Ο δρόμος της αυτονομίας είναι εφικτός. Του Νίκου Ερηνάκη

07:05, 12 Φεβ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/84716

Φταίνε οι άλλοι, φταίμε κι εμείς. Δεν είναι όμως τώρα η ώρα για τέτοιου είδους ανασκοπήσεις. Μπορούμε ίσως να συμφωνήσουμε στο ότι πιθανώς εμείς να φταίμε και περισσότερο, γιατί απορροφηθήκαμε από το πλαστό όνειρο που μας προσέφεραν,  αναλωθήκαμε και αφεθήκαμε σε μια κίβδηλη πραγματικότητα απομακρυσμένη από κάθε μορφής ουσία. (Το παρόν άρθρο απαντά στα ερωτήματα της ακτιβιστικής Έρευνας για την Κρίση της Κρυσταλίας Πατούλη, που δημοσιεύεται στο tvxs)

Τώρα αυτοί θα συνεχίσουν να ζουν το όνειρο ενώ επιτυχημένα εκδιώχνουν εμάς από αυτό. Η σωστή απάντηση όμως είναι «Ευχαριστούμε». Και η σωστή ερώτηση δεν είναι πώς θα πάρουμε πίσω αυτά που μας παίρνουν αλλά ποιά είναι αυτά που όντως χρειαζόμαστε και πώς θα τα κρατήσουμε. Κι ακόμα περισσότερο ποιά είναι αυτά που θέλουμε να προσεγγίσουμε και να επιτύχουμε από το σημείο στο οποίο βρισκόμαστε.

Το όνειρο ήταν λάθος να θεωρείται όνειρο. Το γεγονός ότι απολαύσαμε σε τέτοιο βαθμό εσωτερικής αλλοίωσης αυτού του είδους την υλική αφθονία αποτελεί παθολογία από μόνο του. Δεν θα έπρεπε να μας αφορά όμως πλέον, γιατί δεν θα έπρεπε να μας αφορά το παιχνίδι τους, δεν έχουμε κανένα λόγο να συμβιβαζόμαστε με τους κανόνες τους. Κι αυτό είναι που θα τους φόβιζε περισσότερο, όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο αλλά έως και σε υπαρξιακό. Έχοντας χαραμίσει την οντότητα τους σε ένα κυνηγητό οικονομικής εξουσίας, εμείς θα μπορούσαμε να αποδείξουμε ότι ενδιαφερόμαστε μόνο για την αλήθεια που βρίσκεται μακριά από αυτήν. Δεν μας αφορά η οικονομική ανάπτυξη κατανάλωσης αλλά η ουσιαστική ανάπτυξη κοινωνικού και πολιτισμικού χαρακτήρα.

Όπως και να ‘χει λοιπόν, θα υπάρξει χρόνος για αυτοκριτική, θα υπάρξει χρόνος για αντανάκλαση των γεγονότων που μας έφεραν ως εδώ και για συμπεράσματα απόδοσης ευθυνών.

Τώρα όμως υπάρχει χρόνος μόνο για πράξη, για δράση.

Δεν πρέπει να περιοριστούμε στο αντί. Η αντίδραση αποτελεί πάντα κομμάτι της  δράσης που την προκάλεσε και γι’ αυτό ακριβώς το λόγο πολλές φορές εγκλωβίζεται στα όρια και στη σκιά της ίδιας της δράσης που εξαρχής θέλησε να καταλύσει.
Συνεπώς ο δρόμος της περιφρόνησης και απόλυτης αδιαφορίας για τη δράση των τωρινών δομών, θεσμών και αρχών και κυριότερα η απόφαση για δημιουργία νέων, πηγαίων, αυθεντικών και αυτόνομων δράσεων είναι επιτακτικός.

Πιο συγκεκριμένα, μπορούμε να αφήσουμε τη βουλή να ψηφίζει ό,τι θέλει και την Ευρώπη να αυνανίζεται χαριτολογώντας. Σημασία έχει πως παραμένει επιλογή μας (που δεν μας προσφέρεται ανώδυνα αλλά την επιβάλλουμε εμείς στο τραπέζι) να μην δεχτούμε τίποτα από όσα αποφασίζουν, να μην αφήσουμε να μας επηρεάσει ή αγγίξει το οτιδήποτε εξωτερικό από εμάς. Σίγουρα θα ρισκάρουμε αρκετά και μπορεί ίσως να βρεθούμε σε εξίσου ανασφαλή ατμόσφαιρα αλλά αυτό μόνο αν παραμείνουμε μονάδες. Αν μερικές εκατοντάδες ξεκινήσουν να μην αναγνωρίζουν οποιουδήποτε είδους αρχές και ιεαρχικές δομές και να μην υπακούν σε αποφάσεις, παρμένες έξω από εμάς για εμάς, τότε θα απομονωθούν και θα εκδιωχθούν. Αν όμως αυτές οι μερικές εκατοντάδες γίνουν χιλιάδες και γιατί όχι εκατομμύρια, τότε τα ζάρια ρίχνονται διαφορετικά.

Από τη στιγμή που δεν θα αναγνωρίζουμε τις αρχές τους, δεν θα μας αγγίζουν οι αποφάσεις τους. Αυτό αυτόματα θα οδηγήσει σε χρεοκοπία (χρεοκοπία όμως του κράτους και όχι αναγκαστικά και των πολιτών). Δεν έχουμε κανένα λόγο να φοβόμαστε τη χρεοκοπία. Αντιθέτως στο σήμειο που βρισκόμαστε, είναι η πιο λογική και ψύχραιμη κίνηση. Καλώς να έρθει η χρεοκοπία, ο κρατικός μηχανισμός δεν θα μας αφορά εφόσον πλέον θα μπορούμε να οργανωθούμε αυτόνομα, με δική μας ευθύνη για το μέλλον και για τις συνέπειες που θα επιφέρουν οι αποφάσεις μας. Θα είναι το δικό μας μέλλον καθορισμένο από τις δικές μας αποφάσεις.

Πρέπει να κατανοήσουμε σε βάθος πως έχουν τη δύναμη της εξουσίας μόνο σε επιφανειακό επίπεδο, και όπως και να ‘χει -τουλάχιστον στα χαρτιά- αυτήν τη δύναμη τούς την έχουμε παραχωρήσει εμείς (κοινωνικό συμβόλαιο). Έχουν τη δύναμη, έχουν την εξουσία, έχουν τα υλικά μέσα, αλλά εμείς έχουμε τους αριθμούς. Εμείς είμαστε η κοινωνία. Εμείς λοιπόν θα πρέπει να αποφασίσουμε για το ποιά ζαριά προτιμάμε.

Ο δρόμος της αυτονομίας είναι εφικτός.

Είναι καιρός να ιεραρχήσουμε τους στόχους μας και να αποφασίσουμε που κατατάσσουμε την ελευθερία τόσο του ατόμου όσο και του συνόλου, γιατί μπορούν να συνυπάρξουν και μάλιστα σε ένα απόλυτα ρεαλιστικό επίπεδο.
Η ουτοπία είναι πολύ πιο κοντά από όσο μας θέλουν να πιστεύουμε πως είναι.

Νίκος Ερηνάκης

——————
Ο Νίκος Ερηνάκης γεννήθηκε το 1988 στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, φιλοσοφία και συγκριτική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Warwick και φιλοσοφία των κοινωνικών επιστημών στο London School of Economics. Το 2009 εκδόθηκε η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Σύντομα όλα θα καίγονται και θα φωτίζουν τα μάτια σου» (Ροές). Το 2011 εκδόθηκε μια επιλογή ποιημάτων του Γκέοργκ Τρακλ, μαζί με αποσπάσματα δύο κειμένων του Μάρτιν Χάιντεγκερ, σε μετάφραση του με τίτλο «Σκοτεινή αγάπη μιας άγριας γενιάς» (Γαβριηλίδης). Ποιήματα του έχουν συμπεριληφθεί σε διάφορες ανθολογίες, έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά και στα γαλλικά.

Σχετικά Άρθρα

02/02/2012

Με το που θα κλείσουμε την τηλεόραση αμέσως το χρέος μας θα μειωθεί. Του Στέλιου Πελασγού

Τί πρέπει να κάνουμε; Απαντά ο ιστορητής Στέλιος Πελασγός

12:34, 31 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/80663

[…] Με το που θα κλείσουμε την τηλεόραση αμέσως είμαι σίγουρος ότι το χρέος μας θα μειωθεί. Και έπειτα θα αρχίσουμε να λέμε ιστορίες για να διακρίνουμε την αλήθεια από το παραμύθι και να μην πάμε να σβήσουμε την φωτιά με λάδι και με πυροσβέστες εθνικής σωτηρίας τους εμπρηστές […]

Οι αιτίες που μας έφεραν ως εδώ και κυρίως «τι πρέπει να κάνουμε;» είναι το αντικείμενο της ακτιβιστικής Έρευνας για την Κρίση της Κρυσταλίας Πατούλη -από τον Αύγουστο του 2010 μέχρι σήμερα- ερωτήματα στα οποία δίνουν τη δική τους απάντηση γνωστές προσωπικότητες των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών. Σήμερα, δημοσιεύουμε τις απαντήσεις του Στέλιου Πελασγού Δρ., Ιστορητή, παιδαγωγού, συγγραφέα.

Έχω να μιλήσω σαν άνθρωπος του λόγου, και οι αιτίες και οι λύσεις που μπορώ να διακρίνω έχουν να κάνουν με τα λόγια και την σχέση τους με τις πράξεις. Τέχνη μου η προφορική λογοτεχνία και αφήγηση, η αρχαία τέχνη του παραμυθά και του ραψωδού. Επιστήμη μου η παιδαγωγική.

Ξεκινώ σαν καλλιτέχνης: Σήμερα οι πλατείες και τα καφενεία έπρεπε να φιλοξενούν ιστορητές που θα διηγούνταν με τα αρχαία υλικά τα σύγχρονα χάλια και τον αγώνα και τις ελπίδες μας. Λαϊκή προφορική λογοτεχνία που θα βοηθούσε τον κόσμο:

1. να εκφράσει το συναίσθημα του (οργή, φόβος, αγωνία, ελπίδα;),
2. να βρει τα στραβά που ξεχνιούνται και θολώνουν σκόπιμα και
3. να προτείνει λύσεις μικρές και μεγάλες για να ζήσουμε εμείς καλά κι εσείς καλύτερα.

Θα είμαι προκλητικός όπως μου επιτρέπουν τα κόλπα της τέχνης μου (που τα κλέβουν οι τηλεεισαγγελείς) για να ακουστώ στο καφενείο.

Το λέω: Θαυμάζω τους Γερμανούς και νομίζω ότι έχουν την μοναδική λύση στο πρόβλημα μας#*&**+? (αυτά είναι οι βρισιές και οι φωνές που ακούγονται στο καφενείο μόλις τα λέω αυτά. Καλά πάμε). Εξηγούμαι: Θαυμάζω όσους Γερμανούς καλλιτέχνες και διανοούμενους μετά από τόσα χρόνια μιλούν ακόμα για τον ναζισμό και σκαλίζουν την πληγή τους. Τους θαυμάζω που μελετούν ακόμα μέσα από την τέχνη τις 3 αδελφές: την ενοχή, την συνενοχή και την ανοχή. (Δεν θαυμάζω το κατεστημένο που αρνείται τις πολεμικές επανορθώσεις ασφαλώς). Θαυμάζω για παράδειγμα τον Μπ. Σλινκ που έγραψε το «Διαβάζοντας στην Χάνα» και αστυνομικά όπου παλιοί ναζιστές είναι σημερινοί μεγαλοβιομήχανοι. Τον θαυμάζω γιατί δεν καταγγέλλει απλά, δεν ψάχνει για καλούς και κακούς. Αναρωτιέται, αγαπά, πονά, αμφιβάλει. Ανοίγει δηλαδή κουβέντα με το παρελθόν του, με το έθνος του, με την ιστορία, με τον αναγνώστη του. Αναζητά την προσωπική και συλλογική ευθύνη.

Οι 3 αδελφές όπως βαραίνουν τους Γερμανούς βαραίνουν και μας. Ορισμένοι μάλιστα δειλοί Γερμανοί δεν ακολουθούν του γενναίους πατριώτες τους και βλέπουν χαιρέκακα τις 3 αδελφές μόνο στην δική μας πλάτη σήμερα.

Ενοχή. Συνενοχή. Ανοχή.

Ονειρεύομαι λοιπόν τους έλληνες καλλιτέχνες και διανοούμενους που δεν κατάφεραν (οι περισσότεροι) να μιλήσουν χωρίς φατριασμούς και φονταμενταλισμούς ούτε για την Κατοχή ούτε για τον Εμφύλιο ούτε για τα μετεμφυλιακά χρόνια και την Χούντα, να μιλήσουν σήμερα με θάρρος και χιούμορ και κέφι (χωρίς θάρρος το χιούμορ δεν είναι κεφάτο είναι κυνικό) για το πώς τα καταφέραμε να φτάσουμε ως εδώ.

Όχι εκτελούσαμε διαταγές. Κανένας δεν μας διέταξε.
Όχι δεν ξέραμε για τα στρατόπεδα εξόντωσης γιατί ήταν στην Πολωνία. Στο χωριό μας χτισθήκαν τα άχρηστα και αμαρτωλά, και τα στάδια χωρίς αθλητές και τα θέατρα χωρίς θεατές και τα ερευνητικά κέντρα χωρίς ερευνητές αλλά και οι βιλάρες με τις πισίνες όπου προσγειώνονταν ελικόπτερα με υπέρβαρους υπουργούς.

Θα έχει πολύ πλάκα. Αλλά να γελάμε και με μας όχι μόνο με τους άλλους.

Ονειρεύομαι λοιπόν μια άνθηση λαϊκού πολιτισμού με αυτό το θέμα. Παραμυθάδες καυστικούς να λένε ιστορίες για το πώς φτάσαμε ως εδώ και να πετάνε σπόντες πολιτικές και αυτοσαρκαστικές. Καραγκιοζοπαίκτες με Καραγκιόζη βρώμικο, έργα κουτσαβάκικα και ντόμπρα για το φέσι των Ολυμπιακών όχι με εξυγιασμένο Καραγκιόζη που όλα τα φταίει ο Πασάς κι ο Χατζιαβάτης. Ρεμπέτικα και λαϊκές μπαλάντες μόρτικες που δεν θα παριστάνουν ότι ζουν στην Νέα Υόρκη αλλά θα κλαίνε ονομαστικά λ.χ. για τον Αλ Καπόνε του Βοτανικού και του Ελαιώνα και τις γκόμενες του. Σινεμά φτηνό με την ψηφιακή να δείχνει όχι την πραγματικότητα αλλά τις ιστορίες που θα μας κάνουν να καταλάβουμε την πραγματικότητα.

Για να ξυπνήσει όμως ο λαϊκός πολιτισμός πρέπει να κλείσουμε την τηλεόραση, έναν από τους βασικούς λόγους που φτάσαμε ως εδώ. Δεν αστειεύομαι. Είμαστε οι Ευρωπαίοι πρωταθλητές στην τηλεθέαση κι ας μην έχουμε Μπερλουσκόνι πρωθυπουργό αλλά μπερλουσκονίσκους, έναν μάλιστα κι αρχηγό κόμματος και μέλος της κυβέρνησης εθνικής σωτηρίας.

Με το που θα κλείσουμε την τηλεόραση αμέσως είμαι σίγουρος ότι το χρέος μας θα μειωθεί.
Και έπειτα θα αρχίσουμε να λέμε ιστορίες για να διακρίνουμε την αλήθεια από το παραμύθι και να μην πάμε να σβήσουμε την φωτιά με λάδι και με πυροσβέστες εθνικής σωτηρίας τους εμπρηστές.

Να τα πω και σαν επιστήμονας παιδαγωγός.

Με ξεχαρβαλωμένη παιδεία δεν θα βγούμε ποτέ από την τρύπα.
Δεν σεβόμαστε τον Δάσκαλο. Είμαστε έτσι κι αλλιώς έθνος αυτοδίδακτο –δεν χρωστάμε τίποτα σε κανένα ούτε στην γνώση και έτσι εισάγουμε μεγάλες ποσότητες φυκιών ως μεταξωτές κορδέλες.

Απαξιώσαμε τους Δασκάλους και τώρα θα τους διώξουμε να βάλουμε μηχανές και τεχνολογία. Τους βγάλαμε ξυπόλητους στα αγκάθια από πανεπιστήμια όπου διδάσκουν φακίρηδες (εκτός των αιωνίων φωτεινών εξαιρέσεων) την επιστήμη να πατάς τα αγκάθια και να λες είναι φυσικό και κάνει καλό, φακίρηδες που κληρονομήσαν την έδρα από το σόι τους, διορίσθηκαν από τα κόμματα ή προσφέροντας «εξυπηρετήσεις» και πήραν διδακτορικό ενώ ήδη δίδασκαν στο Πανεπιστήμιο (είναι δημοσιευμένες οι στατιστικές για τις συγγενικές σχέσεις των διδασκόντων).
Μοιράσαμε στους μεγαλοεκδότες ευρωπαϊκά λεφτά για απειράριθμα σχολικά βιβλία που δεν είναι δυνατόν να διαβαστούν και λυγάνε τις πλάτες των παιδιών μας που τα κουβαλούν. Φάγαμε τις επιδοτήσεις για την παιδεία χωρίς σχεδιασμό και στόχους. Σε σχολικές βιβλιοθήκες που δεν υποστηρίζουμε, σε άχρηστα  όργανα που δεν ζητήθηκαν (πόσα μικροσκόπια πια να χρειάζεται ένα Λύκειο που πέφτουν οι σοβάδες;), σε επιμορφώσεις από τις ίδιες και τις ίδιες πανεπιστημιακές δυναστείες και κομματικές αυλές κ.λ.π.

Τι μπορούμε να κάνουμε για την παιδεία;

1. Πρώτα αναστύλωση του κύρους του δασκάλου και πάταξη της κομματοκρατίας.

2. Αξιολόγηση διαρκής όλων σε όλα τα επίπεδα με επιστημονικά κριτήρια που δεν θα αλλάζουν κάθε χρόνο (η διεθνής βιβλιογραφία έχει εκατομμύρια σελίδων για τρόπους αξιολόγησης όχι μόνο των διδασκόμενων αλλά και των διδασκόντων).

3. Υπεράσπιση των ανθρωπιστικών επιστημών απέναντι στους Ταλιμπάν της θρησκείας της Τεχνολογίας και Οικονομίας (η οικονομία παρουσιάζεται τεχνηέντως ως φυσική επιστήμη η οποία μπορεί τάχα να έχει φυσικούς νόμους – σαν τον νεοφιλελευθερισμό Χα, Χα, Χα)

4. Καταπολέμηση της μεταμοντέρνας Υποκρισίας και του Φαρισαϊσμού. Μας ενοχλούν τα θρησκευτικά αλλά όχι η κατήχηση στα δόγματα της βιοτεχνολογίας και των μεταλλαγμένων από το βιβλίο Βιολογίας του Γυμνασίου ή η εισβολή της λατρευτικής πρακτικής του γκουγκλισμού  στο πάνσοφο, παντοδύναμο internet ως η ανώτατη πηγή γνώσης όταν το παιδί δεν ξέρει να αναζητήσει την γνώση σε ένα βιβλίο ή σε μια δημόσια βιβλιοθήκη.

5. Επαναφορά του δημοκρατικού θεσμού των πρότυπων σχολείων, της μόνης ευκαιρίας που είχε ένα παιδί λαϊκής τάξης να εισαχθεί σε ένα σχολείο υψηλής ποιότητας μετά από εθελοντικές, σκληρές και αδιάβλητες εξετάσεις. Μόνο έτσι θα πάψει να είναι απόλυτα ταξική και άδικη η παιδεία στην Ελλάδα. Μόνο έτσι θα έχουμε την ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΑΛΕΝΤΩΝ που χρειαζόμαστε και θα πείσουμε και αυτούς τους χαρισματικούς αυριανούς επιστήμονες να μείνουν στην χώρα τους.

6. Αναβάθμιση της τεχνικής παιδείας με μαθητές και δασκάλους αφοσιωμένους στην μαστοριά τους και τον θαυμασμό της κοινωνίας, όπως είναι ακόμα σήμερα στην Γαλλία και σε άλλες χώρες οι «σύντροφοι των έργων/ καθήκοντος» compagnons du devoir, περήφανοι και περιζήτητοι απόγονοι των μεσαιωνικών συντεχνιών τεχνιτών

7. Τέλος να πω το πιο μακροχρόνιο και οραματικό γιατί και η επιστήμη έχει οράματα: Έλληνικό σχολείο πολλαπλής νοημοσύνης (multiple intelligence) με 1/3 του σχολικού χρόνου σε τάξεις –εργαστήρια όχι ανά ηλικία αλλά σύμφωνα με τις επιμέρους ικανότητες, 1/3 στο μουσείο –εργαστήρι και 1/3 στην κοινωνία. Ένα σχολείο ικανό να τρέξει γρήγορα με όσους τρέχουν και ικανό να περιμένει υπομονετικά όσους βραδυπορούν (ενώ σήμερα κόβει τα ποδάρια όσων πάνε να τρέξουν και πετάει έξω όσους βραδυπορούν για να βαδίζουμε όλοι με τον μακάριο ρυθμό του κομματόσκυλου).

Για μια τέτοια παιδεία είμαστε πολλοί αυτοί που θα σκιζόμασταν στην δουλειά. Τα παιδιά και οι νέοι που θα έβγαιναν από αυτά τα σχολεία και τα πανεπιστήμια θα κάναν την Ελλάδα να λάμψει.

Στέλιος Πελασγός Δρ.
Ιστορητής (επαγγελματίας παραμυθάς), παιδαγωγός, συγγραφέας
http://www.storytelling.gr

Σχετικά Άρθρα

02/02/2012

Να ξαναθυμηθεί ο αγρότης να οργώνει… Του Γιώργου Μεράντζα

09:33, 27 Οκτ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/74000

[…] Στο έργο τώρα. Τι πρέπει να κάνουμε; Εγώ λέω να πάμε πίσω στην εργασία, στην παραγωγή, να ξαναθυμηθεί ο αγρότης να οργώνει, ο βοσκός να βοσκά και να πληθαίνει το κοπάδι του, ο επιχειρηματίας να επιχειρεί και όχι να αποχωρεί για άλλους τόπους και άλλες γλυκές και συμφέρουσες πατρίδες […]

Οι αιτίες που μας έφεραν ως εδώ και κυρίως «τι πρέπει να κάνουμε;» είναι το αντικείμενο της ακτιβιστικής Έρευνας για την κρίση της Κρυσταλίας Πατούλη -από τον Αύγουστο του 2010 μέχρι σήμερα- ερωτήματα στα οποία δίνουν τη δική τους απάντηση γνωστές προσωπικότητες των γραμμάτων, των επιστημών και των τεχνών. Σήμερα, δημοσιεύουμε τις απαντήσεις του μουσικού ερμηνευτή Γιώργου Μεράντζα.

Το αίσθημα της ευθύνης δεν είναι γονίδιο που κουβαλάμε απ’ τη μάνα  μας αλλά το κατακτάμε με πολύ κόπο και ανάλογη παιδεία στο στίβο της ζωής. Κατά τη ταπεινή μου γνώμη είναι απ’ τα σημαντικότερα γνωρίσματα του ανθρώπου και του προσδίδει ξεχωριστή υπόσταση.
Ποιος ευθύνεται λοιπόν για τη σημερινή κατάσταση; Η ποιο εύκολη απάντηση που ακούμε καθημερινά είναι: Οι άλλοι!!

Η αλήθεια κατά τη γνώμη μου είναι πως έχουμε όλοι μερίδιο ευθύνης αλλά όχι ισόποσο .
Η δικιά μας ευθύνη, η ευθύνη της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού είναι που τους αφήσαμε να μας φτάσουν μέχρι εδώ. Από κει και πέρα υπάρχει ο χώρος του εγκλήματος με συγκεκριμένους ενόχους, ονόματα και διευθύνσεις.

Χρόνια τώρα εναλλασσόμενοι πολιτικοί συγκεκριμένων οικογενειών με τα γιουσουφάκια τους, τους  ρεγουλατόρους, τους κουμπάρους τους και τους μπράβους τους σαν σιχαμεροί αρουραίοι ‘πιράνχας’ μας φάγανε όλο το υπόστρωμα και τα υποστυλώματα και επήλθε η κατάρρευση.
Σ αυτές τις περιπτώσεις, ακόμα και αν δεν το νιώθουν όλοι οι ένοχοι, δείχνουν  (για τα μάτια έστω) μεταμέλεια, για να σώσουν το τομάρι τους και ζητάν από το δικαστή λαό συγχώρεση. Αμ δε! Ετούτοι δεν έχουν ταίρι. ‘Δεν υπάρχουν’ που λέει και η νεολαία μας! Διαγκωνίζονται καθημερινά και ανερυθρίαστα για να μας σώσουν πάλι.

Από ποιόν ρε δίποδα όντα της ρεμούλας και της καταστροφής; Εσείς μας φτάσατε ως εδώ, στηριγμένοι βεβαίως στην αδελφή εξουσία των μέσων ενημέρωσης και αποχαύνωσης (συνεταιράκια)  και ειδικότερα στους επικεφαλείς κονδυλοφόρους, γενναία  αμειβόμενους αλλά όχι και φορολογούμενους, αφού είναι ενταγμένοι στα άγραφα κατάστιχα των ειδικών κονδυλίων των υπουργείων, υπηρετώντας την πατρίδα κατ ‘εντολήν του μεγάλου αδερφού.
Ως εδώ! Δεν μπορεί να σουρώνουμε μόνο εμείς, πάντα ίδιοι εις τον πάσαλο δεμένοι και αβοήθητοι. Όλοι οι άλλοι οι δικοί σας άλλοι οι υποστηρικτές και συνεργάτες σας, απ έξω άθικτοι, ανεξέλεγκτοι και θα ‘ρθουν μάλιστα να μας αγοράσουν μπιρ παρά όταν οι συνθήκες θα τους διευκολύνουν.

Εμείς δεν είχαμε ποτέ καπιταλισμό εμείς είχαμε πάντα κανιβαλισμό. Για κάτι ψιλοέπιπλα πήγε ο λόρδος φυλακή, ενώ εδώ ούτε ένας ένοχος. Ως εδώ. Το αλόγιστο κέρδος είναι η αιτία. Το σύστημα δε ζει μια ακόμα κυκλική κρίση αλλά δυσκολεύεται να βρει λύση γιατί ο μεγάλος εχθρός είναι μέσα στο ίδιο σύστημα και το ίδιο δυνατός. Ας το πάρουν απόφαση θα εγγράψουν και αυτοί ποσοστιαία  απομίωση των κεφαλαίων τους για να επέλθει ισορροπία. Τη δικιά τους ισορροπία του συστήματος εννοώ για όσο ακόμα θα αντέξει.

Δεν ακούτε τη βουή; Έρχεται ο οδοστρωτήρας που θα μας πονέσει όλους βέβαια αλλά θα περάσει από πάνω σας και θα σας εξαφανίσει.
Θα νομίζεται πως είμαι ένας αγανακτισμένος, υπερβολικός και συγχυσμένος πολίτης.
Όχι ποια. Ξεφοβήθηκα τώρα για τα καλά  και δεν τρώω το παραμύθι σας.

Αφήστε και την καραμέλα της συνενοχής, εκφοβίζοντας τον κοσμάκη με το άχαρο επαναλαμβανόμενο και μονότονο ποίημα σας: Τη δόση πατριώτες να πάρουμε για τους μισθούς και τις συντάξεις. Πάλι ψέματα ακόμη και τούτη την ώρα της κρίσης. Αφού όλοι το ξέρουμε πια πως τα χρήματα όλων των δόσεων εξοφλούν ένοχα δάνεια του παρελθόντος με νέα δάνεια που εξαγνίζονται και δε μπορούν να κουρευτούν στο μέλλον. Η νέα δόση λοιπόν αποποινικοποιεί το νέο δάνειο κατ’ εντολήν των ’’συμπαραστατών φίλων και δανειστών μας’’.

Αμ’ το άλλο. «Να πάμε όλοι μαζί». Που να πάμε μαζί; Δε γίνεται, γιατί εσείς δεν έχετε μέλλον και εμείς μπορεί να δυσκολευτούμε πολύ αλλά θα τα καταφέρουμε γιατί τώρα ξέρουμε και η ιστορία και η γνώση θα μας φωτίσει το δρόμο.
Έχετε ξεπεράσει κάθε όριο ανυποληψίας, αναξιοπιστίας και ανηθικότητας και δεν χρειάζεται να γυρίσουμε χρόνια πίσω για να σας τσεκάρουμε. Αρκούν μόνο μερικές βδομάδες ή και μέρες ακόμη για να σαλτάρουμε απ’ τις απίστευτα  εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις σας.
Μερικοί βέβαια είναι πρωταθλητές και κάνουν κωλοτούμπες και την ίδια μέρα.

Κουρέψτε λοιπόν, χωρίς την άδεια μας, την πλούσια λαμπερή μας κόμη (όσοι έχουν πια από μας) όχι όμως και το κουράγιο μας, την αντοχή μας, τη θύμηση μας, τα όνειρα μας. Ναι τα όνειρα μας. Αυτά αντέχουν ακόμα. Μπορεί τούτες τις μέρες που ‘’ο άνεμος μας κυνηγάει’’ να μας τα  έχετε σκεπάσει με φούμο τα όνειρα μας αλλά με ένα τίναγμα θα ξαναλάμψουν στο φώς και θα λάβουν τα όνειρα εκδίκηση που λέει και ο ποιητής.
Όσο για τους περισσότερους απ όλους αυτούς τους καθηγητές οικονομίας που γεμίσανε όλες αυτές τις εκπομπές της ΤV  ή αρθρογραφώντας ασύστολα στον τύπο για να μας σώσουν και αυτοί όντας όλοι τους αντικειμενικοί και ανεπηρέαστοι αλλά αμειβόμενοι (γιατί είναι μικρός ο κόσμος) παχυλά από συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα. Ανάλογα με το συμφέρον και η πρόταση.

Αλήθεια που ήσασταν τόσα χρόνια κρυμμένοι πατριώτες μου; Γιατί δεν μας τα λέγατε νωρίτερα να μην φτάσουμε στην καταστροφή; Ένοχη σιωπή μα πανάκριβη. Αρκετά με τις διαπιστώσεις γιατί σ’ αυτό είμαστε όλοι μανούλες.

Στο έργο τώρα. Τι πρέπει να κάνουμε; Εγώ λέω να πάμε πίσω στην εργασία, στην παραγωγή, να ξαναθυμηθεί ο αγρότης να οργώνει, ο βοσκός να βοσκά και να πληθαίνει το κοπάδι του, ο επιχειρηματίας να επιχειρεί και όχι να αποχωρεί για άλλους τόπους και άλλες γλυκές και συμφέρουσες πατρίδες.

Να λέμε αλήθειες όσο γίνεται περισσότερες, στα παιδιά μας, στις γυναίκες μας, στους φίλους μας, ναι στους φίλους μας που είναι και η μεγαλύτερη περιουσία μας. Να ξαναχτίσουμε τα σχολειά μας, με βιβλία που θα ‘χουν μέσα χρήσιμη γνώση για τα παιδιά μας και θα τα οδηγήσει σε μια κοινωνία με κανόνες και αξιοκρατία. Η εργασία δεν θα είναι παράνομη λέξη αλλά βασικό δικαίωμα. Γιατί τόσα χρόνια είχαμε κατρακυλήσει στην ευκολία και είχαμε κάνει τη συνείδησή μας λάστιχο .

Ξέρω ότι σας φαίνομαι ονειροπόλος, αλλά το προτιμώ. Γιατί το πρώτο βήμα της πορείας είναι το όνειρο. Και ξέρω καλά ότι στο μάταιο τούτο κόσμο δεν έχει σημασία αν ζεις, αλλά πως ζεις και πως φεύγεις, γιατί όπως λέει και ο ποιητής: ’’Μόνο μια λάμψη ο άνθρωπος και αν είδες, είδες’’.-

Σχετικά Άρθρα

20/10/2011

Ο Πολιτισμός του Κοινού Καλού. Από τον Πέδρο Ολάγια

athinaiki_dimokratia[…] Μέχρι τότε στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο άνθρωπος δεν ήταν πολίτης. Υπήρχαν πολιτισμοί της κορυφής, της συγκεντρωτικής εξουσίας, σε ένα βασιλιά – θεό, ή της μοιρασμένης εξουσίας ανάμεσα σε μια κάστα΄ όχι όμως πολιτισμοί Κοινωνίας Πολιτών. Η δημοκρατία δημιουργήθηκε με βάση το «δήμο»: ένα λαό με συνείδηση της αξιοπρέπειάς του και διατεθειμένο να την ασκήσει.

[…] κι ενώ στον υπόλοιπο κόσμο κυριαρχούσαν οι μοναρχίες και το κύρος του κατεστημένου, οι ελληνικές συμπολιτείες, διέπονταν από συνελεύσεις ελεύθερων πολιτών, δεσμευμένων στον προσδιορισμό του Κοινού Καλού. Αυτό το εύθραυστο σύστημα δημοκρατίας, βασισμένο στην πολιτική αρετή του ατόμου, επιβίωσε κατά τη διάρκεια πολλών γενεών παρά τις όποιες συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ των Ελλήνων. Αν τελικά υπέκυψε ήταν εξαιτίας της πλεονεξίας κάποιων προδοτών ή της άφιξης εξωτερικών εισβολέων

[…] Φαίνεται απίστευτο αλλά από τον μακρινό Οκτάβιο Αύγουστο ως την Ανεξαρτησία των ΗΠΑ, τη Γαλλική Επανάσταση και τις μεταγενέστερες αστικές επαναστάσεις, καμία χώρα του κόσμου δεν κυβερνήθηκε από ένα σύστημα με πλήρως δημοκρατικές και συνταγματικές αξιώσεις. Οι αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες του σήμερα, κληροδοτημένες περισσότερο από τη ρωμαϊκή res publica παρά από την Αθηναϊκή Δημοκρατία, δεν είναι παρά ολιγαρχίες που αναζητούν νομιμότητα σε μια αμφιλεγόμενη λαϊκή υποστήριξη.


«Όταν ήμουν παιδί με παραξένευε που η Ελλάδα ήταν παρούσα πάντα στο πρώτο κεφάλαιο κάθε βιβλίου.

Είτε αφορούσε ιστορία, είτε μαθηματικά, ή οτιδήποτε άλλο, η Ελλάδα ήταν πάντα στην αρχή, στον ορίζοντα.

Την φανταζόμουν καταπράσινη, με πηγές, με δάση, με ομίχλη, σαν τα τοπία της γενέτειράς μου της Αστούριας.

Αυτά είναι τα πραγματικά τοπία της Ελλάδας. Ένας τόπος, ένα όνομα που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο έχει χαράξει το δικό του τοπίο στο μυαλό του κάθε δυτικού.

Για πολλούς το ελληνικό τοπίο είναι το ισορροπημένο και αιώνιο περίγραμμα ενός ναού΄ για άλλους, αυτό το ριζωμένο στη φαντασία τοπίο, είναι ένα τοπίο με ερειπωμένες κολώνες, η θάλασσα και τα νησιά του Ομήρου, τα πράα και γαλήνια βοσκοτόπια της Αρκαδίας, ή η μεγαλοπρεπής σιλουέτα της κλασικής Αθήνας.

Αλλά γιατί η Ελλάδα; Γιατί η Ελλάδα έχει εισχωρήσει τόσο βαθιά μέσα μας; Γιατί ξανά και ξανά όλα τα μονοπάτια μας οδηγούν σε εκείνη;

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι υπήρξαν κι άλλοι πολιτισμοί, αλλά το βέβαιο είναι ότι κανένας, μα κανένας άλλος πολιτισμός, δεν έχει τόσο επανεκτιμηθεί, επανερμηνευτεί, διασωθεί και οικουμενικοποιηθεί, όσο ο ελληνικός πολιτισμός.

Στο ελληνικό τοπίο οι ελιές σχηματίζουν μια γεωμετρία ρυθμική και αρχαία που διαταράσσεται που και που από την αιφνίδια παρουσία ενός κυπαρισσιού.

Ως αιωνόβιο δέντρο, κάθε ελιά τούτης της γης είναι ένα αυθεντικό φυσικό μνημείο που φέρνει σε στενή επαφή τους ανθρώπους του σήμερα με τους πιο άμεσους προγόνους τους, που εκείνοι τη μπόλιασαν, την κλάδεψαν, τη ράβδισαν, και μεγάλωσαν τρώγοντας τους καρπούς της.

Συναρπάζει η σκέψη πως κατά πάσα πιθανότητα από την αρχαιότητα το ελαιόλαδο έχει πάντοτε την ίδια γεύση. Προκαλεί ίλιγγο.

Ο Όμηρος ονόμασε την ελιά καταπράσινη, με νόστιμο καρπό, με φύλλα στενά και πυκνά, που βλασταίνει αγέρωχη. «χλοερά, αγλαόκαρπος, τανύφυλλος και τηλεθόωσα ελαία».

Προτού ακόμα εμφανιστεί το αλφάβητο, οι κάτοικοι αυτών των εδαφών αναπαριστούσαν με χαρακτήρες σχεδόν εικονικούς, με αιώνια σύμβολα που θα μπορούσαν να έχουν χαραχτεί και σήμερα, τις λέξεις ελαιόδεντρο, ελιά και λάδι.

Και λέγεται ότι η θεά Αθηνά που δώρισε στους ανθρώπους τον αυλό, το άροτρο, την πήλινη χύτρα, τον ζυγό για τα βόδια, το χαλινάρι του αλόγου, το άρμα και το πλοίο, που τους δίδαξε την επιστήμη των αριθμών και τις τέχνες της κουζίνας και της κλωστικής, που θεμελίωσε το δικαστήριο με σκοπό να ενώσει δικαιοσύνη με λογική, παραχώρησε στους θνητούς ως σύμβολο πλήρους θεϊκής καλοσύνης μια ελιά.

Είναι το δέντρο που η Αθηνά έκανε να βλαστήσει κάποτε στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, γύρω από το οποίο οικοδομήθηκε αργότερα το Ερέχθειο.

Και η άμπελος ήταν ένα δώρο των θεών. Ο Διόνυσος τη γνώρισε στους ανθρώπους, και μύησε τον Ικάριο και τον Οινέα στην επεξεργασία και τα μυστικά του κρασιού.

Από την πλευρά τους η Δήμητρα και η Κόρη, οι θεές της Ελευσίνας, έδειξαν στον πρίγκιπα Τριπτόλεμο την καλλιέργεια του σταριού, και του έδωσαν ένα άρμα που το έσερναν φτερωτά φίδια, για να εξαπλώσει τη γνώση του στον κόσμο.

Σιτάρι, αμπέλι και ελιά΄ ψωμί, κρασί και λάδι. Τα τρία συστατικά που πάνω τους ο μεσογειακός πολιτισμός στηρίχτηκε και έφτασε ως εδώ.

Και τι γνωρίζουμε γι’ αυτά πριν από την Ελλάδα; Ελάχιστα, σχεδόν τίποτα.

Πιθανόν και άλλοι λαοί να γνώριζαν το στάρι, το αμπέλι και την ελιά, πριν ή και ταυτόχρονα με τους Έλληνες, αλλά όπως και σε τόσες άλλες περιπτώσεις οι Έλληνες ήταν με τους μύθους και τα έργα τους, που δημιούργησαν με αυτά έναν πολιτισμό.

Κάθε γωνιά της ελληνικής γης είναι στην πραγματικότητα το σκηνικό ενός μύθου. Εκεί βρίσκονται οι κορυφές του Ολύμπου, η ιερή κατοικία των Θεών, τα νερά που πάνω τους ο Χάροντας περνούσε απέναντι τις ψυχές με τη βάρκα του, η παραλία που η Αθηνά έκανε τον Οδυσσέα να συνειδητοποιήσει ότι είχε φτάσει επιτέλους στην πατρίδα του.

Έχω δει να σουρουπώνει ο ουρανός του Γενάρη πάνω απ’ τα νερά του ποταμού Ελίσσοντα, όπου οι Ερινύες κυνήγησαν τον Ορέστη με τα μαστίγια των δακτύλων τους. Τα βήματά μου με οδήγησαν ως την απόμακρη σπηλιά όπου η Ρέα ξεγέλασε τον Κρόνο δίνοντάς του μια πέτρα τυλιγμένη σε σπάργανα ως την κορυφή της Αλιφείρας όπου η Αθηνά αναδύθηκε ως πάνοπλη κόρη από το κεφάλι του πατέρα της Δία, ως τη λιμνοθάλασσα όπου ο Αλφειός ερωτεύτηκε την Αρετούσα και όπου ο Ηρακλής κατατρόπωσε με τα βέλη και τα χάλκινα κύμβαλά του τις τρομερές Στυμφαλίδες Όρνιθες, και ως την κορυφή του Λυκαίου Όρους όπου οι πελασγοί λάτρευαν ισότιμα τον Δία και τον Πάνα.

Αναμφίβολα, η Ελλάδα οφείλει στη γοητεία των μύθων της ένα μεγάλο μέρος της απήχησης που έχει στις καρδιές μας.

Οι Έλληνες μας κληροδότησαν τους μύθους, τις αρχαιότερες ιστορίες του πολιτισμού μας.

Οι εικόνες τους μας ενώνουν με τους ανθρώπους κάθε εποχής, ο συμβολισμός τους έχει γονιμοποιήσει επανειλημμένα τις εκφράσεις του πολιτισμού μας και η θέση τους στη συλλογική μνήμη δεν μπορεί να αντικατασταθεί από καμία άλλη ιστορία, παρελθούσα ή μελλοντική.

Στην πραγματικότητα αγνοούμε ακόμα το αμάλγαμα που συνιστά αυτές τις παράξενες ιστορίες θεών και ανθρώπων, αλλά ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο, ότι:

Ο ελληνικός μύθος κατόρθωσε να φέρει εις πέρας, το λεπτό εγχείρημα, να θολώσει τα σύνορα μεταξύ του ανθρώπου, της φύσης, και του θείου.

Χάρις στους μύθους η γεωγραφία της Ελλάδας είναι μοναδική στον κόσμο, γιατί σε αυτήν, η φυσική ιστορία είναι και ανθρώπινη και θεϊκή.

Τοποθετώντας τη γέννηση, το ανάθρεμμα και τις περιπέτειες θεών, στους ίδιους τόπους όπου οι άνθρωποι κατοικούσαν, ο μύθος κατόρθωσε να εντάξει τον άνθρωπο στη φύση και στο θείο, καθιστώντας τον μέτοχο της μηχανικής και της αρμονίας τους.

Με αυτόν τον τρόπο οι αρχαίοι Έλληνες επινόησαν μια μέθοδο για να κ α τ α ν ο ή σ ο υ ν τον κόσμο, και όχι έναν αφελή τρόπο για να τον εξηγήσουν.

Γεννήθηκαν και μεγάλωσαν ως λαός μέσα στο φαντασιακό των μύθων, έδωσαν με αυτούς συνοχή στην ταυτότητά τους ως έθνος, έδωσαν έκφραση στη θρησκεία και τον πολιτισμό τους, και καλλιέργησαν με τη φύση μια σχέση ενσωμάτωσης και σεβασμού.

Και δεν ήταν μόνο οι δημιουργοί των μύθων, αλλά και οι πρώτοι ερευνητές και κριτικοί τους.

Οι ίδιοι οι Έλληνες που μας μετέδωσαν τους μύθους, αναρωτήθηκαν επανειλημμένα για το νόημά τους και όρισαν ενώπιόν τους το πεδίο της λογικής.

Για άλλους λαούς και άλλες θρησκείες, η εξερεύνηση της φύσης, η προσέγγιση στο ανθρώπινο, το σωματικό και το εγκόσμιο, σηματοδοτούσε επικίνδυνη απομάκρυνση από το θεϊκό. Για τους έλληνες, δεν ίσχυε αυτή η σύγκρουση.

Γι’ αυτό και μας κληροδότησαν μια στάση ξένη προς το δόγμα, και ανοιχτή προς τον θαυμασμό και τη γνώση.

Αργότερα, η Ευρώπη απαξίωσε αυτή τη στάση, στη διάρκεια αιώνων σκοταδισμού και θρησκευτικού φονταμενταλισμού, και όποτε προσπάθησε να την επανακτήσει, το έκανε κοιτώντας ξανά την Ελλάδα.

Ευνοημένοι από την ανοιχτή και ενοποιητική διάλεκτο του μύθου, οι Έλληνες απολάμβαναν μια πίστη χωρίς δόγμα.

Η θρησκεία τους δεν συνίστατο σε ένα πιστεύω, αλλά σε μια στάση απέναντι στο μυστήριο, και μια στάση καταφανέστατα ταπεινή.

«Ζευ, όποιος κι αν είσαι…», βάζει το χορό να πει ο Αισχύλος, «…αν έτσι αγαπάς να σε καλούνε, κι εγώ έτσι θα σε λέω. Να συγκριθεί με σένα τίποτα δε βρίσκω όλα κι αν τα σταθμίσω αν στ’ αλήθεια θέλω να πλήξω κάθε μάταιο φροντίδας άγχος».

Αυτή η στάση συμβούλευε τους Έλληνες να μην εξαίρουν από τη λατρεία τους, τούς θεούς που δεν γνώριζαν.

Γι’ αυτό και ο Απόστολος Παύλος, ανεβαίνοντας στα βράχια του Άρειου Πάγου στην Αθήνα, συνάντησε έναν αλλόκοτο βωμό, αφιερωμένο «τω άγνωστω θεώ», και μπόρεσε έτσι να πει σε εκείνους τους ανθρώπους τους ανοιχτούς σε οποιονδήποτε νεωτερισμό, ότι γι’ αυτόν το θεό που εκείνοι λάτρευαν χωρίς να γνωρίζουν ερχόταν να τους μιλήσει. Όλοι τον άκουσαν΄ μερικοί τον πίστεψαν, άλλοι όχι.

Απέναντι σε τόσους ιερούς πολέμους που γέμισαν με αίμα τους αιώνες, απέναντι στη θρησκευτική αδιαλλαξία που ακόμα και σήμερα υφίσταται ο κόσμος στον οποίο ζούμε, η εν λόγω ταπεινή στάση, εξακολουθεί να είναι επαναστατική.

Η απουσία δογμάτων, το άνοιγμα προς νέες ιδέες, ο θαυμασμός και η αμφιβολία, υπήρξαν τα συστατικά μιας στάσης δημιουργικής και γενναίας, που οι Έλληνες ονόμασαν Φιλοσοφία.

Η φιλοσοφία, ως πράξη ελεύθερη και κριτική, ως γνώση που δεν έρχεται εκ των άνωθεν, αλλά συγκροτείται μέσα από προβληματισμό και διάλογο, είναι μια ιδιότητα που γεννήθηκε και καλλιεργήθηκε στην Ελληνική γη.

Και σε άλλα μέρη υπήρξαν ιδιοφυείς, σοφοί και πεφωτισμένοι, αλλά όχι πνευματικοί σύντροφοι, ίσοι στην αναζήτηση της αλήθειας.

Η Αγορά της Αθήνας, υπήρξε και πολύ καιρό το σημείο συνάντησης εκείνων που χωρίς αντιζηλία μοιράστηκαν το όνομα του φιλοσόφου.

Εκείνοι οι πρόδρομοι έκαναν την ίδια τους τη σκέψη αντικείμενο του προβληματισμού τους, εξάσκησαν και ανέλυσαν ακατάπαυστα την ικανότητα της επιχειρηματολογίας, διδάχτηκαν και δίδαξαν την αμφισβήτηση, και αναθεώρησαν το κατεστημένο, χωρίς να φοβούνται να εκτεθούν στο κενό.

Ο Αναξαγόρας, ο Πρωταγόρας, ο Ιππίας, ο Γοργίας, ο Κριτίας, ή ο Σωκράτης, δεν ήταν ακριβώς σοφοί΄ ήταν φίλοι της γνώσης, της σοφίας, ήταν φιλόσοφοι.

Από τον Σωκράτη, έχει μείνει σε μας το πορτραίτο του πιο γνήσιου αναζητητή της αρετής, της οποίας την ύπαρξη δήλωσε, αλλά ποτέ δεν ισχυρίστηκε ότι την κατέχει.

Από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη μένουν τα πιο μεγαλειώδη και πολυσύχναστα οικοδομήματα της παγκόσμιας σκέψης.

Αλλά όλοι αυτοί εν συνόλω, σοφιστές, ακαδημαϊκοί, περιπατητικοί, επικούρειοι, στωικοί ή κυνικοί, άφησαν ένα κληροδότημα πιο αληθινό και ανατρεπτικό ακόμα και από τα συμπεράσματά τους: Τη στάση τους.

Ενάντια σε εκείνους που τόσες φορές πίστεψαν ότι κατέχουν την αλήθεια ή είχαν τη φιλοδοξία να επιβάλλουν το καλό, η ελληνική φιλοσοφία πρόταξε μια ταπεινόφρονα και άψογη στάση:

Την αναζήτηση της γνώσης ασκούμενοι την ελευθερία.

Πάνω από την Αγορά της Αθήνας υψώνονται τρεις βραχώδεις δεντρόφυτοι λόφοι: ο λόφος των Μουσών, ο λόφος των Νυμφών, και ο ονομαζόμενος λόφος της Πνύκας.

Αυτός ο τελευταίος, που η γυμνή του κορυφή κοιτάζει αντικριστά την Ακρόπολη, είναι το εμβληματικό λίκνο ενός άλλου μεγάλου κληροδοτήματος των Ελλήνων: της δημοκρατίας.

Η σύγχρονη ιστοριογραφία συνήθως αναφέρει ότι η ευφορία από τις αθηναϊκές νίκες κατά των Περσών και η μετέπειτα οικονομική και ηθική άνθιση, άνοιξαν το δρόμο για την εμφάνιση της δημοκρατίας. Τι απλοϊκότητα!

Όλοι ξέρουμε πως στην ιστορία του κόσμου υπήρξαν πολλές νίκες που προσκόμισαν υλικό πλούτο και αισθήματα σιγουριάς και υπεροχής, και που ωστόσο ούτε κατά διάνοια δεν δημιούργησαν κάτι ανάλογο.

Η δημοκρατία αναδύθηκε από την ψυχή των Ελλήνων, που από τον Όμηρο είχαν συνειδητοποιήσει πως η ζωή κάθε ανθρώπου, «ανδρός ψυχή», είναι μοναδική και πολυτιμότερη από οποιονδήποτε θησαυρό ή φιλοδοξία.

Γεννήθηκε από την επιθυμία καθορισμού του ό,τι είναι έμφυτο στον άνθρωπο, από την ασταμάτητη αναζήτησή του ό,τι είναι πανανθρώπινο, και από την πεποίθηση ότι η ιδέα της δικαιοσύνης και η παρόρμηση της θέλησης, κατοικούν εκ φύσεως σε κάθε ανθρώπινο ον.

Εδώ και 2500 χιλιάδες χρόνια, μέσα στο ελάχιστο περιθώριο λίγων δεκαετιών, έλαβε σάρκα και οστά στο προσκήνιο αυτής της πλατείας, μια μοναδική λειτουργία:

Για πρώτη φορά εμπνεύστηκε σε ένα λαό το ζωηρό συναίσθημα μιας κοινωνίας πολιτών ενεργούς, ελεύθερης, υπεύθυνης, και δημοκρατικής.

Κατά τη διάρκεια της εποχής του Περικλή, συναντιόνταν σ’ αυτή την απλωσιά ο Αισχύλος, ο Ευριπίδης, ο Αριστοφάνης, ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Φειδίας, ο Ικτίνος, ο Καλλικράτης, η Ασπασία, ο Αναξαγόρας, ο Πρωταγόρας, ο Γοργίας, ο Ιππίας, ο Αντίφων, και ο Σωκράτης. Πόσο εύκολα λέγεται! Από όλους αυτούς, και από άλλους που ήρθαν αργότερα κληρονομήσαμε την κοινωνία πολιτών.

Μέχρι τότε στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο άνθρωπος δεν ήταν πολίτης.

Υπήρχαν πολιτισμοί της κορυφής, της συγκεντρωτικής εξουσίας, σε ένα βασιλιά – θεό, ή της μοιρασμένης εξουσίας ανάμεσα σε μια κάστα΄ όχι όμως πολιτισμοί Κοινωνίας Πολιτών.

Η δημοκρατία δημιουργήθηκε με βάση το «δήμο»: ένα λαό με συνείδηση της αξιοπρέπειάς του και διατεθειμένο να την ασκήσει.

Η εμπειρία των ελληνικών πόλεων με τα όποια ελαττώματα θα μπορούσαν να επισημανθούν, προσέδωσε στην κοινωνία της εποχής εκείνης αισθήματα ελευθερίας, δικαιοσύνης, ισότητας, υπευθυνότητας, και συμμετοχής στον ορισμό και την υπεράσπιση του Κοινού Καλού, που ήταν άγνωστα μέχρι τότε και δυστυχώς και στις εποχές που ακολούθησαν.

Η ελληνική δημοκρατία είχε ως υπέρτατα ιδανικά την ελευθερία και την ισότητα, ιδανικά που, από αυτό το βήμα υπεράσπισαν οι πολίτες, μέσω της δύναμης του λόγου.

Από τη μια ελευθερία του λόγου, κατ’ ιδίαν ή δημοσίως, ελευθερία συμμετοχής στην πολιτική, ελευθερία να ζει κανείς σύμφωνα με τις προσωπικές του επιθυμίες. Από την άλλη, ισονομία ή ισότητα απέναντι στο νόμο, ισοπολιτεία ή ισότητα στα πολιτικά δικαιώματα΄ ισηγορία ή ισότητα στη χρήση του λόγου.

Και μαζί με αυτά τα δικαιώματα, μια αρετή: η παρρησία, η αρετή να συμμετέχεις και να χρησιμοποιείς το λόγο για να υπερασπίζεσαι την αλήθεια.

Η λαμπρότητα αυτών των ιδεών, τώρα που τις αναπολούμε ανόθευτες από το ύψος αυτού του βράχου, μας αποκαλύπτει το πόσο εύθραυστη και ασαφής ακόμα και σήμερα είναι η δημοκρατία στον κόσμο.

Όχι μόνο η Αθήνα, αλλά και τα νησιά και όλα τα μέρη της ελληνικής χερσονήσου, καλλιέργησαν με μόχθο τα ιδανικά της δημοκρατίας.

Από τη μια και από την άλλη πλευρά των νερών του Κορινθιακού κόλπου εκτείνονται τα εδάφη δύο εκ των σπουδαιότερων συμπολιτειών της Ελλάδας: Από τη νότια πλευρά των Αχαιών στις αντικρινές ακτές των Αιτωλών.

Ενώ στον υπόλοιπο κόσμο κυριαρχούσαν οι μοναρχίες και το κύρος του κατεστημένου, οι ελληνικές συμπολιτείες, διέπονταν από συνελεύσεις ελεύθερων πολιτών, δεσμευμένων στον προσδιορισμό του Κοινού Καλού.

Αυτό το εύθραυστο σύστημα δημοκρατίας, βασισμένο στην πολιτική αρετή του ατόμου, επιβίωσε κατά τη διάρκεια πολλών γενεών παρά τις όποιες συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ των Ελλήνων.

Αν τελικά υπέκυψε ήταν εξαιτίας της πλεονεξίας κάποιων προδοτών ή της άφιξης εξωτερικών εισβολέων.

Στην είσοδο του Αμβρακικού κόλπου, έλαβε χώρα η περίφημη μάχη του Ακτίου, η στρατιωτική πανωλεθρία του Μάρκου Αντωνίου και της Κλεοπάτρας, που έχρισε τον Οκτάβιο πρώτο Ρωμαίο αυτοκράτορα.

Φαίνεται απίστευτο αλλά από τον μακρινό Οκτάβιο Αύγουστο ως την Ανεξαρτησία των ΗΠΑ, τη Γαλλική Επανάσταση και τις μεταγενέστερες αστικές επαναστάσεις, καμία χώρα του κόσμου δεν κυβερνήθηκε από ένα σύστημα με πλήρως δημοκρατικές και συνταγματικές αξιώσεις.

Οι αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες του σήμερα, κληροδοτημένες περισσότερο από τη ρωμαϊκή res publica παρά από την Αθηναϊκή Δημοκρατία, δεν είναι παρά ολιγαρχίες που αναζητούν νομιμότητα σε μια αμφιλεγόμενη λαϊκή υποστήριξη.

Η ελληνική δημοκρατία έπεσε στη λήθη. Η ίδια λέξη δημοκρατία, άργησε δύο χιλιάδες χρόνια να μπει στις δυτικές γλώσσες και η ακριβής ιδέα του τι σημαίνει αυτή η μορφή διακυβέρνησης ανασυγκροτήθηκε από ιστορικούς και φιλολόγους μόλις πριν από δύο αιώνες με βάση τα κείμενα του Θουκυδίδη, του Ισοκράτη, του Δημοσθένη και του Ηρόδοτου.

Η διερεύνηση του παρελθόντος με τρόπο κριτικό και συλλογιστικό ήταν κι αυτή, στη σύλληψή της, μια ελληνική πρωτοβουλία. Πρωτοπόρος αυτού του εγχειρήματος υπήρξε ο Ηρόδοτος από την Αλικαρνασσό. Ένας αεικίνητος ταξιδιώτης γεννημένος σε μια ελληνική πόλη που βρισκόταν στον έλεγχο των Περσών.

Ο Ηρόδοτος δεν είχε την πρόθεση να χαράξει μια μυθική γενεαλογία ούτε να συνθέσει μια εποποιία, αλλά να καταλάβει τις αιτίες που είχαν διαμορφώσει την εποχή του και τον λόγο που τον οδήγησε στην εξορία: να συνειδητοποιήσει δηλαδή την πραγματική προέλευση της σύγκρουσης μεταξύ Ελλήνων και Βαρβάρων.

Γι’ αυτό άρχισε να ταξιδεύει στη Μεσόγειο και να επιζητά διακαώς απευθείας μαρτυρίες από παρόντες στα γεγονότα μάρτυρες και από τους διαδόχους τους.

Διέσχισε ερευνώντας τα νησιά του Αιγαίου, τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, την Αίγυπτο, τη Βαβυλωνία, την Τύρο, τη Νότιο Ιταλία, και σχεδόν όλη την Ελλάδα, ώσπου να ανασυνθέσει ό,τι είχε συμβεί στον κόσμο κατά τη διάρκεια της εποχής των τεσσάρων Περσών βασιλέων: του Κύρου, του Καμβύση, του Δαρείου και του Ξέρξη.

Με τη μακρά και ευσυνείδητη εργασία του, ο Ηρόδοτος επινοούσε κάτι νέο: την Ιστορία. Μια λέξη, που εμφανίζεται πρώτη φορά στο έργο του, σημαίνοντας επακριβώς «έρευνα».

Ο διανοητικός μόχθος άσκησε τον Ηρόδοτο στην ανεκτικότητα. Αυτός είναι ο περίφημος όρμος του Μαραθώνα (βλ. βίντεο) που εκτυλίχθητε η σκηνή της Μεγάλης μάχης μεταξύ των Ελλήνων και Περσών που αφηγήθηκε ο ιστορικός.

Η Ιστορία που μας άφησε κληρονομιά ο Ηρόδοτος είναι δοσμένη χωρίς οξυθυμία αλλά με ενσυναίσθηση. Είναι καρπός μιας οπτικής σεβασμού και ανεκτικότητας προς όλους τους λαούς και προς τις συνήθειές τους, καρπός ενός ανοιχτού πνεύματος.

Από την άλλη καταδικάζει σταθερά τον πόλεμο, όπως και συμπάσχει με τα βάσανα και τις κακοτυχίες και των δύο πλευρών.

Σε αυτόν τον καλαμιώνα (βίντεο 20:38) πέθαναν παγιδευμένοι πάνω από 6 χιλιάδες Πέρσες΄ κάτω από τούτο τον τύμβο του Μαραθώνα (βίντεο 20:46) κείτονται τα λείψανα των 192 Αθηναίων που έπεσαν σε κείνη τη μάχη.

«Στην ειρήνη η γιοί θάβουν τους πατεράδες, στον πόλεμο οι πατεράδες είναι εκείνοι που θάβουν τους γιους τους»: Αυτή η φράση του Ηρόδοτου, που τόσες φορές έχει επαναληφθεί, συμπυκνώνει τον αντιμιλιταρισμό και τη σύνεση, εργαλεία που άρχισε να γράφεται η Ιστορία.

Οι πρωταγωνιστές της Ιστορίας που έγραψαν ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης, ο Ξενοφώντας και ο Πολύβιος, δεν είναι οι μεμονωμένοι ήρωες, δεν είναι καν οι Έλληνες. Είναι οι άνθρωποι, όλοι οι άνθρωποι.

Σ’ αυτό οι ιστορικοί ακολούθησαν αυτή την οικουμενική γραμμή που είχε χαράξει ο Όμηρος και που ποτέ δεν θα εκλείψει από το ελληνικό πνεύμα.

Σε αυτή την οικουμενικότητα η Ιστορία με ένα άλλο ακόμα μεγάλο εύρημα των Ελλήνων: την Τραγωδία.   

Αυτό είναι το θέατρο του Ελευθερίου Διονύσου(βίντεο 21:42): η πρώτη σκηνή των μεγάλων Τραγωδιών.

Η λέξη «θέατρο» σημαίνει «τόπος να βλέπεις». Το θέατρο δεν είναι μια πράξη που νοείται από τη σκηνή ή από την αναπαράσταση, αλλά από δω ψηλά απ’ τις κερκίδες όπου παρακολουθούσαν οι θεατές.

Από τον 5ο π.Χ. αιώνα, η Ελλάδα γέμισε με θέατρα. Οι ιστορίες που παρουσιάζονταν σε αυτά ήταν διασκευές αρχαίων γνωστών μύθων.

Η πλοκή μάλλον δεν συνέφερε κάτι νέο. Το  σημαντικό ήταν να βλέπεις τους ήρωες μόνους την ώρα της απόφασής τους, να βλέπεις από αυτές τις σιωπηλές κερκίδες πώς ο ήρωας αποτιμά τις πράξεις του εσωτερικά, να νιώθεις μαγεμένος από αυτό το κάλεσμα στη γενναιότητα, υπό την αδυσώπητη δύναμη της μοίρας και την ανυπάκουη και απρόβλεπτη ύλη με την οποία μας έπλασαν οι Θεοί.

Η τραγωδία παρουσιάζει τη σύγκρουση αλλά δεν τη λύνει΄ γι’ αυτόν το λόγο αποτέλεσε σχολή νόησης και δημοκρατίας.

Κι άλλοι λαοί διέθεταν το αφηγηματικό υλικό των μύθων, αλλά δεν κατόρθωσαν να αποσπάσουν από αυτούς, ηθική σύγκρουση, όπως αυτή της Τραγωδίας.

Με άλλα λόγια, κι άλλοι λαοί μπόρεσαν αναμφίβολα να καταλάβουν την αγωνία ενός ανθρώπου που σκοτώνει τη μάνα του για να εκδικηθεί το θάνατο του πατέρα του, αλλά κανένας από αυτούς δεν έγραψε την Ορέστεια.

Οι Έλληνες μας άφησαν την τραγωδία αλλά και την κωμωδία και τη λυρική ποίηση και την επική ποίηση και την ιστορία, το δοκίμιο, το μυθιστόρημα, το διάλογο, το επίγραμμα, το εγκώμιο, το επιθαλάμιο ποίημα, την ερμηνευτική, την προπαιδευτική, τη χορογραφία.

Όλα τα λογοτεχνικά είδη μέσα από τα οποία ο πολιτισμός μας έχει εκφραστεί και εξακολουθεί να εκφράζεται είναι κληρονομιά από τους Έλληνες.

Η μεγάλη αξία εκείνων των ανθρώπων έγκειται ότι σε όλα τα πεδία κωδικοποίησαν ότι φαντάστηκαν και το έκαναν αριστοτεχνικά. Γι’ αυτό και όσοι ακολούθησαν έπρεπε να αναφερθούν σε εκείνους, να προσπαθήσουν να προοδεύσουν σε σχέση με εκείνους. Αυτή είναι μια ακλόνητη αλήθεια που χαρακτηρίζει τον παγκόσμιο πολιτισμό.

Η λογοτεχνία, η ιστορία, η πολιτική, οι νόμοι και η επιστήμη, αναπτύχθηκαν γραπτώς από τους Έλληνες, αλλά αυτό το σημείο εκκίνησης δεν θα είχε καταστεί ποτέ δυνατό χωρίς το θαυμάσιο εύρημα του πρώτου πλήρους φωνητικού αλφαβήτου, του εργαλείου που κατέστησε δυνατή τη μεταφορά της φωνής στη σιωπή της ματιάς.

Αυτό το εγχείρημα ποτέ δεν θα είχε ενεργοποιηθεί χωρίς αυτά τα μικρά και εύθραυστα ξυλαράκια, χωρίς αυτά τα «φωνήεντα και έμφρονα δώρα» που ο Κάδμος χάρισε στην Ελλάδα.

Αν τα λατινικά έπαψαν μια μέρα να είναι μια άγραφη γλώσσα οφείλεται στο ότι πήραν τα γράμματα από τους Έλληνες που βγήκαν από τούτο (βίντεο 24:47) το λιμάνι της Εύβοιας, και αν οι δυτικές γλώσσες ξεκίνησαν μια μέρα να γράφονται και να εξελίσσονται, οφείλεται επίσης στο ότι δέχτηκαν την κληρονομιά εκείνου του αλφαβήτου.

Ένας ανυπολόγιστος αριθμός λέξεων και αφηρημένων εννοιών με τις οποίες σήμερα εκφραζόμαστε, χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στα ελληνικά: ιδέα, λογική, πρόβλημα, μέθοδος, θεωρία, ανάλυση, σύστημα, σύμβολο, φράση, διάλογος, διαλεκτική, ηθική, πολιτική, μηχανή, ενέργεια, μυστήριο, μέτρο, μουσική, μελωδία, ρυθμός, αρμονία.

Πώς θα ήταν ο κόσμος αν δεν είχε υπάρξει αυτή η γλώσσα; Αναμφίβολα πολύ πιο βάναυσος και σκοτεινός απ’ ότι είναι σήμερα, όσο δύσκολο είναι να το φανταστούμε.

Η Ελλάδα μας έδωσε την πρώτη ύλη της σκέψης μας. Γιατί «σκέφτομαι» δεν σημαίνει παρά συσχετίζω έναν κόσμο εικόνων, αισθήσεων και λέξεων΄ συνδυάζω απεριόριστα μια απέραντη συλλογή μικρών κομματιών που παραδόξως φέρουν τυπωμένη την ελληνική σφραγίδα.

Η γλώσσα που εδώ και 3500 χρόνια αντηχεί αδιάκοπα σε τούτα τα τοπία (βίντεο 25:31) είναι η μητέρα γλώσσα της αφηρημένης σκέψης, η μητέρα όλων των φωνητικών μας αλφαβήτων, η πρώτη lingua franca, η πιο παλαιά από τις ζωντανές σε προφορική και γραπτή παράδοση, η πρώτη σε λογοτεχνική και ιστορική επιρροή, η γλώσσα με την πρώτη γραμματική και τον πρώτο μεταγλωσσικό συλλογισμό.

Και αν πρέπει να κρίνουμε από την τεράστια επιρροή που έχει ασκήσει και ασκεί ακόμα πάνω στις υπόλοιπες, η ελληνική γλώσσα, είναι η πιο ζωντανή γλώσσα του κόσμου.

Πιθανώς, οι Έλληνες να μην ήταν πρώτοι σε όλα, αλλά σίγουρα ήταν οι πρώτοι που μας μίλησαν συστηματικά για όλα.

Τα γραπτά τους είναι η πιο παλαιά και πλήρης καταχώρηση της ανθρώπινης σκέψης και γνώσης, μια καταχώρηση που ακόμα δεν έχει κατανοηθεί πλήρως και που, εκτός του ότι εμπνέει το παρόν, θα ρίξει κάποια μέρα φως πάνω σε προγενέστερα στάδια του κόσμου, πάνω σε απώτερες γνώσεις των οποίων οι Έλληνες υπήρξαν κομιστές.

Η ιατρική, η φυσική, η επιστήμη και η τεχνολογία, άφησαν τις πρώτες ανεξίτηλες μαρτυρίες τους στα γραπτά των Ελλήνων.

Αυτή είναι η πατρίδα του Πυθαγόρα, του Αρχιμήδη, του Ευκλείδη, του Ερατοσθένη και τόσων άλλων που αποδέχτηκαν την πρόσκληση, τού να προσπαθήσουν να καταλάβουν τα «γιατί» της φύσης.

Σήμερα εξακολουθούμε να ονομάζουμε τα φυτά και τα ζώα με τα ίδια ονόματα που τα κατηγοριοποιούσαν ο Αριστοτέλης, ο Θεόφραστος, και ο Διοσκουρίδης.

Εδώ και τέσσερις αιώνες ο Κοπέρνικος και ο Κέπλερ υποσκέλισαν το γεωκεντρικό σύστημα το λεγόμενο «του Πτολεμαίου», που είχε επικρατήσει για χίλια πεντακόσια χρόνια, αντικαθιστώντας το με ένα άλλο, ηλιοκεντρικό, που παραδόξως έμοιαζε με εκείνο που είχε περιγράψει ο Αρίσταρχος ο Σάμιος τον 3οπ.Χ. αιώνα.

Σε τούτο το βουνό κοντά στην Επίδαυρο (βίντεο 27:23) γεννήθηκε ο Ασκληπιός, ο ήρωας θεραπευτής, και στα ιερά του Ασκληπιού γεννήθηκε η επιστήμη της ιατρικής συνδεδεμένη με την αναζήτηση της αρμονίας με τη φύση και το Θείο.

Ο πρώτος που συνέθεσε ένα σύνολο επιστημονικών πραγματειών αντιμετωπίζοντας τη νόσο ως φυσιολογικό φαινόμενο, υπήρξε ο Ιπποκράτης, ένα ανήσυχο πνεύμα από την Κω, που άνοιξε δρόμο σε μια νέα τέχνη «μακρά για ένα βίο βραχύ».

Από τα ονόματα εκείνων που τον ακολούθησαν θυμόμαστε κυρίως τον Δημοκήδη ιατρό του Πέρση βασιλιά Δαρείου, τον Διοκλή μέγα μελετητή της ανατομίας, τον Πραξαγόρα πρόδρομο στη μελέτη του αγγειακού συστήματος, τον Ηρόφιλο ερευνητή της φυσιολογίας του εγκεφάλου, του ματιού και των γεννητικών οργάνων, τον Ερασίστρατο που μελέτησε τις λειτουργίες των νεύρων και τον κύκλο του οξυγόνου στο αίμα, τον Διοσκουρίδη πατέρα της φαρμακοποιίας, και τον ίδιο τον Αριστοτέλη και τον ανεπανάληπτο Γαληνό.

Φαίνεται απίστευτο αλλά για περισσότερα από 2000 χρόνια, η ιστορία της ιατρικής δεν ήταν παρά η αδιάκοπη διαδικασία ανάγνωσης, σχολιασμού, μετάφρασης και πειραματισμού των γνώσεων αυτής της χούφτας Ελλήνων που είδαν τον άνθρωπο ως μια φύση προσιτή στη λογική.

Ελληνική υπήρξε η ιατρική της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και ελληνικές οι παγανιστικές γνώσεις που έφτασαν σε αυτή τη μακρινή πόλη Χαρράν (βίντεο 28:47) στο ξακουστό νοσοκομείο της Gundisapur στον οίκο της Σοφίας στη Βαγδάτη και στην υποδειγματική “Civitas Hippicratica” του Σαλέρνο.

Ο Ibn Isaaq και ο Ibn Qurra υπήρξαν Έλληνες στην καταγωγή και στο πνεύμα, οι οποίοι μετέφρασαν στη συριακή και στην αραβική γλώσσα τα έργα του Ιπποκράτη, του Δυοσκουρίδη και του Γαληνού, τα έργα του Ευκλείδη, του Αριστοτέλη και του Πτολεμαίου, που έφτασαν αργότερα στην Κόρδοβα και στο Τολέδο.

Οι βιβλιοθήκες του Μεσαίωνα γεννήθηκαν από την ανάγκη δημιουργίας ενός πολιτισμού ικανού να αντιταχθεί στον παγανισμό, και από τη φωτισμένη προσπάθεια κάποιων να διασώσουν τη γνώση των Αρχαίων.

Οι Ακαδημίες της Αναγέννησης γεννήθηκαν από την ανάμνηση και την άμιλλα της αθηναϊκής Ακαδημίας και του αθηναϊκού Λυκείου.

Εάν ο θεοκεντρισμός, ο σκοταδισμός και το δόγμα δεν είχαν υποσκάψει τα θεμέλια του ελληνικού πνεύματος η επιστήμη θα ήταν σήμερα τουλάχιστον χίλια χρόνια μπροστά, και εκατομμύρια ανθρώπων δεν θα είχαν πεθάνει από τα χέρια του φανατισμού και της άγνοιας.

Η προσπάθεια κατανόησης της ζωής και της φύσης, πήγαζε στην Ελλάδα, από την αγάπη και για τις δύο.

Από αρχαιοτάτων χρόνων οι Έλληνες γιόρταζαν σε επαφή με τη φύση την αστείρευτη δύναμη της ζωής.

Αυτό το αρχαιότατο στάδιο (βίντεο 30:31) ξεχασμένο σήμερα στην κορυφή του Λυκαίου όρους στην Αρκαδία, μας ταξιδεύει σε μια μακρινή εποχή όταν νέες και νέοι στο άνθος της ηλικίας τους συναγωνίζονταν για ένα συμβολικό βραβείο φυτικής προέλευσης.

Εκείνοι οι πρωτογενείς εορτασμοί, στους οποίους ο εκλεγμένος ενσάρκωνε την αναζωογονητική δύναμη της φύσης, αποτέλεσαν τον σπόρο των γυμναστικών αγώνων και των πανελλήνιων γιορτών, τη μακρινή προέλευση του δικού μας σύγχρονου και αμφισβητούμενου αθλήματος.

Γι’ αυτούς που έτρεχαν σε εκείνα τα στάδια ή για εκείνους που παρακολουθούσαν καθισμένοι στα χόρτα το σώμα δεν ήταν ακόμα το «ειδεχθές ένδυμα της ψυχής» όπως κατέληξε να δηλώσει ο άγιος Γρηγόριος ο Μέγας, ξεχνώντας ίσως πως ο θεός των Χριστιανών ενσαρκώθηκε.

Οι Έλληνες εξύμνησαν το κάλος, το σώμα, τον έρωτα και τον ερωτισμό, και μακριά από τη σεμνοτυφία και την ταπείνωση απέκτησαν έναν πολιτισμό πρόσχαρο και αθώο.

Ανάμεσα στα ερείπια του ναού της Ήρας στην Ολυμπία (βίντεο: 31:19) δίπλα στο αρχαίο στάδιο το καλυμμένο από τις λάσπες του ποταμού Αλφειού φανερώθηκε πριν από έναν αιώνα και κάτι ο Ερμής του Πραξιτέλη (βίντεο 31:23) το υπέροχο άγαλμα του Έλληνα γλύπτη του οποίου τα έργα τόσο θαυμασμό είχαν προκαλέσει σε γενιές καλλιτεχνών μόνο μέσα από άτεχνα ρωμαϊκά αντίγραφα.

Δίπλα στα σπίτια του χωριού Κλίμα, ένα άροτρο έβγαλε μια μέρα στο φως (βίντεο 31:39) την περίφημη Αφροδίτη της Μήλου.

Και τα δυο γλυπτά, λευτερωμένα από τη λάσπη μας μιλούν για το ίδιο μας το σώμα με έναν θαυμασμό και μια λεπτότητα που δεν γνώρισαν οι μακριοί αιώνες που ακολούθησαν από την εξαφάνιση αυτών των αγαλμάτων.

Παράλληλα με τη γλυπτική, η μεγάλη ελληνική αρχιτεκτονική γεννήθηκε από την επιθυμία να υποταχθεί η ύλη και ο χώρος σε ένα νοερό κατασκεύασμα. Όπως έπραξε ο μύθος επιχείρησε και αυτή να ενσωματώσει σε ένα δημιούργημα τον άνθρωπο, τη φύση και το Θείο.

Και ανέπτυξε γι’ αυτόν το σκοπό ένα εργαλείο με τόση ακρίβεια και λεπτότητα όπως και η μουσική, αλλά πιο αινιγματικό, αν μη τι άλλο, επειδή έβρισκε έκφραση στη σιωπή: τη γεωμετρία.

Οι Έλληνες εξύψωσαν τη γεωμετρία από το εμπειρικό σχοινί που μετρούσε τα χωράφια, ως την απόλυτη μαθηματική αφαίρεση. Κάθε δωρικός σφόνδυλος είναι απόδειξη αυτού του επιτεύγματος.

Κάθε δωρικός σφόνδυλος είναι απόδειξη αυτού του επιτεύγματος. Στις αναλογίες του εμπεριέχεται ολόκληρος ο ναός.

Ολόκληρος ο ναός μπορεί να ανασυγκροτηθεί με βάση ένα σφόνδυλο, χάρις στη γεωμετρία που τον εμπνέει και που αντικατοπτρίζει την ίδια αρμονία παρούσα επίσης στο ανθρώπινο σώμα, στη δομή των φυτών, σε αυτή του σύμπαντος.

Ο Ευκλείδης και η σχολή του διατύπωσαν αυτές τις αρχές συστηματικά, με τόση πειθώ που το έργο του μεταδόθηκε ανέπαφο ως τον 19ο μ.Χ αιώνα, και ολοκληρώθηκε μόλις τον 20ο.

Η αρχιτεκτονική, η μηχανική, η φυσική, η αστρονομία, η τοπογραφία, η χαρτογραφία, η ναυτική τέχνη και πολλές άλλες ειδικότητες, αναπτύχθηκαν πάνω στα στοιχεία της Ευκλείδειας γεωμετρίας.

Η σύγχρονη υπερβολική γεωμετρία και η σύγχρονη ελλειπτική γεωμετρία επεκτείνουν σήμερα το πεδίο αυτής της επιστήμης, αλλά δεν παύουν να ορίζονται σε σχέση με την ευκλείδεια γεωμετρία.

Αυτοί οι πεσμένοι κίονες και ογκόλιθοι (βίντεο 33:32) αυτές οι κολώνες που σήμερα κείτονται στη λάσπη ή ξεφυτρώνουν μες στη βλάστηση δεν ήταν τότε μνημεία αλλά χώροι ζωής. Δημόσιοι χώροι όπου η ομορφιά ήταν μια αξία που αναζητούσε έκφραση μέσα από την αρχιτεκτονική, τη γλυπτική και τη ζωγραφική.

Αυτές οι κολώνες υποβάσταζαν και σχημάτιζαν αρμονικές στοές, πάνω σε αυτά τα βάθρα υψώνονταν κάποτε ωραία αγάλματα.

Η αιτία που σε μεταγενέστερους σκοτεινούς καιρούς γκρεμίστηκαν οι ναοί, σβήστηκαν οι ζωγραφιές και έγιναν ασβέστης τα αγάλματα, είναι ότι θύμιζαν το ανθρώπινο μέτρο, ότι καλλιεργούσαν γνώσεις που είχαν ως αντικείμενο τον άνθρωπο στον κόσμο.

Πολλοί Έλληνες που ονομάζονταν περιφρονητικά ειδωλολάτρες διώχτηκαν ή μαρτύρησαν απλώς επειδή βρέθηκαν στην κατοχή τους βιβλία ή αγάλματα.

Σήμερα όμως τα λόγια του Περικλή προς τους Αθηναίους μας φαίνονται ωραία και καθόλου κατακριτέα:

–       «Αγαπάμε την ομορφιά χωρίς να εγκαταλείπουμε την απλότητα».

–       «Αγαπάμε τη γνώση χωρίς αυτή να μας κάνει μαλθακούς»

Κάπως έτσι θα μπορούσε να συνοψιστεί η στάση του ελληνικού πνεύματος.

Έτσι και μέσα από τα αποφθέγματα που για αιώνες βρίσκονται χαραγμένα εδώ (βίντεο 34:48) πάνω στο ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς, για να υπηρετούν τις παρούσες και τις μελλοντικές γενιές:

–       “Τίποτα σε υπερβολή («Μηδέν άγαν»)”

–       «Παν μέτρον άριστον»

–       “Γνώριζε τον εαυτό σου («γνῶθι σ’αὐτόν»)”

Με τη μετριοπάθεια και την αναζήτησή τους, εκείνα τα γενναία πνεύματα προσπάθησαν να οικοδομήσουν ένα νέο κόσμο, απαλλαγμένο από το δόγμα, και αντικείμενο της αμφισβήτησης, της ηθικής, της αισθητικής, ευνομούμενο και ελεύθερο.

Και μπορούμε να πούμε ότι δεν το κατόρθωσαν πλήρως, ότι δεν υπήρξαν τέλειοι, αλλά επίσης δικαίως μπορούμε να πούμε ότι ποτέ δεν απέτυχαν επειδή ποτέ δεν εγκατέλειψαν την αναζήτηση.

Ασφαλώς, όχι τα πάντα στην Ελλάδα υπήρχαν φωτεινά και ανέφελα. Η ιστορία της όπως και όλων των λαών βρίθει χειρονομιών αλαζονείας, παραλογισμού, ακόμα και βαρβαρότητας.

Ωστόσο από εκείνη την ομίχλη κατάφερε να ορθωθεί ένα πνεύμα ικανό να σαγηνεύσει τους πιο γενναιόψυχους και ευσυνείδητους ανθρώπους όλων των εποχών.

Το Ανθρωπιστικό πνεύμα: η έγνοια για τον άνθρωπο στον κόσμο, η εμπιστοσύνη στην ικανότητα και στη συνείδησή του, για να επιλέγει ελεύθερα το καλό, και η προσπάθεια για την υπεράσπιση της αξιοπρέπειας του κάθε ατόμου, απέναντι ακόμα και στα κατώτερα φυσιολογικά ένστικτα του είδους του.

Αυτή η ουμανιστική στάση που ασφαλώς δεν είναι αποκλειστικά ελληνική, και μάλιστα προδόθηκε επανειλημμένα από τους ίδιους τους Έλληνες, αναμφίβολα όμως επινοήθηκε, καλλιεργήθηκε, υποστηρίχτηκε και ανακτήθηκε ξανά και ξανά κατά τον ρου της ιστορίας, ανατρέχοντας προπαντός στο ελληνικό στοιχείο.

Αυτή η ουμανιστική στάση οφείλει πολλά στην Ελλάδα αλλά αληθεύει επίσης ότι και η εικόνα της Ελλάδας οφείλει πολλά σε αυτή την ουμανιστική στάση.

Η Ελλάδα ως ιδεώδες είναι μια πνευματική πατρίδα αιώνιας νεότητας, μια δημιουργία εν τω γίγνεσθαι, μια ανοιχτή πρόκληση που διατρέχει την ιστορία σαν διαρκής επανάσταση ή ακόμα περισσότερο σαν διαρκής σαγήνη προς το καλύτερο.  

«Αιέν αριστεύειν» (= να προσπαθείς πάντα να κάνεις το άριστο) βάζει ο Όμηρος να λένε οι ήρωές του.

Όπως είναι επόμενο τούτη ήταν ανέκαθεν η στάση των ολίγων, μια πράξη αντίστασης σε ένα αντίξοο και βάρβαρο περιβάλλον.

Ωστόσο, κάθε φορά που έλαμπε στο πέρασμα του χρόνου εν μέσω της αυθαιρεσίας, της υπερβολής και του σκοταδισμού, η ανθρωπότητα έκανε ένα βήμα προς τη σύνεση, προς το μέτρο, προς την αξιοπρέπεια του ανθρώπου πέρα από συμφέροντα και πιστεύω.

Φυσικά δεν είναι βέβαιο πως αυτή η κοπιαστική ουμανιστική στάση θα θριαμβεύσει τελικά έναντι της αυθαιρεσίας και της βαρβαρότητας.

Είναι όμως απολύτως βέβαιο πως η αυθαιρεσία και η βαρβαρότητα θα επικρατήσουν με μεγαλύτερη δυσκολία ανάμεσα σε όσους έχουν υιοθετήσει αυτή τη στάση, παρά ανάμεσα σε όσους την αγνοούν ή την περιφρονούν.

Αυτά μας έχει αφήσει η Ελλάδα, μαζί με την πρόκληση να μην είμαστε μόνο κληρονόμοι αλλά και συνεχιστές.

Να μη μείνουμε στα χνάρια των Αρχαίων αλλά να αναζητήσουμε αυτό που εκείνοι αναζητούσαν.

Κάποιες φορές περπατώντας ανάμεσα στις ελιές και στα ερείπια αυτής της χώρας αναρωτήθηκα τι θα έμενε από τον πολιτισμό μας αν έσβηνε από αυτόν το ελληνικό στοιχείο, πως θα ήμασταν αν στερούμασταν όχι μόνο αυτό το απέραντο κληροδότημα αλλά και τούτη τη γενναία ώθηση που κινεί ανέκαθεν το ενδιαφέρον προς τον άνθρωπο. Και αντικρίζω τότε ένα απέραντο κενό.

Τα ερείπια μάς κάνουν να συνειδητοποιούμε πόσο εύθραυστος είναι ο πολιτισμός, μας υπενθυμίζουν πως οι κατακτήσεις του είναι εφήμερες, ότι πρέπει να τις υπερασπιζόμαστε κάθε μέρα που ξημερώνει, και ότι ο μόνος εφικτός και άξιος του ονόματός του πολιτισμός είναι εκείνος που ενώνει τους ανθρώπους ενάντια στη βαρβαρότητα.

Όλα τα παραπάνω μας προτρέπουν κατά κάποιον τρόπο να συνειδητοποιήσουμε αυτά που θα χάναμε αν αποκηρύτταμε το ελληνικό στοιχείο που κουβαλάμε μέσα μας.

Και για όσους νομίζουν ότι δεν είναι κάτι το σπουδαίο επιδιώκοντας να μας ελαφρύνουν από αυτό το «νοσταλγικό φορτίο», τους ρωτώ:

Αν αποκηρύτταμε το ελληνικό στοιχείο τι θα κερδίζαμε; Θα μπορούσε αυτή η απώλεια να δικαιολογηθεί και να αντισταθμιστεί από την προοπτική κάποιου ενδεχόμενου κέρδους;

Στο όνομα τίνος προτείνεις την ταφή του Ελληνισμού;

Ειλικρινά πιστεύω, πως αυτό που κάνει έναν πολιτισμό μεγάλο είναι η ικανότητά του να εξελίσσεται και να εμπνέει κάτι το καινούργιο. Κι αυτό ακριβώς μας έχει αφήσει η Ελλάδα.

  • Η Ελλάδα είχε τον πιο εμπνευστή πολιτισμό τον περισσότερο και καλύτερα κωδικοποιημένο πολιτισμό.
  • Έδωσε μορφή πολιτισμού σε φυσικές αλήθειες, μας άφησε το μύθο, διδάσκοντάς μας μια στάση ταπεινή και ανεκτική απέναντι στο μυστήριο.
  • Μας άφησε τη δημοκρατία και τα ιδανικά της ελευθερίας και της ισότητας.
  • Μας άφησε την κοινωνία των πολιτών, την πολιτική, την ηθική, την ιστορία και τη λογοτεχνία.
  • Μας άφησε το αλφάβητο και τη βασική δομή της σκέψης μας.
  • Μας εκπαίδευσε στην ομορφιά.
  • Μας άφησε την επιστημονική στάση, την ανθρώπινη στάση, την πνευματική πατρίδα.
  • Σμίλεψε την ψυχή του δίκαιου και ελεύθερου ανθρώπου, και μας έδειξε σωστά αυτό το δρόμο.
  • Η Ελλάδα ως κληρονομιά, ως πρόκληση και ως θέληση, ανέκαθεν μας ωθούσε στο να γίνουμε καλύτεροι.

Και ξεχνώντας την, αφαιρώντας από τις επερχόμενες γενιές την ευκαιρία να γνωρίσουν το κληροδότημά της και τη στάση της, θα ελαχιστοποιήσουμε την πιθανότητα να οικοδομηθεί μελλοντικά ένας κόσμος διαφορετικός, κάτι που να μην είναι απλώς το διεστραμμένο προϊόν της καταπίεσης και του ψεύδους.

Γι’ αυτό, η Ελλάδα.

Για όλα αυτά τα αγαθά, η Ελλάδα.

Και γιατί κάθε βήμα που έκανε ο άνθρωπος προς τον πολιτισμό τον κατέστησε οφειλέτη της Ελλάδας.-»


*Κειμενοποίηση υπότιτλων βίντεο – της οπτικοακουστικής  διάλεξης  του  Πέδρο Ολάγια, με τίτλο «Γιατί η Ελλάδα;», εκφωνημένη στην Ημερίδα Κλασσικού Πολιτισμού του Σαγούντο, Ισπανία, 17 Νοεμβρίου 2012, με αφορμή την πρόταση κατάργησης του μαθήματος των ελληνικών στην ισπανική εκπαίδευση. Αφιερωμένη σε όλους τους εκπαιδευτικούς: «Ουδέ κρυπτόν υπό τον ήλιον» –  Οι περικοπές στην εκπαίδευση –και μάλιστα στις ανθρωπιστικές σπουδές- δεν στοχεύουν ποτέ στην εξοικονόμηση πόρων, αλλά στην υπονόμευση της όποιας αντικαθεστωτικής σκέψης.


Κειμενοποίηση από τους υπότιτλους του βίντεο στο παρόν άρθρο: Κρυσταλία Π.

Γερμανία: 23 εκ. ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Του Ζήση Παπαδημητρίου

07:50, 28 Ιαν 2014 | tvxsteam tvxs.gr/node/147834
147834-germanypoverty

[…] Με βάση τα σημερινά δεδομένα, κοντά 19% των Γερμανών, περίπου 23 εκατομμύρια άνθρωποι, ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο μέσος όρος των συντάξεων είναι 700 Ευρώ το μήνα με πτωτικές τάσεις. […] Γράφει ο Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου, ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Το γεγονός ότι η Γερμανία διαθέτει την πλέον ισχυρή πραγματική οικονομία μεταξύ των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν σημαίνει και ισοκατανομή του κοινωνικού πλούτου. Η εικόνα  που παρουσιάζουν τα ελληνικά ΜΜΕ σχετικά με την οικονομική κατάσταση του γερμανικού λαού κάθε άλλο παρά ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

Η νεοφιλελεύθερη πολιτική που εγκαινίασε η προηγούμενη κυβέρνηση συνασπισμού Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων υπό τον καγκελάριο κ. Γκέρχαρντ Σρύντερ και την οποία συνεχίζει η σημερινή κυβέρνηση του Μεγάλου Συνασπισμού Χριστιανοδημοκρατών, Χριστιανοκοινωνιστών και Σοσιαλδημοκρατών υπό την καγκελάριο κ. Άνγκελα Μέρκελ στο όνομα της ανάπτυξης, απέφερε τεράστια κέρδη στο κεφάλαιο, χωρίς ωστόσο να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης της πλειονότητας του γερμανικού λαού.

Το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ πλουσίων και φτωχών μεγαλώνει ολοένα και περισσότερο, καθώς ο πλούτος συγκεντρώνεται στα χέρια των ολίγων, χαρακτηριστικό γνώρισμα της περιώνυμης παγκοσμιοποίησης με πρωταγωνιστή το χρηματιστικό κεφάλαιο.

            Αρκεί μια ματιά στα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας της χώρας για να διαπιστώσει κανείς πως εδώ και είκοσι περίπου χρόνια οι αποδοχές των εργαζόμενων αυξήθηκαν ελάχιστα, ενώ οι συνθήκες διαβίωσης των ανέργων, των κατόχων επισφαλών θέσεων εργασίας και των συνταξιούχων έχουν χειροτερεύσει σημαντικά.

Και ενώ η τριμερής συμφωνία των κυβερνητικών κομμάτων προβλέπει τη θέσπιση κατώτατου ορίου μισθού στα 8.50 Ευρώ την ώρα, οι επιχειρήσεις έχουν ήδη ενεργοποιήσει τους μηχανισμούς υπονόμευσης της συμφωνίας, γεγονός που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μπούμερανγκ για την κυβέρνηση του Μεγάλου Συνασπισμού.

            Αν και το ποσοστό ανεργίας είναι σχετικά χαμηλό, καθώς κυμαίνεται γύρω στο 7% με αυξητικές ωστόσο τάσεις, το μέλλον της γερμανικής οικονομίας κάθε άλλο παρά ευοίωνο είναι, καθότι πρόκειται για μια κατεξοχήν εξωστρεφή οικονομία, η εξέλιξη της οποίας εξαρτάται σημαντικά από  την πορεία των εξαγωγών, γεγονός που ανησυχεί δεόντως τις γερμανικές οικονομικές και πολιτικές ελίτ.

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, κοντά 19% των Γερμανών, περίπου 23 εκατομμύρια άνθρωποι, ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο μέσος όρος των συντάξεων είναι 700 Ευρώ το μήνα με πτωτικές τάσεις.

Περίπου 4,2 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με το κοινωνικό επίδομα των 382 Ευρώ το μήνα(Hartz IV) σύν το επίδομα φθηνής  κατοικίας, καθότι τα νοίκια στην ελεύθερη αγορά είναι ιδιαίτερα υψηλά, τουτέστιν απλησίαστα για τους ανθρώπους με χαμηλό εισόδημα, γεγονός που τους εξαναγκάζει να αναζητούν κατοικία στις υποβαθμισμένες περιοχές των πόλεων.

Ιδιαίτερα επισφαλής είναι η κατάσταση των μεταναστών που καταφθάνουν τελευταία κατά χιλιάδες στη χώρα, μια πανσπερμία ανθρώπων που αναζητούν εργασία και γίνονται συχνά αντικείμενο σκληρής εκμετάλλευσης.

Τελευταία, τα ΜΜΕ της Γερμανίας ασχολήθηκαν έντονα με το θέμα της προβλεπόμενης ελεύθερης διακίνησης από την πρώτη Ιανουαρίου του 2014 Βουλγάρων και Ρουμάνων πολιτών εντός της Ε.Ε., καθώς εκφράζονται φόβοι πως το κύμα των μεταναστών και πιο συγκεκριμένα των Σίντι και Ρομά από τις χώρες αυτές θα θέσει υπό δοκιμασία το κοινωνικό κράτος της Γερμανίας. Τον κίνδυνο αυτό επεσήμανε πρώτος ο πρόεδρος του Χριστιανοκοινωνικού Κόματος της Βαυαρίας  κ. Ζεχόφερ προκαλώντας τους πρώτους τριγμούς στην κυβέρνηση του Μεγάλου Συνασπισμού.

Η συνεχής αναφορά του προβλήματος στα ΜΜΕ με την έναρξη του νέου  έτους, ενέτεινε τις ήδη υφιστάμενες ξενοφοβικές τάσεις στη χώρα, οι οποίες, αν και δεν εκδηλώνονται δημόσια, λειτουργούν υποδόρια, απειλώντας μακροπρόθεσμα την ειρηνική συμβίωση, αφού ενισχύονται  οι ακροδεξιές νεοναζιστικές τάσεις ιδιαίτερα στα κρατίδια της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.

Aν και οι άνθρωποι διστάζουν να εκφραστούν ελεύθερα σε ό,τι αφορά την παρουσία των ξένων στη χώρα τους, για να μην χαρακτηριστούν πολιτικά, είναι ωστόσο έκδηλη η ανησυχία που τους διακατέχει, εγκυμονώντας κινδύνους νέας μορφής εκφασισμού των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

Στις ήδη υφιστάμενες διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των πυρηνικών χωρών της Ε.Ε. (Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία κλπ.) και των χωρών του ευρωπαϊκού νότου ήρθε να προστεθεί μια νέα διαχωριστική παράμετρος με την είσοδο στην Ε.Ε. των χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ που αντιμετωπίζονται λίγο ως πολύ ως οι παρίες της Ευρώπης, εξέλιξη που καθιστά αμφίβολη την οικονομική, πολιτική και κοινωνική ολοκλήρωση της Ευρώπης.

Όντας επισκέπτης στη Γερμανία με αφορμή τις γιορτές των Χριστουγέννων, διαπίστωσα πως τόσο η σύνθεση της γερμανικής κοινωνίας όσο και η καθημερινότητα των ανθρώπων αλλάζουν άρδην, ενισχύοντας τους προβληματισμούς ως προς το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθότι η Γερμανία καθορίζει σε σημαντικό βαθμό τις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Νέο φαινόμενο αποτελεί η παρουσία ζητιάνων στα κεντρικά σημεία των πόλεων, τόσο ξένων όσο και ντόπιων, και μάλιστα στους χώρους καλλιτεχνικών εκδηλώσεων όπως π.χ. μπροστά στα μουσεία, στην Όπερα κλπ. που θυμίζουν περασμένες εποχές και φέρνουν στη μνήμη του επισκέπτη  σκηνές από μυθιστορήματα του Ντίκενς. Ζητιάνους και μάλιστα νέους στην ηλικία συναντά κανείς και στις αποβάθρες των σιδηροδρομικών σταθμών, οι οποίοι, για να αποφύγουν τις όποιες ενοχλήσεις από τα όργανα της τάξης, καταφεύγουν στο «κόλπο» του δήθεν ταξιδιώτη φορώντας το σχετικό σακίδιο !

Δεδομένου ότι τόσο στη Γερμανία όσο και στις άλλες χώρες του ευρωπαϊκού πυρήνα αλλά και στις χώρες της περιφέρειας όπως π.χ. στην Ελλάδα παρατηρείται άνοδος της Ακροδεξιάς, ο κίνδυνος επικράτησης στην πολιτική ακραίων αντιλήψεων είναι ιδιαίτερα μεγάλος. Η περαιτέρω πορεία της Ε.Ε. θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από το νέο συσχετισμό δυνάμεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που θα προκύψει από τις επερχόμενες εκλογές τον προσεχή Μάϊο.-

Υπενθυμίζεται ότι κυκλοφόρησε το βιβλίο Η Ελλάδα και η κρίση, του Karl Heinz Roth, όπου συμπεριλαμβάνεται η Διακήρυξη – Έκκληση για μια Ευρώπη της Ισότητας, που συνυπογράφει και ο Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου, η οποία δημοσιεύτηκε στα πλαίσια της Έρευνας για την Κρίση της Κρυσταλίας Πατούλη, στο tvxs.gr, στις 26/08/14.

Η συγκεκριμένη Διακήρυξη (Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2013 –  www.egalitarian-europe.com), στηρίζεται στο κείμενο Karl Heinz Roth / Zissis Papadimitriou, Die Katastrophe verhindern- Manifest für ein egalitäres Europa (Να αποφύγουμε την καταστροφή : Μανιφέστο για μια Ευρώπη της ισότητας), Αύγουστος 2013, 128 σελ., που κυκλοφόρησε στο Αμβούργο από τις εκδόσεις Nautilus και στη Ελλάδα από τις εκδόσεις Νησίδες.

Συχρόνως, δημοσιεύτηκε σε όλες σχεδόν τις γλώσσες της Ευρώπης και συζητιέται έντονα σε περιοδικά, εφημερίδες, τηλεοράσεις και ραδιόφωνα. Την έχουν υπογράψει πάρα πολλοί επιφανείς επιστήμονες από όλες τις χώρες της Ε.Ε.. και ήδη μεταφράστηκε σε πολλές άλλες γλώσσες, όπως ρωσικά, πολωνικά κλπ.

Στόχος είναι «να υπάρξει μια πανευρωπαϊκή συζήτηση με θέμα την κρίση και το τι μέλει γενέσθαι!» όπως τονίζει ο Ζήσης Παπαδημητρίου*, εφόσον «για ό,τι συμβεί στη χώρα μας, είμαστε κι εμείς υπεύθυνοι, αν δεν αντιδράσουμε σθεναρά στις καταστροφικές επιλογές του άθλιου πολιτικού μας συστήματος».

Σχετικά Άρθρα

08/12/2013
07/12/2013

Ας βρούμε βάρκα…

Ήτανε Απρίλης του ’42… και δώσαμε όλα μας τα χρυσά, τα πήρε ο θείος και τα δωσε στον άνθρωπο που έπρεπε να τα δώσει και την άλλη μέρα το πρωί ήρθε ένα κάρο. Μαζέψαμε δυο τρεις αλλαξιές ο καθένας μας ρούχα, τα βάλαμε σε κάτι τσουβάλια της ζάχαρης, άσπρα, θαρρώ πως τα βλέπω και αφού τα φορτώσαμε αυτά το κάρο δεν μας φόρτωνε εμάς (…) και φτάσαμε στην Κώμη, στην παραλία αργά το βραδάκι. Και τι να δούμε! Όλη η παραλία εκεί ήτανε άνθρωποι που περιμένανε να νυχτώσει, να ρθουνε οι βάρκες να μας πάρουνε. Στην αρχή, όταν επήγαμε είχε κύμα η θάλασσα κι εμείς ταξιδεύαμε με ψαρόβαρκες, με πανί και με κουπιά… Και περιμέναμε να καλμάρει λίγο η θάλασσα. Κι ερχότανε οι γυναίκες και βάζανε εικόνες μες στη θάλασσα, να γαληνέψει η θάλασσα, να μπορούμε να ταξιδέψομε. (…) Και ξεκινούμε κατά τις εννιά η ώρα γιατί έπρεπε να νυχτώσει. εμείς είμαστε η τελευταία βάρκα. Καμιά εικοσαριά ανθρώποι μέσα και τέσσερις στο κουπί. Εν τω μεταξύ η αδερφή μου μωρό, το χε τυλιγμένο σε ένα χράμι η μαμά μου και αυτό ζαλίστηκε, φαίνεται, με τη θάλασσα και άρχισε να κλαίει, να κλαίει γοερά και να φωνάζουνε μες στη βάρκα πετάξτε το παιδί στη θάλασσα, θα μας πιάσουνε οι Γερμανοί!… Εύχαρις Κοκκάλη Ακαβάλου

Μπαίνομε μες στη βάρκα κι εφύγαμε. Φεγγάρι, γάργαρο. Τα παιδάκια τα χα κάτω από την πλώρη καθισμένα και ήρθανε ίσα με το στήθος μες τα νερά. Ύστερα τα νερά λιγοστέψανε. Εγώ βαστούσα έναν νεμπότη και έβγαζα τα νερά. ο γιος της Βεργετήδαινας γύρευε ψωμί. Θέλω ψωμί, θέλω ψωμί… Απάνω που ήτανε να φτάσομε στην Τουρκία. Με τις φωνές πέφτομε απάνω σε ένα φυλάκιο, ακούνε οι Τούρκοι κατεβαίνουνε κάτω και μας πιάνουνε. Πήγαμε να βγούμε όξω, ήτανε τα νερά γλυστερά. Επήγα εγώ να δω αν πατώνω, να βγω όξω, γλυστρώ και πέφτω μες στη θάλασσα. Βαστούσα τα ρούχα μου, εμουλιάσανε… Σταματία Βαλιδάκη 

Ξεκινήσαμε να φύγομε, σιγά σιγά επηγαίναμε. Η αδερφή μου ήτανε έντεκα χρονώ, έβγαζε νερά από τη βάρκα, από εδώ που ξεκινήσαμε μέχρι την Τουρκία. Στο δρόμο που πηγαίναμε και φτάσαμε στα μισά πια, άκουε ο βαρκάρης ένα ντούκου ντούκου, ντούκου ντούκου, λέει έρχεται η Καταδίωξη. Αν έρθει πιο κοντά και δούμε ότι είναι η Καταδίωξη θα βγάλω το φελλό. Το φελλό θα βγάλεις; Έτσι και σε δω και σκύψεις να βγάλεις το φελλό θα σε πετάξω στη θάλασσα και θα την πάω εγώ τη βάρκα του λέει ο πατέρας μου. Στο τέλος, κούτσα κούτσα, τα ξημερώματα, φτάνομε στα Άσπρα Χώματα, απέναντι… Γιάννης Ξυντάρης 

Πραγματικά πείνασα τις δέκα μέρες που κάμαμε μέσα στο καϊκι. Το ταξίδι ήτανε για τρεις μέρες. Τη μέρα εκαθούμαστε και τη νύχτα εβαδίζαμε, διακόσιες δέκα έξι ψυχές μέσα και σκεπασμένο με ένα καραβόπανο. Ψείρες, βρόμα, άστα… Πέθανε ένα μωρό και το βαλε η ίδια η μάνα του σε ένα τσουβάλι και το ριξε στη θάλασσα. Μας δώκανε πατάτες βραστές, ελιές και σύκα και νερό από βαρέλια που είχαν πετρέλαιο μέσα, ήτανε κόκκινο και βρομούσε πετρέλαιο (…) Ήτανε και Μεγάλη Βδομάδα. Τη Μεγάλη Παρασκευή το βράδυ τους έψαλα τον Επιτάφιο μες στο καϊκι. Αυτοί είχανε σκοπό να μας πνίξουνε, γιατί είχανε πνίξει ορισμένα καϊκια… Ζαχαρένια Γεώργαλου
Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που μάζεψα αυτές και πολλές ακόμη μαρτυρίες Ελλήνων προσφύγων στη Μέση Ανατολή το 1941-42, οι οποίες δημοσιεύονται στο βιβλίο Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι· όλοι, εκδ. Εστία 2010. Και μέσα σε μισόν αιώνα γίναμε όπως γίναμε, Ευρωπαίοι που πνίγουν μεσανατολίτες πρόσφυγες για να μην εισέλθουν στην χώρα τους…
Κοντοζυγώνει όμως και πάλι η ώρα μας. Η ώρα που θα φεύγουν τις νύχτες με βάρκες οι εξαθλιωμένοι Έλληνες και θα πηγαίνουν απέναντι, εκτός της Ε.Ε. για να μπορέσουν να ζήσουν. Η Ιστορία δεν σταματάει στο σήμερα, ούτε καν καθυστερεί. Ιδίως γι αυτούς που κάθονται αμέτοχοι και την κοιτούν να συμβαίνει στους άλλους. Καλά κουράγια εύχομαι για την ανατροπή. Αλλιώς ας βρούμε βάρκα…
Γιάννης Μακριδάκης
Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι· όλοι. Χιώτες πρόσφυγες και στρατιώτες στη Μέση Ανατολή: Αφηγήσεις 1941-1946 - του Γιάννη Μακριδάκη - Εκδόσεις Εστία, 2010

Συρματένιοι, ξεσυρματένιοι· όλοι. Χιώτες πρόσφυγες και στρατιώτες στη Μέση Ανατολή: Αφηγήσεις 1941-1946 – του Γιάννη Μακριδάκη – Εκδόσεις Εστία, 2010

«Άμα ήθελε να κάτσει ο ήλιος, υψωνόντανε τα ζέπελιν πάνω -πενήντα, εξήντα, εκατό ζέπελιν- για να μην μπορούνε τα αεροπλάνα να κατέβουνε χαμηλά και να ρίξουνε και άμα το γερμανικό αεροπλάνο χτυπούσε πάνω στο σύρμα ενός τέτοιου ζέπελιν έπαιρνε φωτιά… Tα ζέπελιν τα είχαμε για εμπόδιο, για να κρατούνε τα γερμανικά ψηλά και να μπορούνε να τος ρίχτουνε τα αντιαεροπορικά. Eν τω μεταξύ πάνω από το ύψος των ζέπελιν υπήρχανε τα καταδιωκτικά νυχτός που είχανε την κυριαρχία του αέρα μέχρι πάνω, που το βομβαρδιστικό δεν μπορεί να πάει, όταν είναι φορτωμένο… Και τα στριμώχνανε μεταξύ ζέπελιν και καταδιωκτικών και τα ρημάζανε…»
[Μαρτυρία του Στέλιου Πετρή]

Οι μαρτυρίες που παρουσιάζονται σε αυτό το βιβλίο καταγράφουν τις δύσκολες καταστάσεις που πέρασαν χιλιάδες Χιώτες, οι οποίοι εγκατέλειψαν την πατρίδα τους ως πρόσφυγες κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.

Συνθήκες πείνας και ανέχειας, νυχτερινές, παράνομες αποδράσεις από το νησί, επικίνδυνα ταξίδια με καΐκια και προορισμό την Κύπρο, ο στρατός της Μέσης Ανατολής, οι προσφυγικοί καταυλισμοί, το μέτωπο, τα κινήματα, τα σύρματα, ο Ιερός Λόχος. Όλα αυτά αποτέλεσαν πορεία ζωής για ανθρώπους οι οποίοι δεν μπορούσαν καν να τα φανταστούν.

Ευτυχώς πολλοί από αυτούς κατάφεραν να επιστρέψουν και μερικοί δέχτηκαν να καταγραφούν οι ενθυμήσεις τους.

Ίσως κάποτε χρησιμεύσουν ως «πιλότοι» στις ζωές άλλων.

Η κρυφή συμμετρία της αγάπης. Του Bert Hellinger

image010[…] Αλλά και η αγάπη εμποδίζει την ισορροπία. Όταν κάποιος κάνει κάτι, που προκαλεί πόνο ή πληγώνει τον άλλο, τότε το πληγωμένο πρόσωπο πρέπει να δώσει πίσω κάτι, που να προκαλεί έναν παρεμφερή πόνο ή δυσκολία, προκειμένου να διατηρήσει μια ισορροπία στο πάρε-δώσε –με έναν τρόπο όμως που να μην καταστρέφει την αγάπη.[…]

[…] Το πάρε – δώσε στις οικείες σχέσεις ρυθμίζεται από μιαν αμοιβαία ανάγκη για ισορροπία, αλλά καμμιά συναλλαγή μεστή νοήματος δεν αναπτύσσεται μεταξύ συντρόφων, χωρίς την προθυμία και των δύο να βιώσουν περιοδική ανισορροπία.

Μοιάζει με το περπάτημα – μένουμε ακίνητοι, όταν διατηρούμε τη στατική ισορροπία, ενώ πέφτουμε και παραμένουμε ξαπλωμένοι κάτω, όταν χάσουμε εντελώς την κινητικότητά μας.

Όμως, με το να χάνουμε ρυθμικά την ισορροπία μας και να την ξανακερδίζουμε, προχωράμε μπροστά. Μόλις επιτευχθεί ισορροπία, η σχέση μπορεί είτε να τελειώσει είτε να ανανεωθεί μέσα από καινούργιο πάρε – δώσε.

Οι σύντροφοι στις σχέσεις οικειότητας είναι ισότιμοι – παρόλο που είναι διαφορετικοί- στη συναλλαγή τους και η αγάπη τους επιτυγχάνει και συνεχίζεται, όταν το παίρνω-δίνω τους ισορροπεί τόσο στο αρνητικό, όσο και στο θετικό.

Όταν ο ένας παίρνει χωρίς να δίνει, ο άλλος σύντομα χάνει την επιθυμία να δώσει παραπάνω. Όταν ο ένας δίνει χωρίς να παίρνει, ο άλλος σύντομα δεν θέλει να πάρει άλλο.

Οι σχέσεις συντροφικότητας επίσης τελειώνουν, όταν ο ένας δίνει περισσότερο από ό,τι ο άλλος είναι ικανός ή πρόθυμος να ανταποδώσει.

Η αγάπη περιορίζει το δόσιμο ανάλογα με την ικανότητα του δέκτη να πάρει, ακριβώς όπως περιορίζει το δέχεσθαι ανάλογα με την ικανότητα του δότη να δώσει.

Αυτό σημαίνει ότι η ανάγκη για μια ισορροπία του δούναι και λαβείν μεταξύ των συντρόφων αυτόματα περιορίζει την αγάπη και τη συντροφικότητά τους. Με τον τρόπο αυτό, η ανάγκη μας για ισορροπία εμποδίζει και περιορίζει την αγάπη.

Αλλά και η αγάπη εμποδίζει την ισορροπία. Όταν κάποιος κάνει κάτι, που προκαλεί πόνο ή πληγώνει τον άλλο, τότε το πληγωμένο πρόσωπο πρέπει να δώσει πίσω κάτι, που να προκαλεί έναν παρεμφερή πόνο ή δυσκολία, προκειμένου να διατηρήσει μια ισορροπία στο πάρε-δώσε –με έναν τρόπο όμως που να μην καταστρέφει την αγάπη.

Όταν το πληγωμένο πρόσωπο νοιώθει πολύ ανώτερο για να καταδεχτεί την κατάλληλη ανταπόδοση που απαιτεί η αγάπη, τότε η ισορροπία καθίσταται ανέφικτη και η σχέση τίθεται σε κίνδυνο.

Για παράδειγμα, μια από τις δύσκολες καταστάσεις, που μπορεί ν’ αντιμετωπίσουν δύο σύντροφοι, προκύπτει, όταν ο ένας από τους δύο έχει ένα δεσμό.

Η συμφιλίωση είναι αδύνατη ύστερα από έναν τέτοιο δεσμό, αν ο ένας σύντροφος πεισματικά κλίνει προς την αθωότητα πολώνοντας την ενοχή και την αθωότητα.

Από την άλλη μεριά, αν ο πληγωμένος σύντροφος είναι πρόθυμος να γίνει κι εκείνος ένοχος, με το να επιστρέψει μια μερίδα πόνου, τότε είναι πιθανό να ανασυντάξουν τη σχέση τους.

Αν όμως το πληγωμένο πρόσωπο αγαπά τον σύντροφό του και επιθυμεί να συνεχιστεί η σχέση, ο πόνος που επιστρέφεται δεν πρέπει να είναι της ίδιας ακριβώς ποσότητας μ’ εκείνον που έλαβε, γιατί τότε δεν θα παραμείνει κάποια ανισότητα, για να τους κρατήσει μαζί. Ούτε πρέπει να είναι μεγαλύτερος, επειδή τότε εκείνος που έκανε αρχικά κακό τραυματίζεται και νοιώθει δικαιολογημένος να ψάξει για αντίποινα, ενώ ο κύκλος του πόνου κλιμακώνεται.

Ο πόνος που επιστρέφεται πρέπει να είναι λίγο λιγότερος από εκείνον που αρχικά δόθηκε.

Τότε και η αγάπη και η αίσθηση του δικαίου φτάνουν το σκοπό τους, ενώ η συναλλαγή μπορεί να ανακεφαλαιωθεί και να συνεχιστεί. Με τον τρόπο αυτό, η αγάπη περιορίζει την ανισορροπία.

Μερικοί άνθρωποι δυσφορούν όταν διαπιστώνουν πως, σε τέτοιες περιπτώσεις, η συμφιλίωση που επιτρέπει στην αγάπη να ρέει άφθονα δεν είναι δυνατή, αν δεν γίνει ένοχη η αθώα πλευρά με το να ζητήσει μια δίκαια ανταμοιβή.

Εντούτοις, όπως αναγνωρίζουμε το δέντρο από τους καρπούς του, δεν χρειάζεται παρά μόνο να συγκρίνουμε τους συντρόφους που εφαρμόζουν τη μια προσέγγιση με εκείνα που αφήνουν τον άλλο να καταλάβει και να αναγνωρίσει τι είναι πραγματικά καλό και τι κακό για την συντροφική σχέση και την αγάπη.

[…] Συμβαίνει μερικές φορές οι άνθρωποι να προκαλούν ο ένας στον άλλον ολοένα και μεγαλύτερο πόνο και να συμπεριφέρονται σα να ήταν καλό, αυτό ακριβώς που τραυματίζει την αγάπη τους.

Τότε η ανταλλαγή τους στο αρνητικό επίπεδο αυξάνεται και η ανταλλαγή αυτή τους δένει σφικτά τον έναν πάνω στον άλλον μέσα στη δυστυχία τους.

Διατηρούν μιαν ισορροπία του δούναι και λαβείν, όχι όμως της αγάπης.

Μπορεί κανείς να αναγνωρίσει την ποιότητα μιας σχέσης από τον όγκο του δούναι και λαβείν, καθώς και από το αν η ισορροπία επιτυγχάνεται συνήθως στο καλό ή στο αρνητικό.

Αυτό επίσης δείχνει πως μπορούμε να ανατάξουμε μιαν εξασθενημένη σχέση και να την κάνουμε ικανοποιητική. Οι σύντροφοι μετακινούνται από την ανταλλαγή του πόνου στην ανταλλαγή του καλού, την ενισχύουν και την αυξάνουν με αγάπη.

[…] Κάθε φορά που η αθώα πλευρά συνεχίζει να υποφέρει, παρά τα περιθώρια ανάλογης δράσης που της προσφέρονται, συνήθως ακολουθούν περισσότερα αθώα θύματα και περισσότεροι ένοχοι θύτες.

Η πεποίθηση, ότι αποφεύγουμε να συμμετάσχουμε στο κακό με το να εμμείνουμε στην αθωότητα, δεν είναι παρά μια ψευδαίσθηση. Αντίθετα θα ‘πρεπε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αντιμετωπίσουμε την αδικία –ακόμη κι αν χρειαστεί να κάνουμε κακό κι εμείς οι ίδιοι.

Αν ο ένας από τους συντρόφους επιμένει σε κάποιο μονοπώλιο αθωότητας, δεν υπάρχει τέλος στην ενοχή του άλλου και η αγάπη τους μαραίνεται.

Εκείνοι που αγνοούν ή υποτάσσονται παθητικά στο κακό, όχι μόνο αποτυγχάνουν να διατηρήσουν την αθωότητά τους, αλλά εξυφαίνουν την αδικία. Η αγάπη απαιτεί το κουράγιο να γίνεσαι ένοχος, εκεί που χρειάζεται.

Πρώιμη συγχώρεση

Η πρώιμη συγχώρεση παρεμποδίζει εξίσου και το δημιουργικό διάλογο, όταν καλύπτει ή αναβάλλει μια σύγκρουση και αφήνει άλλα μέλη της οικογένειας να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες.

Αυτό είναι ιδιαιτέρως καταστροφικό, όταν αυτός που έχει υποστεί κάποια βλάβη προσπαθεί να απελευθερώσει το δράστη από την ενοχή του, σα να ενέπιπτε αυτό στη δικαιοδοσία των θυμάτων.

Αν η συμφιλίωση είναι επιθυμητή, τότε εκείνος που υπέστη τη βλάβη όχι μόνον έχει το δικαίωμα να απαιτήσει επανόρθωση και εξιλέωση, αλλά έχει και την υποχρέωση να το κάνει.

Παράλληλα, ο δράστης όχι μόνον έχει την υποχρέωση να αναλάβει τις συνέπειες των πράξεών του, αλλά και το δικαίωμα να το κάνει.

[…] Η αγάπη υπηρετείται καλά, όταν οι απαιτήσεις του θύματος για επανόρθωση παραμένουν σεβαστές.

[…] Συγχώρεση και συμφιλίωση

Η πραγματικά θεραπευτική συγχώρεση συντηρεί την αξιοπρέπεια του ένοχου προσώπου, όπως και αυτήν του θύματος.

Αυτού του είδους η συγχώρεση απαιτεί να μην πηγαίνουν στα άκρα τα θύματα σε σχέση με αυτά που απαιτούν, καθώς και να αποδέχονται τη σωστή αποζημίωση και επανόρθωση από την πλευρά του θύτη. Χωρίς συγχώρεση, που αναγνωρίζει την ειλικρινή μεταμέλεια και δέχεται την κατάλληλη επανόρθωση, δεν υπάρχει συμφιλίωση.

Αποσπάσματα από το βιβλίο του Bert Hellinger, Η κρυφή συμμετρία της αγάπης. Αναπαράσταση των Ανθρώπινων Συστημάτων: Εμπλοκές και Λύσεις. Επιμέλεια: Δημήτρης Σταυρόπουλος / Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής αναπαράστασης. Εκδόσεις Medicum.

Σχετικά άρθρα: