άτι του όταν είναι ώριμο) ήταν εκείνοι που είχαν ολοκληρώσει την σωματική ωρίμανση, δεν ήταν δηλαδή 12 με 18 χρονών, όπως είναι σήμερα, αλλά 18 έως 30. Οπότε οι διαδικασίες ωρίμανσης του σώματος δεν συμπεριλαμβάνονταν στην εφηβεία και στις εκφράσεις της. Και στους ρωμαίους επίσης, το ρήμα που χαρακτηρίζει την εφηβεία, σημαίνει ότι είμαι έφηβος όταν έχω τελειώσει η διαδικασία ωρίμανσης του σώματος, δηλ. και πάλι 18 με 30 χρονών.

Οι ενήλικες τότε φοβόντουσαν αυτή την αμφισβήτηση, την αλλαγή του παραδοσιακού, αυτό το καινούργιο που φέρνουν οι έφηβοι, που μπορεί να φέρει την κρίση και την αλλαγή του μέλλοντος.

Σε ότι αφορά την πιο σύγχρονη ιστορία και το πώς φτάσαμε στην εφηβεία όπως την βλέπουμε σήμερα να είναι δηλαδή δεμένη με την αλλαγή του σώματος και μόνον, θα βγει και ένα βιβλίο του Θανάση Χατζόπουλου, στο οποίο έχω ένα δικό μου κεφάλαιο μέσα για τις σωματικές εκφράσεις της εφηβείας, σε αυτή τη διαδικασία της αυτονόμησης και του χωρισμού των εφήβων στις σύγχρονες κοινωνίες.

Γιατί η ψυχολογία των παιδιών και η ψυχολογία των εφήβων, είναι πολύ πρόσφατα φαινόμενα.

Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, το παιδί το αντιμετωπίζαμε σαν έναν μικρό ενήλικο και του αποδίδαμε τις ίδιες ψυχικές λειτουργίες. Έτσι το έζησα και εγώ όταν ήμουν παιδί στο χωριό. Το βάζανε να δουλεύει, κλπ.

Ανακαλύψαμε όμως σιγά σιγά, ότι το παιδί έχει εντελώς διαφορετικές ψυχικές λειτουργίες. Και πολύ αργότερα, από τα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και μετά, ανακαλύψαμε και πως η εφηβεία επίσης έχει διαφορετικές ψυχικές λειτουργίες. Δεν είναι ένας μικρός ενήλικας ο έφηβος, που μπορεί να δουλέψει κι αυτός, κλπ.

Η εφηβεία είναι αναγέννηση, αφενός μεν σωματική, αφετέρου ως ψυχική ταυτότητα. Αυτή η αναγέννηση αναγκάζει τον έφηβο να εκφραστεί και πάλι όπως ένα μωρό το οποίο δεν μιλάει. Βλέπουμε δηλαδή την λειτουργία της σωματικής έκφρασης.

Που σημαίνει ότι ο έφηβος παίρνει τα πρώτα στάδια της ζωής και τα ξαναβάζει σε μια καινούργια διεργασία, σε δυο άξονες ταυτόχρονα:

  • 1. ένας άξονας του χωρισμού, με την έννοια της αυτονόμησης του παιδιού από τους γονείς, που με αυτήν θα δημιουργηθεί σιγά σιγά η προσωπική σκέψη η οποία κτίζεται μέσα από την κριτική, και η κριτική αναγκαστικά φέρνει κάποια κρίση, γιατί σημαίνει αντιπαράθεση, κλπ.,  
  • 2. και ο άλλος άξονας που δηλώνει ότι δεν μπορεί αυτή τη διαδικασία του χωρισμού να την βιώσει κάποιος μόνος του. Γιατί κανένας έφηβος δεν μπορεί να γίνει έφηβος από μόνος του, δηλαδή να περάσει στην εφηβεία χωρίς τους γονείς του (την προηγούμενη γενιά) και χωρίς τους άλλους εφήβους, τους ομοίους του, τους συνομήλικους του.

Ο κάθε έφηβος λοιπόν γίνεται έφηβος ταυτόχρονα: α) με την εγγραφή του στην κοινωνική ομάδα που ανήκει, και β) με την αντιπαράθεση στην προηγούμενη γενιά των γονιών του, αλλά παράλληλα και με τη συνοδεία τους (όχι δηλαδή την απουσία τους).

Ο κάθε έφηβος λοιπόν χρειάζεται και τους ομοίους του. Την εγγραφή του στους ομοίους του. Σε μια παρέα, σε μια γενικότερη κίνηση των συνομηλίκων του. Αυτή η εγγραφή στους συνομήλικους του, είναι αυτή η οποία συνομιλεί με όλη του την νεανική προβληματική. Γιατί εμπεριέχει την αμφισβήτηση, υποχρεωτικά και απαραίτητα.

Είναι άλλωστε η διάθεση με την οποία εγγράφεται ο ίδιος στην ιστορία: Αμφισβητώντας. Γιατί το μέλλον της ιστορίας είναι άγνωστο. Ακριβώς για να μην την επαναλάβει, όπως είναι. Αν και δεν μπορεί να ξεγραφτεί από την παράδοση, αυτή την συνέχεια που λέγαμε νωρίτερα. Και η εγγραφή στην ομάδα, είναι απαραίτητη για να μπορέσει να αμφισβητήσει την προηγούμενη γενιά.

Ένα άλλο σημείο το οποίο είναι σημαντικό, είναι πως αυτή η αμφισβήτηση της προηγούμενης γενιάς δεν μπορεί να γίνει χωρίς την παρουσία και τη συνοδεία, όπως είπα, αυτής της προηγούμενης γενιάς: Να αντιπαρατίθεται και να αμύνεται και η ίδια, υπερασπιζόμενη της αξίες της.

Διότι η παραίτηση της προηγούμενης γενιάς, δηλ. ουσιαστικά των γονιών (είτε μέσω της απουσίας, είτε μέσω του φιλικού στυλ με τους εφήβους, είτε μέσω της ουδετερότητας, π.χ. να τους αφήσουν να τα βγάλουν πέρα μόνοι τους…), αφήνει τους έφηβους να εξαρτώνται μόνο από τους ομοίους τους.

Όμως για να κρατηθεί η διαδικασία της εφηβείας, πρέπει να γίνονται και οι δύο κινήσεις παράλληλα, όπως περπατούμε με δύο πόδια. Η μια με την ομάδα των ομοίων, και η άλλη απέναντι στην προηγούμενη γενιά, όπου οι σχέσεις θα αλλάξουν απέναντι στο νέο ενήλικα που διαμορφώνεται και μεταμορφώνεται απέναντί τους.

Κρ.Π.: Όλη η διαδικασία λοιπόν της εφηβείας, είναι μία κρίση, γιατί είναι μία αλλαγή;

Κ.Ν.: Εννοείται! Μια αλλαγή όπου οι έφηβοι θα επαναπροσδιοριστούν με τα καινούργια κοινωνικά δεδομένα και με καινούργιες μορφές έκφρασης ακόμα.

Αλλά η εγγραφή στην ομάδα των ομοίων θα μας επαναφέρει λίγο στην προβληματική της βίας… Η βία όπως είπα είναι ανθρώπινη και ζωική διάσταση, πάντα σε σχέση με κάποια διαδικασία άμυνας και υποστήριξης.

Κρ.Π.: Άλλο η άμυνα όμως και άλλο η επίθεση; Τα ζώα όταν τους επιτίθενται, είτε αμύνονται επιτιθέμενα, είτε τρέπονται σε φυγή, είτε παγώνουν – παραδίδονται, αναγκαστικά, και κάποια μάλιστα υποδύονται ότι είναι νεκρά…

Ν.Κ.: Ναι. Την κρατούμε λοιπόν τη βία σαν άμυνα. Η φυσιολογική της διάσταση, είναι σαν άμυνα, σε κάθε ζωντανό και στον άνθρωπο. Το θέμα είναι αν ξεκόβεται ή αν λειτουργεί μαζί με τις άλλες ψυχικές διαστάσεις.

Και επανέρχομαι στο θέμα εφηβεία και βία. Η εγγραφή ενός έφηβου στην ομάδα είναι απαραίτητη, και όχι μόνο η εγγραφή αλλά και η λειτουργία της ομάδας ολόκληρης, σαν καινούργια γενιά που αμφισβητεί όπως είπα την προηγούμενη και δημιουργεί καινούργιους τρόπους σκέψης, έκφρασης, ακόμα και τέχνης, διότι οι καινούργιες μορφές κοινωνικής έκφρασης και δημιουργίας έρχονται από τις νέες γενιές, κι αυτή είναι η βαθύτερη κίνηση των ιστορικών κοινωνιών μας.

Πότε αυτή η φυσιολογική εξέλιξη της εφηβείας σε ενηλικίωση, μπορεί να εκτραπεί;

  • 1. Όταν για παράδειγμα η προηγούμενη γενιά όπως ανέφερα απουσιάζει, για διάφορους λόγους.
  • 2. Όταν η προηγούμενη γενιά συνθλίψει, καταστείλει βίαια και ριζικά όλη αυτή τη διαδικασία (όπως στο παράδειγμα των παραδοσιακών κοινωνιών).
  • 3. Και μια τρίτη περίπτωση που είναι πολύ συχνή στα χρόνια μας, όταν τα παιδιά γίνονται αντικείμενο χρήσης των γονιών για προσωπικούς τους σκοπούς. Είτε για να τους συνοδέψουν στις δυσκολίες τους, είτε για να γίνουν σύμμαχοι συνήθως εναντίον του άλλου γονιού. Αυτές οι συμμαχίες είναι εμφανείς συνειδητά, αλλά πολλές φορές είναι ασυνείδητες. Η πιο κλασσική συμμαχία είναι του παιδιού με τη μαμά εναντίον του μπαμπά.

Το θέμα είναι ότι σε αυτές τις περιπτώσεις ο έφηβος δεν έχει τους συνοδούς που θα αντιπαρατεθεί!

Τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση; Η ομάδα των ομοίων γίνονται οι μόνοι συνοδοί οι οποίοι του επιτρέπουν να μην αισθάνεται μόνος. Αυτοί οι συνοδοί όμως είναι ένα είδος αντίδοτου που δεν επιτρέπει την εξέλιξη του χωρισμού και της ψυχικής αυτονόμησης, και τον ωθεί να γίνει ίδιος με τους συνομίληκους. Και το να γίνει ίδιος με τους άλλους, είναι μια τρομερά βίαια ψυχική διαδικασία, γιατί πρέπει μόνιμα η ομάδα αυτή των ομοίων να βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τους διαφορετικούς.

Έτσι παρατηρούμε να γίνονται μάχες ανάμεσα σε ομάδες νέων, όπως για παράδειγμα στα προάστια της Γαλλίας, που σκοτώνονται παιδιά μεταξύ τους. Και πιθανώς στο σωφρονιστήριο της Ελλάδας, ανάλογα φαινόμενα θα οδήγησαν σε αυτό το ομαδικό έγκλημα. Οι μεν εναντίον των δε. Μπορεί να είναι δύο ή τρεις εναντίον τεσσάρων, ή μπορεί να είναι δύο εναντίον δέκα, κλπ.

Επειδή η διαδικασία χωρισμού και αυτονόμησης από την προηγούμενη γενιά -τους γονείς- δεν γίνεται πλέον επειδή είναι δύσκολη αυτή καθεαυτή, τα παιδιά εγγράφονται σε μια ομάδα που γίνεται ένας κλειστός κύκλος, σαν αναπαρωγή του οικογενειακού βιώματος, όπου δεν αισθάνονται μόνα τους και ανήκουν κάπου.

Αυτή η νέα μορφή οικογένειας, των ομοίων, αφενός μεν αναπτύσσει υποχρεωτικά αντικοινωνικές διαδικασίες, (γιατί δεν μπορεί να λειτουργήσει με τις οικογενειακές αναφορές), όπως π.χ. με ναρκωτικά, με παραβατικές συμπεριφορές και βίαιες, πχ. κλεψιές, βιασμούς, κλπ., και αφετέρου η ίδια η ομάδα αυτή αναπτύσσεται με έναν αρχηγό παρέχοντας την αρχέγονη ορδή και εξελίσσεται αντικοινωνικά και με βία. Επιπλέον ο αρχηγός φαίνεται ως ο πιο δυνατός και οι άλλοι πρέπει να του αποδεικνύουν συνεχώς ότι αυτός είναι ο πιο δυνατός με τον ίδιο τρόπο, με τη χρήση βίας.

Έτσι όλες τους οι σχέσεις, και με τους άλλους και με το περιβάλλον, περνάνε μέσα από τη βία.

Κρ.Π.: Ο Μπερτ Χέλινγκερ έχει πει, πως όταν κάποιος ανήκει σε μια ομάδα (για την ανάγκη του ανήκειν δηλαδή) απενεχοποιείται για μια πιθανή εγκληματική πράξη όταν η ομάδα του την δέχεται ως αναγκαία και σωστή. Δηλαδή, μπορεί να γίνουν τα μεγαλύτερα εγκλήματα και τα μέλη της ομάδας να νιώθουν ότι έχουν πράξει σωστά, εφόσον αυτό είναι για το καλό της ομάδας αυτής που ανήκουν…

Κ.Ν.: Ναι, και όχι μόνο τα δέχονται, αλλά τα έχουν και ως αξίες της ομάδας! Γιατί η ομάδα δεν μπορεί να εγγραφεί στην κοινωνική διαδικασία και αφετέρου η ομάδα έχει ανάγκη από την αντί-ομάδα. Έχει ανάγκη δηλαδή από τους διαφορετικούς, οι οποίοι τη βάζουν συνεχώς σε αμφισβήτηση.

Κρ.Π.: Για να υποκαταστήσει την αντιπαράθεση με τους γονείς γίνεται αυτό; Εφόσον δεν υπάρχει γονιός να αντιπαρατεθούν, βάζουν την αντίθετη ομάδα, την εχθρική να αντιπαρατεθούν;

Κ.Ν.: Ναι, αλλά στο βάθος δεν αντικαθιστά πραγματικά τους γονείς, την προηγούμενη γενιά. Δηλαδή, δεν επιτρέπει την ψυχική διαδικασία της εφηβείας να εξελιχθεί.

Γίνεται, λοιπόν, όντως, υποκατάστατο και επανάληψη. Επανάληψη του αδιεξόδου. Και έτσι βρίσκουμε σε αυτές τις ομάδες, όλες τις μορφές βίας, αλλά και τη βασικότερη μορφή βίας η οποία είναι να απομονωθεί και να σκοτωθεί, με διάφορους συμβολικούς τρόπους (και ορισμένες φορές και με αυθεντικό τρόπο, δηλαδή με πραγματικό θάνατο), όποιος αμφισβητεί την ομάδα αυτή.

Οπότε η σεξουαλική βία είναι η πιο συχνή. Η βία είναι η απόδειξη ότι είμαστε ίδιοι. Επίδειξη και απόδειξη ότι είμαστε ίδιοι. Στο οτιδήποτε διαφορετικό πρέπει να επιτεθούμε.  Και εκεί είναι οι ρίζες όλων των ρατσισμών και των φασισμών: Η επιδίωξη του ομοίου. Να είμαστε ίδιοι! Να ανήκουμε σε μία ομάδα ομοίων – υποκαθιστώντας την αίσθηση της οικογένειας.

Κρ.Π.: Έχει ανάγκη δηλαδή να είναι ίδιος και να ανήκει σε μία ομάδα ομοίων για την βεβαιότητα και την ασφάλεια του ετεροκαθορισμού από τους αντίθετους και του αυτοπροσδιορισμού από τους όμοιους, της ταυτότητάς του;

Κ.Ν.: Ναι, αυτή είναι βασική διαδικασία για κάθε έφηβο. Αυτή η διαδικασία αν δεν μπορεί να συνοδευτεί με την κρίση αντιπαράθεσης στους ενήλικους, με την προηγούμενη γενιά δηλαδή, που δεν είναι μόνο οι γονείς, είναι οι δάσκαλοι, είναι οι ψυχολόγοι, είναι οι αστυνομικοί, οι γιατροί, οποιοσδήποτε θα βρεθεί απέναντι, ξεκομμένος από αυτούς.

Κρ.Π.: Η Πιέρα Ολανιέ έχει πει, πως είναι σα να ψιθυρίζει η κοινωνία στον έφηβο, όλοι οι ενήλικοι δηλαδή: «Κατασκεύασε το μέλλον σου», αλλά οι ειδικοί γνωρίζουν πως βαθύτερα ο έφηβος πρέπει πρώτα να κατασκευάσει το παρελθόν του, ώστε να βασίσει σε αυτό το μέλλον του, την ταυτότητά του μέσα στον κόσμο. Είναι αυτό που λέγατε και για την αφήγηση;

Κ.Ν.: Θα αλλάξω λίγο τους όρους. Δεν κατασκευάζουμε το παρελθόν μας, το κατανοούμε πιο πολύ μάλλον –και όχι εντελώς, κατανοούμε το πώς μας κατασκεύασε το παρελθόν.

Κρ.Π.: Το ανέφερα, διότι όταν μπαίνει ένας έφηβος σε αυτή τη διαδικασία να φτιάξει τη νέα του ψυχική και κοινωνική ταυτότητα και να καταλάβει όπως είπατε πώς τον κατασκεύασε το παρελθόν του, χρειάζεται να μην έχει περάσει ανείπωτα βιώματα στα οποία μπορεί να έχει εγκλωβιστεί τραυματικά μέσα στην επανάληψή τους, διότι δεν θα μπορέσει να καταφέρει να βρει τη νέα ταυτότητά του, αφού δεν μπορεί να τα αφηγηθεί, ούτε να τα μοιραστεί, δηλαδή δεν θα καταφέρει να κατανοήσει το παρελθόν του ώστε να καταλάβει πως τον κατασκεύασε…

Κ.Ν.: Ναι, βέβαια. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται να επέμβουν οι ειδικοί, αν μπορούν να επέμβουν, για να μπορέσει να κατανοήσει το παρελθόν του ο νέος, χρειάζεται κάποιος διερμηνέας δηλαδή θα λέγαμε.

Κρ.Π.: Και όταν όχι μόνον δεν υπάρχουν ειδικοί θεραπευτές όπως θα έπρεπε στη περίπτωση των εφήβων του σωφρονιστικού ιδρύματος, αλλά υπάρχει και επιπλέον εγκληματική βία και φρίκη; Τι μέλλον έχουν αυτά τα παιδιά, αμφότερα; Δηλαδή και αυτοί που τους βίασαν και αυτοί που βιάστηκαν;

Κ.Ν.: Ναι, εδώ πρόκειται για θέμα αρκετά δύσκολο να δοθεί μια εύκολη απάντηση. Δηλαδή αυτή η βία υπονοεί όλο αυτό το υπόστρωμα για το πώς έχουν γίνει αυτές οι διαδικασίες… όπως αναλύθηκε παραπάνω.  

Κρ.Π.: Η παράταση της εφηβείας σε πολλούς ανθρώπους γιατί συμβαίνει;

Κ.Ν.: Αυτό είναι μια βαθύτερη ερώτηση και προβληματική, για την οποία θα έλεγα ότι η εφηβεία ουσιαστικά δεν τελειώνει ποτέ. Με την έννοια ότι η εφηβεία δεν δέχεται τίποτα σαν δεδομένο και βέβαια μπορεί να φτάσει έως και σε ριζικές τοποθετήσεις όπου απορρίπτουμε τα πάντα, κάτι που είναι σε ένα βαθμό παθολογικό.

Αλλά αυτή η διαλεκτική σχέση, να αναρωτιόμαστε συνεχώς για το πώς φτιάχνουμε το παρόν και ταυτόχρονα το μέλλον, δε μπορεί να γίνει χωρίς μια κάποια εφηβική παρουσία στη σκέψη του καθένα μας.

Ναι μεν δηλαδή να ξέρουμε ότι σίγουρα θα πεθάνουμε, και το σώμα μάς το θυμίζει συνεχώς, αλλά αυτό να μη μας εμποδίζει να δημιουργούμε ταυτόχρονα μέχρι τα 90, τα 100, κλπ.. Αυτή είναι η παρουσία της νεανικής σκέψης: Δεν τελειώσαμε! Ποτέ!

Γι’ αυτό οι κοινωνίες που βρεθήκαμε, όπως αναφέρει και ο φίλος μας ο Μαρκούζε, οι οποίες επέτρεψαν με όλη αυτή τη διάσταση του ελεύθερου χρόνου και της δημιουργίας, επέτρεψαν αυτή τη νεανικότητα και την νεανικοποίηση των ενήλικων.

Στο βιβλίο για τις απεργίες πείνας στην εφηβεία, έχω ένα κεφάλαιο που το λέω «Θάνατος στο θάνατο». Είναι,  δηλαδή, λίγο, σα να γινόμαστε αθάνατοι… Οι κοινωνίες της αφθονίας καλλιέργησαν αυτή την ψευδαίσθηση τη βαθύτερη, ότι μπορούμε να τα έχουμε όλα, ακόμα και την αθανασία.

Αυτή την προβληματική του ευημερισμού που την έχουν αναπτύξει πολλοί, όπου την έφερε το αντικείμενο – η αντικειμενικοποίηση που έχει πει και ο Καστοριάδης, ο αμερικάνος Κρίστοφερ Λας την έχει αναλύσει στο βιβλίο του με τίτλο «Η κουλτούρα του ναρκισσισμού», λέγοντας πώς στις μέρες μας τα αντικείμενα πήραν μεγάλη διάσταση στις ανθρώπινες σχέσεις, στην ανθρώπινη λειτουργία…

Το σώμα λοιπόν ήρθε να πάρει τη θέση διαφόρων εκφράσεων αυτών των προβληματικών που δεν λειτουργούν μέσα από τις λεκτικές σχέσεις. Δηλαδή, ναρκωτικά, ανορεξία, βουλιμία, αϋπνία, εξαρτήσεις διάφορες, π.χ. από το κομπιούτερ, κλπ., όπως και όλες οι μορφές βίας που είναι εκφράσεις σωματικές.

Και παράλληλα υπάρχει και αυτή η βαθύτερη προβληματική του ναρκισσισμού, που λέει ότι «δεν εξαρτώμαι από κανέναν άνθρωπο, αλλά μόνο από κτήσεις και αντικείμενα».

Ποιο είναι το αντίδοτο όλων αυτών; Ποια είναι η θεραπευτική αντιμετώπιση;

Όχι να πάρουμε την εκπαιδευτική θέση, δηλαδή να πούμε στο νέο, όχι αυτό μη το κάνεις κλπ., αλλά να μπούμε σε μία διαδικασία κατανόησης ότι ο έφηβος δεν μπορεί να πει με λόγια, να εκφραστεί και να μοιραστεί αυτό που ζει, και τη δυσκολία αυτή τη βαθύτερη να αισθανθεί ότι τον κατανοούν και ότι τον συνοδεύουν σε όλα αυτά που ζει, τελικά το σώμα, οι σωματικές εκφράσεις, έρχονται να δώσουν στην κοινωνία δείκτες, να δείξουν δηλαδή στους άλλους ότι κάτι δεν πάει καλά...

Αν οι άλλοι τον καταπιέσουν σε αυτό, δεν μπορεί να υπάρχει καμία διέξοδος να εκφραστεί. Οπότε η μόνη έξοδος είναι από το αν οι άλλοι αρχίσουν να αναρωτιούνται, μήπως τελικά και μεις συνδράμουμε στο πρόβλημα, και να μπουν στη διαδικασία καλύτερου μοιράσματος, με διάφορους τρόπους. Και με τα ναρκωτικά, και με τις αυτοκτονίες, και με τις βίαιες συμπεριφορές.

Δηλαδή, όλα αυτά είναι να ξαναμπούν σε μια ανθρώπινη διαδικασία, που θα έχει ανθρώπινες διαστάσεις.

Κρ.Π.: Επειδή τίποτα δεν μαθαίνεται με τα λόγια, αλλά με βιώματα, οπότε οι άνθρωποι γύρω από τον έφηβο χρειάζεται να του δείξουν, και όχι να του εξηγήσουν, τον τρόπο να μοιράζεται πράγματα, και για να το κάνουν αυτό θα πρέπει οι ίδιοι να ξέρουν να μεταεπικοινωνούν. Δηλαδή να εκφράζουν λεκτικά το συναίσθημά τους, και το όραμα της σχέσης που έχουν για τον άλλον. Μπορούν όμως οι ενήλικες να μεταεπικοινωνήσουν με αυτόν τον τρόπο;

Κ.Ν.: Αυτό είναι πολύ σωστό. Οι ενήλικες που συνοδεύουν και πρέπει να συνοδεύουν τον έφηβο για να μεγαλώσει και για να γίνει αυτόνομος, δυνητικά μπορούν να αλλάξουν αν καταλάβουν ορισμένα πράγματα.

Πολλές φορές τους συνιστούμε να παίζουν με τα παιδιά τους, για παράδειγμα. Να μάθουν να παίζουν. Όλη αυτή η διαδικασία του μοιράσματος, του βιώματος που εκφράζεται, σιγά σιγά γίνεται τρόπος ζωής. Κάνουμε επίσης ομάδες γονέων που συζητούν μεταξύ τους για να καταλαβαίνουν σιγά σιγά πως αυτή η όλη διαδικασία τους έχει ξεφύγει…

Κρ.Π.: Τα συμπτώματα της βίας, άλλωστε, είναι συμπτώματα, τα προβλήματα είναι κάπου αλλού και δεν αφορούν μόνο τον έφηβο, αλλά και το οικογενειακό του σύστημα, όπως και το κοινωνικό.

Κ.Ν.: Είναι δείκτες όπως είπαμε, δείχνουν τα προβλήματα. Αν τους καταπιέσουμε, τους πούμε ότι είναι κακοί και τους διώξουμε, τους αποκλείσουμε, δεν κάνουμε τίποτε άλλο από το να συντηρούμε τα προβλήματα. Αν όμως πούμε ότι κάτι μας δείχνουν, και προσπαθήσουμε να βρούμε τι μας δείχνουν, από πού προέρχονται δηλαδή, μπαίνουμε σε μία διαδικασία, ακριβώς, ανθρωποποίησης των βιωμάτων.

Όλες αυτές οι βίαιες σωματικές εκφράσεις, διάφοροι αυτοτραυματισμοί και γενικά βίαιες συμπεριφορές, δείχνουν τη χρήση της σωματικής έκφρασης η οποία είναι δείκτης της βαθύτερης ψυχικής δυσκολίας να βρει μία θέση ομοίου μαζί με τους άλλους, και διαφορετική ταυτόχρονα, με προσωπική ταυτότητα, και γίνεται εντελώς όμοιος με κάποιους που γίνονται όλοι βίαιοι, αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσει σαν διαφορετικός – δεν έχει καμία αυτόνομη σκέψη.

Και δείχνουν αυτή την προβληματική, η οποία είναι καταστροφική τελικά. Δεν φτιάχνει ένα κοινωνικό άτομο, που είναι και όμοιος και διαφορετικός.

Η εφηβεία είναι ταυτόχρονα μια ατομική πορεία αυτονόμησης και ωρίμανσης αλλά ταυτόχρονα είναι μια πορεία ωρίμανσης ενός κοινωνικού όντος, ομοίου και συγχρόνως διαφορετικού. Και όταν δεν πάει καλά η εφηβεία, σημαίνει ότι αυτές οι δύο διαδικασίες και στο άτομο αλλά και στην κοινωνία δεν συνεργάζονται...

Κρ.Π.: Το βιβλίο σας που πρόκειται να κυκλορήσει από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη, τι θέμα έχει;

Κ.Ν.: Λέγεται «Εξορία και γλώσσα», και συνδέεται με όλα αυτά που θίξαμε, σε σχέση με τα ανείπωτα βιώματα, δηλαδή ότι αυτή είναι η εξορία, το να βγαίνουν από την ανθρώπινη διάσταση κάποια βιώματα.-

Ο Κώστας Νασίκας, είναι ψυχαναλυτής, μέλος της Γαλλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο της Λυών, είναι ιατρικός υπεύθυνος του Οίκου Εφήβων της Λυών και επίσης είναι ζωγράφος. 

Τίτλοι βιβλίων του (στα γαλλικά):  

  • Ημερολόγιο μιας ανορεξίας
  • Καταναλωτισμός και βία
  • Σωματικά ίχνη και μνήμη του ονείρου
  • Το τραύμα ανάμεσα στην δημιουργία και στην καταστροφή
  • Το σώμα στην έκφραση των εφήβων
  • Εξορία και γλώσσα (το οποίο πρόκειται να κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη)

Τίτλοι συλλογικών έργων (στα γαλλικά) με δική του επιμέλεια:

  • Φάμπρικες της γλώσσας
  • Η πειθώ και η δύναμη του λόγου (το οποίο πρόκειται να κυκλοφορήσει)
  • Βία και μη λεκτικές εκφράσεις

Ρένα Χατζηδάκη (Μαρίνα), «Κατάσταση Πολιορκίας» , α’ έκδοση, εκδ. Ολκός 1974

[…] Χρόνος παραμορφώθηκε,

Τα χρόνια που έρχονται παραμορφώθηκαν.

Ξέρεις πού θα με βρεις,

Εγώ ο Φόβος.

Εγώ ο θάνατος.

Εγώ η μνήμη, ανήμερη.

Εγώ η θύμηση της τρυφεράδας του χεριού σου,

εγώ ο καημός της χαλασμένης μας ζωής.

Θα πολιορκώ το «κοίταζε τη δουλειά σου» με τη αγωνία μου.

Θα θρυμματίζω τον ύπνο τους μ’ άσεμνα, φρικιαστικά βεγγαλικά.

Σφαίρες αμέτρητες θα πέφτουν στους αδιάφορους διαβάτες,

ώσπου ν’ αρχίσουν να σφαδάζουν

ώσπου ν’ αρχίσουν ν’ αναρωτιούνται.

Εμένα δε θα μπορούν να με σκοτώσουν.

Όμως θαρρώ, οι μόνοι που -ίσως -καταλάβουν θα ναι τα παιδιά,

πλούσια απ’ την κληρονομιά μας

πρώτη φορά, τα παιδιά

σκληρά στη μνήμη, σκληρά σε μας,

θα διαβάσουν ίσως έγκαιρα

τ’ αδέξια μηνύματα των προτελευταίων ναυαγών

διορθώνοντας τα λάθη,

σβήνοντας τα ψέματα,

ονοματίζοντας σωστά, χωρίς ρομαντισμούς τα παιδιά,

χωρίς αναγραμματισμούς ηλικίας

σημαδεμένα από την αστραπή

τη γνώση της μοναξιάς της δύναμης

που σε μας άργησε τόσο πολύ να ‘ρθει.

[…]

THE WORLD HATES WOMEN – Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΙΣΕΙ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ – Μετάφραση του βίντεο στα ελληνικά: Christine Cooreman

[…] Για τις κακοποιημένες και δολοφονημένες γυναίκες -και παιδιά- δεν θα βρούμε κανένα μνημείο στον κόσμο, στο όνομά τους! […]

o kosmow misei tis gynaikes_the world hates women

ΒΑΣΙΣΜΕΝΟ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Ένα κομμάτι κρέας,  ζεστή σάρκα ή άνθρωποι με σάρκα και οστά;
ΕΝΑ ΚΟΡΜΙ ή ΈΝΑ ΑΤΟΜΟ;

“Είμαι μια σκύλα.
ένα μ@@νί.
μια πουτάνα.
…αλλά, αυτό δεν είναι τίποτα.”

Σύμφωνα με μια παγκόσμια επιθεώρηση στοιχείων του 2013 από την UN WOMEN (οργάνωση του ΟΗΕ για τη γυναίκα), 35% των γυναικών σε όλον τον κόσμο έχουν ζήσει την σωματική ή/και την σεξουαλική βία.

Παρά την ύπαρξη ενός δυνατού και όλο και πιο δυναμικού φεμινιστικού κινήματος, φρικτή βία και άθλια εγκλήματα κατά των γυναικών συνεχίζουν την καταστροφική τους πορεία ανά τον κόσμο, ενώ τα μονοπάτια του βρίσκονται αδιακρίτως σε όλες τις χώρες, τις γλώσσες και τις ζωές.

Καθώς η φρίκη διαδίδεται και αυξάνει, καθώς όλο και περισσότερες γυναίκες ξυλοκοπούνται, βιάζονται, δολοφονούνται, γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης, θεωρούνται αδύναμες, σκοτώνονται και αποτελούν στόχους εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων τιμής, διακίνησης ανθρώπων και θανάτωσης θηλυκών εμβρύων, πρέπει να αναρωτηθούμε μήπως ο ΚΣΟΜΟΣ ΜΙΣΕΙ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ (#WORLD HATE WOMEN) ?

Εμείς θέτουμε την ερώτηση. Εσείς;

 

————-

Το κείμενο του βίντεο μεταφρασμένο στα ελληνικά από την Christine Cooreman:

“1 out of 3 women has been beaten, forced into sex or abused during her lifetime”, United Nations / Violence against women:

“1 στις 3 γυναίκες έχει φάει ξύλο, έχει αναγκαστεί σε σεξουαλική πράξη ή υπέστη βία κατά τη διάρκεια της ζωής της”, Ηνωμένα Έθνη / Βία κατά των Γυναικών

   
«I’m a bitch, «Είμαι μια σκύλα,
a cunt, ένα μ@@νί,
a whore, μια πουτάνα,
…but this is nothing.»
…αλλά αυτό δεν είναι τίποτα.»
“Go to the mango tree, the body of your daughter is (hanging) there”, May 31, 2014, Uttar Pradesh, India, THE GUARDIAN “Πήγαινε στο δέντρο, το μάνγκο, το σώμα της κόρης σου είναι (κρεμασμένο) εκεί”, 31 Μαΐου 2014, Uttar Pradesh, Ινδία, THE GUARDIAN
THE WORLD HATES WOMEN Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΙΣΕΙ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
“They use acid because it takes just a tiny dose to corrode and ruin someone’s life. Acid removes the shape of her face. It is a way to cancel her out.”, May 31, 2014, Italy Europe, THE GUARDIAN “Χρησιμοποιούν οξύ γιατί αρκεί μια πολύ μικρή δόση για να διαβρώσεις και να καταστρέψεις τη ζωή κάποιου. Το οξύ αφαιρεί το σχήμα του προσώπου της. Είναι ένας τρόπος να την ακυρώσεις.”, 31 Μαΐου 2014, Iταλία, Ευρώπη, THE GUARDIAN
“Man rapes and cuts toe off woman after being told he was to be expelled from apartment.”, May 20, 2013, Bilbao, Spain, EL MUNDO “Ένας άνδρας βιάζει και κόβει το δάχτυλο του ποδιού μιας γυναίκας, αφού έμαθε ότι πρόκειται να του γίνει έξωση από το διαμέρισμά του.”, 20 Μαΐου 2013, Μπιλμπάο, Ισπανία, EL MUNDO
“…he then put the knife in her mouth, slicing both of her cheeks and cutting her tongue in half. She told police she “played dead” so he would stop hurting her.”, November 15, 2010, Brisbane Australia, THE COURRIER MAIL “…στη συνέχεια, έβαλε το μαχαίρι μέσα στο στόμα της, κομματιάζοντας και τα δυο της μάγουλα και κόβοντας τη γλώσσα της στη μέση. Εκείνη είπε στην αστυνομία ότι «έκανε τη νεκρή» ώστε να σταματήσει να την πονάει.”, 15 Νοεμβρίου 2010, Brisbane Αυστραλία, THE COURRIER MAIL
“About 10 of them would gang-rape a woman, and when they had finished, they would kill her by pushing a sharpened stick the size of a broomstick into her vagina until she was bleeding and almost dead.”, June 8, 2014, Rwanda, Africa, HUMAN RIGHTS ADVOCACY GROUP “Περίπου 10 απ’αυτούς την βίασαν ομαδικά και, όταν τελείωσαν, τη σκότωσαν βάζοντας μέσα στον κόλπο της ένα μυτερό κλαδί, σαν σκουπόξυλο, έως ότου αιμορραγήσει και σχεδόν πεθάνει.”, 8 Ιουνίου 2014, Ρουάντα, Αφρική, HUMAN RIGHTS ADVOCACY GROUP
“He was arrested for allegedly raping and killing the 7-month-old baby girl of a woman he once dated. The infant was taken to the hospital with a fractured skull, ruptured spleen, broken rib, bruising to the spine and a lacerated liver.”, July 20, 2010, Newark, USA, GOTHAMIST “Συνελήφθη με την κατηγορία ότι είχε βιάσει και σκοτώσει το 7 μηνών κοριτσάκι της γυναίκας με την οποία είχε κάποτε σχέση. Το μωρό οδηγήθηκε στο νοσοκομείο με κάταγμα κρανίου, ρήξη σπλήνας, σπασμένα πλευρά, μώλωπες στη σπονδυλική στήλη και το συκώτι κατεστραμμένο.”, 20 Ιουλίου 2010, Newark, ΗΠΑ, GOTHAMIST
“My daughter refused to obey the order to get undressed. So they ordered her to choose between rape and death. She chooses death. So they started to torture her, cutting off her breasts one at a time with a knife, then her ears and then they completely cut open her belly…. After a time, my daughter breathed her last.”, 2004, South Kivu, Congo, INTERNATIONAL ALERT “Η κόρη μου αρνήθηκε να υπακούσει στην εντολή να γδυθεί. Έτσι, την διέταξαν να επιλέξει μεταξύ βιασμού και θανάτου. Επέλεξε τον θάνατο. Έτσι, άρχισαν να τη βασανίζουν, κόβοντας τα στήθη της ένα-ένα, με ένα μαχαίρι, μετά τα αυτιά της και μετά άνοιξαν την κοιλιά της πέρα ως πέρα… Μετά από λίγο, η κόρη μου άφησε την τελευταία της πνοή.”, 2004, Νότιο Κιβού, Κονγκό, INTERNATIONAL ALERT
«Over 160 million females are missing because of ultrasound screening followed by sex selective abortion. The tragedy of the world’s 160 million “missing” girls isn’t that they are missing. The tragedy is that they are dead.», June 26, 2011, The World, The New York Times «Πάνω από 160 εκατομμύρια άνθρωποι γένους θηλυκού αγνοούνται λόγω της εξέτασης με υπέρηχο που ακολουθείται από έκτρωση η οποία επιλέγεται με βάση το φύλο. Η τραγωδία των 160 εκατομμυρίων αυτών «αγνοούμενων» κοριτσιών δεν είναι το γεγονός ότι αγνοούνται. Η τραγωδία είναι πως είναι νεκρά.», 26 Ιουνίου 2011, Κόσμος, The New York Times
Share & Ask WHY?#worldhateswomen Μοιραστείτε το & Αναρωτηθείτε ΓΙΑΤI;

#worldhateswomen

*

Δημοσιεύτηκε στις 6 Αυγούστου 2014
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε και να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας σε όλους τους θαυμάσιους ανθρώπους που μας βοήθησαν να υλοποιήσουμε το #WORLD HATES WOMEN :

Lena bagutti, Julia farber, Nanor Kojanian Nerkizian, Ilaria Di Cecco, Susana Diaz-Caballero, Yi-Zhang, Shrilekha Das, Shruti Maria Datar, Tanmay Kulkarni, Kabir Chowdhary

Ομάδα Video Daddy: Σκηνοθέτης: Sumit Verma, Video Artists: Akshay Tambe / Leo Vuppuluri, https://www.facebook.com/PostThoughtC…, Concept: G.S., Edit: Jackson Garg / Twish Mukherjee, Artist Models: Soumya Iyer/ G.S.

Facebook: https://www.facebook.com/videodaddy, Twitter: https://twitter.com/DaddyVideo, Instagram: http://instagram.com/video_daddy

————

Σχετικά άρθρα:

[…] για τα κακοποιημένα παιδιά ή τις κακοποιημένες γυναίκες δεν θα βρούμε κανένα μνημείο στον κόσμο, στο όνομά τους! […]

[…] Το μόνο που ζητάει ο θύτης από τον μάρτυρα είναι να μην κάνει τίποτε.

Απευθύνεται στη γενική τάση των ανθρώπων να μη βλέπουν, να μην ακούν και να μη λένε τίποτε κακό. Πρώτη άμυνά του είναι η μυστικότητα και η σιωπή.

Αν αυτά αποτύχουν, τότε ο θύτης αμφισβητεί την αξιοπιστία του θύματός του. Οσο ισχυρότερος είναι ο θύτης τόσο περισσότερες δυνατότητες έχει να παραποιεί την πραγματικότητα.

Για τον τρόπο σκέψης του θύτη δεν γνωρίζουμε πολλά: αυταρχικός, μυστικοπαθής, μεγαλομανής, ακόμη και παρανοϊκός, είναι πολύ ευαίσθητος στην πραγματικότητα της δύναμης και στα κοινωνικά πρότυπα. Συνήθως περιφρονεί εκείνους που προσπαθούν να τον καταλάβουν και έτσι δεν προσφέρεται για μελέτη. Επειδή δεν πιστεύει ότι έχει πρόβλημα, δεν ζητάει βοήθεια ­ παρά μόνον όταν αντιμετωπίζει τον νόμο.

Επιφανειακά δείχνει φυσιολογικός.

Από τη σκοπιά των νομικών θεσμών μας και των ηθικών κρίσεών μας, αυτή η φαινομενική ίσως φυσιολογικότητα είναι πολύ πιο απειλητική από όλες μαζί τις φρικαλεότητες.[…]

—-

Όπως επίσης και τα εξής:

32 αγαπημένα ελληνικά τραγούδια με φεγγάρι…

panselinos_feggari_tragoudia(playlist στο youtube ΕΔΩ)

Σας αφιερώνω 32+3 από τα αγαπημένα μου ελληνικά τραγούδια με φεγγάρι…

Για τα 23 χρόνια που υπηρέτησα το τραγούδι (1980-2003) περιστασιακά και πολύ επιλεκτικά. Άλλη μια φορά επιθυμώ να τα τιμήσω με τον πιο απλό τρόπο μέσα στα δευτερόλεπτα που χρειάστηκαν για να θυμηθώ τότε που κάποια από αυτά τα τραγουδούσα…

Καλή ακρόαση…

  1. Για τον στίχο «…Θυμήθηκε ξανά φεγγάρια μακρινά και τ’ όνειρο που εχάθη»:

Επίσης:

Και ένα τελευταίο γιατί φεγγάρι χωρίς θάλασσες δεν γίνεται…

***

Φεγγάρια και πανσέληνοι: Καρούζος, Σεφέρης, Βαρβέρης, Λεοντάρης…

H Αίγινα …σιγοκαίγεται. Εδώ και 4 χρόνια

DSC00341Σήμερα πήγα πάλι βόλτα στην παραλιακή και κατέληξα σε μία μικρή παραλία ανοργάνωτη. Αναγκάστηκα να περάσω μέσα από δύο σωρούς με σκουπίδια που κρατούσες την ανάσα σου για να αντέξεις μέχρι να τα προσπεράσεις. Αριστερά του δρόμου αυτοί οι γνωστοί σωροί, δεξιά τα σκορπισμένα σκουπίδια που βγαίνουν από τις διαλυμένες σακούλες, εφόσον μένουν έκθετες στον ήλιο, στη βροχή και στον αέρα έξω από τους ξέχειλους κάδους για πάρα πολύ καιρό.

Κατέβηκα στην παραλία και βρήκα δύο μεγάλες σακούλες πεταμένες (το πιο πιθανό είναι να είχαν πέσει με τον αέρα από τον σκουπιδότοπο του πάνω δρόμου…), αλλά και άπειρα σκουπίδια -φυσικά- εδώ και κει, από προφυλακτικά μέχρι ποτήρια και βρωμερά χαρτιά υγείας.

Παρόλ’ αυτά μπήκα και κολύμπησα στη θάλασσα και όταν βγήκα κάθισα σε ένα βραχάκι. Πίσω μου, στον διπλανό βράχο, υπήρχαν πεταμένα μπουκάλια πλαστικά.  Μπορεί και να τα είχε ξεβράσει η θάλασσα…

Μπροστά μου υπήρχε αυτό το ηλιοβασίλεμα που φαίνεται στη φωτογραφία, παρακάτω.

Τι κάνει ένας άνθρωπος με σώας τα φρένας ανάμεσα σε όλα αυτά; Τυφλώνεται από το υπέροχο ηλιοβασίλεμα, βάζει παρωπίδες δεξιά και αριστερά (αλλά και κάτω από το πηγούνι του) για να μη βλέπει και γυρίζει σπίτι του ευτυχισμένος και αναζωογονημένος;

Οι παλιές γενιές που δεν είχαν γνώσεις για το τι σημαίνει υγιεινή αλλά και οικοσύστημα, μπορεί και να το έκαναν. Έχω ρωτήσει επίσης μεγάλους σε ηλικία και η άποψή τους είναι πως δεν θα μάζευαν σκουπίδι από κάτω -ακόμα και με ειδικά γάντια- εάν δεν ήταν δικό τους.

Γνωρίζω όμως και νέους που έχουν αυτές τις απόψεις. Είδα σήμερα κάποιους από αυτούς, ξαπλωμένους ανάμεσα σε όλα αυτά τα σκουπίδια, όπως και μαμάδες και μπαμπάδες με τα παιδιά τους. Ειλικρινά: Πώς μπορούν;

Γνωρίζω και κάποιους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους που επίσης ποτέ δεν θα μάζευαν σκουπίδια και κατά τα άλλα στις πρόσφατες εκλογές ήθελαν να μας πείσουν ότι νοιάζονται για τον τόπο. Δεν ξέρω πόσοι τους ψήφισαν…

Η Αίγινα όμως είναι σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης εδώ και 4 χρόνια με αυτό το πρόβλημα των σκουπιδιών και εκτός όλων των άλλων που αφορούν εξ’ αιτίας αυτού του προβλήματος το νησί, όπως και τους μόνιμους κατοίκους και τους επαγγελματίες και βέβαια τους επισκέπτες, καταστρέφεται το περιβάλλον και η θάλασσα (που δεν μας ανήκουν και ούτε έχουμε το δικαίωμα να τα αφήνουμε να καταστρέφονται με την αδιαφορία μας) και όμως δεν κουνιέται φύλλο με αποτέλεσμα…

Η φύση είναι το μεγαλύτερο έργο τέχνης του πλανήτη (εκτός του ότι εξαρτάται η επιβίωσή μας και η ίδια η ζωή μας από αυτήν). Θα αφήναμε σωρούς από σκουπίδια να περιφέρονται πάνω στην Ακρόπολη, ή μέσα στην Κνωσσό; Ή θα κλείναμε τα μάτια μας προς τα δεξιά, αριστερά και κάτω, για να θαυμάσουμε μόνο τον περίφημο ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, αδιαφορώντας για τους σωρούς τα σκουπίδια γύρω του;

Έχω πει τι πιστεύω για το θέμα και κυρίως το έχω κάνει πράξη, οπότε θεωρώ περιττό να πω οτιδήποτε άλλο. Όποιος  πολίτης της Αίγινας πει ότι αυτά τα 4 χρόνια δεν έκανε τίποτα γι’ αυτό το χάλι και κυρίως δεν έσκυψε να μαζέψει ούτε μια φορά σκουπίδια μέσα σε αυτή την αδιανόητη κατάσταση, θεωρώ πως ούτε πολίτης πρέπει να λέγεται, ούτε καν άνθρωπος. Πόσο μάλλον εάν είναι εκλεγμένος στο Δήμο και υπεύθυνος της καθαριότητας.

Όταν καίγεται το σπίτι σου, παίρνεις κουβάδες και ότι βρεις να σβήσεις τη φωτιά. Αφού κόψεις το λαιμό σου να βρεις τρόπο να τη σβήσεις, ψάχνεις να βρεις ποιός φταίει και που πρέπει να αποδοθεί και πώς δικαιοσύνη για το έγκλημα. Και κυρίως, ψάχνεις να βρεις τον τρόπο για να μην ξανασυμβεί.

Διότι η Αίγινα για μένα -έστω- …σιγοκαίγεται. Εδώ και 4 χρόνια. Και μεις περιφερόμαστε όπως όλα δείχνουν πάνω της χαζεύοντας μόνο το… ηλιοβασίλεμα.

Και έχουμε την απαίτηση να κάνουν το ίδιο και οι επισκέπτες του. Να τυφλωθούν, να χάσουν την όσφρησή τους και κυρίως τη συνείδησή τους και να καλοπεράσουν ξοδεύοντας τα λεφτά τους, για τα δικά μας πορτοφόλια.-

Υγ. Και τέλος το επείγον της κατάστασης θα έπρεπε να ενδιαφέρει όλο τον Σαρωνικό… Ή μήπως πιστεύουμε ότι τα σκουπίδια που πέφτουν και ταξιδεύουν στη θάλασσα, είναι σαν τους σκύλους πιστά στο αφεντικό τους… και ξαναγυρνάνε;


Αναδημοσίευση: tvxs.gr

Πάνω από τη θάλασσα 7/8/14

Πάνω από τη θάλασσα 7/8/14

Ο αμερικανισμός, θανάσιμη απειλή για την ανθρωπότητα. Του Κώστα Λάμπου

america-piranxasΚάποιοι, σήμερα, αντιλαμβάνονται την αμερικάνικη απειλή και προσπαθούν να αποτρέψουν αυτή την εφιαλτική εξέλιξη, με γιατροσόφια, προτείνοντας την αναβάθμιση του ΟΗΕ σε ένα είδος παγκόσμιας κυβέρνησης ή κάτι άλλο αντίστοιχο[1]. Όμως ο Ηγεμόνας δεν αφήνει περιθώρια για ψευδαισθήσεις και διευκρινίζει πως, «η μοναδική παγκόσμια κυβέρνηση που μπορούμε έστω και κατά το ελάχιστο να πούμε ότι θα ήταν δυνατή σήμερα, είναι μια παγκόσμια αμερικανική δικτατορία»[2].

Και φυσικά κανένας σοβαρός άνθρωπος δεν πιστεύει πως ο Ηγεμόνας είναι πρόσωπο, ένα οποιοδήποτε από αυτά τα θλιβερά ανθρωπάκια που κατά καιρούς παριστάνουν τον πλανητάρχη, αλλά στην ουσία «δεν είναι παρά ασήμαντοι υπάλληλοι των πολυεθνικών εταιριών», όπως χαρακτηριστικά δηλώνει ο αμερικανός συγγραφέας Γκορ Βιντάλ. Ο σύγχρονος Ηγεμόνας είναι ο ‘αμερικανισμός’, η σύγχρονη αμερικάνικη ολιγαρχία που λειτουργεί σαν το συλλογικό κέντρο καθοδήγησης του παγκόσμιου καπιταλισμού[3], με τη βοήθεια του σιδηρού βραχίονα των 1000 περίπου αμερικανικών βάσεων ανά τον κόσμο και τους περίπου 2 500 000 μισθοφόρους με στόχο την εδραίωση της Pax Americana[4]. Η παρακάτω, μεταξύ πολλών αντίστοιχων, περιγραφή, μας δίνει την πραγματική εικόνα της Ηγεμονίας:

«Δεν υπάρχει δραστηριότητα που να ωθεί περισσότερο στην παγκοσμιοποίηση από το εμπόριο, δεν υπάρχει ιδεολογία που να ενδιαφέρεται λιγότερο για τα έθνη από τον καπιταλισμό, δεν υπάρχει μεγαλύτερη αμφισβήτηση για τα σύνορα από την αγορά. Από πολλές απόψεις οι εταιρείες διαδραματίζουν σήμερα σημαντικότερο ρόλο στις παγκόσμιες υποθέσεις από τα έθνη. Τις αποκαλούμε πολυεθνικές, θα ήταν όμως πιο ορθό να τις χαρακτηρίσουμε υπερεθνικές, ή μεταεθνικές, η ακόμα και αντεθνικές, γιατί εναντιώνονται στην ιδέα του έθνους και σε κάθε άλλη τοπική ιδέα που τις περιορίζει στο χώρο και στο χρόνο. Οι πελάτες δεν είναι πολίτες συγκεκριμένου έθνους, ή μέλη μιάς τοπικής φυλής. Ανήκουν στην παγκόσμια φυλή των καταναλωτών που έχουν κοινές ανάγκες και επιθυμίες, φυσικές, αλλά και κατασκευασμένες…»[5].

Μια παρόμοια διαπίστωση κάνουν και οι Financial Times, η, δεδομένων των συνθηκών, εγκυρότερη ίσως οικονομική εφημερίδα στον κόσμο: «υπάρχει μια de facto παγκόσμια κυβέρνηση, την οποία αποτελούν οι υπερεθνικές εταιρείες» και υπάρχει, συμπληρώνει ο Νόαμ Τσόμσκι «μια πραγματική παγκόσμια κεντρική εξουσία, αυτή των υπερεθνικών εταιρειών, οι οποίες έχουν στην ιδιοκτησία τους το μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη»[6].

Το σενάριο της απόλυτης βαρβαρότητας, ως στρατηγική για τη Νέα Παγκόσμια Τάξη Πραγμάτων, προβλέπει, όπως δείχνουν τα πράγματα, και σύμφωνα με το νόμο της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου, την πλήρη ιδιωτικοποίηση του πλανήτη και του σύμπαντος και τη διαχείρισή τους, από μια παγκόσμια υπερκυβέρνηση τεχνοκρατών, για λογαριασμό αυτών των ‘υπερεθνικών εταιριών’, που σήμερα δρουν με τη στρατηγική της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και του ‘αμερικανισμού’. Ιδιωτικοποίηση του πλανήτη, όμως, θα σήμαινε και ιδιωτικοποίηση της ανθρωπότητας, πράγμα που σημαίνει υποζυγιοποίηση-ρομποτοποίηση των ανθρώπων και μετατροπή της ανθρώπινης κοινωνίας σε επιχείρηση ‘ανθρωποτροφείο’. Μήπως βρισκόμαστε στη φάση της εξοικείωσης για να μην τρομάξουμε και για να περιοριστούν οι αντιδράσεις;

 

Η απειλή της δυναμικής του ‘κίτρινου πυρετού’

 

Μετά από αυτά γίνεται φανερό πως, στα πλαίσια αυτής της μορφής της παγκοσμιοποίησης, η συμμετοχή κάθε χώρας στον καταμερισμό του παγκόσμιου πλούτου, προσδιορίζεται από τη θέση που κατέχει στην πυραμίδα του παγκόσμιου συσχετισμού δύναμης, θέση που σε κάποιο βαθμό καθορίζεται και από τη σχέση κάθε χώρας με τις ‘πολυεθνικές’ και με τις ΕΠΑ[7].

Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος των εισοδηματικών ανισοτήτων, που προκύπτουν από τη συγκεκριμένη οργάνωση της παγκόσμιας οικονομίας, ο ΟΗΕ μας πληροφορεί με σχετικά πρόσφατα στοιχεία ότι:

  • «Η συνολική περιουσία των τριών πλουσιότερων ανθρώπων στον κόσμο, ξεπερνά το άθροισμα του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος των 48 λιγότερο αναπτυγμένων χωρών του πλανήτη, δηλαδή του 25% περίπου όλων των κρατών…» και
  • «η περιουσία των 85 πλουσιότερων ανθρώπων του πλανήτη υπερβαίνει το συνολικό ΑΕΠ της πολυπληθέστερης χώρας στον κόσμο, της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, με ένα δισεκατομμύριο τριακόσια εκατομμύρια κατοίκους»[8].

Αυτή η εικόνα της ακραίας ανισοκατανομής του παγκόσμιου πλούτου, σύμφωνα με την οποία ο καθένας από τους 85 πιο πλούσιους ανθρώπους του πλανήτη έχει εισόδημα όσο περίπου 15 300 000 Κινέζοι, παραπέμπει στο ‘Φόβο του κίτρινου πυρετού’, που απειλεί τα περιφερειακά ασιατικά, αλλά και τα παγκόσμια συμφέροντα του αμερικανισμού, αν τελικά ο ‘κινέζικος δράκος’ καταφέρει να τιθασεύσει τις φυγόκεντρες αυτονομιστικές δυνάμεις που θα αναδειχθούν από τις αντιφάσεις του καπιταλιστικού μοντέλου ανάπτυξης που επέλεξε να ακολουθήσει και αν μπορέσει να αποκρούσει την ιμπεριαλιστική υπονόμευση και να αποφύγει το διαμελισμό, ‘της μεγαλύτερης αγοράς του πλανήτη’ και να εξελιχθεί σε ‘πανασιατικό τσουνάμι’ με αξιώσεις παγκόσμιου Ηγεμόνα[9].

Χαρακτηριστικά είναι, όμως, και τα στοιχεία του ετήσιου πίνακα του περιοδικού FORTUNE, που δείχνουν το μέγεθος της ανισοκατανομής του εισοδήματος στο εσωτερικό των ΕΠΑ, σύμφωνα με τα οποία: «Η περιουσία των 500 πλουσιότερων Αμερικανών επιχειρηματιών, ισοδυναμεί με το 63% του ΑΕΠ των ΗΠΑ, πράγμα που σημαίνει πως στο 99,99999% του πληθυσμού των ΕΠΑ, (300 εκατομμύρια περίπου), αντιστοιχεί το υπόλοιπο 37% του ΑΕΠ, γεγονός που αποκαλύπτει την πραγματική εικόνα της ‘πλούσιας Αμερικής, αλλά των φτωχών Αμερικανών’, οι οποίοι ουσιαστικά ζουν μια ζωή στερημένη και ταυτόχρονα δανεισμένη, που σημαίνει υποθηκευμένη στις τράπεζες. Το 16% των Αμερικανών, δηλαδή περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι κατά κύριο λόγω εργάτες έγχρωμοι, μετανάστες και μειονοτικοί, ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας»[10].

Πρόκειται αναμφίβολα για ένα, παρά την εξαθλίωσή του, ιδιαίτερα εκρηκτικό κοινωνικό δυναμικό, που προκαλεί όχι απλά Φόβο, αλλά, το μεγαλύτερο Εφιάλτη για την αμερικάνικη ολιγαρχία, όταν μάλιστα συνδυάζεται με το ενδεχόμενο της, αργά ή γρήγορα, μαζικής επιστροφής των ανά την υφήλιο εκατομμυρίων μισθοφόρων, (της χακί ανεργίας ) και της απαίτησής τους για δίκαιη κατανομή του ΑΕΠ των ΕΠΑ. Καπιταλισμός σε πλήρες αδιέξοδο! Καπιταλισμός σε καθολική κρίση. Αυτό σημαίνει επικίνδυνος καπιταλισμός. Και επειδή, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, όπου υπάρχουν ακραίες καταστάσεις πλούτου και φτώχειας, εκεί δεν μπορούμε να μιλάμε για Δημοκρατία και πολύ περισσότερο δεν μπορούμε να μιλάμε για τη ‘Μεγάλη Δημοκρατία’, πράγμα που σημαίνει πως το αμερικανικό ‘παράδειγμα’ δεν είναι παρά Φασισμός μασκαρεμένος σε ‘Δημοκρατία’ και άρα Φασισμός στη γωνία της ανθρωπότητας.

Τα παραπάνω στοιχεία που εκφράζουν τη «νομιμοποιημένη», μεν, βίαιη και άδικη, δε, ανισοκατανομή του πλούτου, μας επιτρέπουν νομίζω να υποστηρίξουμε πως η παγκοσμιοποίηση, δεν είναι καθόλου ουδέτερη και πολύ περισσότερο δεν μπορεί να είναι «χρήσιμη για όλους μας», όπως αρκετοί ‘ειδικοί’ και δοτοί πολιτικάντηδες υποστηρίζουν και συνεπώς δεν μπορεί καμιά αφέλεια, κουτοπονηριά ή προπαγάνδα να κρύψει το πραγματικό περιεχόμενό της, που είναι ο σύγχρονος καπιταλισμός . Ένας καπιταλισμός, όμως, που έχει πάψει προ πολλού να τον οδηγεί «η αόρατη χειρ», (η υποτιθέμενη φυσική τάξη της ελεύθερης αγοράς), του Adam Smith και αφού έχει ξεπεράσει τα όποια εθνικά χαρακτηριστικά του στα πλαίσια της Νέας Pax Americana καθοδηγείται από την ορατή και βαριά οπλισμένη χείρα του Μπάρμπα Σάμ[11].

Αυτός ο καπιταλισμός, ως νέο-ιμπεριαλισμός ή ως αμερικανισμός, περισσότερο από κάθε προηγούμενη φάση ανάπτυξής του, συμπυκνώνει ολόκληρη την αιματηρή και απάνθρωπη ιστορία της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού ως περιεχόμενο και παίρνει την οικονομική μορφή του απόλυτου καπιταλισμού, ακολουθεί την πολιτική πρακτική του απόλυτου φασισμού και οδηγεί την Ανθρωπότητα στην παρακμή και στην απόλυτη βαρβαρότητα.

Αυτός ο καπιταλισμός γνωρίζει παράλληλα, ότι γίνεται όλο και περισσότερο μισητός. Αντιλαμβάνεται το τέλος του. Βλέπει την κλεψύδρα να τελειώνει και ξυπνάει ο ‘Φόβος του ρολογιού που σε λίγο χτυπάει μεσάνυχτα’. Είναι ο ‘Φόβος του δικού του χρόνου’, που αργά ή γρήγορα, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και κάτω από την πίεση των προβλημάτων που συσσωρεύει, χωρίς να μπορεί να δώσει λύσεις, θα αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση και θα τελειώσει. Αυτό το τέλος του ο Ηγεμόνας το βλέπει να έρχεται και φοβάται, ότι «μπορεί να δημιουργηθεί ένα πλήρες αντι-πιστεύω και να ανάψει την πνευματική σπίθα που απαιτείται για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου πολιτικού κλίματος εξαιρετικά εχθρικού απέναντι στις ΗΠΑ…που θα τροφοδοτείται από την αγανάκτηση κατά της παγκόσμιας ανισότητας και θα προσφέρει ένα πλήρες και ιδεολογικά ελκυστικό προσχέδιο για μια εναλλακτική πολιτική και οικονομική παγκόσμια τάξη»[12].

Οι απειλές πως μετά από τον αμερικανισμό ακολουθεί «η επιταχυνόμενη βύθιση στο παγκόσμιο χάος»[13], γιατί θα δημιουργηθεί τάχα ‘κενό εξουσίας’, είναι για τους αφελείς που πιστεύουν στην αιωνιότητα του καπιταλισμού, ή για όσους «πονηρούς» περιμένουν κάποιον μεσσία να τους παραδώσει μια καλύτερη κοινωνία «με το κλειδί στο χέρι», χωρίς αυτοί να κουνήσουν το μυαλό και το χεράκι τους και φυσικά είναι «επιχειρήματα» για τους συνεργάτες τους και τις τοπικές ολιγαρχίες. Οι Λαοί, οι δυνάμεις της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού έχουν και τη γνώση και τη δύναμη, αλλά και το όραμα για να χτίσουν σταδιακά τη δική τους Οικουμενική Συνεργασία και να εγκαθιδρύσουν την Άμεση Οικουμενική Δημοκρατία τους, ένα κόσμο της ανθρωπιάς και της ειρήνης.

 

Η Χίμαιρα του Αμερικανισμού και ο ‘Φόβος της κλεψύδρας’

 

«Η Αμερική είναι το μοναδικό έθνος στην ιστορία, που

πέρασε με θαυμαστό τρόπο από τη βαρβαρότητα στον

εκφυλισμό, χωρίς το συνηθισμένο διάλειμμα πολιτισμού»

Oscar Wild[14]

 

Αυτός ο καπιταλισμός αποτελεί σήμερα πιά τη μεγαλύτερη απειλή κατά του ανθρώπινου πολιτισμού. Κι’ αν ο πολιτισμός είναι κάτι παραπάνω από μια όποιαδήποτε ιδεολογία τότε, «θα ορίζαμε τον πολιτισμό σαν μια διαδικασία του  ε ξ α ν θ ρ ω π ι σ μ ο ύ,  που χαρακτηρίζεται από τη συλλογική προσπάθεια για τη διατήρηση της ανθρώπινης ζωής, την ειρήνευση του αγώνα για την ύπαρξη, τη στερέωση μιας παραγωγικής οργάνωσης της κοινωνίας, την ανάπτυξη των πνευματικών ικανοτήτων των ανθρώπων και την κατάργηση της επιθετικότητας, της βίας και της αθλιότητας … Η ανθρωπότητα σήμερα έχει φτάσει στο ιστορικό στάδιο, όπου αυτή είναι  τ ε χ ν ι κ ά  σε θέση να δημιουργήσει έναν κόσμο ειρήνης – ένα κόσμο χωρίς εκμετάλλευση, αθλιότητα και άγχος… »[15].

Όμως «η διοικητική απορρόφηση του πνευματικού από τον τεχνικό πολιτισμό, που είναι αποτέλεσμα της κατεστημένης κατεύθυνσης της επιστημονικής και της τεχνικής προόδου… αντί να δημιουργεί τις προϋποθέσεις του ανθρωπισμού, πολλαπλασιάζει τα ορθολογικά μέσα καταστροφής και κυριαρχίας, δηλαδή τα μέσα, που εμποδίζουν την πραγματοποίηση του ανθρωπισμού»[16]. Σε απλά ελληνικά αυτό σημαίνει πως, ο πανούργος καπιταλισμός προσπαθεί να γυρίσει το ποτάμι της ιστορίας προς τα πίσω, να σταματήσει το χρόνο, δηλαδή να ‘κλειδώσει’ τους νόμους της Φύσης, της Ζωής και της κίνησης της Ανθρωπότητας, για να ακυρώσει τη νομοτελειακή κατάρρευσή του.

Πρόκειται ασφαλώς για τη χίμαιρα του αμερικανισμού. Ποιός όμως, πότε και πως θα διαμορφώσει τη νομοτέλεια που θα υπερασπισθεί την Ιστορία και τον Πολιτισμό; Ποιος θα αντισταθεί τελικά στο βίαιο πισωγύρισμα της ιστορίας σε ένα όργουελικό Μεσαίωνα; Και, τέλος, ποιός θα εγγυηθεί την πορεία της Ανθρωπότητας προς την ευτυχία και την ειρήνη; Στη χίμαιρα της ελληνικής μυθολογίας που «έβγαζε από το στόμα της φλόγες και σχετίζονταν με τις τρομακτικές όψεις του θανάτου»[17], έβαλε τέλος ο Βελλερεφόντης. Επειδή όμως η εποχή των Βελλερεφόντηδων έχει παρέλθει οριστικά, τέλος στη χίμαιρα του αμερικανισμού, που ξερνάει φλόγες πολέμων και σπέρνει το θάνατο στον πλανήτη, μπορούν και πρέπει να βάλουν μόνο οι Λαοί με τους αγώνες τους.

 

Ο Φόβος του ‘αντιαμερικανισμού’:Ο αντιαμερικανισμός

των Λαών ως άρνηση του αμερικανισμού

 

«Τα πράγματα που μπορούμε να αλλάξουμε μας δίνουν χώρο

να αφήσουμε τα ίχνη μας στην ιστορία, μια ιστορία της οποίας

είμαστε ταυτόχρονα προϊόντα και δημιουργοί»

Jan Marijnissen

 

Όσο το φάντασμα του Μεγάλου Αδερφού θα μετακινείται από το χώρο της φαντασίας στο χώρο της καθημερινότητας των Λαών και των Ανθρώπων, τόσο οι Λαοί και οι Άνθρωποι του κόσμου θα αντιδρούν συλλογικά και ατομικά με διάφορες μορφές άρνησης, αμυντικής αντίστασης και εχθρότητας απέναντι στο υποκείμενο της απειλής, στην πηγή του Φόβου. Απέναντι στον ‘αμερικανισμό’. Αυτή η στάση των Εθνών, των Λαών και των Ανθρώπων χαρακτηρίστηκε, γενικά και αφηρημένα, ‘αντιαμερικανισμός’[18].

Το φαινόμενο του αντιαμερικανισμού δεν είναι καινούργιο, όμως ο όρος στερείται, μάλλον σκόπιμα, επιστημονικής σαφήνειας, ακρίβειας και εγκυρότητας. Αφού ο όρος αντιαμερικανισμός δεν υποδηλώνει βέβαια εχθρότητα απέναντι στους Αμερικανούς, τους κατοίκους της Αμερικανικής Ηπείρου, δηλαδή της Βόρειας, της Κεντρικής και της Νότιας Αμερικής. Σαν γεωγραφικός προσδιορισμός, αν αυτό θα ήταν σχηματικά επιτρεπτό, ο αντιαμερικανισμός απευθύνεται αποκλειστικά προς τις Ενωμένες Πολιτείες της Αμερικής και μόνο σ’ αυτές. Αυτό όμως σε καμιά περίπτωση δεν σημαίνει ότι ο αντιαμερικανισμός του κόσμου απευθύνεται στα φτωχά εργαζόμενα λαϊκά στρώματα των Ενωμένων Πολιτειών της Αμερικής, που στην ουσία είναι και τα πρώτα θύματα του ‘αμερικανισμού’.

Το ‘αντί ’, λοιπόν, δεν μπαίνει στον όρο Αμερική, ή Αμερικανός, αλλά στον όρο αμερικανισμός. Και με αυτή την έννοια, βέβαια, ο αντιαμερικανισμός δεν απευθύνεται σε κανέναν Αμερικανό, ακόμα ούτε και σε εκείνους που δίνουν εντολές στη μηχανή του πολέμου που σκορπά το θάνατο, τον όλεθρο και τη φρίκη σ’ ολόκληρο τον πλανήτη.

Ο αντιαμερικανισμός, όπως οι δυνάμεις της εργασίας και του πολιτισμού τον αντιλαμβάνονται, είναι μια συνειδητή πολιτική στάση που αρνείται, καταγγέλλει και καταδικάζει τον «αμερικανισμό ως σύστημα σκέψης που υπαγορεύει την ιδέα της αμερικανικής ηγεμονίας, δηλαδή τη στρατοκρατία, τον ιμπεριαλισμό, τη θρησκομανία και τη μισαλλοδοξία»[19]. Είναι επομένως ο αντιαμερικανισμός, «έκφραση αντίθεσης στις θέσεις της Pax Americana»[20]. Εκτός φυσικά από εκείνο τον υποκριτικό, τον κάλπικο αντιαμερικανισμό που συχνά προβάλουν συνθηματολογικά αμερικανόφιλες κυβερνήσεις και επαγγελματίες πολιτικάντηδες[21], για να αποσπάσουν μεγαλύτερη αμερικανική υποστήριξη σε επίπεδο περιφερειακών ή και κομματικών συσχετισμών, ή και για να αποπροσανατολίσουν το εκλογικό σώμα και να αποτρέψουν ‘κοινοβουλευτικά’ την άνοδο στην εξουσία γνήσιων πατριωτικών, προοδευτικών και αντιιμπεριαλιστικών δυνάμεων.

Δηλαδή, για να μην εθελοτυφλούμε και για να κατανοούμε την πραγματικότητα με ιστορικούς οικονομικούς και κοινωνικούς όρους, «είμαστε υποχρεωμένοι να δεχτούμε ότι όλες οι ‘αντιαμερικανικές επιθέσεις’ στις ΗΠΑ και η έννοια των ‘αντιαμερικανικών ’ ενεργειών εμπεριέχουν τη βαθύτερη και σοβαρότερη κατηγορία, που ήταν (και παραμένει) απαγορευμένη στον πολιτικό στίβο των ΗΠΑ, την κατηγορία του ‘αντικαπιταλισμού’»[22].

Βέβαια «ο εκσυγχρονισμός βοήθησε να παραγκωνιστεί το αντιαμερικανικό μένος τα τελευταία χρόνια και να προωθηθούν η αμερικανική παγκοσμιοποίηση και τεχνολογία, ως πανάκεια για το κουτί της Πανδώρας του πολιτισμού. Οι Αμερικάνοι είναι διχασμένοι από καιρό ανάμεσα στις δεδηλωμένες αρχές της δημοκρατίας – που τώρα αποτελούν ένα χονδροειδή μύθο – και στο σαφή προορισμό, με όλες τις μεσσιανικές αρλούμπες του. Ο αντιαμερικανισμός, – ή τουλάχιστον κάποιες συγκεκριμένες εκδηλώσεις του – είναι προφανώς μια υγιής ένδειξη ότι η ανθρωπότητα, ή ότι έχει απομείνει απ’ αυτήν, έχει ακόμα μια αμυδρή ελπίδα. Ο αντιαμερικανισμός δεν είναι απόρριψη των θετικών αξιών του αμερικανικού λαού, αλλά μιας χυδαίας παντομίμας που παίζεται σε βάρος της ανθρωπότητας από μια χούφτα καραγκιόζηδων πλουτοκρατών, που θέλουν να μας κάνουν όλους υπάκουα καταναλωτικά ζόμπι, που δεν περιμένουν τίποτα άλλο πέρα από την άμεση ικανοποίησή τους, ενώ ‘οι άντρες με τα μαύρα’ προσέχουν το μαγαζί»[23].

Είναι συνεπώς προφανές το γεγονός, ότι, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, και ο ίδιος ο αμερικάνικος Λαός, ή τουλάχιστον ένα σημαντικό μέρος του, διαφωνεί μ’ αυτόν τον αμερικανισμό και σε τελευταία ανάλυση μ’ αυτή την Αμερική και αγωνίζεται, ή θα ήταν έτοιμος, υπό προϋποθέσεις, να  αγωνιστεί για μια ‘άλλη’, για μια καλύτερη Αμερική, «η έλξη για την οποία μπορεί να ερμηνευτεί και ως μια έκφραση αντιαμερικανισμού»[24].

Ο Νόαμ Τσόμσκι, αναλύοντας τον όρο «εθνική ασφάλεια των Ενωμένων Πολιτειών της Αμερικής», σύμφωνα με τον οποίο, «η κλίκα του Λευκού Οίκου που κρατάει σφιχτά στα χέρια της την πολιτική εξουσία στις ΗΠΑ»[25] και στην προσπάθειά του να αιτιολογήσει τη βαρβαρότητα του αμερικανισμού, παρατηρεί πως για να τον κατανοήσουμε θα πρέπει «να αντιληφθούμε τον όρο ‘ασφάλεια’, ως την ασφάλεια της κυβέρνησης Μπους από τον τοπικό της εχθρό, τους αμερικανούς πολίτες, στο όνομα των οποίων δρα ανεξέλεγκτα»[26], για να καταλήξει στη διαπίστωση πως, «η προώθηση της Δημοκρατίας, αυτή τη φορά στις ΗΠΑ, ‘όπου τη χρειαζόμαστε απελπισμένα’…θα ήταν ένα χρήσιμο βήμα για να βοηθήσουμε την ίδια μας τη χώρα να γίνει ένας ‘υπεύθυνος μέτοχος’ στη διεθνή τάξη αντί να είναι αντικείμενο φόβου και απέχθειας σε όλον σχεδόν τον κόσμο»[27]. Να λοιπόν σε ποια κατεύθυνση θα έπρεπε ‘ο θεός να ευλογεί την Αμερική’, αν βέβαια ήταν θεός του αμερικανικού Λαού. Δυστυχώς όμως, όπως όλοι οι θεοί, έτσι και ο ‘αμερικανικός’ είναι με τις εξουσίες, με τον καπιταλισμό και αυτή την περίοδο ‘συνεργάζεται’ με τους ρεπουμπλικάνους.

Επειδή όμως ούτε ‘οι θεοί’, ούτε και οι μεγάλες κεφαλαιοκρατικές εταιρίες αντιλαμβάνονται πως η αμερικανική κοινωνία του ιμπεριαλισμού είναι ένα καζάνι που βράζει, ο Ρίτσαρντ Σόμποου, βοηθός Γενικός Διευθυντής της Lincoln Electric προειδοποιεί πως «το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ είναι η αυξανόμενη πόλωση της χώρας και ο διχασμός της σε δυό έθνη – μια πλούσια κοινωνία του πρώτου κόσμου και μιά άλλη φτωχή τριτοκοσμική κοινωνία…πιθανώς θα δούμε μια επανάσταση…Πιστεύω ότι θα είναι μια αιματηρή επανάσταση»[28].

 Είναι, προφανώς ο μόνος δρόμος που απομένει στον αμερικανικό Λαό για να απεμπλακεί από την πολιτική του αμερικανισμού που τον καθιστά υπεύθυνο για την πλανητική δυστυχία και που αναπόφευκτα τον οδηγεί σε ένα καινούργιο εμφύλιο σπαραγμό μεταξύ του κοινωνικού πρωτοκοσμικού Βορά και του κοινωνικού τριτοκοσμικού Νότου.

 

Ο αντιαμερικανισμός του γεωγραφικού και του κοινωνικού Νότου

 

Αν, όμως, ο όποιος αντιαμερικανισμός των Λαών του κόσμου προκαλεί πονοκέφαλο στην αμερικάνικη πλουτοκρατία και στην κυβέρνησή της, τότε είναι περισσότερο από βέβαιο πως, και μόνο το ενδεχόμενο εμφάνισης ενός εγχώριου αντιαμερικανισμού (Αμερικανοί ενάντια στον αμερικανισμό) και μάλιστα δίπλα στον σοσιαλίζοντα και γοργά αναπτυσσόμενο λατινοαμερικάνικο αντιαμερικανισμό (Αμερική εναντίον Αμερικής), θα της προξενεί Φόβο, αν δεν της προκαλεί ήδη Εφιάλτες.

Για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής, η άρχουσα τάξη των ΕΠΑ, στήνει και θέτει σε λειτουργία τερατώδεις μηχανισμούς προπαγάντας με στόχο την παραπληροφόρηση και τη σύγχυση γύρω από την πραγματικότητα. Στα πλαίσια αυτά ο Paul Hollander, αναφερόμενος στον ευρωπαϊκό αντιαμερικανισμό, υποστηρίζει, πως «πρόκειται για προϊόν μιας ελλιπούς πληροφόρησης για την Αμερική, αλλά και του φόβου που δημιουργεί η πανταχού παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών»[29]. Σε άλλο σημείο γίνεται αποκαλυπτικότερος και αντιμετωπίζει τον αντιαμερικανισμό σαν πνευματική αρρώστια, σαν παραληρηματική συμπεριφορά, σαν «ασθένεια των διανοουμένων». Σπεύδει δε να διαβεβαιώσει τα αφεντικά του, ότι «μόνο μια μειοψηφία είναι μολυσμένη από τον ιό του αντιαμερικανισμού»[30].

Αυτή η επιχειρηματολογία κλιμακώνεται ακόμα περισσότερο, σ’ ένα σχήμα που θεοποιεί το ‘αμερικανικό όνειρο’, δηλαδή τον αμερικανισμό και δαιμονοποιεί το ευρωπαϊκό, το ασιατικό, ή το αφρικανικό όνειρο και φυσικά πολύ περισσότερο δαιμονοποιεί ένα ‘νέο οικουμενικό ουμανιστικό όνειρο’ και τα αντιμετωπίζει σαν αντιαμερικανισμό[31]. Στον αμερικανικό Λαό ο αντιαμερικανισμός δεν παρουσιάζεται σαν διάθεση για αυτοδιάθεση των Λαών, αλλά παρουσιάζεται σαν ζήλια, φθόνος, μίσος, εχθρότητα και τρομοκρατία ενάντια στην αμερικανική πατρίδα, ενάντια στον αμερικανικό τρόπο ζωής, ενάντια στον ίδιο τον αμερικανικό Λαό. Τρομοκρατημένος έτσι από την ίδια την κυβέρνησή του ο αμερικάνικος Λαός, δεν έχει πολλά περιθώρια να κρίνει και πολύ περισσότερο δεν έχει τη γνώση και τη δύναμη να απορρίψει την πολιτική του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος για τους ‘προληπτικούς πολέμους κατά της παγκόσμιας τρομοκρατίας’.

«Ήρθε» και η ‘11η Σεπτεμβρίου’ για να επιβεβαιώσει την ‘αλήθεια’ αυτής της επιχειρηματολογίας και να μεταλλάξει το Φόβο της ιμπεριαλιστικής άρχουσας τάξης των ΕΠΑ, σε Φόβο του αμερικανικού Λαού, προϋπόθεση ικανή και αναγκαία για να δεχτεί και πάλι να τροφοδοτήσει τις κρεατομηχανές των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Όλα τα εγκλήματα των ισχυρών κατά της ανθρωπότητας και του πολιτισμού διαπράχτηκαν με τον ίδιο περίπου τρόπο, με βάση το ψέμα, το Φόβο και το θάνατο.

Ο ‘πλανητάρχης’ ισχυρίζεται πως συνομιλεί και παίρνει εντολές από το ‘θεό’ της Αμερικής. Φαίνεται όμως πως μιλάει και με το Μωάμεθ. Γιατί αν δεν είχε ‘συμβεί’ η ‘11η Σεπτεμβρίου’, δεν θα μπορούσαν να ‘καταναλωθούν’ τόσα πολεμοφόδια, πράγμα που σημαίνει πως οι παραγωγοί και οι έμποροι πολέμων, μαζί και τα εκατομμύρια των εργαζόμενων στον ‘κλάδο’, θα έπρεπε να κάνουν κάτι άλλο, ή να πεινάσουν. Να γιατί τίποτα δεν είναι τυχαίο στον καπιταλισμό και μάλιστα στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό.

Και δεν χρειάζεται να είναι κανένας οικονομολόγος για να καταλάβει, πως αν η οικονομία δούλευε για την κοινωνία κι’ όχι για την πλουτοκρατία, αυτός ο πλούτος που σπαταλιέται για τους πολέμους θα ήταν υπεραρκετός για να είναι ο πλανήτης πραγματικός παράδεισος. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει η κοινωνία να ορίζει την οικονομία και να την οργανώνει σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες της και όχι το αντίθετο.

Με αυτή την έννοια, είναι σωστή η διαπίστωση σύμφωνα με την οποία, «οι αμερικανικές κυβερνήσεις κάνουν ότι μπορούν για να διαιωνίσουν τον αντιαμερικανισμό… (και την τρομοκρατία).., αφού ασκούν μια πολιτική που αδιάλειπτα καταγράφεται ως άδικη, διότι συστηματικά επιδιώκει την ενίσχυση των ισχυρών, των κυρίαρχων και των πλουσίων, σπανίως δε (ή ουδέποτε) καταγράφεται ως πολιτική που συμβάλει στην εξάλειψη των δεινών από τα οποία υποφέρει ο πλανήτης, τη φτώχεια, την οικολογική καταστροφή, τη βία και τον αυταρχισμό»[32].

 

Ο αντιαμερικανισμός του ‘Τριγώνου της Μεγάλης Ανατολής’

 

«Όλοι ξέρουμε», δηλώνει με άρθρο του στους New York Times[33], ο Αμερικανός δημοσιογράφος Thomas Friedman «ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ στοχεύει εναντίον της Ρωσίας», η οποία εξελίσσεται στη σημαντικότερη ενεργειακή τράπεζα του κόσμου, πράγμα που χαλάει τα σχέδια του αμερικανισμού για την αποκλειστική παγκόσμια Ηγεμονία. Γι’ αυτό οι ΕΠΑ επιχειρούν ήδη αντιπερισπασμό, με τους πολέμους στην περιοχή, με ανταγωνιστικά δίκτυα και προωθώντας πυρηνική τεχνολογία για ηλεκτρική ενέργεια, για να κρατήσουν, κύρια την Ευρώπη, αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο υπό την Ηγεμονία τους, και με κάθε τρόπο μακριά από την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.

Όλοι ξέρουμε επίσης ότι, «χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Ρωσίας κανένα από τα σημαντικά προβλήματα του πλανήτη δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί»[34].

Πρόσφατα, πληροφορούμαστε και πάλι από επίσημη αμερικανική και μάλιστα ρεπουμπλικανική πηγή, τον πρώην βοηθό υπουργό οικονομικών της κυβέρνησης Ρήγκαν, Πολ Γκεργκ Ρόμπερτς, «πως με τη γεωργιανή του επιχείρηση, το καθεστώς Μπους, είναι ένοχο για ένα νέο κύκλο εγκλημάτων πολέμου. Ποιες θα είναι οι συνέπειες; Πολλοί θα απαντήσουν, ότι αφού δεν πλήρωσε για τους δίδυμους πύργους, για το Αφγανιστάν, για το Ιράκ και τις ετοιμασίες του κατά του Ιράν, το καθεστώς Μπους θα τη γλιτώσει και με αυτήν την επιχείρηση . Μπορεί, αλλά αυτή τη φορά ξεπέρασε τα όρια. Η Ρωσία βεβαιώθηκε πλέον ότι οι ΗΠΑ είναι αποφασισμένες να της επιβάλουν την ηγεμονία τους και ότι είναι ο χειρότερος εχθρός της. Η Κίνα διαπιστώνει ότι οι ΗΠΑ αποτελούν απειλή για τον ενεργειακό ανεφοδιασμό της και επομένως για την οικονομία της. Ακόμα και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Αμερικής…βλέπουν ότι το να είσαι σύμμαχος των ΗΠΑ είναι επικίνδυνο και χωρίς όφελος…»[35]

Ξέρουμε ακόμα, ίσως όχι πολλά, αλλά αρκετά πιά, για την υποβόσκουσα κρίση στις σχέσεις Αμερικής και Κίνας, η οποία προς το παρόν βγαίνει στην επιφάνεια ως ακήρυκτος πόλεμος στη σφαίρα της οικονομίας[36], αλλά και στο χώρο του Διαστήματος[37], όπου η Κίνα μπαίνει την τελευταία δεκαετία με ιδιαίτερο δυναμισμό και αξιώσεις Μεγάλης Δύναμης, πράγμα που επίσης δημιουργεί προβλήματα στα σχέδια του αμερικανισμού για την αποκλειστική παγκόσμια Ηγεμονία. Πρόβλημα που, όπως δήλωσε σε πρόσφατη ομιλία του στην Ακαδημία Επιστημών της Κίνας ο Χένρυ Κίσινγκερ, «καθιστά τη σύρραξη μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής αναπόφευκτη, εκτός αν οι κινέζοι δεχτούν να συνεργαστούν»[38].

Η Ινδία, μια χώρα με πληθυσμό πάνω από ένα δισεκατομμύριο κατοίκους, με ανοιχτές ακόμα πληγές από την αγγλική αποικιοκρατία ήταν πάντα επιφυλακτική απέναντι στη Δύση και ιδιαίτερα απέναντι στις ΕΠΑ και γι’ αυτό, όπως είναι γνωστό, ήταν πρωταγωνίστρια δύναμη στο ‘Κίνημα των Αδεσμεύτων’ και αργότερα στην ‘Πρωτοβουλία των 6’ για την παγκόσμια Ειρήνη. Ανάλογη είναι και η στάση της απέναντι στον αμερικανισμό και στην παγκοσμιοποίηση.

Αλλά και οι άλλες χώρες της Ασίας, με εξαίρεση το Πακιστάν, τη μεταπολεμική Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και το Νότιο Βιετνάμ, που για ειδικούς λόγους πόνταραν στον αμερικανισμό, χαρακτηρίζονται από μια αντιδυτική-αντιαμερικανική στάση και θα ήταν πρόθυμες να συμμετάσχουν σε πρωτοβουλίες συγκρότησης ενός Πανασιατικού Σχεδίου για τον παγκόσμιο ρόλο της Μεγάλης Ανατολής.

Η ‘Συνεργασία της Σαγκάης’[39], στην οποία συμμετέχουν η Κίνα, η Ρωσία και άλλες τέσσερες χώρες της Κεντρικής Ασίας, φαίνεται πως από χαλαρή αμυντική συνεργασία, εξελίσσεται, σταθερά, με τη συμμετοχή και της Ινδίας, σε μια ισχυρή ‘Πανασιατική Γεωστρατηγική Συμμαχία’[40], που αναβαθμίζει το ρόλο της Ασίας στο παγκόσμιο σκηνικό και προβληματίζει σοβαρά τα κοράκια της Ουάσιγκτον.

Πρόκειται αναμφίβολα για μια πολύ σοβαρή και ενδιαφέρουσα εξέλιξη, που ‘κόβει τη φόρα του αμερικανισμού’ και δίνει στην ανθρωπότητα την ευκαιρία να πάρει μια ανάσα και να ανασυνταχθεί στη βάση ενός νέου οράματος για το μέλλον της. Βέβαια, αν η υπόλοιπη ανθρωπότητα και κύρια η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπει στις εξελίξεις, τότε γίνεται πιθανός ο κίνδυνος η Πανασιατική Γεωστρατηγική Συμμαχία, να εκφυλιστεί, με ή χωρίς τον αμερικανισμό, σε ‘ασιατισμό’ με την έννοια της νέας ηγεμονικής απειλής για την ανθρωπότητα.

 

Η Ευρώπη σε κρίσιμο σταυροδρόμι

 

«Δημιούργησαν μια φιλελεύθερη Ευρώπη

στηριγμένη μόνο στον ανταγωνισμό, όμως οι

μεγάλες επιχειρήσεις, αντί να ανταγωνίζονται

μεταξύ τους, συνασπίστηκαν σε καρτέλ

σε βάρος των καταναλωτών και των εργαζόμενων.

Έγινε αυτό που λέμε Ευρώπη των μονοπωλίων»

Πιέρ Μαντές Φρανς

 

Μπροστά σ’ αυτόν τον ανταγωνισμό δυνάμεων για την Ηγεμονία πάνω στην ανθρωπότητα υπάρχει μια δύναμη που μπορεί να λειτουργήσει σαν καταλύτης των εξελίξεων και αυτή η δύναμη είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Για να ανταποκριθεί όμως η ΕΕ σε ένα τέτοιο ρόλο, θα πρέπει:

  • Να πάψει να είναι Ευρώπη των μονοπωλίων,
  • Να ταυτισθεί με τον αντιαμερικανισμό των Λαών όλου του κόσμου,
  • Να αποφιλελευθεροποιηθεί και να ανεξαρτητοποιηθεί από τις ΕΠΑ, αφού, όπως δηλώνει ο αμερικανός Πολ Γκεργκ Ρόμπερτς, η «Αμερική δεν προσφέρει τίποτα στην Ευρώπη εκτός από τα εκατομμύρια δολάρια που πληρώνει για να αγοράζει ευρωπαίους πολιτικούς ηγέτες που προδίδουν τους λαούς τους»[41],
  • Να σφυρηλατήσει τη Νέα Ευρωπαϊκή Ταυτότητα και να επανασυνδέσει τις αγωνιστικές ανθρωπιστικές παραδόσεις της, με τις αξίες και το όραμα του Ουμανισμού για ένα καλύτερο κόσμο, και τέλος
  • Να πρωταγωνιστήσει στον αγώνα για το στήσιμο αντιιμπεριαλιστικών-αντιηγεμονικών συμμαχιών σε κάθε επίπεδο,

για να μπορέσει να συμβάλει, ώστε αυτός ο αντιιμπεριαλιστικός-αντιηγεμονικός αγώνας, να οδηγήσει τελικά και με ασφάλεια την ανθρωπότητα έξω και πέρα από τον καπιταλισμό και κάθε άλλο σύστημα που γεννάει ιδέες και συστήματα παγκόσμιας Ηγεμονίας.

Ο Αντιαμερικανισμός, ως θέση αγώνα για ένα καλύτερο κόσμο, χωρίς ηγεμονισμούς

 

Αυτή η διαπίστωση παραπέμπει ευθέως στο γεγονός ότι οι ΕΠΑ στηρίζουν και στηρίζονται από τις τοπικές ολιγαρχίες, εκφραστές μιας χυδαίας, δουλικής και μισητής ‘αμερικανοφιλίας’, η οποία αναπόφευκτα γεννά στα θύματα της αμερικανοκρατίας, αντιαμερικανισμό, ακόμα και σαν αντι-αμερικανοφιλία. Έτσι ο αντιαμερικανισμός αποκτά, πέρα από το οικουμενικό και το εθνικό και ένα κοινωνικό-ταξικό περιεχόμενο, πράγμα που συνδέει ακόμα τον αντιαμερικανισμό με «ένα πολιτικό σχέδιο για σοσιαλιστική κοινωνία, η οποία ορίζονταν (και συνεχίζει να ορίζεται) αντιθετικά προς την (αμερικανική) καπιταλιστική»[42] κοινωνία. Ένα πολιτικό σχέδιο που θα οδηγεί την κοινωνία πέρα κι’ έξω από τον καπιταλισμό και ενάντια σε κάθε μορφή εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Παρατηρούμε, λοιπόν, πως στα πλαίσια της αμερικάνικης ιμπεριαλιστικής παγκοσμιοποίησης, ο Φόβος κυκλώνεται και ανακυκλώνεται σ’ ένα φαύλο κύκλο του Φόβου του Ηγεμόνα. Όμως η ιστορία διδάσκει πως, «καμιά δύναμη δεν μπορεί να αναλαμβάνει για μεγάλο διάστημα και με απόλυτο τρόπο το μέλλον του κόσμου – αν μη τι άλλο και λόγω έλλειψης ικανών αρχηγών. Το βασίλειο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής δεν ανήκει σ’ αυτόν τον κόσμο. Και ευτυχώς για όλους μας»[43].

Και είναι αυτός ο κόσμος, ο σημερινός, δηλαδή οι Λαοί της Λατινικής Αμερικής[44], της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ασίας και της Αφρικής, που σταδιακά βγαίνουν στο προσκήνιο της ιστορίας για να ξεπεράσουν αγωνιστικά την αμερικανοφοβία τους, να κερδίσουν την αυτοπεποίθησή τους και να χτίσουν ένα καινούργιο κόσμο, τον κόσμο της συνεργασίας, της ειρήνης και του Ανθρωπισμού, ενάντια στον αμερικανισμό και φυσικά όχι ενάντια στον αμερικανικό Λαό.

Ένα μεγάλο τμήμα της αμερικανικής διανόησης διαπιστώνει και καταγγέλλει, πως η άρχουσα κλίκα των ΕΠΑ οδηγεί σταθερά και με σχέδιο τη χώρα τους στο φασισμό. Ο αμερικανός συγγραφέας Τζο Κόνασον, καταγράφει τα παρακάτω «δέκα στάδια της μετάβασης των ΗΠΑ στον αυταρχισμό, που συμβαίνει ήδη και δεν τον καταλαβαίνουμε:

  • Επίκληση εσωτερικού και εξωτερικού εχθρού,
  • Δημιουργία γκουλάγκ,
  • Οργάνωση παρακρατικών,
  • Ανάπτυξη δικτύου παρακολουθήσεων
  • Πολιτική εκφοβισμού και παρενόχλησης πολιτών,
  • Αυθαίρετες συλλήψεις,
  • Στοχοποίηση διακεκριμένων πολιτών των ΗΠΑ,
  • Έλεγχος των ΜΜΕ,
  • Εξίσωση της κριτικής με εθνική προδοσία και
  • Αναστολή πολιτικών και ατομικών δικαιωμάτων»[45].

Αυτή η πραγματικότητα όμως δείχνει πως ο αμερικανικός Λαός πρέπει να βρει τη δύναμη να δει τα δικά του μακροπρόθεσμα συμφέροντα, να ενώσει τη φωνή και τους αγώνες του με τους υπόλοιπους Λαούς του κόσμου, για τη ματαίωση του αμερικανισμού, αποφεύγοντας το λάθος πολλών ευρωπαϊκών Λαών, μεγάλο μέρος των οποίων κάποτε πίστεψε, πως ο φασισμός ήταν κακός μόνο για τους άλλους Λαούς και να σκεφτεί:

  • Ποιοι είναι κείνοι τους οποίους ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ καταγγέλλει από το μνήμα του, ότι επιχειρούν «να καθιερώσουν συστήματα διακυβέρνησης βασιζόμενα στην αυστηρή πειθαρχία όλων των ανθρώπων σε μια χούφτα κυβερνώντων…που την αποκαλούν ‘Νέα Τάξη’, αλλά δεν είναι ‘νέα’, ούτε ‘τάξη’», και αποτελούν απειλή όχι μόνο για την υπόλοιπη ανθρωπότητα, αλλά και για τους ίδιους τους αμερικανούς.
  • Για ποιο λόγο ο Ντουάϊτ Άϊζενχάουερ καλούσε τους Αμερικανούς, «να προφυλαχθούμε από την παράνομη επιρροή που επιδιώκει το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα, γιατί ο κίνδυνος να δημιουργηθεί μια καταστροφική εξουσία σφετεριστών υπάρχει και θα συνεχίσει να υπάρχει. Γι’ αυτό δεν πρέπει ποτέ να αφήσουμε το βάρος αυτού του συμπλέγματος να απειλήσει τις ελευθερίες μας ή τις δημοκρατικές διαδικασίες…»[46].
  • Να συνειδητοποιήσει, ο αμερικανικός λαός, την προτροπή του John F. Kennedy, λίγο πριν τον δολοφονήσουν τα ‘γεράκια’, πως «αν υπάρχει κάποιος που θεωρεί ότι το μέλλον του πλανήτη θα λέγεται Pax Americana, καλά θα κάνει να το ξανασκεφθεί, γιατί κάνει λάθος. Ή ο κόσμος θα ανήκει σε όλους, ή δεν θα επιβιώσει»,
  • Να ξαναζωντανέψει το πολιτικό όραμα του Τζέφερσον για την αμεσοδημοκρατική συγκρότηση των Ενωμένων Πολιτειών, να ξεπεράσει, να αφοπλίσει ηθικά και να ανατρέψει πολιτικά την ολιγαρχία που τον σπρώχνει όλο και περισσότερο στην εξαθλίωση, τον κάνει μισητό στον υπόλοιπο κόσμο και ‘τριτοκοσμοποιεί’ με ραγδαίους ρυθμούς σημαντικά τμήματα της ίδιας του της πατρίδας και τέλος,
  • Να κάνει το χρέος του απέναντι στην Ανθρωπότητα, ώστε «η ζωή, η ελευθερία και η επιδίωξη της ευτυχίας (να) είναι μη μεταβιβάσιμα δικαιώματα» και για τους υπόλοιπους Λαούς του πλανήτη, όπως ακριβώς ήταν και γι’ αυτόν, όταν αγωνίζονταν ενάντια στην αγγλική αποικιοκρατία, σύμφωνα με τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας της 4ης Ιουλίου του 1776.

Συνοψίζοντας θα πρέπει να υπογραμμιστεί πως ο χαρακτήρας του αντιαμερικανισμού δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο αντιιμπεριαλιστικό σκέλος[47] και να γίνεται απολογητής ενός ‘καλού’, ‘ανθρώπινου’, ή ‘εθνικού’ καπιταλισμού. ή ακόμα και ενός ‘καλού αμερικανισμού’, γιατί η ζωή διδάσκει πως δεν υπάρχουν περιθώρια για άλλες αυταπάτες.

Ούτε φυσικά πρέπει να γίνεται συνήγορος κάποιας μορφής ψευδεπίγραφου ‘σοσιαλισμού’, ή ‘κομμουνισμού’, ο οποίος στην πραγματικότητα. δεν ήταν, όπως τον γνωρίσαμε, παρά ένας κρατικός καπιταλισμός, που αποξενώνει τους εργαζόμενους από τα μέσα παραγωγής και συνακόλουθα από το προϊόν της εργασίας τους. με τον ίδιο βίαιο τρόπο, όπως και ο καπιταλισμός της ‘ελεύθερης’ αγοράς και της ιδιωτικής επιχείρησης.

Ο αντιαμερικανισμός πρέπει, εντασσόμενος σε ένα ευρύτερο κίνημα σύγχρονου ριζοσπαστικού Διαφωτισμού, να ξεπερνάει όλες τις εξουσιαστικές ‘σκύλες και τις χάρυβδες’ και από αγώνας άρνησης του συστήματος του Φόβου, του φασισμού και του ιμπεριαλισμού, να εξελιχθεί:

  1. Σε αγώνα αλληλεγγύης προς τους Λαούς της Λατινικής Αμερικής, αλλά και σε όσους άλλους Λαούς, που αυτή την περίοδο βρίσκονται στην πρωτοπορία του αγώνα για τη χάραξη ενός καινούργιου δρόμου, καινούργιου για τους ίδιους, αλλά και για όλη την ανθρωπότητα, πράγμα που σημαίνει πως αυτός ο αγώνας δεν πρέπει ούτε να μείνει στα μισά του δρόμου και, φυσικά, ούτε να εκφυλιστεί σε νέου τύπου, της γνωστής a la CIA, ‘λατινοαμερικάνικης αναπτυξιακής δικτατορίας’.
  2. Σε αγώνα κριτικής στήριξης του ‘κινήματος κατά της παγκοσμιοποίησης’, μέχρι να μετεξελιχθεί, από χειραγωγούμενη ελιτίστικη ‘χύμα-δύναμη’ στείρας άρνησης και διαμαρτυρίας, σε οικουμενικό οργανωμένο λαϊκό, μαζικό κίνημα με στρατηγικό σχέδιο για, την ανατροπή του αμερικανισμού, την υπέρβαση του καπιταλισμού και την σταδιακή οικοδόμηση της Άμεσης Οικουμενικής Ουμανιστικής Δημοκρατίας.
  3. Σε αγώνα στήριξης κάθε προσπάθειας του Λαού των ίδιων των ΕΠΑ, να ενημερωθεί για τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, που διαπράττει για λογαριασμό των αφεντικών της, αλλά στο όνομά του, η ‘κυβέρνησή’ του, μέχρι την πλήρη ανατροπή της πολιτικής αιχμαλωσίας του και την επανάκτηση της πολιτικής αυτενέργειάς του και

4 Να ολοκληρώνεται ως οικουμενικός αγώνας, για έναν πολιτισμό χωρίς Φόβο, δυστυχία και βία, ως ένας συνειδητός, συστηματικός και πολυδιάστατος πνευματικός, πολιτικός, οικονομικός και κοινωνικός αγώνας της κοινωνικής πλειοψηφίας, σε τοπικό, εθνικό και οικουμενικό επίπεδο, για τον Ουμανιστικό Πολιτισμό της Άμεσης Δημοκρατίας και της Αταξικής Κοινωνίας, μακριά από σκοταδιστικούς μύθους και εξουσιαστικές ιδεολογίες[48].

Για όλα αυτά είναι ανάγκη να επαναπροσεγγίσουμε την ιστορικότητα του κοινωνικού Γίγνεσθαι, τις σύγχρονες αντικειμενικές δυνατότητες[49] και τη δεοντολογία του Οικουμενικού Ουμανισμού, για να συνειδητοποιήσουμε που βρισκόμαστε και που μπορούμε και πρέπει να πάμε, ως Άνθρωποι, ως Έλληνες, ως Ευρωπαίοι και ως Ανθρωπότητα.

[1] «Μόνη λύση εμφανίζεται να είναι η δημιουργία ενός παγκόσμιου αντιπροσωπευτικού οργάνου διακυβέρνησης που θα διαθέτει κανόνες λειτουργίας, μηχανισμούς καταστολής και τιμωρίας αποτελεσματικούς και θα στηρίζεται στη συναίνεση των πέντε μεγάλων δυνάμεων που είναι: ΗΠΑ, Ρωσία, Ενωμένη Ευρώπη, Κίνα και Ινδίες», υποστηρίζει ο Πάγκαλος Θεόδωρος, Το ιστορικό τέλος της Ηγεμονίας, στην Εφημερίδα ΕΘΝΟΣ της 30.04.2006, σελ. 30.

[2] Βrzezinski Z., H Επιλογή, ΛΙΒΑΝΗΣ, ΑΘΗΝΑ 2005, σελ. 352.

[3] Πρόκειται, σε επίπεδο θεσμών, για μια Λερναία Ύδρα, ‘ένα από τα κεφάλια της οποίας είναι λ.χ. η ‘Λέσχη για την Ανάπτυξη’ που εδρεύει στο Πάλμ Μπιτς, όπου «προστρέχουν να υποκλιθούν ενώπιον των στελεχών της οι υποψήφιοι για το προεδρικό χρίσμα τόσο του ρεπουμπλικανικού, όσο και του δημοκρατικού κόμματος». Κρούγκμαν Πωλ, Το κοινωνικό πρόβλημα των Ηνωμένων Πολιτειών, στην ΙΝΤΕΡΝΑΤΙΟΝΑΛ ΧΕΡΑΛΝΤ ΤΡΙΜΒΙΟΥΝΕ και στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 04.04.2007, σελ. 24.

[4] Βλέπε, Πρωτόπαπας Γιώργος Ξ., Ο Χάρτης της Pax Americana, ό. π.

[5] Μπάρμπερ Μπέντζαμιν, Ο κόσμος των Mac κόντρα στους Τζιχάντ, Η παγκοσμιοποίηση και ο φονταμενταλισμός εχθροί της Δημοκρατίας και της Ελευθερίας, Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, Αθήνα 1998, σελ.79.

[6] Τσόμσκι Νόαμ, Οι έχοντες και οι μη κατέχοντες, Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, Αθήνα 1999, σελ.152.

[7] Βλέπε σχετικά, Lambos Kostas D., Abhängigkeit und fortgeschrittene Unterentwicklung dargestellt am Beispiel der Landwirtschaft Griechenlands: Ein Beitrag zum Studium des (griechischen ) peripheren Kapitalismus und der alternativen Entwicklungsstrategien, R. G. FISCHER VERLAG, FRANKFURT am Main 1981, και στα ελληνικά: Εξάρτηση, προχωρημένη υπανάπτυξη και αγροτική οικονομία της Ελλάδας, Εκδόσεις ΑΙΧΜΗ, Αθήνα 1983.

[8] Τσόμσκι Νόαμ, Οι έχοντες.., ό. π., σελ. 12.

[9] Η κυβέρνηση Μπους «δανείζεται εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια από τους Κινέζους για να πληρώσει ένα πόλεμο τον οποίο οι Αμερικανοί φορολογούμενοι δεν είναι σε θέση να αντέξουν. Ο αμερικανικός αιώνας τελείωσε και ο κινεζικός αιώνας έχει αρχίσει. Οι ΗΠΑ παραμένουν υπερδύναμη, αλλά σταδιακά χάνουν τον έλεγχο των γεγονότων. Δεν θα τον επανακτήσουν ποτέ…», Ρόρτι Ρίτσαρντ, ‘Ο αμερικανικός αιώνας τελείωσε’, Συνέντευξη στον Χρόνη Πολυχρονίου, στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 14.01.2007, σελ. 34.

[10] Τσόμσκι Νόαμ Οι έχοντες.., ό. π. , σελ. 152 και 15. Από άλλη πηγή πληροφορούμαστε ότι, «Τριάντα εκατομμύρια Αμερικανοί υποφέρουν από χρόνια πείνα και υποσιτισμό και επτά εκατομμύρια ζουν στο δρόμο, ή χωρίς επαρκή στέγη, αφότου οι ομοσπονδιακές δαπάνες για την κοινωνική στέγαση μειώθηκαν κατά 80%…», Wacouant Loic, Οι φυλακές της μιζέριας, Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ, Αθήνα  2001, σελ. 96.

[11] «Η προσφιλής στον Adam Smith ‘αθέατη χείρα’ επανέρχεται, αλλά αυτή τη φορά περιβάλλεται με ‘ένα ‘σιδερένιο γάντι’. Η Αμερική επέλεξε ξεκάθαρα την εγκληματοποίηση της εξαθλίωσης ως συμπλήρωμα στη γενίκευση της εργασιακής και κοινωνικής ανασφάλειας», Wacouant Loic, Οι φυλακές της.., ό. π. σελ.201.

[12] Brzezinski Z., Η Επιλογή, ό. π. , σελ. 264-265.

[13] Ό. π. , σελ. 354.

[14] Αναφέρεται στο: Τριανταφύλλου Σώτη, Σημείωμα για τον αντιαμερικανισμό στην Ελλάδα, στο συλλογικό τόμο ΑΝΤΙΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΣ, Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ, Αθήνα 2003, 2η έκδοση, σελ. 9-22.

[15] Marcuse Herbert, Παρατηρήσεις για ένα νέο ορισμό του πολιτισμού, στο: Φιλοσοφικά Δοκίμια, Εκδόσεις ΜΠΟΥΚΟΥΜΑΝΗ, Αθήνα 1970, σελ.8 και 19, (οι υπογραμμίσεις στο πρωτότυπο).

[16] Στο ίδιο, σελ. 21 και 29.

[17] Βλέπε ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΔΟΜΗ, ό. π., τόμος 30, σελ. 589.

[18] «Οι αντιαμερικανισμοί στην παγκόσμια πολιτική», μπορεί να είναι ‘φιλελεύθεροι’, ‘εθνικιστικοί’, ‘ριζοσπαστικοί’, ακόμα και ‘ροζ’, σύμφωνα με τους  Πίτερ Κατζενσταίν και Ρόμπερτ Κιόνεν. Βλέπε σχετικό σχόλιο του Ρούσσου Βρανά, ΤΑ ΝΕΑ της 15.01.2007, σελ.52.

[19] Τριανταφύλλου Σώτη, Σημείωμα.., ό. π. σελ. 20. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, ακόμα και η αλαζονική συμπεριφορά των Αμερικανών τουριστών, αν δεν αποτελεί μια από τις αιτίες του αντιαμερικανισμού, σε κάθε περίπτωση τον δικαιολογούν, αφού «μιλούν δυνατά, είναι υπερόπτες, ντύνονται κακόγουστα, είναι κακότροποι και δεν σέβονται τους πολίτες άλλων χωρών που δεν ταυτίζονται με τη δική τους κουλτούρα», ΤΑ ΝΕΑ της 13.05.2006, σελ. 29.

[20] Ullmo Sylvia, Είναι ο αντιαμερικανισμός μια διανοητική ασθένεια; στο συλλογικό τόμο ΑΝΤΙΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΣ, Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ, Αθήνα 2003, 2η έκδοση, σελ.40.

[21] Ο Γ Στεφανίδης, καθηγητής της Διπλωματικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στα πλαίσια μιας έρευνάς του ‘για τις πατριωτικές ρίζες του αντιαμερικανισμού στην Ελλάδα’, μας δίνει μια χαρακτηριστική περίπτωση κίβδηλου ‘πολιτικάντικου αντιαμερικανισμού’. Πρόκειται για τον βουλευτή του κόμματος των Φιλελευθέρων Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, ‘πρωταγωνιστή’ στις αντιαμερικανικές εκδηλώσεις του Κρητικού Λαού, το 1956, με επίκεντρο τη βάση των Αμερικανών στη Σούδα, ώσπου «οι Αμερικανοί πρόσεξαν το Μητσοτάκη και τον επόμενο χρόνο του οργάνωσαν μια επίσκεψη στις ΗΠΑ για να γνωρίσει τη χώρα», πράγμα που στάθηκε αρκετό για να γίνει ο Μητσοτάκης το μακρύ χέρι του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα και να γεννηθεί ‘ο μητσοτακισμός’, η κύρια έκφραση της διαπλοκής, της πολιτικής ανωμαλίας, της αποστασίας ή της ‘εισπήδησης’ για λογαριασμό του αμερικανισμού στην Ελλάδα. Για τη σχετική παρουσίαση βλέπε, Μίχας Τάκης, Σαν να μην πέρασε μια μέρα, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 28.01.2007, σελ. 14. Είχε βέβαια προηγηθεί ο πατριάρχης της Δεξιάς ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος «υπήρξε Υπουργός Άμυνας …κι’ ας το ξεχνάει ο ίδιος στο βιογραφικό του… Μετά απεσύρθη και έφυγε για Αμερική, όπου έμεινε περίπου εννέα (9) μήνες. Επέστρεψε, έγινε πανίσχυρος υπουργός Δημοσίων Έργων και στη συνέχεια πρωθυπουργός…», Πρόεδρος, ‘Εθνάρχης’ … και από τότε σύμφωνα με τον ‘καραμανλισμό’ «Η Ελλάς ανήκει εις την Δύσην», δηλαδή στον καπιταλισμό, η οποία Δύση ανήκει, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στην Αμερική, οπότε λογικά και ουσιαστικά η Ελλάδα δεν ανήκει στους Έλληνες, Βλέπε, ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ της 07.07.07, σελ. 16.

[22] Βλέπε, Goshorn Keit A., «Η ‘πολιτική της βαθιάς δυσπιστίας’ της δεκαετίας του 90 και η άνοδος του ‘πατριωτικού’ και μη ‘στρατευμένου’ αντιαμερικανισμού», στο : ΑΝΤΙΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΣ…, ό. π., σελ.293.

[23] Schnabel William, Άμεση…, ό. π., σελ. 296.

[24] Dessens Nathalie, Ο Μύθος του Νότου. Δοξάζοντας την αντι-Αμερική, στο: ΑΝΤΙΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΣ.., ό. π. σελ.48.

[25] Νόαμ Τσόμσκι, «Να αποτρέψουμε τον πόλεμο με το Ιράν», παρουσίαση από τον Θ. Τσίτσα, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 06.05.2007, σελ. 44.

[26] Ό. π., (η υπογράμμιση Κ.Λ.).

[27] Στο ίδιο.

[28]  Αναφέρεται στο: Rifkin Jeremy, Το τέλος της εργασίας και τον μέλλον της, ΛΙΒΑΝΗΣ, Αθήνα 1996, σελ. 536, υποσημείωση 27.

[29] Hollander Paul, Anti-Americanism: Critiques at Home and Abroad 1965-1990, N.Y. Oxford University Press 1992, αναφέρεται στο: Ullmo Sylvia, Είναι ο…, ό. π., σελ. 44.

[30] Στο ίδιο.

[31] Εκτενέστερα και αναλυτικά, βλέπε, Λάμπος Κώστας, Αμερικανισμός και παγκοσμιοποίηση. Οικονομία του Φόβου και της Παρακμής, ΠΑΠΑΖΗΣΗΣ, Αήνα 2009.

[32] Ιωακείμογλου Ηλίας, Ο αντιαμερικανισμός, η Αριστερά και ο Εθνικισμός, στο: ΑΝΤΙΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΣ.., ό. π. σελ. 24.

[33] Friedman Thomas, ‘Ο Πούτιν παίρνει την εκδίκησή του’, αναδημοσίευση στα ΝΕΑ της 16.02.2007, σελ. 47.

[34] Ό. π.

[35] Ρόμπερτς Πολ Γκεργκ, «Δύο Ηλίθιοι: Μπους και Σαακασβίλι», ΤΟ ΠΑΡΟΝ 24.08.2008, σελ. 22.

[36] Είναι γνωστό πως οι κινεζικές εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων και προϊόντων υψηλής τεχνολογίας αποσταθεροποιούν παραδοσιακές οικονομίες και απειλούν ολόκληρους κλάδους στους οποίους κυριαρχούσαν χώρες της Δύσης και η Ιαπωνία. Αν σ’ αυτό προστεθεί  το γεγονός πως η Κίνα έχει επενδύσει σε αμερικανικά ομόλογα  το μυθικό ποσό του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων, τα οποία κάποια στιγμή μπορεί να τα αποσύρει για να τα επενδύσει καλύτερα ή για να μπει στο παιχνίδι της Ηγεμονίας , τότε θα κατανοήσουν όσοι εθελοτυφλούν το μέγεθος της απειλής της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης. Βλέπε σχετικό σχόλιο στο: Ρέμπελου Άννα., Ο Κίτρινος Δράκος προκαλεί φόβο στους Αμερικανούς, ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ της 17-18..03.2007, σελ. 19.

[37] «Με δεδομένη τη μεγάλη εξάρτηση των αμερικανικών δυνάμεων από τα δορυφορικά συστήματα …οι Αμερικανοί ανησυχούν γιατί ορισμένοι κινέζικοι δορυφόροι έχουν τεθεί σε τροχιά πλησίον αμερικανικών δορυφόρων που θεωρούνται κλειδιά στην διεξαγωγή πολεμικών επιχειρήσεων…πολύ περισσότερο μάλιστα γιατί γνωρίζουν, σύμφωνα με σχετική έκθεση που κατατέθηκε στη Γερουσία στις 19.01.2007, πως κινέζικα έγγραφα αναφέρονται σε προληπτικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δορυφόρων, με κάθε δυνατό μέσο ..μέχρι και σε επιθέσεις ειδικών δυνάμεων εναντίον επίγειων δορυφορικών σταθμών», Βλέπε Ηλιάδης Μάνος, ‘ΗΠΑ-Κίνα. Ο πόλεμος των δορυφόρων’ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΕΝΔΥΤΗ της 16.02.2007, σελ. 42.

[38] Βλέπε σχετικό σχόλιο με τίτλο: ΅Κίσινγκερ. Άνοδος Κίνας, πολεμική σύρραξη με ΗΠΑ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ της 04.04.2007.

[39] Για μια εκτενέστερη ανάλυση για τον «Οργανισμό Συνεργασίας της ‘Σαγκάης’», βλέπε: Gente Regis, «Μπρα ντε φερ για τα πετρέλαια της Ασίας. Η Μόσχα το Πεκίνο και η ‘Ομάδα της Σαγκάης’», LE MONDE DIPLOMATIQUE και ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 19.08.2007, σελ. 23-26.

[40] Βλέπε Νεγρεπόντη Αμαλία, ‘Ενώνονται εναντίον των ΗΠΑ. Ινδία, Κίνα και Ρωσία συγκλίνουν για να ανατρέψουν την αμερικανική κυριαρχία’, ΤΑ ΝΕΑ της 16.02.2007, σελ. 47.

[41] Αναφέρεται στο, Στυλιανού Μ., «Οι ΗΠΑ προσφέρουν στην Ευρώπη μόνο την εξαγορά των ηγετών της», στην Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ της 24.08.2008, σελ. 22.

[42] Βούλγαρης Γιάννης, Ο αντιαμερικανισμός χθες και σήμερα, στην Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ της 29-30.04.2006, σελ. 11.Βλέπε επίσης, Καμπύλης Τάκης Η εξίσωση του αντιαμερικανισμού και Μανώλας Χρήστος, Οι ΄Έλληνες και… οι ΗΠΑ, στην Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ της 29-30.04.2006, σελ΄17 και 18 αντίστοιχα.

[43] Martin Jean Pierre, Αυτοτιμωρούμενος, στο

ΑΝΤΙΑΜΕΡΙΚΑΝΙΣΜΟΣ.., ό. π. σελ. 339.

[44] Σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις στη Λατινική Αμερική, βλέπε το ομώνυμο αφιέρωμα στο: MONTHLY REVIEW, τεύχος 17/2006.

[45] Αναφέρεται στο: Φακατσέλης Αχιλλέας, «Ήταν κάποτε χώρα της ελευθερίας», ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 27.05.2007, σελ. 38 και 43.

[46] Αναφέρεται, στο: Γρίβας Κλεάνθης, Η προϊστορία της 11.09.2001, ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ της 31.12.2006

[47] «Η μάχη ενάντια στον ‘ ιμπεριαλισμό των πολυεθνικών και των ΗΠΑ’, είναι κεντρικό στοιχείο. Η κριτική του καπιταλισμού και η επανερμηνία της κατά τις επιταγές του λαϊκισμού είναι μια στρατηγική την οποία  εκμεταλλεύτηκε ο ιστορικός φασισμός», Κάιντλ Κριστίνα, Ακροδεξιός αντικαπιταλισμός, στο: ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, τεύχος Απρίλη 2007, σελ. 37.

[48] Βλέπε, Λάμπος Κώστας, Άμεση Δημοκρατία και Αταξική Κοινωνία. Η μεγάλη πορεία της ανθρωπότητας προς την κοινωνική ισότητα και τον Ουμανισμό, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2012.

[49] Βλέπε, Κώστας Λάμπος, Ποιος φοβάται το υδρογόνο; Η επανάσταση του υδρογόνου, η ελεύθερη ενέργεια και η απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την καπιταλιστική βαρβαρότητα, ΝΗΣΙΔΕΣ, Θεσσαλονίκη 2013

Αίγινα: Χωματερή του ζόφου και της αδιαφορίας (από τους πάντες!). Ή αλλιώς: Ένα νησί μονίμως σε έκτακτη ανάγκη

DSC00324Δεν είμαι Αιγινήτισσα αλλά επισκέπτομαι την Αίγινα από το 1965 που γεννήθηκα, μέχρι που εδώ και ένα χρόνο τη ζω σχεδόν καθημερινά. Αυτή τη χρονιά όπου κι αν πήγα αντίκρισα πολυκαιρισμένους σωρούς επί σωρών –στην κυριολεξία- από σκουπίδια, ξεκοιλιασμένες σακούλες με σαπισμένα αποφάγια, λιωμένα παγωτά κολλημένα στο έδαφος από το πάλαι ποτέ, πλαστικά παντός είδους, σε απλά ελληνικά βρώμα και δυσωδία (όλα αυτά τα οποία  συνοδεύονται κατ’ αποκλειστικότητα με διάφορες πιθανές ασθένειες, κατσαρίδες και ποντίκια). Κι όχι ότι είναι είδηση αλλά δεν πάει άλλο. H Αίγινα έγινε χωματερή του ζόφου και της αδιαφορίας (από τους πάντες!). Ή αλλιώς: Ένα νησί μονίμως σε έκτακτη ανάγκη.

Με φρίκη διαπίστωσα σιγά σιγά ότι το ίδιο σκηνικό είναι στημένο όχι μόνο στο εσωτερικό του νησιού αλλά και κατά μήκος της άλλοτε υπέροχης παραλιακής οδού που είχα την ατυχία να την περπατήσω σπιθαμή προς σπιθαμή.

Διότι είναι διαφορετικό να περνάς με αυτοκίνητο και φευγαλέα να πέφτει το μάτι σου και εντελώς διαφορετικό να περπατάς δίπλα σε αυτές τις επικίνδυνες εστίες μολύνσεως που κάθε ώρα που περνάει κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο όλο και κακοφορμίζουν σαν πτώματα με την πάροδο των ημερών και των μηνών(διότι και μήνες κάνει να περάσει σκουπιδιάρικο να τα πάρει, ή ακόμα και …αιώνες όπως αποδεικνύεται σε κάποιες περιπτώσεις).

Κι όταν θυμηθεί να περάσει επιτέλους κάποτε το σκουπιδιάρικο (μην ξεχάσεις να αγοράζεις λαχείο την ίδια μέρα!), μαζεύει μόνο όσα βλέπει η πεθερά. Σκουπίδια παντού. Γύρω από μουσεία, ξωκλήσια, φάρους, π α ν τ ο ύ.

Ο αέρας σκορπά στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα κάποια από αυτά τα ξεχασμένα κι απ’ το Θεό σκουπίδια, που μπορείς και να τα …θαυμάσεις αιωρούμενα σε κλαδιά και βράχια (φορές μάλιστα σφηνώνουν ανάμεσα σε πέτρες και βράχους και στέκονται εκεί μέχρι να τα ανακαλύψουν οι μελλοντικές γενιές…) ή και άλλα που σέρνονται σε φυτά, ή πλέουν στη θάλασσα, ή μπλέκονται με τα φύκια και συναντιούνται με άλλους σκουπιδοσυγγενείς τους που φρόντισαν για τη μετανάστευσή τους άλλοι …συνάνθρωποι από τα διάφορα περιπλανώμενα καράβια αλλά και τις γειτονικές ακτές, τα οποία η θάλασσα ξερνάει φαντάζομαι με ηδονή κάθε που τα κύματα τα σπρώχνουν προς πάσα κατεύθυνση έξω από αυτήν.

Στις οργανωμένες παραλίες δε –που οι επιχειρηματίες θα έπρεπε από όσο γνωρίζω να τις διατηρούν καθαρές όλο το χρόνο κατά το νόμο- κάνουν πάρτι πολυκαιρισμένα ή και νεόφερτα σκουπίδια από δω και από κει (αρκεί να μην είναι (τα μεγάλα!) ανάμεσα σε ξαπλώστρες – και μόνο τη φουλ σαιζόν τους) ενώ τα φύκια μπλέκονται μαζί τους, διαμορφώνοντας λόφους καμουφλάζ δεξιά ή αριστερά (ανάλογα που τα έσουραν οι εργάτες) περιμένοντας κι αυτά κρυμμένα από κάτω τους αιώνες των αιώνων αμήν για να μεταλλαχθούν προφανώς σε κάτι άλλο… που δεν θα ζήσουμε τόσο για να το μάθουμε.

Κι αν υπάρχουν οι εξαιρέσεις, που σίγουρα υπάρχουν, λυπάμαι αλλά μόλις τους… έφαγε ο κανόνας.

Και βέβαια στις ανοργάνωτες παραλίες δεν αλλάζει και πολύ η κατάσταση. Οι δε λουόμενοι, αφήνουν τα ποτήρια τους, τις σύριγγες, τα μπουκάλια, τα καπάκια, τα καλαμάκια –όλα αυτά τα μαζεύουμε κάποιοι ελάχιστοι γραφικοί κάθε μέρα ως ρουτίνα με ειδικά γάντια μίας χρήσεως πριν το μπάνιο μας- και ότι τέλος πάντων τους περισσεύει και όπου στην κυριολεξία τους βολεύει και κουνάνε το μαντήλι αφήνοντας να τα εξαφανίσει ο Αίολος ως δια μαγείας ανοίγοντας τον ασκό του, αλλά τύφλα νά ‘χει ο Ηρακλής και η κόπρος του Αυγεία πλέον.

Δεν είχα την τιμή να δω όλη αυτή τη χρονιά ούτε έναν άνθρωπο να βγαίνει έξω από το σπίτι του να μαζέψει τα σκουπίδια που έστω ο αέρας έσυρε μέχρι την πόρτα του και στις παραλίες ούτε καν τους εργαζόμενους, εκτός από μία φορά που τους είπαμε -για πείραμα- πως υπάρχει ένας ψόφιος γλάρος στην ακτή μπροστά από τις ομπρέλες και τότε έτρεξαν να τον μαζέψουν.

Μέσα σε αυτόν τον ορυμαγδό, λέγεται ότι ο νέος διοικητής της τροχαίας του νησιού, θέλοντας μάλλον να κάνει αισθητή την παρουσία του τρομάρα του, μπροστά από τη σκουπιδοσκηνογραφία κι αυτός, έκανε έλεγχο πρόσφατα σε ότι κυκλοφορούσε με ρόδα στο νησί του ναού της Αφαίας, το αγαπημένο των ζωγράφων, με το καλύτερο κλίμα στην Ευρώπη, με τα ωραιότερα ηλιοβασιλέματα στην Ελλάδα, με τα μοναδικά φιστίκια του που θυσιάστηκαν τόνοι και τόνοι πεύκων για να υπάρχουν και να βγάζουν χρήματα σήμερα οι Αιγινήτες, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας.

Σ’ αυτό το νησί, λοιπόν, έδωσε η εξουσία πρόστιμα ακόμα και σε αυτούς που δεν είχαν τριγωνάκια στο πορτ μπαγκάζ τους! Και καλά έκανε θα πει κάποιος σε φυσιολογικές καταστάσεις, αλλά εδώ μόνο η λέξη ΦΥΣΙΟ-ΛΟΓΙΚΕΣ δεν ταιριάζει. Αποτέλεσμα ήταν να μη βρίσκεις ταξί να μετακινηθείς, διότι όλοι είχαν αφήσει τα αυτοκίνητά τους παρκαρισμένα (όσοι από αυτούς δεν μπορούσαν να τραπούν σε άτακτη φυγή με το πρώτο πλοίο για Πειραιά). Ήταν το κερασάκι στην σκουπιδότουρτα.

Προσωπικά αναρωτιέμαι γιατί κανείς να έρθει στην Αίγινα; Για να πρωταγωνιστήσει στην ταινία βρώμα, σκουπίδι και κόπανοι; Για να περπατά με την πλάτη στον παραλιακό δρόμο ανάμεσα στα καταστήματα και στις καρέκλες, αφού δεν χωράει να περάσει στο πεζοδρόμιο, όχι άνθρωπος π.χ. με ειδικές ανάγκες αλλά ούτε καν ένας απλός υπέρβαρος από την στενότητα του χώρου; Ή για να δει τα πλαστικά στις καφετέριες και τις επίσης πλαστικοποιημένες και αλλοιωμένες από τον ήλιο κιτς φωτογραφίες από «εδέσματα» έξω από τις κάθε λογής επιχειρήσεις εστίασης, λες και είμαστε στο Σικάγο; Ή να έρθει μήπως για να δει ΤΟ σκουπίδι ως μόνιμο ντεκόρ και σήμα κατατεθέν πλέον του νησιού; Ή για να γνωρίσει τους κατοίκους του νησιού της πήλινης κανάτας, που κάθονται και τα βλέπουν όλα αυτά επί 4 χρόνια, περιμένοντας στο δια ταύτα τελικώς τον νέο δήμαρχο να …καθαρίσει; Και εδώ υπάρχουν εξαιρέσεις, αλλά δυστυχώς και εδώ τους έφαγε ο κανόνας.

Στην Αίγινα έζησε κι ο Καζαντζάκης (κι ο Βάρναλης κι ο Μόραλης και τόσοι άλλοι) αλλά το σπίτι που κατοικούσε το κατεδάφισαν βάζοντας μια πέτρινη επιγραφή μόνο για να το υπενθυμίζει και ούτε σκέφτηκαν να αφήσουν έστω την πόρτα και το παράθυρό του που δείχνει η γνωστή σε όλους μας φωτογραφία, μπροστά από το νέο πέτρινο τοίχο τους, αλλά είπαμε δεν είναι αυτό το θέμα μας. Όμως με την ιστορία που κουβαλάει από τους αρχαίους χρόνους αυτό το νησί, μέχρι τον Καποδίστρια και έως τις μέρες μας, δεν του αξίζει να έχει καταντήσει ολόκληρο μία γενική χωματερή απάθειας.

Τι κάνουν τα υπεύθυνα υπουργεία, τι κάνουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, τι κάνει ο Δήμος, τι κάνει η αστυνομία, τι κάνει η δικαιοσύνη, τι κάνει η υγειονομική υπηρεσία, τι κάνουν οι φορείς του νησιού, τι κάνουν οι διάφοροι σύλλογοι; (αφήστε τον ίδιο το «δήμαρχο» για να μην συγχυστούμε περαιτέρω). Τι κάνουμε εν τέλει όλοι;

Η Δημαρχία όντως έχει διαπράξει έγκλημα για το νησί από όποια πλευρά και να το δει κανείς επί τέσσερα συναπτά έτη. Και ο Δήμαρχος όπως και όλοι οι υπεύθυνοι κανονικά πρέπει να λογοδοτήσουν ενώπιον της δικαιοσύνης και να δικαστούν για τη μόλυνση όλου του νησιού και του περιβάλλοντος!

Από εκεί και πέρα, το έγκλημα έγινε και συνεχίζεται και το θέμα τι κάνουμε ΟΛΟΙ εν τω μεταξύ. Φυσικά είναι αδύνατον οι πολίτες μόνοι τους να αντιμετωπίσουν μία ολόκληρη χωματερή πλέον, είτε που ξεβράζεται συνεχώς στις παραλίες όπως αναφέρθηκε παραπάνω από τα καράβια και τις γειτονικές ακτές, είτε σκουπίδια ΜΗΝΩΝ που δεν γίνεται να τα κρατάνε αγκαλιά οι άνθρωποι στα σπίτια τους, τα οποία τα παίρνει ο αέρας από τα σημεία που υπάρχουν κάδοι διότι δεν χωράνε να μπουν μέσα και τα μεταφέρει ολούθε!

Όμως μπορούν να ελεχθούν όλες οι οργανωμένες παραλίες που -επαναλαμβάνω- είναι υποχρεωμένοι οι επιχειρηματίες να τηρούν το νόμο περί καθαρισμού τους όλο το χρόνο, να βγουν οι κάτοικοι και να καθαρίσουν έξω από τα σπίτια τους, να μπουν όρια στην αυθαιρεσία και στην αδιαφορία, και για να γίνουν όλα αυτά, πρώτα πρώτα θα πρέπει να βρεθεί μία λύση για το που θα πηγαίνουν και κάθε πότε τα σκουπίδια που μαζεύονται! Από εκεί και πέρα να αναλάβουν τα υπουργεία, οι φορείς παντώς είδους και εθελοντές μαζί και υποχρεωτικά να βοηθήσουν όλοι οι κάτοικοι, μία ώρα τη βδομάδα ο καθένας για να θεραπευτεί αυτή η καλπάζουσα μόλυνση του Δήμου απ’ άκρη σ’ άκρη και να καθαριστούν οι παραλίες, η θάλασσα και γενικώς η φύση.

Κανονικά θα έπρεπε εδώ και 4 χρόνια να έχει κηρυχτεί το νησί σε έκτακτη ανάγκη και να έχουν κινητοποιηθεί οι πάντες για την αντιμετώπιση της επικίνδυνης αυτής κατάστασης αν όχι για τους ανθρώπους που προφανώς δεν τους ενδιαφέρει ακόμα και να πεθάνουν από σκουπιδίλα και ασχήμια, τουλάχιστον για την ίδια τη φύση.

Είναι ντροπή να λεγόμαστε άνθρωποι που θέλουμε λέει και πολιτισμό… και ψάχνουμε και χορηγούς ανύποπτους τουρίστες που προκαταβολικά τους λυπάμαι και θλίβομαι.

Όποιος και νά ‘σαι, αν πετάς τα απορρίμματά σου στη φύση και τα αφήνεις εκεί να τα μαζέψει η …μοίρα, τότε μάλλον η κακή μοίρα θα σε βρει. Και με ότι ιερό κι αν ασχολείσαι, πρώτα απ’ όλα πρέπει να φροντίζεις για την καθαριότητα όπως και τη φύση γύρω σου, κι όχι να αφήνεις να βρωμάει όλος ο τόπος και η θάλασσα και να λες ότι κάνεις κάποιο θεάρεστο και θεανθρώπινο έργο κατά τα άλλα. Όποιος και νά ‘σαι.

Αλλά είμαστε αισιόδοξοι με κλεισμένη τη μύτη και τα μάτια… Και θέλουμε και τουρισμό οι θρασύτατοι. Θέλουμε και ζωή λέει, αλλά σκοτώνουμε αυτή τη φύση που μας ζει. Θέλουμε και νομιμοφροσύνη και πρόστιμα και λογική. Θέλουμε και λεφτά από πάνω. Αλλά να μαζέψουμε τα …σκατά μας, δεν ξέρουμε (που ακόμα και οι γάτες ξέρουν να τα ανακυκλώνουν).

Παρεμπιπτόντως προσέχετε όταν πιάνετε μεγάλα βότσαλα σε παραλίες. Δεν ξέρετε τι μπορεί να έχουν κουκουλώσει από κάτω…

Έλεος και μη χειρότερα μαζί!

Υγ.1.: Όλες οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν το πολύ μέσα σε ένα τέταρτο (στις 4/8/14 το απόγευμα) σε ένα διάστημα 500 περίπου μέτρων (παραλιακά) περπατημένο με τα πόδια και άλλα δέκα λεπτά σε δύο οργανωμένες παραλίες η μία δίπλα στην άλλη και η μία χειρότερα από την άλλη σε ότι αφορά στα σκουπίδια. Λίγη φαντασία να έχει κάποιος καταλαβαίνει τι συμβαίνει και στο υπόλοιπο νησί. Μόνο η πρώτη φωτογραφία και η τελευταία είναι από το εσωτερικό της πόλης της Αίγινας…

Υγ. 2.: Να επισημάνω επίσης, ειδικά για τους μελλοντικούς ερευνητές – μελετητές, ότι στην Αίγινα ίσως βρουν σε κάποια χρόνια -εκτός όλων των άλλων- μέχρι και απολιθωμένες σακούλες σκουπιδιών κρεμασμένες από δέντρα σα σταφύλια, ή ως …άλλα μήλα των Εσπερίδων της χώρας της κρίσεως.

Υγ.3.: Διαδώστε και στείλτε αν θέλετε δικές σας φωτογραφίες και ενημέρωση από τις περιοχές σας στο cpatouli@yahoo.gr για διαπόμπευση (η δημοσίευση πλέον δεν φτάνει).


Δείτε επίσης:

  1. Tο ενδιαφέρον άρθρο με επιπλέον προβληματισμούς και καταγγελίες: Ζητείται ελπίς στο aeginalight.gr – όπου εκτός των άλλων, ενημερώνει πως… με ψάχνουν για το κακό λέει που έκανα με το παραπάνω άρθρο σε επιχειρηματίες του νησιού… κάποιοι, που μάλλον ενδιαφέρονται να κυκλοφορήσει κι άλλο άρθρο, αυτή τη φορά στο εξωτερικό μεταφρασμένο σε όλες τις γλώσσες… που θα καταδεικνύει κι άλλα «προτερήματα» του καταπονημένου αυτού τόπου.

2.  H Αίγινα …σιγοκαίγεται. Εδώ και 4 χρόνια


Αναδημοσίευση στο koutipandoras.gr


Το άρθρο (μαζί με τις φωτογραφίες) παραδόθηκε ηλεκτρονικά (για την …τιμή των όπλων):

  • – Στο δήμο Πειραιά
  • – Στην Περιφερειάρχη Αττικής Ρένα Δούρου
  • – Στα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Υγείας
  • – Στην Υγειονομική υπηρεσία
Όλες οι φωτογραφίες είναι από τον δρόμο που βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη θάλασσα.

Όλες οι φωτογραφίες είναι από τον δρόμο που βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη θάλασσα.

DSC00258DSC00213παραλιακός δρόμος (πάνω δηλαδή από τη θάλασσα για όσους αδυνατούν να καταλάβουν)

Οργανωμένη παραλία, που θέλει χρήματα για να καθίσεις στις ξαπλώστρες της

Οργανωμένη παραλία, που πριν ένα μήνα περίπου ήθελε χρήματα για να καθίσεις στις ξαπλώστρες της – σήμερα έχει ταμπέλα που γράφει ότι είναι δωρεάν…

Σε οργανωμένη παραλία: φίκια μπερδεμένα με σκουπίδια που σε λίγο καιρό μάλλον θα βγει από μέσα το... Άλιεν.

Σε οργανωμένη παραλία, λόφος – καμουφλάζ, από φίκια και σκουπίδια μαζί…

Οργανωμένη παραλία: Εικαστική παρέμβαση αδιαφορίας...

Οργανωμένη παραλία: Εικαστική παρέμβαση αδιαφορίας…

Οργανωμένη παραλία: Άλλη μια ...εικαστική παρέμβαση ωχαδελφισμού.

Οργανωμένη παραλία: Άλλη μια αξέχαστη εικαστική παρέμβαση ωχαδελφισμού.

Οργανωμένη παραλία...

Οργανωμένη παραλία…

Οργανωμένη παραλία...

Σε οργανωμένη παραλία, ο γνωστός … λόφος – καμουφλάζ από φίκια και σκουπίδια που …καραδοκεί να βγει από μέσα το… Άλιεν.

Ανοργάνωτη παραλία

Ανοργάνωτη παραλία

Έξω από το σπίτι μόνιμου κατοίκου...

Έξω από το σπίτι μόνιμου κατοίκου…

Δεν λείπουν και διάφορα οικοδομικά υλικά πεταμένα όπου λάχει...

Δεν λείπουν και διάφορα οικοδομικά υλικά πεταμένα όπου λάχει…

DSC00330

Πάνω από τη θάλασσα 7/8/14

Πάνω από τη θάλασσα 7/8/14

Εδώ έχει περάσει πρόσφατα το σκουπιδιάρικο...

Εδώ έχει περάσει πρόσφατα το σκουπιδιάρικο…

Συνεχίζοντας την βόλτα στην παραλιακή...

Συνεχίζοντας την βόλτα στην παραλιακή…

DSC00239Επιμένουμε παραλιακά...

Επιμένουμε παραλιακά…

DSC00209DSC00230DSC00233DSC00241DSC00244

DSC00250DSC00252Οργανωμένη παραλία...

Οργανωμένη παραλία…

Οργανωμένη παραλία...

Οργανωμένη παραλία… Ένα μαξιλαράκι για τον καλόν ύπνο…

Στο βάθος φαίνονται και οι ξαπλώστρες που πληρώνουν οι τουρίστες...

Στο βάθος φαίνονται και οι ξαπλώστρες…

 

Κάτω από δέντρο, δίπλα σε εξώπορτα σπιτιού μόνιμου κατοίκου, και λίγα μέτρα από τους (υπερπλήρης όπως είδαμε) κάδους απορριμάττων... πάντα πάνω από τη θάλασσα, στον παραλιακό δρόμο...

Κάτω από δέντρο, δίπλα σε εξώπορτα σπιτιού μόνιμου κατοίκου και λίγα μέτρα από τους (ξέχειλους όπως είδαμε…) κάδους απορριμμάτων… πάντα στον παραλιακό δρόμο…

Έξω από σπίτι μόνιμου κατοίκου...

Έξω από σπίτι μόνιμου κατοίκου…

Αδέσποτα σκουπίδια κάτω από σπίτι μόνιμου κατοίκου στην παραλιακή οδό...

Αδέσποτα σκουπίδια κάτω από σπίτι μόνιμου κατοίκου φυσικά στην παραλιακή οδό…

Παραλιακώς...

Παραλιακώς…

DSC00204

Οργανωμένη παραλία...

Οργανωμένη παραλία…

Πλαστικές σακούλες σφηνωμένες σε βράχια, σε οργανωμένη παραλία....

Πλαστικές σακούλες σφηνωμένες σε βράχια, σε οργανωμένη παραλία…

Οργανωμένη παραλία...

Οργανωμένη παραλία…

Οργανωμένη παραλία...

Οργανωμένη παραλία…

Οργανωμένες παραλίες...

Οργανωμένες παραλίες… που κάνουν μπάνιο οι οικογένειες με τα παιδιά τους.

Οι περίφημες οργανωμένες παραλίες της Αίγινας, που λέγαμε...

Οι περίφημες οργανωμένες παραλίες της Αίγινας, που λέγαμε…

DSC00260Σφηνωμένο πλαστικό μπουκάλι στα βράχια, για να το βρουν τα εγγόνια μας...

Σφηνωμένο πλαστικό μπουκάλι στα βράχια, για να το βρουν τα εγγόνια μας…

Γιγαντιαία πεταλίδα του Homo Plastikous... ή του Homo Skoupidous, για τους μελλοντικούς μελετητές. Καλή συνέχεια. Βαριέμαι να ανεβάσω κι άλλες. Μία βόλτα θα σας πείσει.

Γιγαντιαία πεταλίδα του Homo Plastikous… ή του Homo Skoupidous, κι αυτή μάλλον για τους μελλοντικούς μελετητές…

Γάτα ανεβασμένη σε στήλο μετά από μάχη με σκύλο στο σωρό με τα σκουπίδια...

Γάτα ανεβασμένη σε στύλο μετά από μάχη με σκύλο στο σωρό με τα σκουπίδια… Ευτυχώς που υπάρχουν και οι γάτες στην Αίγινα (που το χειμώνα ειδικά κυκλοφορούν πεινασμένες και καταπονημένες) γιατί αλλιώς πάνω στο στύλο -και όχι μόνο- θα βλέπαμε σίγουρα ποντίκια…