Η φιλοσοφία της τέχνης – Πως να ανακαλύψεις τον συγγραφικό σου εαυτό

Έργο του ζωγράφου Ντιέγκο Βελάσκεθ, "Οι Δεσποινίδες των τιμών" (Las Meninas, 1656-1657, Πράδο, Μαδρίτη), που χαρακτηρίστηκε ως  η Φιλοσοφία της Τέχνης*

Έργο του ζωγράφου Ντιέγκο Βελάσκεθ, «Οι Δεσποινίδες των τιμών» (Las Meninas, 1656-1657, Πράδο, Μαδρίτη), που χαρακτηρίστηκε ως η Φιλοσοφία της Τέχνης*

Ο πίνακας του Ντιέγκο Βελάσκεθ «Οι Δεσποινίδες των τιμών» (Las Meninas, 1656-1657, Πράδο, Μαδρίτη). έχει χαρακτηρισθεί ως «η θεολογία της ζωγραφικής» από το ζωγράφο Λούκα Τζορντάνο (1634-1705) και ως «η φιλοσοφία της τέχνης» από τον Τόμας Λώρενς.

Οι πολλαπλές οπτικές (εσωτερικές ή εξωτερικές) που μπορεί να έχει ένας καλλιτέχνης αποτυπώνονται παραστατικά* σ’ αυτό το έργο δικαιώνοντας και τον χαρακτηρισμό του ως «η φιλοσοφία της τέχνης».
Στη συγγραφή το αντίστοιχο στοιχείο των πολλαπλών οπτικών εκφράστηκε από τον μεγάλο θεωρητικό Μιχαήλ Μπαχτίν, όταν ο ίδιος εξήγησε πως στο έργο ενός συγγραφέα, δεν συναντάμε μόνο τη δική του «φωνή», αλλά και πολλές άλλες που συνυπάρχουν μέσα στην γραφή του.
Η δημιουργικότητα άλλωστε και εν δυνάμει κάθε έργο τέχνης, είναι η σύνθεση συνειδητών και ασυνείδητων στοιχείων που με την ανάλογη γενναιότητα επέτρεψε κάθε δημιουργός να εκφραστούν σ’ αυτό.
Γι’ αυτό και κάθε έργο, καλλιτεχνικό ή όχι, είναι πιο μπροστά από αυτόν που το δημιούργησε…
(Περισσότερα, για το πώς να ανακαλύψει και να αξιοποιήσει κάποιος δημιουργικά τον συγγραφικό του εαυτό, στο σεμινάριο: «Αφήγηση Ζωής»).

Στη συνέχεια, αν και η διαδικασία της συγγραφής όχι μόνο διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο αλλά και δεν είναι εύκολο να εξηγηθεί ακριβώς, δέκα διάσημοι συγγραφείς μιλούν για το πώς «σπάζοντας κάθε κανόνα, μπορεί να βρει κάποιος τον συγγραφικό του εαυτό»:

 Ray Bradbury, 1920-2012


Ray Bradbury, 1920-2012

Ρέι Μπράντμπερι

1. Αν γράφεις χωρίς κέφι, χωρίς ζήλο, χωρίς αγάπη, χωρίς χαρά, είσαι μισός συγγραφέας. Το άλλο σου μισό κλείνει το μάτι στην αγορά και το αυτί σου κόλλησε σε λεκτικά κολπάκια. Άρα δεν είσαι εσύ και ούτε ξέρεις ποιος είσαι. Γιατί για να είσαι συγγραφέας πρέπει να βρίσκεσαι σε κατάσταση έκστασης.
2. Όσο πιο γρήγορα γράφεις, τόσο πιο καλά, γιατί θα γράφεις τίμια. Θα είσαι σε επαφή με τον εαυτό σου. Η σκέψη είναι δισταγμός. Η καθυστέρηση είναι προσπάθεια για στιλ αντί να ορμάς στην αλήθεια σου που είναι το μόνο στιλ του γνήσιου γραφιά.
3. Δέξου την αλήθεια σου. Το υλικό που υπάρχει μέσα σου σε κάνει το άτομο που είσαι και γι’ αυτό είσαι απαραίτητος στους άλλους.
4. Αυτός που είσαι, είναι αυτό που ξέρεις. Γι’ αυτό μη φοβάσαι να γράψεις για όσα γνωρίζεις ή αισθάνεσαι.
5. Μη γράφεις για τα λεφτά ή τη δόξα. Θυμήσου ότι και τα δύο μπορεί να έρθουν ή όχι, μόνο αφού έχεις ομολογήσει τις καλύτερες, τις πιο προσωπικές σου αλήθειες.
6. Τάιζε τη Μούσα καθημερινά. Ζώντας καλά, παρατηρώντας ενόσω βιώνεις, διαβάζοντας και παρατηρώντας καθώς διαβάζεις. Έτσι τρέφεις τον πιο γνήσιο, αληθινό εαυτό σου. Κάνε συστηματικά εξάσκηση στο γράψιμο, στη μίμηση, σε όσους συγγραφείς αγαπάς. Είναι κι αυτοί τρόποι να κρατάς κοντά σου τη Μούσα. Παράλληλα χαλαρώνεις μ’ αυτές τις ασκήσεις κι έτσι δεν μπερδεύεσαι όταν όντως έχεις έμπνευση.
7. Μη φοβάσαι τις παραξενιές. Οι εφευρέσεις λέξεων, η εγρήγορση του μυστικού εαυτού σου, η γεύση του σκότους και τόσα άλλα που παριστάνεις ότι τα φοβάσαι, είναι σκιές που σου ανήκουν. Άφησέ τα να σε συναντήσουν για να βρεις τον συγγραφικό σου εαυτό.
8. Βρες τις εκπλήξεις σου. Η πλοκή είναι αποτυπώματα, βηματισμοί, ίχνη στο χιόνι ΑΦΟΥ οι ρόλοι σου βρίσκουν το δρόμο προς τους πιο απίστευτους προορισμούς. Η πλοκή φαίνεται ΜΕΤΑ το γεγονός, ποτέ πριν. Αν θες να εκπλαγούν οι αναγνώστες σου, προσπάθησε πρώτα να εκπλαγείς εσύ. Κι ύστερα ακολούθα τα χνάρια, να δεις πού σε οδηγούν.
9. Ορκίσου ότι θα κάνεις τη δουλειά για την οποία γεννήθηκες. Κανενός άλλου, μόνο τη δική σου. Να λες μέσα σου: «αυτό που κάνω είμαι εγώ, γι’ αυτό γεννήθηκα». Ορκίσου.

John Steinbeck, 1902-1968

John Steinbeck, 1902-1968

Τζων Ερνστ Στάινμπεκ

1. Ξέχνα την ιδέα ότι θα τελειώσεις και πότε. Ξέχνα τις 400 σελίδες και γράφε έστω και μια σελίδα την ημέρα, κάθε μέρα. Κι όταν όντως τελειώσεις, θα μείνεις άναυδος.
2. Γράφε ελεύθερα και αστραπιαία, πέτα τις σκέψεις σου χύμα στο χαρτί. Μη διορθώνεις ούτε να ξαναγράφεις προτού τελειώσεις όλο το βιβλίο. Το ξαναγράψιμο είναι συνήθως η δικαιολογία σου για να μη συνεχίσεις. Επίσης παρενοχλεί τη ροή και το ρυθμό που προέρχονται μόνο από ασυνείδητους συσχετισμούς με το υλικό σου.
3. Ξέχνα τη γενική έννοια «αναγνωστικό κοινό». Πρώτον επειδή το ανώνυμο, άγνωστο πλήθος θα σε πανικοβάλλει μέχρι θανάτου και δεύτερον επειδή, αντίθετα με το θέατρο, αυτό το κοινό δεν υπάρχει. Διαπίστωσα ότι μερικές φορές με βοηθάει να σκέφτομαι ένα συγκεκριμένο υπαρκτό άνθρωπο ή έναν φανταστικό και να γράφω μόνο γι’ αυτόν.
4. Αν σε βασανίζει μια σκηνή ή ένα υποκεφάλαιο, όμως πιστεύεις ότι πρέπει να το κρατήσεις, προσπέρασέ το και συνέχισε το γράψιμο. Όταν τελειώσεις το βιβλίο, ξαναγύρνα να το κοιτάξεις και τότε ίσως διαπιστώσεις ότι σε βασάνιζε γιατί δεν είχε λόγο ύπαρξης.

George Orwell, 1903-1950

George Orwell, 1903-1950

Έρικ Άρθουρ Μπλερ (Τζορτζ Όργουελ)

1. Ποτέ μη χρησιμοποιείς μια μεταφορά, παρομοίωση, φράση ή λέξη που έχεις διαβάσει στα ΜΜΕ.
2. Ποτέ μη βάζεις μια πολυσύλλαβη λέξη, όταν υπάρχει μια μικρότερη.
3. Αν γίνεται να κόψεις μια λέξη, να την κόβεις πάντα.
4. Ποτέ μη χρησιμοποιείς παθητική φωνή όπου μπορείς να χρησιμοποιήσεις την ενεργητική.
5. Ποτέ μη βάζεις μια ξενική λέξη, μια επιστημονική λέξη ή ορολογία όταν μπορείς να βρεις την αντίστοιχη απλή λέξη.
6. Σπάσε όλους τους παραπάνω κανόνες, γίνε βάρβαρος με τις λέξεις σου προκειμένου να γράψεις αυτό που θες.

Anne Enright, 1962-

Anne Enright, 1962-

Αν Ενράιτ

1. Τα πρώτα 12 χρόνια είναι τα χειρότερα.
2. Ο τρόπος για να γράψεις ένα βιβλίο είναι να κάτσεις κάτω και να γράψεις. Καλό το στιλό, καλή κι η δακτυλογράφηση ή όποιος τρόπος σε βολεύει, αρκεί να γράφεις.
3. Μόνο οι κακοί συγγραφείς πιστεύουν ότι το έργο τους αξίζει πραγματικά.
4. Οι περιγραφές είναι δύσκολες. Κάθε περιγραφή είναι η άποψή σου για τον κόσμο. Βρες τον τόπο σου.
5. Γράφε με όποιον τρόπο σ’ αρέσει. Η μυθιστορία φτιάχνεται από λέξεις σε σελίδες – η πραγματικότητα από κάτι άλλο. Δεν έχει σημασία πόσο αληθινή είναι η ιστορία σου ή πόσο φτιαχτή. Αυτό που μετράει είναι πόσο αναγκαία γίνεται στον αναγνώστη.
6. Προσπάθησε να είσαι ακριβής.
7. Φαντάσου ότι πεθαίνεις. Αν σε χτυπούσε μια θανατηφόρα αρρώστια, θα τέλειωνες το βιβλίο σου; Γιατί όχι; Αυτό που ενοχλεί εσένα που σου μένουν μόνο δέκα βδομάδες ζωής, είναι αυτό που καταστρέφει και το βιβλίο σου. Οπότε, άλλαξέ το. Σταμάτα να μαλώνεις με τον εαυτό σου. Άλλαξέ το. Είδες; Ήταν πανεύκολο. Και τελικά δεν πέθανες.
8. Διασκέδαζε όπως οι κανονικοί άνθρωποι.
9. Να ξέρεις ότι αν κάθεσαι στο γραφείο σου επί δεκαπέντε, είκοσι χρόνια, κάθε μέρα, έστω κι αν δε γράφεις τα Σαββατοκύριακα, κάτι αλλάζει μέσα σου. Αλλάζει ριζικά. Μπορεί να παραμείνεις νευρικός, αλλά κάτι άλλο θα έχει διορθωθεί. Κάτι που σε απελευθερώνει.

Henry Miller, 1891-1980

Henry Miller, 1891-1980

Χένρι Μίλερ 

1. Δούλευε ένα υλικό τη φορά μέχρι να το τελειώσεις. Ποτέ δύο βιβλία ή δύο ιστορίες ταυτόχρονα.
2. Μην αγχώνεσαι. Δούλευε ήρεμα, κεφάτα, αδιάφορα, σαν να μην είναι δικό σου το κείμενο.
4. Δούλευε με πρόγραμμα κι όχι ανάλογα με τη διάθεσή σου. Σταμάτα ακριβώς τη στιγμή που λέει το πρόγραμμά σου.
5. Όταν δεν μπορείς να δημιουργήσεις, μπορείς να εργάζεσαι.
6. Κάθε μέρα προχώρα παρακάτω χωρίς να ρίχνεις λίπασμα στις προηγούμενες σελίδες.
7. Μείνε κανονικός άνθρωπος. Δες κόσμο, βγες έξω, πιες αν σου έρθει.
8. Μην παριστάνεις το κουρασμένο μουλάρι ενώ είσαι άλογο κούρσας, αλλά γράφε μόνο όταν το απολαμβάνεις.
9. Ξέχνα το πρόγραμμα όποτε σου έρθει αλλά τήρησέ το πάλι την επόμενη μέρα.
10. Συγκεντρώσου. Εστίασε. Περιόρισε. Αφαίρεσε.

11. Ξέχνα τα βιβλία που θες να γράψεις. Συγκεντρώσου μόνο σε αυτό που γράφεις τώρα.
12. Το γράψιμο προηγείται πάντα. Η ζωγραφική, η μουσική, το σινεμά, οι φίλοι, όλα τα άλλα έπονται.

Clive Staples Lewis, 1898-1963

Clive Staples Lewis, 1898-1963

Κλάιβ Στέιπλ Λιούις

1. Να χρησιμοποιείς τη γλώσσα έτσι, ώστε αυτό που θες να πεις να είναι απόλυτα σαφές· ώστε η φράση σου με τίποτα να μην υπονοεί κάτι διαφορετικό.
2. Διάλεγε πάντα την απλή ευθεία λέξη, αντί για την πολυσύλλαβη και ασαφή. Μην πλασάρεις υποσχέσεις κι αν το κάνεις, τήρησέ τες.
3. Μη χρησιμοποιείς ποτέ αφηρημένα ουσιαστικά όταν υπάρχουν πιο συγκεκριμένα. Αν θες να πεις «πέθαναν πολλοί» μη γράψεις «η θνησιμότητα αυξήθηκε», είναι μπούρδα.
4. Μη φορτώνεις το κείμενό σου με επίθετα για να περιγράψεις κάτι. Αντί της λέξης «τρομερό», γράψε μια περιγραφή που να τρομάζει. Αντί της λέξης «συγκλονιστικό» γράψε μια συγκλονιστική σκηνή. Όλα τα καλλωπιστικά λένε στον αναγνώστη να κάνει τη δουλειά του τεμπέλη συγγραφέα.
5. Πέτα τις βαρύγδουπες λέξεις όπως «καταλυτικά» όταν αρκεί το «πολύ», γιατί άμα στ’ αλήθεια χρειαστείς το «καταλυτικά», τι θα κάνεις;

Elmore Leonard, 1925-

Elmore Leonard, 1925-

Έλμορ Λέοναρντ

1. Μην ξεκινάς ποτέ το βιβλίο σου με τον καιρό. Ο καιρός μπορεί να συνιστά ατμόσφαιρα ώστε να περιγράψεις την αντίδραση του ήρωά σου, άρα μην το παρατραβάς.
2. Απόφευγε τους προλόγους.
3. Μη βάζεις πολλά θαυμαστικά.

6. Πέτα τη λέξη «ξαφνικά» και τη φράση «ήταν κόλαση», όπως και κάθε φράση-κλισέ.
7. Πρόσεχε με τη χρήση διαλέκτου, χωριάτικης γλώσσας και τους ιδιωματισμούς.
8. Απόφευγε τις λεπτομερείς περιγραφές χαρακτήρων, τοπίων και αντικειμένων.
9. Πέτα τα κομμάτια που υποψιάζεσαι ότι θα προσπεράσουν και οι αναγνώστες. Αν αυτό που γράφεις μοιάζει με γραπτό, ξαναγράψ’ το να γίνει πιο φυσικό.

Jonathan Franzen, 1959

Jonathan Franzen, 1959

Τζόναθαν Φράνζεν

1. Ο αναγνώστης είναι φίλος, δεν είναι αντίπαλος ούτε θεατής.
2. Η λογοτεχνία που δεν είναι η προσωπική περιπέτεια του συγγραφέα στο άγνωστο ή το τρομακτικό, δεν αξίζει να γράφεται για όλα τα λεφτά του κόσμου.
3. Γράφε στο τρίτο πρόσωπο εκτός κι αν μια ουσιαστικά ξεχωριστή φωνή σε πρώτο πρόσωπο γίνεται ακαταμάχητη και σε κυριεύει.
5. Απ’ τη στιγμή που οι πληροφορίες κυκλοφορούν διεθνώς στο ίντερνετ, η ογκώδης έρευνα που μπαίνει στο μυθιστόρημα χάνει την αξία της και καταντά άχρηστη περιττολογία.
6. Η πιο γνήσια αυτοβιογραφική λογοτεχνία απαιτεί γνήσια εφεύρεση. Κανείς δεν έγραψε ποτέ κάτι πιο αυτοβιογραφικό απ’ τη Μεταμόρφωση του Κάφκα.
7. Καλύτερα να περιμένεις παρά να κυνηγάς την ιδέα.
8. Δε νομίζω ότι κάποιος με σύνδεση ίντερνετ στο γραφείο του γράφει καλή λογοτεχνία.
9. Τα ενδιαφέροντα ρήματα είναι σπανίως ενδιαφέροντα.
10. Πρέπει ν’ αγαπήσεις προτού μπορέσεις να γίνεις ανελέητος.

Joyce Carol Oates, 1938-

Joyce Carol Oates, 1938-

Τζόις Κάρολ Όουτς

1. Μην προσπαθείς να προβλέψεις τον «ιδανικό αναγνώστη» γιατί κι αν υπάρχει, τώρα διαβάζει κάποιον άλλον.
2. Γίνε ο κριτής και ο διορθωτής σου. Συμπονετικός αλλά ανελέητος!
4. Εκτός κι αν γράφεις κάτι πολύ αβανγκάρντ, δύσβατο, ασαφές και στραμπουληγμένο, πρόσεχε τη σύνταξη και τις παραγράφους. Αν δεν είναι κάτι πολύ μετα-μετα-μοντέρνο, ενδοκεντρικό, ομφαλοσκοπικό και προκλητικό, πρόσεχε για τις σχοινοτενείς λέξεις και διάλεγε τις πιο απλές απ’ τις φανφαρόνικες.
6. Να θυμάσαι τι είπε ο Όσκαρ Γουάιλντ: «Η λίγη ειλικρίνεια είναι επικίνδυνη και η πάρα πολλή απολύτως θανατηφόρα».
7. Διατήρησε το φως και την ελπίδα στην καρδιά σου αλλά να περιμένεις τα χειρότερα.

Annie E. Proulx, 1935-

Annie E. Proulx, 1935-

Έντνα Άννι Πρου

1. Γράφε με προσοχή και αυτοσυγκέντρωση. Για να σιγουρέψεις την αργή δουλειά, γράφε με το χέρι και μόνο για θέματα που σε ενδιαφέρουν.
2. Εξέλιξε τη μαστοριά σου με πολύχρονη ανάγνωση διαφορετικής θεματολογίας.
3. Γράφε, ξαναγράφε και διόρθωνε και κόβε κάθε φράση, παράγραφο σελίδα, ιστορία, κεφάλαιο με υπομονή και πείσμα.

Για τα κείμενα των συγγραφέων, η απόδοση ήταν από την Μπελίκα-Αντωνία Κουμπαρέλη – Πηγή: http://www.diastixo.gr/

***

*Για αυτόν τον πίνακα, έχουν δοθεί πολλές ερμηνείες, όπως και για τα πρόσωπα που εικονίζονται.

Ο Βελάσκεθ ζωγράφισε τα σπουδαιότερα έργα του στην αυλή του Φιλίππου Δ΄ της Ισπανίας, όπου είχε τον τίτλο του αυλικού ζωγράφου.

Στον πίνακα βλέπουμε το ζωγράφο σε  αυτοπροσωπογραφία, να ζωγραφίζει στο ατελιέ του (του είχε παραχωρηθεί μια αίθουσα του ανακτόρου), μπροστά από ένα μεγάλο καμβά.
Ξαφνικά εισβάλει στο εργαστήριο η ινφάντα Μαραγαρίτα (πρωτότοκη κόρη του Φιλίππου Δ΄και της Μαρίας Άννας της Αυστρίας) με την ακολουθία της.
Στέκεται κοιτάζοντας τους γονείς της, που ποζάρουν για το ζωγράφο και που την αντανάκλασή τους βλέπουμε στον καθρέφτη στο βάθος της αίθουσας.
Μια ακόμα φιγούρα βρίσκεται στην ανοικτή πόρτα στο βάθος. Πρόκειται για τον Χόσε Νιέτο Βελάσκεθ, γενικό διευθυντή ταπητουργίας της βασίλισσας.
Στον τοίχο που βρίσκεται στο βάθος αναγνωρίζονται έργα του Ρούμπενς με σκηνές από τις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου.
Το έργο διακρίνεται για την καταπληκτική του σύνθεση και κατατάσσεται στα αριστουργήματα της παγκόσμιας τέχνης. Πολλοί ζωγράφοι έχουν επιρεαστεί από αυτό και το έχουν ζωγραφίσει σε διάφορες εκδοχές όπως ο Πικάσο.
Περισσότερα για τον πίνακα: e-aithousa.blogspot.gr

Πορνεία: το βιαιότερο επάγγελμα του κόσμου, της Λορ Ντελέρ

Είτε πρόκειται για την δουλειά μας, την οικογένειά μας, τους αντιπροσωπευτικούς μας θεσμούς, καμία σφαίρα της κοινωνίας μας δε βρίσκεται στο απυρόβλητο της παλιότερης σχέσης κυριαρχίας του κόσμου: αυτής του ενός φύλου επί του άλλου. Η νεότητα μάλιστα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη.

Τα στερεότυπα παγιώνονται μεταξύ 16 και 30 ετών. Τότε επίσης είναι που εμφανίζονται τα πρώτακρούσματα βίας. Μεταξύ αυτών, η πορνεία, η απαγόρευση της οποίας θα συζητηθεί μέσα στο 2013. Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη. Είναι πράγματι καιρός να ανοίξουμε ένα δημοκρατικό διάλογο που υπερβαίνει τα στερεότυπα και αποκαθιστά μια σειρά από αλήθειες.
 
Η πορνεία, που παγιδεύει γυναίκες και άνδρες, συχνά ισοβίως, ισοδυναμεί με τη θανατική τους καταδίκη. Η διατύπωση μοιάζει υπερβολική διότι τα στοιχεία είναι ανηλεή. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη μόνη χώρα που έχει δημοσιεύσει ανάλογα στοιχεία, το προσδόκιμο επιβίωσης για τα άτομα που εκπορνεύονται είναι τα 34 έτη. Οι πόρνες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της σεξιστικής βίας και είναι πιο έκθετες στα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Όσες επιβιώνουν, έχουν τέτοια τραύματα στον ψυχολογικό τομέα που συχνά η ψυχική τους κατάσταση παρομοιάζεται με εκείνη των βετεράνων πολέμων.
 
Αυτά τα βίαια επεισόδια δεν μπορούν να αποδίδονται σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Πρόκειται για ένα κοινωνικό πρόβλημα που ριζώνει στην πατριαρχική μας κοινωνία και συντηρείται χάρη στη γενική αδιαφορία. Η ετυμηγορία είναι τελεσίδικη: τα θύματα είναι στη συντριπτική τους πλειοψηφία γυναίκες· οι μαστροποί σχεδόν πάντα άνδρες και οι πελάτες πάντοτε άνδρες. Οι γυναίκες έχουν δικαίωμα να μετατρέπουν το σώμα τους σε εμπόρευμα, κι οι άνδρες δικαίωμα να το καταναλώνουν και να κερδίζουν από αυτό. Ακόμα κι όταν υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι σωματέμποροι καταδικάζονται, οι πελάτες τη βγάζουν πάντα καθαρή.
 
Είναι ώρα να δράσουμε. Πρόκειται για ζήτημα δημοκρατίας. Να σπάσουμε τη μυστικοπάθεια, τους κύκλους της αλληλοκάλυψης που ευνοούν ένα σύστημα οικονομικής εκμετάλλευσης της μιζέριας των γυναικών και της κυριαρχίας των ανδρών. Πρόκειται για έναν αγώνα για ισότητα και ελευθερία. Για να σπάσουμε τα δεσμά του χρήματος που σκλαβώνει, ενώ οι σεξουαλικές επιθυμίες απελευθερώνουν.

Η Laure Delair είναι αντιπρόεδρος της «εθνικής ένωσης Γάλλων φοιτητών» (UNEF, φοιτητική παράταξη που πρόσκειται στη γαλλική κομμουνιστική αριστερά)

Πηγή: Προοδευτική Πολιτική

Τον φασισμό τον έχουμε μέσα μας; Ιδού η απορία…

19e580a7b74fe2505c5935ade65d2dca

Τον φασισμό τον έχουμε μέσα μας, λένε κάποιοι. Ναι, ή όχι; Ίδου η απορία…

Υπάρχουν πολλοί λόγοι δυστυχώς, για να υποστηρίξουμε το πρώτο. Ένας από τους κυριότερους, είναι γιατί ακόμα δεν έχει αποδοθεί δικαιοσύνη ( βλ. αντίστοιχο σχόλιο ) ώστε να αντιληφθούμε και τα γεγονότα στην πραγματική τους διάσταση. Πρέπει σήμερα να αγωνιζόμαστε κατά του φασισμού -εκτός των άλλων- εφόσον δεν τιμωρήθηκαν παραδειγματικά εκείνοι που όχι μόνο δεν αγωνίστηκαν ενάντιά του, αλλά πήγαν με το μέρος του, και όχι μόνο σκότωναν τους αγωνιστές της Αντίστασης, αλλά απαγόρευαν και την ταφή τους!

Τον έχουμε μέσα μας γιατί οι απόγονοί τους βρήκαν μάλλον ορθάνοιχτο το δρόμο που χάραξαν αυτοί οι εγκληματίες, γι αυτό και τον συνεχίζουν.

Τον έχουμε μέσα μας, επιπλέον, γιατί σε πλειοψηφία δεν είμαστε κατά του άδικου, άρα κατά του όποιου φασισμού. Στην καλύτερη περίπτωση είμαστε υπέρ του δίκαιου, γενικά και αόριστα. Και όταν δίπλα μας κάποιος φέρεται φασιστικά, όποιος κι αν είναι αυτός, όσο πολύ ή λίγο φέρεται έτσι, εμείς γυρνάμε το μάγουλο αλλού…

Τον έχουμε μέσα μας, γιατί οι περισσότεροι από εμάς, δεν είχαμε τουλάχιστον το σθένος να υπερασπιστούμε και να τιμήσουμε επί της ουσίας, όσους είχαν την ψυχή και τη δύναμη να σταθούν απέναντι σε οποιοδήποτε είδος του και να το πολεμήσουν με αυτοθυσία.

Και όταν το κάναμε, το κάναμε λειψά. Γιατί όταν τιμάς επί τοις ουσίας, προσπαθείς τουλάχιστον να παραδειγματιστείς από εκείνους που τιμάς, έμπρακτα.

Γι’ αυτό φαντάζει τεράστια πολυτέλεια, ειδικά σήμερα, να μιλάμε για την αιτία του φασισμού που πηγάζει από μέσα μας… (βλ. σχετικό άρθρο ), όταν όλα δείχνουν να μην έχουμε ιδέαν γι’ αυτόν, ούτε… απ’ έξω μας, αφού ούτε καν το αθλιότερο σύμπτωμά του, το πιο εξόφθαλμο, το ναζισμό, δεν είμαστε σε θέση ακόμα να πετάξουμε εκεί που του αξίζει: Στη λαιμητόμο της Ιστορίας.

Μόνο για κάτι γενικολογίες μάλλον είμαστε ικανοί. Χωρίς να φαίνεται ότι αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος του επαναλαμβανόμενου εγκλήματος (ως συνεχές αδιαχείριστο επαναλαμβανόμενο ψυχικό τραύμα) που περιφέρουμε ανίκανοι να αντιμετωπίσουμε.

Ο φασισμός ξέρετε, δεν είναι μια ασθένεια που εμφανίζεται και εξαφανίζεται με κάποιο χάπι μέτρων. Είναι μια εξάρτηση -η μεγαλύτερη στον πλανήτη- που παραφράζοντας τους απανταχού πρώην αλκοολικούς εξαρτημένους, συνοψίζεται σε μια φράση: Μια φορά φασίστας(λίγο ή πολύ αδιάφορο). Για πάντα φασίστας(και εδώ είναι ο κίνδυνος). Τόσο σοβαρά είναι τα πράγματα.

Και ξέρετε, επίσης, οι εξαρτήσεις κόβονται μόνο με το μαχαίρι, αλλιώς αυξομειώνεται η χρήση τους κατά διαστήματα, μέχρις εσχάτων.

Και κυρίως, οι πάσης φύσεως εξαρτήσεις κόβονται, έχοντας προβλέψει εγκαίρως το κενό που θα δημιουργήσουν μετά το «κόψιμό» τους, με απαράβατα όρια, ώστε να τοποθετηθεί σ’ αυτό το κενό κάτι εντελώς αντίθετο, κάτι που να υποστηρίζει με άλλα λόγια το αντίστροφό τους…

Στην περίπτωσή μας, θα πρέπει να βάλουμε λοιπόν στο υποτιθέμενο κενό φασισμού, όταν έρθει εκείνη η ώρα, περισσότερη δημοκρατία.

Πόση δημοκρατία, όμως, διαθέτουμε ως κοινωνία (μια κοινωνία παρεμπιπτόντως, που προσπαθούν με νύχια και με δόντια να την καταργήσουν – βλ. σχετικό άρθρο  ) για να βάλουμε σ’ αυτό το κενό που θα δημιουργηθεί, όταν θα κόψουμε (λέμε τώρα) την εξάρτηση του όποιου φασισμού; Ιδού η απορία… –

Σχετικά άρθρα – σχόλια:

 

Aυτή τη φωτο κρατάω μόνο από τη χθεσινή παρέλαση

mathites-parelasi-660

Aυτή τη φωτο κρατάω μόνο από τη χθεσινή παρέλαση.

Κατά τ’ άλλα, πλέον συμφωνώ να καταργηθούν αυτές οι παρελάσεις της ντροπής…

Στην επέτειο του αντιφασιστικού – αντιναζιστικού ΟΧΙ αντί να πληρώνουν οι χορηγοί για να βγάλουμε έξω να μετρήσουμε τ’ άρματά μας, θα έπρεπε να τρίξει η ελληνική γης από φωνές κατά του φασισμού και υπέρ της δικαιοσύνης:

α. «Να μας δώσουν οι Γερμανοί αυτά που μας οφείλουνε!» Μανόλης Γλέζος

β. Να τιμωρηθούν (έστω συμβολικά αφού οι περισσότεροι μάλλον έχουν διαβεί τον Ρουβίκωνα) οι Έλληνες – εγκληματίες που ήταν υπέρ των ναζιστών επί ελληνικής κατοχής, και οι οποίοι όχι μόνον σκότωναν τους αγωνιστές της Αντίστασης, αλλά απαγόρευαν και την ταφή τους! (βλ. http://tvxs.gr/news/istoria/gynaikes-enantia-ston-fasismo-tis-tasoylas-berbenioti).

Και βέβαια να τιμωρούνται παραδειγματικά όσοι απόγονοί τους σήμερα τολμάνε να τους υπερασπίζονται:

“Στην Ελλάδα, λόγω του εμφυλίου πολέμου, οι συνεργάτες των Γερμανών δεν τιμωρήθηκαν. Και τα εγκλήματά τους δεν έγιναν γνωστά.
Το 1945 ο Φον Γιοσμάς (Έλληνας, από τους σημαντικότερους συνεργάτες των Γερμανών) καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο.
Το 1947, όταν ξεκίνησε ο εμφύλιος πόλεμος, ξαναγύρισε στην Ελλάδα και φυλακίστηκε.
Το 1950 ο βασιλιάς Παύλος, του απένειμε χάρη.
Το 1963 συνελήφθη ως ηθικός αυτουργός της δολοφονίας του βουλευτή της Αριστεράς, Γρηγόρη Λαμπράκη.
Το 1967 με την επιβολή της δικτατορίας της 21ης Απριλίου, πήρε σύνταξη ως αντιστασιακός.
Ο γιος του ήταν υποψήφιος του ΛΑ.Ο.Σ στις εκλογές του 2009.
Τώρα είναι μέλος της Χρυσής Αυγής”

(Απόσπασμα από το ντοκυμαντέρ, Νεοναζί: Το Ολοκαύτωμα της Μνήμης – του Στέλιου Κούλογλου)

Ο ιστορικός λόγος του Άρη Βελουχιώτη στη Λαμία

11:17, 28 Οκτ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/142175
142175-velouhiotis

Στις 19 Οκτωβρίου απελευθερώνεται η Λαμία, ενώ οι ναζιστικές κατοχικές δυνάμεις αποχωρούν από την Ελλάδα. Δυνάμεις του ΕΛΑΣ, αντιπροσωπεία της ΠΕΕΑ και του ΕΑΜ, καταφτάνουν στην πόλη και συγκαλείται στην πλατεία Ελευθερίας της πόλης συγκέντρωση του ΕΑΜ. Ο Άρης Βελουχιώτης θα εκφωνήσει από το μπαλκόνι τον περίφημο λόγο του που σηματοδοτεί το τέλος του αντάρτικου της κατοχής και παρουσιάζει ουσιαστικά τους βασικούς άξονες των θέσεων του ΚΚΕ για την μεταπολεμική ελληνική κοινωνία.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στον Ριζοσπάστη. Το tvxs.gr αναδημοσιεύει ολόκληρο τον ιστορικό λόγο του Άρη Βελουχιώτη από το «Ελληνικό Αρχείο Μαρξιστών»:

Γιατί αγωνίστηκα.

Αδέλφια, Έλληνες και Ελληνίδες της Λαμίας και της περιοχής της!
Από μέρους του Γενικού Στρατηγείου του Ε.Λ.Α.Σ, σας φέρω τους πιο θερμούς χαιρετισμούς.
Όπως βλέπετε, πρόκειται «να βγάλω λόγο». Μα ο λόγος μου αυτός δεν θα μοιάζει καθόλου με τους λόγους που γνωρίσατε μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται να σας υποσχεθώ ούτε πως θα σας φτιάξω γεφύρια ή ποτάμια, όπως σας υποσχόντουσαν πως θα σας φέρουν οι παλιοί κομματάρχες. Ούτε και θα σας τάξω λαγούς με πετραχήλια. Δεν επιδιώκω ν’ αποσπάσω επαίνους για τη ρητορική μου δεινότητα. Επιδιώκω απλώς ν’ ακούσετε αυτά που θα σας πω. Προσέξτε. Θ’ αρχίσω σαν τα παραμύθια:

Η αθάνατη ελληνική φυλή.

Κάποτε η γωνιά αυτή της γης που πατάμε και λέγεται Ελλάδα ήτανε δοξασμένη κι ευτυχισμένη κι είχε ένα πολιτισμό, οπού επί 2 1/2 χιλιάδες χρόνια συνεχίζει να παραμένει και να θαυμάζεται απ’ όλο τον κόσμο. Κανένας σοφός η άσοφος δεν μπορεί μέχρι σήμερα να γράψει ούτε μια λέξη, αν δεν αναφερθεί στα έργα που άφησαν οι δημιουργοί αυτού του πολιτισμού, που λέγεται αρχαίος ελληνικός πολιτισμός.
Κάποτε, λοιπόν, η χώρα μας ήτανε δοξασμένη, μα αργότερα την υποδούλωσαν κι έχασε την παλιά της αυτή δόξα. Μα ύστερα από κάμποσα χρόνια η χώρα μας σηκώθηκε στο πόδι κι ύστερα από σκληρούς αγώνες ενάντια στη σκλαβιά, πάλι λευτερώθηκε.

Στην εποχή της σκλαβιάς πέρασε σκληρά, μαύρα χρόνια και πολλοί «έξυπνοι», αναμεσα στους οποίους και κάποιος Φαλμεράγιερ, ισχυρίστηκαν πως η ελληνική φυλή έσβησε κι ότι αυτή διασταυρώθηκε μ’ άλλες φυλές, που δεν έχουν τίποτα το κοινό με την αρχαία ελληνική φυλή. Μα ότι κι αν πούνε, αυτό δεν έχει καμία αξία. Την ελληνικότητα μας την αποδείξαμε. Γεγονός είναι ότι η χώρα μας ξεσηκώθηκε και ξαναγένηκε πάλι λεύτερη.

Αυτό κάνεις δεν το ήθελε. Ούτε οι ξένοι βασιλιάδες, ούτε οι ντόπιοι κοτζαμπάσηδες. Οι ξένοι δεν το θέλανε, γιατί φοβισμένοι από τη γαλλική επανάσταση, χτυπούσαν όλες τις εξεγέρσεις και δημιούργησαν γι’ αυτό μεταξύ τους την Ιερή Συμμαχία. Οι ντόπιοι κοτζαμπάσηδες γιατί τα είχανε καλά με τους Τούρκους και ξεζουμίζανε το λαό.

Η αντίδραση ουρλιάζει.

Μα ο ελληνικός λαός δεν θάτανε αυτός ο λαός, ο λαός δηλαδή της χώρας της λευτεριάς και του πολιτισμού, αλλά λαός ζούγκλας, αν δεν έβγαζε μέσα από τα σπλάχνα του τους αρχηγούς εκείνους, που θα οδηγούσανε στη λευτεριά του. Όπως βλέπετε, λοιπόν, όλοι – ξένοι και ντόπιοι – πάλεψαν για να μην ξεσηκωθεί ο λαός κι αποχτήσει τη λευτεριά του.

Μέσα στα χρόνια της σκλαβιάς δε σταμάτησαν οι αγώνες. Μικροί ή μεγάλοι. Ένοπλοι ή όχι. Κι ύστερα μέσα απ’ αυτό το λαό ξεπήδησε ο μεγάλος βάρδος της επανάστασης, πού ύμνησε με τα τραγούδια του την ιδέα της εξέγερσης του έθνους, ο πρόδρομος της Φιλικής Εταιρίας: ο Ρήγας. Η αντίδραση τον σκότωσε, πριν προλάβει να φέρει σε πέρας τις αρχές του. Μα ο σπόρος που έσπειρε βλάστησε σύντομα.
Σε λίγο, η Φιλική Εταιρία έγινε κι αγκάλιασε χιλιάδες Έλληνες.

Ας ούρλιαζε η αντίδραση. Ας υπόγραφε άτιμα χαρτιά, σαν αυτό πού υπογράφηκε στη διάσκεψη της Βιέννης στα 1815, κάτω από το όποιο έβαλε την υπογραφή του κι ο πολύς Γιάννης Καποδίστριας και που διαλάμβανε, ότι όχι μόνο δε θα ευνοηθεί και επιτραπεί ένα εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα στην Ελλάδα, μα και θα πνιγεί στο αίμα αν ξεσπάσει.

Ο Γιάννης Καποδίστριας, που μας τον παρουσιάζουν στα σχολειά σαν μεγάλο και τρανό, με προτομές και πορτραίτα, είναι ο πρώτος καταστροφέας της Ελλάδας. Μα ότι έκανε, δεν το έκανε σαν Καποδίστριας, μα σαν εκπρόσωπος όλης της ελληνικής αντίδρασης. Ας ούρλιαζε λοιπόν, μαζί με τη διεθνή και η ντόπια αντίδραση. Κι ας υπογράφανε άτιμα χαρτιά.

Ο λαός προχωρεί.

Τίποτα δεν ήτανε ικανό να συγκρατήσει τη φλόγα για τη λευτεριά, που έκαιγε μέσα στις καρδιές του λαού μας. Έτσι, στα 1821, ύστερα από κόπους και θυσίες και χάρη στον ενθουσιασμό και τη φλόγα του Παπαφλέσσα, που χρησιμοποίησε όλα τα μέσα, ακόμα και την ψευτιά, κηρύσσοντας την εξέγερση, ξεσηκώθηκε πρώτος ο Μοριάς. Από δω, από το Μοριά, άρχισε η επανάσταση του 1821.

Στο άκουσμα της εξέγερσης όλοι οι ισχυροί της γης, ξένοι και ντόπιοι, τρόμαξαν. Οι κοτζαμπάσηδες, όμως, βλέποντας ότι δεν τους ήτανε δυνατό να συγκρατήσουν το λαό και φοβούμενοι την οργή του, αναγκάστηκαν να κόψουν τη συνεργασία τους με τους καταχτητές και για να ευνουχίσουν το λαϊκό απελευθερωτικό κίνημα, πήρανε όλοι μέρος στην επανάσταση κι έτσι αυτή πήρε χαραχτήρα πανεθνικό.

Οι τρανοί της γης τρόμαξαν και, χρησιμοποιώντας όλα τα τερτίπια, προσπάθησαν να πνίξουν την επανάσταση. Μα γελάστηκαν. Επί 7 ολόκληρα χρόνια πάλεψαν οι προπάτορες μας, παρά το γεγονός ότι η ελληνική αντίδραση, δυο φορές, το 1823 και 1825, οργάνωσε τον εμφύλιο πόλεμο για να σπάσει ακριβώς τους αγώνες αυτούς. Έτσι οι πρόγονοι μας ανάγκασαν όλους τους εχθρούς μας να γλύψουν εκεί που έφτυσαν και ν’ αναγνωρίσουν τους αγώνες μας και την ανεξαρτησία μας.

Κανείς δεν πίστευε προηγούμενα σ’ αυτό το θαύμα, που συντελέστηκε από τις ίδιες τις δυνάμεις και τα μέσα του λαού. Άλλοι περίμεναν να τους έλθει η λευτεριά από τη Ρωσία κι άλλοι από τη μεγαλοψυχία των βασιλιάδων της Ευρώπης. Μα η επανάσταση απόδειξε, ότι αυτή μόνη της χάρισε τη λευτεριά της πατρίδας μας. Τα παραμύθια του φιλελληνισμού, χάρη στον οποίο αποκτήσαμε δήθεν τη λευτεριά μας, εφευρέθηκαν μόνο και μόνο για να γίνει πιστευτό, ότι η πατρίδα μας λευτερώθηκε, όχι από τις ίδιες της τις δυνάμεις, μα από τους ξένους. Υπήρξαν βέβαια φιλέλληνες, που αγωνίστηκαν, πολέμησαν κι έχυσαν το αίμα τους για τη λευτεριά της πατρίδας μας. Τιμή και δόξα σ’ αυτούς κι αιώνια ας είναι η ευγνωμοσύνη του έθνους. Μα αυτοί υπήρξαν μεμονωμένα άτομα μονάχα. Η θεωρία του οργανωμένου φιλελληνισμού είναι καθαρό παραμύθι.

Με την επικράτηση της επανάστασης αμέσως οι δικοί μας κοτζαμπάσηδες επιβλήθηκαν πάνω στη χώρα μας. Η αντίδραση, ντόπια και ξένη, για να ευνουχίσει το λαϊκό χαραχτήρα του κινήματος και να επιβάλει νέα σκλαβιά, χρησιμοποίησε όλα τα μέσα. Και στο τέλος το πέτυχε. Η αρχή έγινε κολλώντας στο σβέρκο της πατρίδας μας αυτόν που σας είπα πρωτύτερα: Τον Καποδίστρια. Ο Γιάννης Καποδίστριας από την ανασύσταση του ελληνικού κράτους άρχισε την καταστροφή της χώρας μας, κι ένας άλλος Γιάννης, ο Μεταξάς, έβαλε σ’ αυτήν το καπάκι.

Πώς μας επιβλήθηκαν οι βασιλιάδες.

Ο λαός νόμιζε, ότι μια που πέτυχε πια η επανάσταση, θα επακολουθούσαν τα χρόνια της ευτυχίας του, ότι όλη η ανθρωπότητα θάτανε στο πλευρό της χώρας μας και πως η χώρα μας, για μια ακόμα φορά, θα βρισκότανε σε θέση να ξαναπάρει, όπως και παλιότερα, ολόκληρη την ανθρωπότητα από το χέρι και να της δείξει καινούργιους δρόμους πολιτισμού και προόδου. Μα στη θέση αυτών η ντόπια και ξένη αντίδραση επιβλήθηκαν και φέρανε τον Καποδίστρια, τη Βαυαρική δυναστεία με τον Όθωνα.

Χρόνια και χρόνια απάτης και ρεμούλας μας κράτησαν μακριά από την ευτυχία και τον πολιτισμό και μας ρίξανε μέσα στην εξαθλίωση, την πείνα, την κακομοιριά και τη δυστυχία. Έτσι η Ελλάδα που υπήρξε κάποτε η πηγή των φώτων και του πολιτισμού, κατάντησε να βρίσκεται στο πιο χαμηλό επίπεδο οικονομικής, κοινωνικής και εκπολιτιστικής ανάπτυξης, όχι μόνο έναντι των λαών της Ευρώπης, αλλά και των Βαλκανίων.

Η προδοσία του αλβανικού έπους.

Η ουσία αυτού βρίσκεται στο γεγονός, ότι αντίδραση σκεφτόταν μόνο πώς να εκμεταλλευτεί, να βασανίσει, και να ξεζουμίσει το λαό, οργανώνοντας κινήματα κάθε τόσο και καλλιεργώντας τις φαγωμάρες, προπαγανδίζοντας και πείθοντας το λαό ότι είναι απαραίτητο να ζει φτωχός και κακομοιριασμένος.

Χαρακτηριστικό είναι ότι πιάνοντας μια λέξη του Κολοκοτρώνη, που ονόμασε κάποτε τη χώρα μας Ψωροκώσταινα, κατάφερε να πείσει το λαό ότι το ελληνικό κράτος δε μπορεί να ορθοποδήσει μόνο του κι ότι θα έπρεπε να μας κυβερνήσουν οι ξένοι, ονομάζοντας γι αυτό και τα πολιτικά κόμματα ρωσικά, αγγλικά και γαλλικά. Σ’ αυτό το σημείο μας φέρανε οι κορυφές που διοικούσαν τον τόπο μας. Κάποτε φτάσαμε και στη δημοκρατία. Μα αυτό έμοιαζε με την παροιμία που έλεγε ο λαός: Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς.

Μυρίστηκαν οι έξυπνοι ψητό από τη μοναρχία και βρίσκοντας ότι «έφταιγε» η δημοκρατία για τη δυστυχία του λαού, ξαναφέρανε το βασιλιά. Και τότε άρχισαν πιο ξετσίπωτα ακόμα να ξεζουμίζουν και να καταπιέζουν το λαό. Και για να μπορούν να πνίγουν τις κραυγές του, βάλανε στο κεφάλι μας το Μεταξά, που ήτανε πάντα πράχτορας του ΙΙ γραφείου του γερμανικού επιτελείου, από τον καιρό που σπούδαζε στη στρατιωτική σχολή της Γερμανίας.

Έτσι, ύστερα από 120 χρόνια, ξαναπέσαμε πάλι στη σκλαβιά, γιατί έτσι κακά μας κυβερνήσανε στο διάστημα αυτό.
Σ’ αυτή την κατάσταση βρεθήκαμε, όταν ξέσπασε η πολεμική λαίλαπα και η σύγκρουση μεταξύ των κολοσσών. Μα κανένας απ’ αυτούς δε σκέφτηκε ελληνικά και να δει πώς θα ξέφευγε η χώρα μας τη λαίλαπα αυτή. Με την επίγνωση ότι η χώρα μας θα τραβούσε στην καταστροφή μπήκανε στον πόλεμο.

Έχουμε ντοκουμέντα στα χέρια μας, πού μας αποδείχνουν, ότι οι άνθρωποι αυτοί είχανε σκοπό να ρίξουνε μόνο τρεις τουφεκιές στο Αλβανικό μέτωπο κι ύστερα να μας παραδώσουν στους φασίστες. Υπάρχουν ντοκουμέντα που μας πείθουν ότι το Νοέμβρη προς το Δεκέμβρη του 1940 μπορούσαμε να πετάξουμε τους Ιταλούς στη θάλασσα. Μα αυτοί συγκρατούσαν το στρατό μέχρι που να λύσει το στρατιωτικό της πρόβλημα, η Γερμανία στην Ευρώπη κι ύστερα να δικαιολογηθούν ότι δε μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα με δυο κολοσσούς. Δεν πίστευαν στις δόξες του στρατού μας, στο θάρρος, στην τόλμη, στην αυταπάρνηση και τον ηρωισμό του, που πολεμούσε με φλόγα ενάντια στο φασισμό, νηστικός και ξυπόλυτος πάνω στα βουνό της Αλβανίας με τη βοήθεια όλου του ελληνικού λάου. Αυτοί δεν πίστευαν σ’ αυτά και περιμένανε πως θα καμφθεί. Γι’ αυτό το έπος της Αλβανίας είναι ολοκληρωτικά έργο του λαού. Είναι έργο του λαού που το πραγματοποίησε με το μένος που είχε ενάντια στο φασισμό και το ζυγό του Μεταξά, με θυσίες και ηρωισμούς.

Έτσι, μας ξαναδέσανε στη σκλαβιά.
Μα ο λαός μας δεν ήτανε σε θέση να συνεχίσει το έργο του αυτό. Όσο φλογερά κι αν ήτανε τα στήθη του, η φλόγα αυτή δεν θα άντεχε στα σιδερόφρακτα μεγαθήρια των φασιστών, μια που είχε μέσα του και την προδοσία των ηγετών του. Έτσι αναγκάστηκε να υποκύψει, μα όχι σαν ηττημένος. Γιατί αυτή η συνθηκολόγηση που έκαναν, υπογράφηκε πριν ακόμα πολεμήσει ο στρατός μας. Αυτή δεν ήτανε ήττα του λαού μας, μα ήττα και χρεοκοπία των καθεστώτων που μεσολάβησαν από το 1821-1941. Γι αυτό κι ο λαός μας τιμωρεί σήμερα την ήττα αυτή και θα την τιμωρήσει αργότερα πιο σκληρά ακόμα.

Έτσι ήλθαν οι Γερμανοί στον τόπο μας και μας σκλαβώσανε. Μα για μας, για το λαό μας, καμιά κηλίδα δε θα μπορούσε να προσαφθεί, ότι εγκαταλείψαμε τα εδάφη μας. Αυτή θα κολλούσε, όταν δεν ξεσηκωνόμαστε. Τι μπορούσαμε να περιμένουμε απ’ αυτούς που φορούσαν τα κλακ και τα μπακαλιαράκια; Τι μπορούσαν να μας πούνε αυτοί; Το μόνο που βρίσκανε να μας λένε ήτανε:
Ησυχία, παιδιά, και τάξη. Κάναμε κυβέρνηση, ησυχάστε. Αυτό όμως θέλανε κι οι Γερμανοί. Μα τα λόγια αυτά τα εκστομίζανε οι άνθρωποι εκείνοι που δεν έχουν το δικαίωμα να ονομάζονται Έλληνες.
Κι όμως, δε θα συμβιβάζονταν με τη λογική και τη ράτσα μας, αν δε βγαίναν πάλι τα στοιχεία αυτά που θα κρατούσανε ψηλά την τιμή του έθνους μας, μέσα από το λαό μας.

Στο δρόμο του αντάρτικου.

Μια μαυρίλα πλάκωνε τον ελληνικό ορίζοντα. Κανείς δεν ήξερε τι θα έφερνε η αύριο και πώς θα ξεφεύγαμε από τη σιδερένια τανάλια που μας έσφιγγε. Κείνοι που ένιωθαν βρίσκονταν στις φυλακές και τα ξερονήσια. Κι εδώ πρέπει να στιγματιστεί μια άλλη ατιμία των ανθρώπων της 4ης Αυγούστου, που φεύγοντας, τους παράδωσε στα χέρια των καταχτητών.

Μια άλλη μερίδα πού ένιωθε, ασχολούνταν με τις μαύρες και άσπρες αγορές. Έτσι, όλο το βάρος έπεσε πάνω σε μια χούφτα ανθρώπων, απ’ αυτούς που τρώγανε καρπαζιές μέσα στα αστυνομικά μπουντρούμια και τις ασφάλειες, μα που φλέγονταν από ηρωισμό και ανδρεία και μέσα τους υπήρχε μια ζεστή ελληνική καρδιά κι έτρεχε στις φλέβες τους πραγματικό ελληνικό αίμα. Αυτοί άναψαν το δαυλό κι έδωσαν το σύνθημα για τον ξεσηκωμό του Έθνους. Αυτοί που δώσανε το κουράγιο στους Έλληνες. Αυτοί που δημιούργησαν τη νέα Φιλική Εταιρία: το ΕAM.

Βέβαια, ποιος θάτανε κείνος που μπορούσε να πιστέψει τότε. Ότι αυτή η φούχτα των ανθρώπων θα έφερνε στη χώρα μας τη μεγαλόπρεπη αυτή νίκη. Μα η υφή, η ψυχοσύνθεση, το σκαρί των ανθρώπων αυτών ήτανε τέτοιο. Παρά τις φυλακές, τους κατατρεγμούς, τις δολοφονίες, τα βασανιστήρια, τις ομαδικές εκτελέσεις και την τρομοκρατία, οι άνθρωποι αυτοί οδηγούσαν ηρωικά και θαρραλέα τις μάζες στον δρόμο της λευτεριάς.

Ξέρετε όλοι πως άρχισε το κίνημα αυτό και δε σταματώ στις λεπτομέρειες του. Όταν έχουμε τη μέρα της εθνικής ανεξαρτησίας μας, πού γιορτάζουμε στις 25 Μάρτη, χαιρόμαστε, τραγουδάμε και κλαίμε από τη συγκίνηση. Μα από δω και πέρα θα έχουμε δυο εθνικές γιορτές: την 25η Μάρτη και την 27η Σεπτέμβρη επέτειο της δημιουργίας του ΕΑΜ, που αποτέλεσε τη βάση της σημερινής μας απελευθέρωσης.

Αυτό πρέπει να το νιώσουμε.

Στα προηγούμενα χρόνια πολλοί περνούσανε από την πλατεία του Διάκου, μα κανείς δεν ένιωθε τον παλμό που περιείχε το τραγούδι, που μας δίδασκε στο σχολείο ο παλιός καθηγητής μας Λάσκαρης: Σας ευλογεί του Διάκου μας το τιμημένο χέρι…
Κανείς δεν ένιωθε, ότι έπρεπε να φύγει μακριά από τα μικροσυμφέροντα του και να παλέψει για τη λευτεριά. Μα η χούφτα αυτή των ανθρώπων, που σας μίλησα πιο πάνω, ρίχτηκε ολόψυχα στον αγώνα.

Η αντίδραση στο άκουσμα της χρησιμοποίησε όλα τα μέσα κι έθεσε σε ενέργεια όλες τις ατιμίες για να τη σαμποτάρει. Μα όλα αυτά στάθηκαν ανίκανα να σπάσουν τον αγώνα της. Αντίθετα, αυτή ρίζωνε κάθε μέρα και πιο πολύ κι ανέπτυσσε τη δράση της. Κι επειδή δεν είχε σκοπό να καταπιαστεί με χαρτοπόλεμο έβγαλε στο βουνό το αντάρτικο.

Θυμάμαι όταν το χειμώνα του 1941 ήλθα εδώ σαν «μαυραγορίτης» για να βάλω μπροστά τη δουλειά. Σας γνώριζα όλους, μα κανείς από σας δεν ήξερε τι επεδίωκα εγώ. Τότε μαζί με το Γ. Φράγκο και Γ. Γιαταγάνα βγάλαμε το πρώτο διάγγελμα του ΕΑΜ. Πολλοί νομίζανε τότες, ότι αυτό ήτανε μόνο ντόρος και τίποτα άλλο.

Όταν λέγαμε ότι σε λίγο θα σφυρίζει το μάλιγχερ και θα κροταλίζει ξερά το πολυβόλο στις βουνοκορφές και τα φαράγγια μας κι οι Γερμανοί και Ιταλοί θα φεύγουν ντροπιασμένοι, ίσως πολλοί να λέγανε πως αυτά δεν ήτανε παρά ηχηρές φράσεις.

Μα ύστερα από 2 1/2 μήνες άρχισε πραγματικά να λαλεί το ντουφέκι. Και τι δεν είπανε τότε! Όπως και στα 1821 όλη η αντίδραση συνωμότησε εναντίον μας και στην αρχή δεν έλεγε τίποτα για το αντάρτικο, κάνοντας το ίδιο πού κάνει και η στρουθοκάμηλος, όταν κρύβει το κεφάλι της, ενώ όλο της το σώμα φαίνεται. Έτσι κι αυτοί, νομίζανε, ότι αν δε λέγανε τίποτα για το αντάρτικο και το αγνοούσαν, δε θα ξαναβροντούσε το καριοφίλι. Μα μπορούσε να σταματήσει αυτό; Κάθε μέρα κοκκίνιζαν τα βουνά και τα φαράγγια από το αίμα.

Κι όταν είδαν ότι το αντάρτικο μεγάλωνε, παρά τη σιωπή τους, τότε κι αυτοί άλλαξαν τρόπο για να μας πολεμήσουν. Μας ονόμασαν πλιατσικολόγους, κατσικοκλέφτες, ληστοσυμμορίτες κλπ. Ακόμα βρέθηκαν άνθρωποι να μας αποκηρύξουν με την υπογραφή τους γιατί σκοτώσαμε τον προδότη και εκβιαστή Μαραθέα. Αυτοί οι κύριοι ήτανε κυριολεκτικά ηλίθιοι.

Δεν ξέρανε ούτε το ατομικό τους συμφέρον. Νόμισαν, πως αν μας αποκήρυσσαν θα σταματούσε κι ο αγώνας μας κι ότι δεν θα είμαστε κάποτε ικανοί να τους σφίξουμε το λαιμό και να τους πνίξουμε.

Ας είναι. Τέτοιοι ηλίθιοι ήτανε και τέτοιες ηλιθιότητες λέγανε. Ας κάνουν τώρα τα ψηλά τους καπέλα κλωσοφωλιές.

Η ύπαιθρος αναπνέει.

Μα ήτανε δυνατό να πιάσει αυτό; Οι χωριάτες είχανε δει για πρώτη φορά το θαύμα ν’ αφήνουν τα πράματα τους έξω χωρίς να τους τα πειράζει κανείς. Η ζωοκλοπή είχε καταργηθεί στην ύπαιθρο και η ασφάλεια της ζωής και της περιουσίας ποτέ δεν ήτανε σ’ αυτό το σημείο. Ήτανε θαύμα αυτό; Όχι. Αλλά για πρώτη φορά το χωριό γνώρισε την εξουσία, η οποία βγήκε για να χτυπήσει την εσχάτη προδοσία, το έγκλημα, τη ζωοκλοπή κλπ. και να εμπεδώσει την ασφάλεια.

Κι όταν χτυπήσαμε τα εγκλήματα αυτά και πατάξαμε την προδοσία, αυτοί σαν δεσποινίδες της αριστοκρατίας, που δε βλέπουν γύρω τους τη δυστυχία και την κακομοιριά πού βασιλεύει, αλλά συγκινούνται από ένα άρρωστο γατάκι, έμπηξαν τις φωνές και μας κατηγόρησαν ότι σκοτώνουμε. Επί Μεταξά βιάστηκαν γυναίκες, υπέστησαν μαρτύρια χιλιάδες άνθρωποι, σκοτώθηκαν και γκρεμίστηκαν από τα μπαλκόνια της Ασφάλειας γέροι, έγιναν τόσα εγκλήματα, μα κανείς απ’ αυτούς δεν είπε τίποτα. Μα τώρα φωνάζουνε ότι ο Άρης σφάζει.

Ναι, σφάξαμε κι είμαστε έτοιμοι να ξανασφάξουμε, αν χρειαστεί. Ποιους όμως σφάξαμε; Εμείς είμαστε πιο πονόψυχοι απ’ αυτούς. Απόδειξη είναι ότι εμείς είμαστε κείνοι που τρώγαμε χρόνια τώρα τις καρπαζιές και καταδιωκόμασταν. Σφάξαμε κείνους που πρόδιδαν στους καταχτητές τους Έλληνες, κείνους που κλέβανε το λαό και διαπράττανε εγκλήματα. Κι είναι κυριολεκτικά ηλίθιοι κείνοι πού τους πήρε ο πόνος γι’ αυτούς, που τόσο δικαιολογημένα χτυπήσαμε, για να παίρνουν το μέρος τους ή είναι ολοκληρωτικά συνένοχοι τους. Μα ούτε και το κόλπο αυτό έπιασε.

Το αντάρτικο σώζει το λαό.

Τότε όμως αυτοί, σαν καλοί ζαχαροπλάστες που ήτανε, κατασκευάσανε ένα νέο χρυσό χάπι:
-Ναι, φωνάζανε. δεν υπάρχει αντίρρηση, ότι οι αντάρτες διεξάγουν εθνικό αγώνα. Μα το ζήτημα αυτό θα λυθεί από τους ισχυρούς. Τι μας χρειάζονται, λοιπόν, οι αγώνες κι οι σκοτωμοί, αφού τα ζητήματα μας θα τα λύσουνε άλλοι;
Λυτό το σύνθημα έπιανε. Είχανε όμως δίκιο; Ασφαλώς όχι!

Γιατί δεν είχανε δίκιο;

Στα 1941-42 το ΕΑΜ δεν ήτανε ακόμα ισχυρό. Γι’ αυτό δεν είχε αρχίσει ο αγώνας να παίρνει μαζικό χαραχτήρα. Ούτε κι αντάρτικη δράση υπήρχε. Κι όμως. Στα 1941-42 πέθαναν από την πείνα και τις αρρώστιες, που επακολούθησαν απ’ αυτήν, 300.000 άνθρωποι μόνο στην Αθήνα, τον Πειραιά και τα περίχωρα τους. Και θα πέθαιναν αργότερα ακόμα περισσότεροι, αν το ΕΑΜ δεν κινητοποιούσε με συγκεντρώσεις, διαδηλώσεις, συλλαλητήρια και απεργίες το λαό και δεν τον εμψύχωνε: 1. Να επιβληθεί το σταμάτημα της αρπαγής της παραγωγής μας από μέρους των κατακτητών. 2. Να επιβληθεί σ’ αυτούς ν’ αφήσουν το Διεθνή Ερυθρό Σταυρό να αναλάβει την τροφοδοσία του λαού μας. 3. Να προσέξουν την κατάσταση της Ελλάδας στο εξωτερικό.

Αν το αντάρτικο δε σταματούσε τις φάλαγγες των Γερμανών που κλέβανε την παραγωγή της χώρας μας και δεν καταργούσε τη συγκέντρωση της παραγωγής που τη βάζανε στο χέρι οι καταχτητές, αν δε γίνονταν όλα αυτά, τότε τα θύματα από την πείνα και τις αρρώστιες θα ήταν πολύ περισσότερα. Όλες οι χιλιάδες των θυμάτων, που πέσανε για τη ζωή και τη λευτεριά του λαού μας, ποτέ δε φθάνουν τα θύματα της πείνας και των ασθενειών. Πότε ακούστηκε στην ιστορία της ανθρωπότητας να πραγματοποιείται η απελευθέρωση μέσω της μπαγαποντιάς; Ποτέ. Η λευτεριά δεν κερδίζεται με ξόρκια, αλλά με αγώνες και θύματα!

Μα κι αν το θέλαμε, δεν είχαμε αυτό το δικαίωμα. Το δικαίωμα δηλαδή να κηλιδώσουμε την ιστορία της πατρίδας μας. Αυτό θα ήτανε ασέβεια στη μνήμη των ηρωικών μας προγόνων. Μα ούτε είχαμε το δικαίωμα να κολλήσουμε μια ατιμωτική σφραγίδα, μια σφραγίδα αίσχους, στο κούτελο των επερχομένων γενεών, των παιδιών μας και των εγγονιών μας, ότι κατάγονται από γενιά ευνούχων, που δέχονται να πεθαίνουν στα πεζοδρόμια από τον ατιμωτικότερο των θανάτων, από την πείνα, παρά να πεθαίνουν με το όπλο στο χέρι, παλεύοντας για τη λευτεριά.

Τι θα έπρεπε να προτιμούσαμε; Το πρώτο ή το δεύτερο; Όχι! Χίλιες φορές όχι!
Καλύτερα να γινότανε το παν ένα μπουρλότο, παρά να υποταχθούμε στους καταχτητές.
Αυτό ο λαός μας το κατάλαβε, τους μούντζωσε κι έδωσε αυτά τα γενναία παλικάρια, πούναι τώρα στεφανωμένα με δόξες, με δάφνες και με νίκες.

Η αντίδραση συνωμοτεί.

Τότε κι αυτοί αναγκάστηκαν ν’ αλλάξουν βιολί κι αποφάσισαν να βγάλουν στο βουνό δικές τους ανταρτοομάδες.
Μα γιατί αυτό; Το ΕAM είχε δηλώσει ότι δεν είχε μονοπώλιο τον αντάρτικο αγώνα. Γι’ αυτό και τους κάλεσε να σχηματιστούν κοινές ανταρτοομάδες. Αν είχανε την πρόθεση να παλέψουν ενάντια στους καταχτητές, θα το κάνανε. Τότε όμως, ισχυρίζονται, ότι η χωρογραφία της Ελλάδας και η πυκνότητα της κατοχής δεν επέτρεπε την ύπαρξη ανταρτοομάδων.
Όταν όμως είδανε εμάς, όταν λευτερώσαμε την ύπαιθρο, τότε κι αυτοί αποφάσισαν να δημιουργήσουν αντάρτικο.
Τι θα περίμενε κανείς άπ’ αυτούς αρχή αρχή; Ποια κραυγή, έστω και τυπικά, να βγει από το στόμα τους; Φυσικά, «Κάτω οι καταχτητές» !
Μα την θέση τους τη γνωστοποίησαν από την αρχή. Η πρώτη κραυγή τους ήτανε:

«Κάτω το ΕΑΜ!»

Μα εμείς και πάλι τους καλέσαμε για να ενωθούμε. Αυτοί όμως αρνήθηκαν, γιατί δεν θέλανε να υποβληθούν σε κόπους και μόχθους για να πολεμήσουν τον καταχτητή. Γιατί αυτοί δεν ήτανε εντολοδόχοι του ελληνικού λαού, μα της αντίδρασης από το φόβο της λαοκρατίας που ζητούσαν να πολεμήσουν.
Στο τέλος μας κήρυξαν κι ανοιχτά τον πόλεμο, ένοπλα, συνεργαζόμενοι με τους καταχτητές.
Θα είμαστε ασυνεπείς στον αγώνα μας και προδότες του λαού μας, αν σιχαινόμαστε τα αίματα. Γι’ αυτό, σαν εντολοδόχοι του λαού, συντρίψαμε τους συνεργάτες αυτούς των καταχτητών, τους πολέμιους του εθνικού μας αγώνα.

Ο ΕΛΑΣ στο πλευρό των συμμάχων.

Ύστερα απ’ αυτό χρησιμοποίησαν το κόλπο: Μας κατηγόρησαν, ότι δε βοηθάμε το συμμαχικό αγώνα, αλλά θα υπακούσουμε μόνο στους Ρώσους. Κι απειλούσαν ότι όταν θάρθουν οι σύμμαχοι εδώ, θα μας κανονίσουν. Αυτοί, που συνεργάζονταν με τους Γερμανούς, απειλούσανε ότι θα μας χτυπήσουν οι σύμμαχοι!

Αυτοί που στα 1941 πρόδωσαν το συμμαχικό αγώνα. Αυτοί που μαγάρισαν τις Θερμοπύλες και τους Τριακόσιους μας κι άφησαν τους συμμάχους Άγγλους να μάχονται μόνοι τους εκεί, ενώ αυτοί είχαν παραδώσει την Ελλάδα με τη συνθηκολόγηση του Τσολάκογλου, μας κατηγορούσαν ότι δεν ενισχύουμε τον συμμαχικό αγώνα κι έβαζαν στο μυαλό των συμμάχων την άτιμη σκέψη, ότι δήθεν θα μας χτυπούσαν ερχόμενοι εδώ.

Ο Γοργοπόταμος.

Μα σε λίγο τους ήλθε το πρώτο χαστούκι! Η πρώτη ομάδα των Άγγλων αλεξιπτωτιστών έπεφτε, όχι σ’ αυτούς, μα στον Άρη, πάνω στη Γκιώνα. Και μαζί μ’ αυτούς τραβήξαμε κι ανατινάξαμε το Γοργοπόταμο. Ο αρχηγός των συμμαχικών στρατευμάτων της Μ. Ανατολής, στρατηγός Ουίλσον, δήλωνε ανοιχτά, ότι οι επιτυχίες των συμμάχων στην Αφρική οφείλονται κατά 80% στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, γιατί αυτή εμπόδισε την αποστολή γερμανικών ενισχύσεων και εφοδιασμού. Μα να κι ένα τελευταίο: Στην Πελοπόννησο προτείναμε στους τσολιάδες να καταθέσουν τα όπλα κι εμείς θα τους αφήσουμε ελεύθερους. Μα οι Άγγλοι το απέρριψαν αυτό και συνέλαβαν όλους τους τσολιάδες, τους έκλεισαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και τους παραπέμπουν να δικαστούν από τα στρατοδικεία.

Στο κάτω-κάτω, να τώρα οι Άγγλοι μπροστά σας. Διαβαίνουν τους δρόμους της Λαμίας και πάνε να χτυπήσουν τους Γερμανούς μαζί με μας. Μαζί τους θα πολεμήσουμε εμείς κι όχι αυτοί, μέχρι την ολοκληρωτική συντριβή του φασισμού. Μα τα κατακάθια αυτά βρήκανε νέο τροπάρι: Μας κατηγορούν ότι είμαστε όλοι κομμουνιστές και ισχυρίζονται, ότι το ΕΑΜ. και ο ΕΛΑΣ είναι σκεπασμένες κομμουνιστικές οργανώσεις. Μα αυτή η κατηγορία μπορεί ν’ αποτελέσει ντροπή ή έπαινο;

Αγωνιζόμαστε για την Δημοκρατία.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα δε βαδίζει τώρα για τον κομμουνισμό. Το ΚΚΕ έχει βέβαια στο πρόγραμμα του σαν τελική του επιδίωξη τον κομμουνισμό. Μα όχι για τώρα. Τον κομμουνισμό θα τον επιβάλλετε σεις, ο λαός κι όχι το ΚΚΕ. Κι είμαι βέβαιος ότι πολλοί από τους μορφωμένους μας, που δεν τον θέλουν σήμερα, θα ψηφίσουν τότε για να επικρατήσει ο κομμουνισμός.
Σήμερα, όμως, το ΚΚΕ. δεν επιδιώκει παρά μόνο μια δημοκρατική λύση του ελληνικού προβλήματος.

Μα ας πούμε, ότι το ΚΚΕ. θα εφαρμόσει τον κομμουνισμό. Λένε ότι ο κομμουνισμός χαλνά τις εκκλησιές και γδέρνει τους παπάδες. Τόσο χαζοί είναι λοιπόν οι κομμουνιστές να χαλάσουν τις εκκλησιές, που δεν τους εμποδίζουν σε τίποτα;
Οι εκκλησιές μας φταίνε ή τα καράβια του Εμπειρίκου; Γιατί λοιπόν να κάψουμε τις εκκλησιές;

Ποιος χτυπά τη θρησκεία;

Θα γδάρουμε τους παπάδες; Μα γιατί; Εμείς βλέπουμε, ότι χιλιάδες παπάδες βρίσκονται τώρα στην πρωτοπορία του κινήματος μας και η συμβολή του κλήρου, που στάθηκε στο πλευρό μας, υπήρξε ανεκτίμητη. Μήπως συμβαίνει το αντίθετο; Γιατί αυτοί που εμφανίζονται σαν προστάτες της εκκλησίας, γκρεμίσανε μαζί με τους Γερμανούς και γδέρνουνε παπάδες.

Ο κομμουνισμός, λένε, θα καταργήσει την θρησκεία. Μα η θρησκεία είναι ζήτημα συνείδησης. Πώς θα καταργηθεί λοιπόν; Η κατάργηση της θρησκευτικής συνείδησης είναι πράμα αδύνατο, έστω κι αν ακόμα οι κομμουνιστές θέλανε να την καταργήσουν. Η θρησκευτική συνείδηση δεν καταργείται με απλές διαταγές. Αν συνέβαινε ένα τέτοιο πράμα, αυτό θα έμοιαζε με την διαταγή πού έβγαλε κάποτε ένας αστυνόμος στην Ανάφη, με την οποία απαγόρευε την πάλη των τάξεων! Το τι θα γίνει στο πολύ μακρινό μέλλον, το πώς θα σκέπτονται οι άνθρωποι τότε, είναι άλλο πρόβλημα. Και κανένας πολιτικός δε μπορεί να βγάλει νόμο για το τι θα πρέπει να γίνει ύστερα από 200 η 500 χρόνια. Ούτε λοιπόν κι εμείς θα βγάλουμε τέτοιο νόμο. Μας ενδιαφέρει το πώς θα προκόψει ο λαός μας σήμερα κι όχι το τι φιλοσοφικές πεποιθήσεις θα έχει ύστερα από 500 χρόνια.

Συνεπώς καταλαβαίνετε τώρα, ότι αυτοί που διαδίδουν αυτές τις συκοφαντίες επιδιώκουν άλλους σκοπούς, προσπαθώντας με το μέσο αυτό της συκοφαντίας να εξαπατήσουν το λαό και να διαιωνίσουν την κυριαρχία τους πάνω του. Αν μάλιστα εξετάσουμε βαθύτερα το πράμα αυτό, θα δούμε ότι αυτοί είναι άθρησκοι, γιατί σε αυτούς δεν υπάρχει ούτε ίχνος θρησκευτικής συνείδησης κι ο μόνος που λατρεύουν είναι ο Θεός Μαμμωνάς, ο Θεός του χρήματος…

Θα συσπειρώσουμε την οικογένεια.

Κατηγορούν τους κομμουνιστές, ότι αυτοί θα διαλύσουν επίσης την οικογένεια. Λες κι εμείς κατεβήκαμε από τον ουρανό και δε γεννηθήκαμε από σπίτια ή φυτρώσαμε μόνοι μας σαν τα μανιτάρια. Η οικογένεια δημιουργήθηκε από ορισμένες οικονομικές συνθήκες. Σε μια ορισμένη ανάπτυξη της κοινωνίας δημιουργήθηκε η ανάγκη της οικογένειας, γιατί έτσι θα αντιμετωπίζονταν καλύτερα οι ανάγκες της ζωής.
Χρειάζονταν να δουλεύουν όλοι: ο πατέρας και τα παιδιά στα χτήματα, οι γυναίκες στον αργαλειό και το σπίτι, γιατί μόνο με τον τρόπο αυτό θ’ αντιμετωπίζονταν οι βιοτικές ανάγκες τους.

Αυτού του είδους οι οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν τότε, πλησίαζαν όπως βλέπετε, πιο στενά τα μέλη της οικογένειας μεταξύ τους. Σήμερα όμως τι γίνεται; Οι σημερινές οικονομικές συνθήκες αναγκάζουν όχι πια το στενό πλησίασμα της οικογένειας, αλλά αντίθετα την απομάκρυνση της.

Να ένα παράδειγμα: Ένας άντρας παντρεύεται, μα την επομένη του γάμου του φεύγει στην Αμερική για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις ανάγκες της ζωής του και της γυναίκας του. Ποιος διαλύει στην περίπτωση αυτήν την οικογένεια; Οι κομμουνιστές ή οι οικονομικές συνθήκες πού δημιούργησε η κεφαλαιοκρατία;

Κι εδώ, λοιπόν, βλέπουμε φανερά, ότι αυτοί που μας κατηγορούν πως θέλουμε να διαλύσουμε την οικογένεια, δεν είναι άλλοι, παρά αυτοί οι ίδιοι πού τη διαλύουν στην πραγματικότητα, ενώ εμείς επιδιώκουμε το στερέωμα της. Θα δώσουμε στο λαό τα οικονομικά μέσα για να μπορεί να μη σκορπάει την οικογένεια του στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.

Μας κατηγορούν ότι θέμε να καταργήσουμε τα σύνορα και να διαλύσουμε το κράτος. Μα το κράτος εμείς το φτιάχνουμε σήμερα, γιατί δεν υπήρξε, μια που αυτοί οι ίδιοι το είχανε διαλύσει. Ποιος είναι λοιπόν πατριώτης; Αυτοί ή εμείς; Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και τρέχει να βρει κέρδη σ’ όποια χώρα υπάρχουνε τέτοια. Γι’ αυτό δε νοιάζεται κι ούτε συγκινείται με την ύπαρξη των συνόρων και του κράτους.
Ενώ εμείς, το μόνο πού διαθέτουμε, είναι οι καλύβες μας και τα πεζούλια μας. Αυτά αντίθετα από το κεφάλαιο που τρέχει, οπού βρει κέρδη, δε μπορούν να κινηθούν και παραμένουν μέσα στη χώρα που κατοικούμε.

Ποιος, λοιπόν, μπορεί να ενδιαφερθεί καλύτερα για την πατρίδα του; Αυτοί που ξεπορτίζουν τα κεφάλαια τους από τη χώρα μας ή εμείς που παραμένουμε με τα πεζούλια μας εδώ; Όταν έξαφνα στα 1929-31 το κράτος ζήτησε, λόγω της οικονομικής κρίσης πού μάστιζε τότε τη χώρα μας να κατεβάσουν οι ξένοι ομολογιούχοι το ποσοστό που πληρώναμε σε τοκοχρεολύσια, οι Άγγλοι δέχτηκαν να το μειώσουν σε 35%, αλλά οι Έλληνες ομολογιούχοι αρνήθηκαν. Να λοιπόν, ποιος είναι ο πατριωτισμός τους! Αυτός φτάνει μέχρι το σημείο που δεν θίγονται τα οικονομικά τους συμφέροντα. Αυτοί λοιπόν οι ίδιοι που μας κατηγορούν ότι επιδιώκουμε την κατάργηση των συνόρων και την διάλυση του κράτους, αυτοί τα ξεπουλάνε αυτά στην πρώτη ευκαιρία.

Όταν οι άτιμοι μιλάνε για τιμή.

Μας κατηγορούν επίσης, ότι εμείς επιβουλευόμαστε την τιμή. Βλέπετε, όλοι αυτοί οι «ηθικοί», που όταν περπατάνε μπερδεύουνται τα κεφάλια τους στα σύρματα, μιλάνε για τιμή! Αυτοί που πούλησαν τις γυναίκες και τις αδελφές στον κατακτητή, για να κάνουν τα νταραβέρια μαζί του και μας σκλάβωσαν διπλά, αυτοί πάνε τώρα να μας πείσουν ότι είναι οι κέρβεροι της τιμής και της ηθικής. Με αυτά τα μέσα προσπαθούν να εξαπατήσουν το λαό για να συνεχίσουν το ξεζούμισμα και την εκμετάλλευση του. Και πολλές φορές το καταφέρνουν αυτό και μας πείθουν μάλιστα ότι έτσι είναι όπως τα λένε.

Πάρτε ένα παράδειγμα, απ’ αυτό που γίνεται στα χωριά: Ο χωριάτης καπνίζει τον καπνό που παράγει ο ίδιος. Μα τον πείσανε ότι αυτός είναι λαθραίος. Κι ο ίδιος ο χωρικός σου λέει ότι καπνίζει λαθραίο καπνό. Λες και δεν τον έσπειρε αυτός στον τόπο μας, αλλά τον έφερε από την Αμερική. Όπως βλέπετε λοιπόν κι ο ίδιος ο χωριάτης το πίστεψε, πως ο καπνός του είναι «λαθραίος». Η αντίδραση δεν σταματά σε τίποτα μπροστά προκειμένου να εξαπατήσει το λαό, χρησιμοποιώντας γι αυτό όλα τα μέσα, όλη τη συκοφαντία και το ψέμα. Μα αυτές οι συκοφαντίες στην ύπαιθρο, όπου μας είδανε και μας νιώσανε, έγιναν συντρίμμια. Στις πόλεις θα γίνει κι αυτού το ίδιο.

Σε λίγες μέρες θα δείτε κι εσείς μόνοι σας την πραγματικότητα. Γιατί ο δικός μας σκοπός είναι ένας: Πώς θα ζήσει καλύτερα ο λαός μας!
Όταν είταν εδώ ο κατακτητής, αυτοί θέλανε τότε την τάξη. Εμείς θέλαμε την αταξία για να κάνουμε ανυπόφορη τη ζωή του κατακτητή. Τώρα αυτοί θέλουνε την αταξία. Μα εμείς θέλουμε την τάξη. Αυτοί είναι οι οργανωτές του εμφυλίου πολέμου για να εκμεταλλεύονται το λαό μας. Αυτοί είναι οι λύκοι, που προσπαθούν να κατασπαράξουν το κοπάδι, εμάς, εσάς, όλους μας, το λαό δηλαδή.

Τηρήσαμε τις υποσχέσεις μας.

Ο ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ υποσχέθηκαν στο λαό την πάλη ενάντια στον κατακτητή και την απελευθέρωση της χώρας μας. Αυτές τις υποσχέσεις τις τηρήσαμε. Εμείς δεν δημιουργήσαμε κυβερνητικό τύπο. Αυτός δημιουργήθηκε μόνος του από το λαό. Από τον Οκτώβρη του 1942 μόνος του ο λαός τράβηξε στις εκλογές της αυτοδιοίκησης του. Ο θεσμός αυτός της αυτοδιοίκησης, που για πρώτη φορά εμφανίστηκε στην Ευρυτανία, αποτέλεσε την απαρχή της δημιουργίας του από το χωριό μέχρι την Π.Ε.Ε.Α. αργότερα.

Εμείς είμαστε υπέρ της ενότητας και χάρη στις προσπάθειες τις δικές μας οφείλεται κατά 9 5% η δημιουργία της εθνικής κυβερνήσεως, κάτω από την οποία αγωνιζόμαστε σήμερα. Μέχρι τη Λάρισα η πατρίδα μας είναι τώρα ελεύθερη. Και γρήγορα θ’ απελευθερώσουμε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα. Έτσι και η δεύτερη μας υπόσχεση τείνει να πραγματοποιηθεί ολοκληρωτικά.

Η πάλη μας για τη λαοκρατία.

Μα εμείς υποσχεθήκαμε στο λαό και κάτι άλλο: Ότι δεν θ’ αφήσουμε το όπλο από το χέρι μας αν δεν πετύχουμε και τη διπλή λευτεριά: τη λαοκρατία. Για αυτό θα παλέψουμε για να εκτελέσουμε κι αυτή την υπόσχεση μας, αφιερώνοντας και θυσιάζοντας την ζωή μας ακόμα για τη λαοκρατική λύση του ελληνικού προβλήματος.

Ο ΕΛΑΣ στα χέρια πρώτα της Κ.Ε. του ΕΑΜ και της ΠΕΕΑ αργότερα αποτέλεσε το δυνατό όπλο της διατήρησης του λαού μας στη ζωή. Τον μοχλό της γρηγορότερης απελευθέρωσης μας. Τώρα, στα χέρια της εθνικής μας κυβέρνησης, που αποτελείται απ’ όλα τα κόμματα και τις οργανώσεις και που υπόσχεται στο πρόγραμμα της λαοκρατικές λύσεις, θ’ αποτελέσει την εγγύηση, ότι θα συνεχίσουμε τον πόλεμο μέχρι την ολοκληρωτική συντριβή του φασισμού κι ότι θα εξασφαλισθούν οι ως τώρα κατακτήσεις του λαού μας και θα κερδηθούν και νέες.
Φωνάζατε πολύ για την θανατική καταδίκη των προδοτών, των συνεργατών του καταχτητή και των εκμεταλλευτών της δυστυχίας τού λαού στα χρόνια της κατοχής. Όταν εμείς δεν είχαμε τη δυνατότητα να τους δικάσουμε, τους εκτελούσαμε. Αργότερα τους δικάζαμε σε στρατοδικεία. Τώρα, όσους έχουμε συλλάβει θα τους παραδώσουμε στην δικαιοσύνη. Υπάρχει η νόμιμη πια κυβέρνηση και αυτή θα αποφασίζει για όλα. Μη φωνάζετε λοιπόν. Αυτοί θα δικασθούν και θα καταδικασθούν. Μα δεν θάχει και μεγάλη σημασία.

Τεράστια σημασία θάχει αν καταδικάσετε και θανατώσετε εσείς, ο κυρίαρχος λαός, το καθεστώς που γεννάει τέτοια καθάρματα.
Μεθαύριο θα τραβήξουμε στις εκλογές. Το πρώτο ράπισμα πρέπει να δοθεί στο δημοψήφισμα, με την οριστική καταδίκη του φιλοβασιλισμού και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας.

Αλλά γιατί στρεφόμαστε με τόση μανία ενάντια στο βασιλιά;
1.Γιατί αυτός πρώτα-πρώτα δεν είναι ούτε Έλληνας. 2.Γιατί μας τον φέρανε με το ψεύτικο δημοψήφισμα του 1935. 3.Γιατί είναι επίορκος. Καταπάτησε το Σύνταγμα του 1911 κι έβαλε δικτάτορα τον πεμπτοφαλαγγίτη Γιάννη Μεταξά. 4. Γιατί άφησε όλους τους ανίκανους και πεμπτοφαλαγγίτες στρατηγούς και υπουργούς να προδώσουν τον πόλεμο της Αλβανίας και να υποδουλώσουν την πατρίδα μας. 5. Τέλος, γιατί στην εθνική μας συμφορά του 1941, αντί να καθίσει εδώ και να θυσιαστεί σαν άλλος Κόδρος των Αθηνών, μας εγκατέλειψε.
Αν ήτανε καλός έπρεπε να καθίσει εδώ κι αντί να βγει στο κλαρί ο Άρης και δεν ξέρω ποιος άλλος, να βγει αυτός να οργανώσει τον αγώνα και να είναι τώρα δικαιωματικά βασιλιάς μας και αρχηγός μας. Με τη στάση του ο ίδιος παραιτήθηκε ουσιαστικά και τυπικά του δικαιώματος επί του θρόνου της Ελλάδος.

Αυτά βέβαια γι’ αυτόν προσωπικά κι ανεξάρτητα από την πεποίθηση μας πώς δεν χρειάζεται κανένας θρόνος, μα δημοκρατία για να προκόψει η Ελλάδα μας.

Σεβόμαστε τη λαϊκή θέληση.

Το δεύτερο ράπισμα πρέπει να δοθεί στις εκλογές, που θα καθορίσουν το πολίτευμα της χώρας μας. Εμάς, η μόνη μας φιλοδοξία είναι να είμαστε υπηρέτες του λαού. Γι’ αυτό θα σεβαστούμε την ετυμηγορία σας, όποια κι αν είναι αυτή.
Μα έχουμε αυτές τις απαιτήσεις: Να ψηφίσει ο λαός ανεπηρέαστα και να σεβασθούν το λαό.
Αν αυτά δεν εκτελεστούν, τότε σας υποσχόμαστε ότι πάλι θα ξαναβγούμε στο βουνό. Μα είμαι βέβαιος ότι αυτά δεν θα συμβούν. Γιατί ο λαός μας χειραφετήθηκε πια. Δοκιμάσθηκε και ξύπνησε. Θ’ ακολουθήσει τους δρόμους που του δείχνουμε και που μοναδικά τον συμφέρουν.
Με την πεποίθηση αυτή, τελειώνοντας, σας καλώ να φωνάξουμε:
Ζήτω ο κυρίαρχος λαός μας!

Σχετικά Άρθρα

Οι γυναίκες ενάντια στον φασισμό. Της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτη

09:03, 28 Οκτ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/142122
gynaikes stin antistasi

Δεν έγινε ποτέ κανένα μαζικό κίνημα στην Ιστορία, χωρίς τη συμμετοχή των γυναικών. Στην εποχή μας, ανάλογα παραδείγματα μπορούμε να δούμε με τις γυναίκες της Αιγύπτου στην πλατεία Ταχρίρ ή με τις γυναίκες της Κωνσταντινούπολης για το θάρρος που επέδειξαν. Το παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτη, Η γυναίκα της αντίστασης, τονίζει, αυτά ακριβώς που δεν πρέπει να ξεχνάμε: Αφενός τη σημασία της συμμετοχής των γυναικών στον αγώνα ενάντια στο φασισμό και το ναζισμό, κατά τη διάρκεια της Εθνικής Αντίστασης (1941-1944) και  αφετέρου τον απεχθή ρόλο των γερμανοτσολιάδων συνεργατών τους. (Επιμέλεια: Κρυσταλία Πατούλη)

Η γενιά της Αντίστασης έζησε και έδρασε με την προσδοκία μιας μελλοντικής κοινωνικής ευτυχίας. Ανάμεσα στο προσωπικό και το πολιτικό, το ατομικό και το συλλογικό συμφέρον, έδωσε προτεραιότητα στο «γενικότερο καλό»…

Η μαζικότερη και δυναμικότερη εμφάνιση των γυναικών στην Αντίσταση γίνεται ακριβώς στην πιο αιματηρή φάση της Κατοχής.

Είναι η περίοδος που οι οργανώσεις υιοθετούν ως μέσο πάλης κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις που γίνονται αποκλειστικά από γυναίκες. Σε αυτή τη φάση σχηματίζονται οι διμοιρίες ανταρτισσών και οι γυναίκες αναλαμβάνουν επικίνδυνα ή «αντρικά» καθήκοντα.

Τα γεγονότα που ακολουθούν έγιναν από Ελληνίδες που εκείνη την εποχή δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα και υφίσταντο αυστηρούς περιορισμούς ακόμα και για την πρόσβασή τους στην πλατεία του χωριού τους!

Αυτές οι γυναίκες στάθηκαν αντιμέτωπες όχι μόνο με τα στρατεύματα κατοχής αλλά και με τους Έλληνες που είχαν οπλιστεί από τους Γερμανούς ενάντια στους συμπατριώτες τους που αντιστέκονταν.

Και αυτοί οι δοσίλογοι των Γερμανών, ή «ταγματαλήτες», ή ράλληδες, ή μπουραντάδες, ή εασαδίτες, ή τριεψιλλίτες, πολλές φορές ξεπερνούσαν σε αγριότητα ακόμα και τους ίδιους τους Ναζί: δεν τους αρκούσε να σκοτώνουν αντιστασιακούς, αλλά απαγόρευαν και την ταφή τους! Σε άκρα αντίθεση, αυτές οι γυναίκες αντιστέκονται στους κατακτητές με αλληλεγγύη, σύμπνοια, και πίστη στους σκοπούς του αγωνα τους: «Καμιά δε μαρτυράει!»

Απόσπασμα από το βιβλίο Η γυναίκα της αντίστασης:

«Στην αρχή της κατοχής, πολλές γυναικείες κινητοποιήσεις δεν καθοδηγούνται από τις οργανώσεις, αλλά αποτελούν ένα αυθόρμητο ξέσπασμα.

Οι γυναίκες δρουν συλλογικά κινημένες από το δίκιο τους για θέματα που αφορούν την επιβίωση, την υγεία και την καθαριότητα.

Ελάχιστες πληροφορίες όμως μπορούμε να έχουμε για τέτοιου είδους ενέργειες. Οι γυναίκες δε γράφουν, δεν εκδίδουν εφημερίδες και το κυριότερο -και οι ίδιες και το υπόλοιπο κοινωνικό σώμα- δε θεωρούν σημαντικές αυτές τις πράξεις.

Η «θέση» των γυναικών βρίσκεται στον ιδιωτικό χώρο και η παρουσία τους στο δημόσιο χώρο βιώνεται ως «στιγμιαία» και «συμπτωματική». Αφορά μόνο το συγκεκριμένο γεγονός. Μετά από αυτό αποχωρούν από τη σκηνή και ξαναγυρίζουν στα «έργα» τους.

Πάντως οι περισσότερες γυναικείες κινητοποιήσεις -μαζικές ή με επιτροπές- μέχρι την ‘Ανοιξη του 1943, φαίνεται ότι έγιναν στην Αθήνα. Οι προφανείς αιτίες είναι η ένταση και η οξύτητα των προβλημάτων, αλλά και ο βαθμός ανάπτυξης του κινήματος.

Και αν οι κινητοποιήσεις των γυναικών της Αθήνας μπορούν να θεωρηθούν «φυσικές», εκείνο που πραγματικά προκαλεί έκπληξη είναι οι κινητοποιήσεις των γυναικών στις αγροτικές περιοχές και ιδίως οι μαζικές διαδηλώσεις και η κάθοδος των γυναικών από τα χωριά στις πόλεις -πρωτεύουσες των νομών.

Χρονικά οριοθετούνται από το Φθινόπωρο του 1943 και μετά και απηχούν τις συνθήκες κατάκτησης όπως αυτές διαμορφώθηκαν μετά τη συνθηκολόγηση των Ιταλών, τη δημιουργία ομάδων ελλήνων οπλισμένων από τους γερμανούς, τα γεγονότα στα πολεμικά μέτωπα, τις ανάγκες των γερμανών σε εργατικά χέρια, καθώς και την αλματώδη ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος -ένοπλου και πολιτικού- μετά το καλοκαίρι του 1943.

Μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες: τις «μικρές» (όσες δηλ. γίνονται για κάποιο συγκεκριμένο λόγο που αφορά ένα χωριό ή μια περιοχή και στις οποίες μετέχουν λιγότερες γυναίκες) ή τις «μεγάλες» (που σχετίζονται με γενικότερα ή πολιτικά ζητήματα).

Η έμπνευση, η οργάνωση και η ευθύνη των γυναικείων αυτών κινητοποιήσεων ανήκει στο ΕΑΜ/ΚΚΕ. Ηγούνται γυναίκες στελέχη του Κόμματος. Καταγράφονται στις αντιστασιακές εφημερίδες -ως παράδειγμα προς μίμηση, ίσως και φόρος τιμής- και γι αυτό διαθέτουμε περισσότερα στοιχεία. Και στις «μικρές» και στις «μεγάλες» κινητοποιήσεις οι γυναίκες δείχνουν την ίδια τόλμη και αποφασιστικότητα, το ίδιο θάρρος και πάθος.[…]

Το 1944 το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η αντίσταση είναι η τρομοκρατία που ασκούν οι έλληνες συνεργάτες των γερμανών.

Με τις συλλήψεις, τα βασανιστήρια, τις εκτελέσεις, δημιουργούν μια ασφυκτική ατμόσφαιρα, μια αφόρητη ψυχολογική πίεση τόσο στους αγρότες όσο και στους κατοίκους των πόλεων.

Οι οργανώσεις της αντίστασης για να σπάσουν αυτό το κλίμα και να τονώσουν το φρόνημα, θα απαντήσουν ένοπλα αλλά και με διαδηλώσεις ειρηνικές. […]

Στη Θεσσαλία, η πρώτη μεγάλη κινητοποίηση γυναικών έγινε το Δεκέμβρη του 1943 στα κατεχόμενα από τους γερμανούς Τρίκαλα. Πήραν μέρος 300 γυναίκες από τα χωριά της περιοχής Παραληθαίων Φαρκαδόνας.[1]

«Υπεύθυνη» για τη γυναικεία δουλειά στην περιοχή -και για την κινητοποίηση- ήταν η δασκάλα Βάγια Παπακόγκου που διέθετε «μια μοναδική δύναμη να επικοινωνεί με τις αγρότισσες».[2]

Για να μπορέσουν να μπουν στην πόλη επέλεξαν τη μέρα που γινόταν το παζάρι. Οι γυναίκες ντυμένες καραγκούνικα, παρέες παρέες πάνω στα κάρα έφτασαν τις πρώτες πρωινές ώρες στην πόλη και συγκεντρώθηκαν έξω από τη Νομαρχία.

Η Βάγια Παπακόγκου, η Ευγενία Γουβρή, η γυναίκα του γραμματέα της ΚΟ του Κουρμπαλί και άλλες ανέβηκαν στη Νομαρχία και συναντήθηκαν με το Νομάρχη. Ζήτησαν να διανεμηθούν τα τρόφιμα του ΕΣ, είδη του μονωπωλίου και να σταματήσει το πλιάστικο και η φυγάδευση τροφίμων για την Αθήνα. Πιο μαχητική αποδείχτηκε η γυναίκα από το Κουρμπαλί.

Η κινητοποίηση έληξε ειρηνικά. Οι Γερμανοί δεν επενέβησαν και οι γυναίκες διαλύθηκαν μέσα στο παζάρι.[3]

Πρόβλημα αποκλεισμού από τις διανομές τροφίμων όμως αντιμετώπιζε και η Καρδίτσα.

Το Γενάρη του 1944 το ΕΑΜ/ΚΚΕ καταγγέλλει ότι ενώ ο Νομάρχης δήλωσε στον τύπο ότι θα μοιραστούν τρόφιμα στην περιφέρεια και στην πόλη των Τρικάλων «ούτε μια κουβέντα δεν είπε για τις επαρχίες Καρδίτσας και Καλαμπάκας» τη στιγμή που στην Καρδίτσα υπάρχουν 8.000 άποροι, το ψωμί έχει 60.000, το λάδι 400.000, τα κάρβουνα 15.000, οι εργάτες δεν έχουν δουλειά, οι υπάλληλοι παίρνουν 500.000 το μήνα, οι επαγγελματίες έχουν «αδειανά ράφια» και οι αγρότες δεν έχουν ούτε σπόρο για να σπείρουν. «Οι κατακτητές αποφάσισαν να καταδικάσουν το λαό της Καρδίτσας σε θάνατο με αποκλεισμό».

Ο ΕΣ Καρδίτσας «κινείται σα χελώνα ή βρίσκεται σε χειμέρια νάρκη» και οι υπεύθυνοι του «ρεκλαμάρονται προσωπικά για δραστηριότητα που δεν έδειξαν απ’ τη γερμανόδουλη λαχανοφυλλάδα «Ηχώ των Τρικκάλων». ‘

Εχουν κάνει μόνο μια διανομή, ενώ στο Βόλο μοιράστηκαν 110.000 οκ. στάρι που προρίζονταν για την περιφέρεια Καρδίτσας.

«Οι πυροπαθείς και οι άποροι των χωριών μαζί με τους άνεργους της πόλης πρέπει ν’ αρχίσουν ένα σκληρό αγώνα».[4] Αντί γι αυτούς, την Τετάρτη στις 2-2-44, οι οργανώσεις κινητοποιούν τις γυναίκες.

Πάνω από 200σες συγκεντρώνονται έξω από το Δημαρχείο. Επιτροπές παρουσιάζονται στο Δήμαρχο και τον αντιπρόσωπο του Νομάρχη ζητώντας «άμεση διανομή αλεύρων και τροφίμων».

Από κει οι επιτροπές και οι συγκεντρωμένες γυναίκες κατευθύνονται προς τον Ερυθρό Σταυρό απαιτώντας «τη δραστηριοποίηση των ενεργειών του τμήματος Καρδίτσας». Η κινητοποίηση πέτυχε. Διανεμήθηκαν τρόφιμα στον πληθυσμό και δόθηκαν διαβεβαιώσεις ότι οι διανομές θα διενεργούνται πιο τακτικά.[5]

Δεν εξελίχτηκαν όμως όλες οι κινητοποιήσεις ομαλά. Μια από τις πιο δραματικές συνέβη στα Τρίκαλα στις 11 Μάρτη 1944.[6]

Υπεύθυνη ήταν πάλι η Βάγια Παπακόγκου. Πήραν μέρος 700 γυναίκες από τα χωριά της περιφέρειας.[7]

Ο στόχος ήταν να διαμαρτυρηθούν στο Νομάρχη για την ακρίβεια, τις αγγαρίες, το πλιάτσικο, την τρομοκρατία...[8]

Το Σάββατο τα ξημερώματα συγκεντρώθηκαν φορώντας τα καραγκούνικα στην πλατεία του χωριού Ζούλιανη, κοντά στα Τρίκαλα. Τους μίλησε η Βάγια. Ξεκίνησαν για την πόλη χωρισμένες σε δεκαρχίες.

Σε κάθε δεκαρχία υπήρχε μια υπεύθυνη. Είχε οριστεί και μια επιτροπή από 24 γυναίκες, με επικεφαλής τη Μαρία Κανδύλη, πλουσιοκόρη από το Κριτσίνι. Μπήκαν στην πόλη από διάφορα σημεία και έφτασαν στη Νομαρχία την ώρα που άνοιγαν τα γραφεία.

Ο διευθυντής προσπαθώντας να διαφύγει από την πίσω πόρτα βρέθηκε αντιμέτωπος με τις γυναίκες, οι οποίες τον περιγελούν και τον «στολίζουν με διάφορα επίθετα». Τότε κάλεσαν σε βοήθεια τους γερμανούς και τη χωροφυλακή που περικύκλωσαν τις γυναίκες που ήδη βρίσκονταν στο προαύλιο.

Αρχίζουν ανακρίσεις. Καταγράφουν τα ονόματα των γυναικών. Η Βάγια δίνει το όνομα Παρασκευή Μπλέτσα -υπαρκτό πρόσωπο- που η οργάνωση είχε φροντίσει να λείπει στο Βουνό.

Προσπαθούν να μάθουν ποιός τις οργάνωσε: κανένας, απαντούν οι γυναίκες. ‘Ηρθαμε γιατί «ταίριασαν τα μυαλά μας». Μια γριά συμβουλεύει το γερμανό Διοικητή να φύγει να πάει στη μανούλα του, γιατί τα βουνά είναι γεμάτα αντάρτες και κινδυνεύει να τον σκοτώσουν.

Μετά τις ανακρίσεις οδηγούν τις 24 γυναίκες που δήλωσαν ότι είναι μέλη της επιτροπής στη Γερμανική διοίκηση. 250 τις κλείνουν στις φυλακές της πόλης. Τις υπόλοιπες τις απελευθέρωσαν. Πού άλλωστε να τις βάλουν; Μέσα στη φυλακή άρχισαν να ρίχνουν νερό από μια τρύπα του μεσότοιχου.

Οι γυναίκες φοβούνται ότι θα τις πνίξουν, αλλά είναι αποφασισμένες. Περνούν τη νύχτα όρθιες και το νερό όλο και ανεβαίνει.

Οι αρχές θέλουν να μάθουν την «υπεύθυνη». Γνωρίζουν το όνομά της αλλά δεν ξέρουν ποιά από όλες είναι.

Χρησιμοποιούν τέχνασμα για να το μάθουν. Λένε ότι κάποιος έστειλε τρόφιμα στη Βάγια και να παρουσιαστεί να τα πάρει. Οι γυναίκες δεν ξέρουν καμιά Βάγια.

Ούτε από τις 24 της Επιτροπής δε μπόρεσαν να πάρουν πληροφορίες και τις μεταφέρουν και αυτές στη φυλακή.[9]

Περνούν άλλη μια νύχτα πιο φρικτή από την πρώτη. Το νερό είχε φτάσει μέχρι το γόνατο και ήταν πια βόθρος.

Οι γυναίκες βρίσκονται σε δύσκολη θέση δυο μερόνυχτα άυπνες -κυρίως οι ηλικιωμένες και οι μωρομάνες. Φοβούνται μήπως τις πάρουν από τις φυλακές και τις πάνε στο στρατόπεδο, μήπως τις εκτελέσουν… Καμιά όμως δε λιποψύχησε. 

Οι άντρες τους κατεβαίνουν και αυτοί στην πόλη, επισκέπτονται το Νομάρχη και στις «κεφαλές» και ζητούν να αφήσουν ελεύθερες τις γυναίκες τους.

Η πίεση που ασκείται από τη μια και η αδυναμία να «βγάλουν» κάτι τους ανάγκασε να τις απελευθέρωσαν. Βγήκαν κατάχλωμες από την κλεισούρα, την ορθοστασία, την αϋπνία και την αδυναμία. Πορεύτηκαν μέσα από το κέντρο της πόλης και όταν έφτασαν στη Ζούλιανη ήταν διπλάσιες σε αριθμό.[10]

‘Οσο προχωρά το 1944 η τρομοκρατία εντείνεται στη Θεσαλία. Γερμανοί, τριεψιλίτες και εασαδίτες πλιαστικολογούν, δέρνουν, ατιμάζουν, καίνε, σκοτώνουν.

Στη Λάρισα διενεργούν μπλόκα στις εισόδους της πόλης ή περικυκλώνουν ολόκληρα τετράγωνα και κάνουν έρευνες και συλλήψεις.

Μέσα στην πόλη δολοφονούν και δεν επιτρέπουν να πάρουν τα πτώματα για ταφή παρά την άλλη μέρα το μεσημέρι. Στα γύρω χωριά συλλαμβάνουν «με καταστάσεις» όσους βρουν, καίνε τα σπίτια των οργανωμένων στο ΕΑΜ και πλιαστικολογούν τα υπόλοιπα.[11]

Τα χωριά που βρίσκονται κατά μήκος του δρόμου Καλαμπάκας Μετσόβου δέχονται καθημερινά επιθέσεις τον Απρίλη του 1944. Οι «συνεργάτες» πλιατσικολογούν τους κατοίκους, κάνουν έρευνες, συλλαμβάνουν και σκοτώνουν.

Στο χωριό Περιστέρα «έπιασαν τον Δημ. Καλύβα και άλλους 11 και τους πήγαν στη Λάρισα και τους εκτέλεσαν».[12]

Στα Τρίκαλα η κυκλοφορία σταματά στις 6 το απόγευμα και απαγορεύονται τα «οχήματα» ακόμα και τα ποδήλατα.[13]

Στο Βόλο στις 22-4-44 βρέθηκαν στα σταυροδρόμια 19 Βολιώτες δολοφονημένοι από Γερμανούς και Εασαδίτες. Μεταξύ αυτών και η Ελένη Καλυβοπούλου, δασκάλα, διευθύντρια της Λέσχης Εργαζομένου Κοριτσιού με «πλατειά κοινωνική δράση».

Στις 27-4-44 γίνεται το φοβερό μπλόκο του ‘Ανω Βόλου. Το Μάη στήνουν και αγχόνες στο κέντρο της πόλης.[14] Η ΕΠΟΝ Θεσαλίας στη Β’ Συνδιάσκεψή της θεωρεί το θέμα της τρομοκρατίας το βασικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο λαός.[15]

Οι οργανώσεις ενάντια στην τρομοκρατία που έχουν εξαπολύσει οι γερμανοί και οι συνεργάτες τους κινητοποιούν τις γυναίκες. Στη Λάρισα οργανώνουν στις 19-4-44 μια από τις πιο πολυάριθμες διαδηλώσεις.

Πήραν μέρος 1.500 γυναίκες από τα γύρω χωριά -«όλοι οι δρόμοι που οδηγούσαν στην πόλη είχαν γεμίσει από δεκάδες κάρα με γυναίκες»– και από την πόλη.

Οι δρόμοι της πόλης «πήραν μια ξεχωριστή, επαναστατημένη όψη. ‘Εβλεπες γυναίκες μαυροφορεμένες ή με μαύρα μαντήλια, μικρομάννες με παιδιά στην αγκαλιά και κορίτσια σε μια ατέλειωτη ηρωική φάλαγγα να κατευθύνονται αποφασιστικά στη Νομαρχία, ύστερα στο Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, στο γερμανό Διοικητή, στο Μητροπολίτη, στο Δήμαρχο. Η τεράστια αυτή ανθρωποθάλασσα είχε κάτι το μεγαλειώδικο που σκόρπιζε ρίγη συγκίνησης στους συμπολίτες μας».

Απαίτησαν να σταματήσει η τρομοκρατία, να αφήσουν ελεύθερους τους κρατούμενους του στρατοπέδου και όσους είχαν συλλάβει οι γερμανοί και οι Τριεψιλίτες.

Οι «συνεργάτες» προσπάθησαν να σκορπίσουν τον πανικό στις γυναίκες για να διαλύσουν τη διαδήλωση. Αυτές όμως τους έβρισαν και συνέχισαν ακλόνητες. Πήραν υποσχέσεις από το Δήμαρχο, το Διευθυντή του ΔΕΣ και το Μητροπολίτη ότι θα υποβάλουν διαβήματα στους γερμανούς για να σταματήσει η τρομοκρατία.

Επειδή ο Νομάρχης απουσίαζε και ο γερμανός διοικητής δεν τις δέχτηκε, παρέμεινε στην πόλη μια πολυμελής επιτροπή και την επομένη μέρα 200 περίπου γυναίκες -από τα γύρω χωριά και την πόλη- πήγαν στις Γερμανικές αρχές.

Οι γερμανοί υποσχέθηκαν ότι θα αφήσουν ελεύθερους τους κρατούμενους και θα σταματήσει η τρομοκρατία. «Μα οι γυναίκες είναι αποφασισμένες αν δεν πραγματοποιηθούν οι υποσχέσεις τους να συνεχίσουν πιο μαζικά και πιο επίμονα τους αγώνες τους».[16] Η τρομοκρατία όμως δε σταματά και οι κινητοποιήσεις των γυναικών συνεχίζονται.

Στις 17-5-44 γερμανοί και εασαδίτες κύκλωσαν το χωριό Καζακλάρ, έσφαξαν 11 πατριώτες και απαγόρεψαν στους χωρικούς να τους θάψουν. 500 περίπου γυναίκες κατέβηκαν στη Λάρισα και πέτυχαν την απελευθέρωση των ομήρων.[17]

Στις 31-5-44 1.200 γυναίκες -εξακόσιες από τις οργανώσεις της Αγυιάς και άλλες τόσες από την περιοχή του Τυρνάβου- κατεβαίνουν στη Λάρισα. Ζητούν να σταματήσει η τρομοκρατία και να διαλυθούν οι προδοτικές οργανώσεις. Η ορμητικότητά τους είναι μεγάλη. Τα «βάζουν» με τους Γερμανούς, πιάνονται στα χέρια με τους Εασαδίτες και τους ξηλώνουν τα σήματα.[18]

Αυτοί τις στήνουν στον τοίχο μπρος σε εκτλεστικό απόσπασμα για να τις τρομάξουν και κάνουν συλλήψεις. Δεν έφυγαν παρά την άλλη μέρα αφού απελευθέρωσαν όλες όσες είχαν συλληφθεί.[19]…»

Τασούλα Βερβενιώτη, Η γυναίκα της αντίστασης, Κουκκίδα, 2013

Παραπομπές

[1] Βραχνιάρης σσ. 185,202-203/ Γκόντζος, Αναστασάκος σ. 504/ Στο Αρ. Ρ. Ι.

Κινητοποιήσεις γυναικών στη Θεσσαλία: την Κατοχή αναφέρονται δυο κινητοποιήσεις το Δεκέμβρη του 1943 στα Τρίκαλα.

Η μία από 600 γυναίκες που διαμαρτυρήθηκαν για την πολιτική επιστράτευση και τις αγγαρίες και μία άλλη από 300 γυναίκες της περιοχής Παραλιθαίων που πέτυχαν με τη διαμαρτυρία τους να αναιρέσουν οι Γερμανοί το διάταγμα της πολιτικής επιστράτευσης που είχαν δημοσιεύσει.

Η τελευταία συμπίπτει με αυτήν που περιγράφει ο Βραχνιάρης και η Βάγια Παπακόγκου.

Η πρώτη δεν επιβεβαιώνεται από άλλα στοιχεία. Ούτε ο Βραχνιάρης που ήταν γραμματέας της ΠΕ ούτε η Βάγια θυμούνται κάτι τέτοιο. Η Βάγια δεν αποκλείει να έγινε μια τέτοια κινητοποίηση από άλλη περιφερειακή επιτροπή μια και αυτή την εποχή ο νομός Τρικάλων ήταν χωρισμένος σε τρεις περιφερειακές επιτροπές. Βλ. Βραχνιάρης σ. 187.
[2] Βραχνιάρης σ. 184.
[3] Βραχνιάρης σσ. 185,203-4/ Γκόντζος, Αναστασάκος σ. 504/ Η Βάγια Παπακόγκου θυμάται ότι το αποτέλεσμα ήταν θετικό. ‘Εστειλαν σαπούνι στα χωριά και μετριάσαν τις αγγαρίες και το πλιάτσικο. Τα κορίτσια επίσης, σύμφωνα με τη συνήθεια της εποχής είχαν φτιάξει και τραγούδι, του οποίου τα λόγια δε θυμάται ακριβώς. «Ο Διευθυντής ο δεύτερος Νομάρχης που πίτουρο δεν άφησε μέσα στη Θεσαλία» και τα κουβάλησε όλα στην Αθήνα κλπ.
[4] «Να σταματήσει ο αποκλεισμός της Καρδίτσας και νάρθουν τα τρόφιμα του Ερυθρού Σταυρού» Η Φωνή του ΕΑΜ, ΕΑΜ Καρδίτσας, φ. 80,15-1-44/ «Ο Ερυθρός Σταυρός» Η Φωνή του ΕΑΜ, ΕΑΜ Καρδίτσας, φ. 82,7-2-44.
[5] Βλ. στο Παράρτημα «Κινητοποίηση Γυναικών» Η Φωνή του ΕΑΜ, ΕΑΜ Καρδίτσας, φ. 82,7-2-44/ «Κινητοποιήσεις στην Καρδίτσα. Οι γυναίκες στην πρώτη γραμμή» Αλληλεγγύη, ΕΑ Θεσαλίας, φ. 9,25-3-44.
[6] Βλ. στο Παράρτημα «Μεγαλειώδικη κινητοποίηση των γυναικών του Κάμπου» Αγώνας, ΚΚΕ Τρικάλων, φ. 7,25-3-44/ Η κινητοποίηση αυτή περιγράφεται από τους Βραχνιάρη σσ. 204-205/ Παπακόγκου σσ. 748-9/ Γκόντζος, Αναστασάκος σσ. 451-452/ Τα δύο τελευταία κείμενα είναι αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Νέος Δρόμος» όργανο των Ελλήνων Πολιτικών Προσφύγων στη Σοβ. ‘Ενωση, άρθρο γραμμένο από τη Βάγια Παπακόγκου. Οι περικοπές στο Παπακόγκου σσ. 748-9 είναι λιγότερες/ Αναφέρεται επίσης στο άρθρο του Καραγιώργη στην ΚΟΜΕΠ τχ. 29 ό.π. και στο ΑΡ. Ρ.Ι./ Τις λεπτομέρεις, τα στιγμιότυπα καθώς και το τραγούδι που έφτιαξαν τα μέλη της επιτροπής και τα οποία δεν υπάρχουν στα δημοσιεύματα μου τα διηγήθηκε η Βάγια Παπακόγκου. Σε περίπτωση που υπάρχουν κάποιες διαφοροποιήσεις στις πηγές αυτές αναφέρονται συγκεκριμένα.
[7] Στην ΚΟΜΕΠ τχ. 29 ό.π. αναφέρονται 800 Καραγκούνες/ Στο Αρ. Ρ.Ι. 1.200, αριθμός υπερβολικός που μόνο τη μέρα που τις απελευθέρωσαν μπορούσε να συγκεντρωθεί/ Στο «Μεγαλειώδικη κινητοποίηση των γυναικών του Κάμπου» Αγώνας, ΚΚΕ Τρικάλων, φ. 7,25-3-44 αναφέρεται ότι πήραν μέρος «πάνω από 500 καραγκούνισσες». Βλ. στο Παράρτημα.
[8] Στο Βραχνιάρης ό.π. υποστηρίζεται ότι η συγκέντρωση «είχε αντιτρομοκρατικό κυρίως χαρακτήρα»/ Η Παπακόγκου ό.π. ότι είχε συνδεθεί τη ματαίωση της επιστάτευσης. Στη συνέντευξη επέμεινε ότι το περιεχόμενο αυτής κινητοποίησης ήταν πολιτικό, σε αντίθεση με την πρώτη που αφορούσε την επιβίωση/ Στο Αρ. Ρ.Ι. ότι έγινε ενάντια στην τρομοκρατία, το πλιάτσικο, τις αγγαρείες και τη Βουλγάρικη επέκταση/ Ενάντια στις αγγαρείες, την ακρίβεια, την κάθοδο των Βουλγάρων και την ενίσχυση των φτωχών χωρικών με υφάσματα και τρόφιμα. «Μεγαλειώδικη κινητοποίηση των γυναικών του Κάμπου» Αγώνας, ΚΚΕ Τρικάλων, φ. 7,25-3-44. Βλ. στο Παράρτημα/ Στο τραγούδι των γυναικών ως αιτίες αναφέρονται η ακρίβεια, η αγγαρία και η κάθοδος των Βουλγάρων. Βλ. κεφ. «Γενικά».
[9] Για το πώς πέρασαν οι γυναίκες της επιτροπής στη γερμανική διοίκηση και στιγμιότυπα από τις φυλακές βλ. στο κεφ. «Γενικά».
[10] Μαρτυρία Βάγιας Παπακόγκου.
[11] Βλ. στο Παράρτημα «Ράλληδες και Γερμανοί στον κάμπο της Λάρισας. Αλληλεγγύη, ΕΑ Θεσαλίας, φ. 11,20-5-44.
[12] «Οι γυναίκες της Καλαμπάκας απελευθερώνουν πατριώτες» Αλληλεγγύη, ΕΑ Θεσαλίας, φ. 10,22-4-44.
[13] Ελληνικόν Αίμα, φ. 45,5-5-44.
[14] Για την τρομοκρατία στη Μαγνησία την ‘Ανοιξη του 1944 βλ. Κολιού τόμ. Β σσ. 1137-1143/ Για την Ελένη Καλυβοπούλου βλ. Αλληλεγγύη, ΕΑ Θεσαλίας, φ. 11,20-5-44.
[15] Ο Ρήγας, ΕΑΜ Θεσαλίας, φ. 42,20-7-44.
[16] Βλ. στο Παράρτημα «Κάτω η Τρομοκρατία. 1500 γυναίκες του κάμπου και της Λάρισσας απαιτούν το σταμάτημα της τρομοκρατίας. Η μεγαλειώδικη διαδήλωση». Λαική Φωνή, ΚΚΕ Λάρισας, φ. 7,30-4-44/ «Γερμανοί και Ράλληδες στον Κάμπο της Λάρισας» Αλληλεγγύη, ΕΑ Θεσαλίας, φ. 11,20-5-44/ Στην ΚΟΜΕΠ τχ. 29 ό.π. αναφέρεται χωρίς ημερομηνία ότι 1.400 γυναίκες με μαύρα μαντήλια από τον κάμπο της Λάρισας πλημμύρισαν την πόλη και ζήτησαν από τους γερμανούς να σταματήσει η τρομοκρατία των ράλληδων και να αφεθούν ελεύθεροι οι όμηροι/ Στο Αρ. Ρ. Ι. ό.π. σημειώνεται ότι στις 24-4-44 χιλιάδες γυναίκες διαδήλωσαν για το σταμάτημα της τρομοκρατίας.
[17] ΚΚΕ «Επίσημα Κείμενα 1940-44» σ. 496/ Κινητοποίηση γυναικών στη Λάρισα με την ίδια ημερομηνία αναφέρεται και στο Αρ. Ρ. Ι.
[18] Βραχνιάρης σ. 239/ ΚΟΜΕΠ τχ. 29 ό.π./ Στο Αρ. Ρ. Ι. αναφέρεται ότι 800 γυναίκες κατέβηκαν στη Λάρισα και ζήτησαν τη διάλυση του ΕΑΣΑΔ.
[19] Τα συγκεκριμένα περιστατικά από την ΚΟΜΕΠ τχ. 29 ό.π.
Δημοσιεύεται επίσης η είδηση ότι 1.400 γυναίκες διαδήλωσαν στη Λάρισα, 700 στον Τύρναβο, 200 στο Καζακλάρ. Στην Καρδίτσα πιάσανε και κακοποίησαν 15 μαθήτριες. «Θεσαλία. Ενάντια την τρομοκρατία των ΕΑΣΑΔ, ΠΕΝ, ΕΕΕ» Νέα Γενιά, ΚΣ ΕΠΟΝ, φ. 31,1-6-44.

Σχετικά Άρθρα

15/12/2012
10/10/2013
12/10/2013

Δεν είναι δικτατορία, μάτια μου. Του γελωτοποιού

αρχείο λήψης

Ξέχνα τον Κάφκα. Ο Γιόζεφ Κ. είσαι εσύ και η Δίκη σου έχει ξεκινήσει.

Θα έρθουμε από το σπίτι σου να σε πάρουμε, χωρίς καν να σου απαγγείλουμε κατηγορίες. Δεν τις χρειάζεσαι.

Αφού είσαι ένοχος, το είπαν στις ειδήσεις, είσαι ένοχος, το έγραψαν οι εφημερίδες, είσαι ένοχος, το διέταξε ο πρωθυπουργός, είσαι ένοχος, το λέει και η ΕΥΠ, είσαι ένοχος, το ξέρει η αστυνομία και η γειτόνισσα που προσπαθεί να διαφυλάξει την αθωότητα της, ότι πολυτιμότερο έχει.

Είσαι ένοχος, γιατί τολμάς να αντιτίθεσαι στα σχέδια ανάπτυξης και να διασπείρεις ψευδείς ειδήσεις, ότι τάχα κάποιοι διασπείρουν αρσενικό, στα χώματα και στα ύδατα.

Είσαι ένοχος, κύριε Παρατηρητή Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων, και το ξέρουμε καλά αυτό, γιατί παρακολουθούσαμε τα τηλεφωνήματα σου, διαβάζαμε τις συνεντεύξεις σου και καταχωρούσαμε τις αναρτήσεις σου.

Γι” αυτό καλύτερα να ετοιμαστείς. Να βγάλεις τις πιτζάμες σου, να φιλήσεις τα παιδιά σου και πρόσεχε να τα κρατήσεις όσο περισσότερο μπορείς στην αγκαλιά σου, γιατί όταν τα ξαναδείς, όταν θα μπορέσεις να τα αγκαλιάσεις ξανά, θα έχουν περάσει πολλά χρόνια.

αρχείο λήψης (1)

Είσαι ένοχος, εσύ γιατρέ του Κόσμου, που τολμάς να αμφισβητείς την αποτελεσματικότητα των μεταρρυθμίσεων, και να μιλάς για τη χώρα σου λες και είναι η Ουγκάντα. Ναρκωτικά δεν βρήκαμε στο ιατρείο σου, αλλά κατάλαβες πόσο ένοχος είσαι.

Είσαι ένοχος, εσύ συγγραφέα των ορέων, που διαλαλείς από τη Χιώτικη γιάφκα σου την ανάγκη να επιστρέψουμε σε πιο ήπιες μορφές αγροτικής εκμετάλλευσης και αποκηρύσσεις τον καταναλωτισμό. Πως νομίζεις, κακόμοιρε γραφιά, ότι χτίστηκαν οι αυτοκρατορίες; Με ήπια εκμετάλλευση και αυτοδιάθεση;

Είσαι ένοχος, εσύ διαδηλωτή, εσύ καταληψία, εσύ μαθητή, εσύ απεργέ, που συνεχίζεις να πιστεύεις ότι με τον αγώνα σου μπορείς να καταστρέφεις το όραμα μιας ελεύθερης οικονομίας, το όραμα ενός κόσμου όπου τίποτα δεν στέκεται εμπόδιο στην απόλυτη και ολοκληρωτική επικράτηση του 1%.

Είσαι ένοχος, εσύ φιλήσυχε και νομοταγή ανθρωπάκο, που νομίζεις ότι αυτή ακριβώς η απάθεια σου είναι τεκμήριο της αθωότητας σου. Γιατί χρωστάς λεφτά κι εσύ, χρωστάς αίμα. Τα βγάζεις πέρα και πληρώνεις τις δόσεις, αλλά σύντομα θα αφήσεις ένα χρέος απλήρωτο, το περιμένουμε με αδημονία αυτό. Τότε θα έρθουμε από το σπίτι σου ή θα σε σταματήσουμε στο δρόμο, και θα πάρεις το δρόμο για το αυτόφωρο, γιατί θα χρωστάς λεφτά, γιατί θα χρωστάς αίμα, εσύ ο τέως νομοταγής και νυν φοροφυγάς.

Ξέχνα τον Ουίνστον Σμιθ του “1984”, ο Όργουελ ήταν ένας αφελής.

Δεν χρειάζεται να στήσουμε κάμερες για να παρακολουθούμε την κάθε σου κίνηση ούτε πρέπει να μαντεύουμε τι σκέφτεσαι. Μόνος σου έβαλες τις κάμερες στο σπίτι σου. Μόνος σου αγόρασες το έξυπνο τηλέφωνο για να σε ακούμε. Μόνος σου, αυτό είναι το πιο σημαντικό, μας δείχνεις τι σκέφτεσαι.

images (1)

Τα τραγούδια που ακούς στο youtube, τα μπλογκ και τα σάιτ που διαβάζεις, τα like που κάνεις και οι αναρτήσεις που αναδημοσιεύεις.

Ξέρουμε πότε κοιμάσαι και πότε ξυπνάς, τι τραγουδάς στο σπίτι και τι σου αρέσει να διαβάζεις. Ξέρουμε τις αγαπημένες σου ταινίες και τις σεξουαλικές σου προτιμήσεις. Ξέρουμε τα πάντα για σένα και δεν χρειάστηκε να σε αναγκάσουμε να μας τα πεις.

Ξέχνα τον Γκάι Μόνταγκ που έκαιγε τα βιβλία στους “451 φαρενάιτ”. Ο Μπράντμπερι δεν πήγε πανεπιστήμιο, ήταν ένας αυτοδίδακτος ερασιτέχνης.

Δεν χρειάστηκε να κάψουμε τα βιβλία. Σε μάθαμε να διαβάζεις σκουπίδια, βιβλία γραμμένα όπως και οι σαπουνόπερες που βλέπεις. Αυτά προωθούσαμε, αυτά σου άρεσαν. Αυτά σου άρεσαν, αυτά εκδίδαμε. Βιβλία που σε κάνουν να ξεχνιέσαι ή σε κάνουν να ξεχνάς, καθώς δίπλα σου κάποιος φυλακίζεται, κάποιος δολοφονείται, κάποιος οδηγείται στην αυτοκτονία. Αλλά αυτός ο κάποιος δεν είναι εσύ, εσύ ταξιδεύεις με ένα βιβλίο.

Και σύντομα θα καις τα βιβλία μόνος σου, για να ζεσταθείς. Και στη φυλακή δε θα έχεις βιβλία για να ξεχνιέσαι. Στο δρόμο τα βιβλία θα τα σχίζεις για να γεμίσεις τα ρούχα σου, να μην κρυώνεις.

Δεν χρειάστηκε να κάψουμε τις εφημερίδες. Οι περισσότερες είναι δικές μας, τις πληρώνουμε για να εκδίδουν βιβλία-φαντάσματα και να γράφουν ό,τι ακριβώς χρειαζόμαστε.

Και αν δε σου φτάνουν αυτές έχεις και τα free press που σε κάνουν να νιώθεις διαφορετικός, ωραίος, μοντέρνος, χίπστερ.

Τα ξέρεις αυτά, τα έμαθες τόσα χρόνια που αγόραζες περιοδικά ιλουστρασιόν, τόσο ιλουστρασιόν όσο θα ήθελες να είναι η ζωή σου, τριάντα χιλιάδες Κλικ πάνω από την πλέμπα όπου ανήκεις.

Ξέχνα τον Μπέρναρντ του “Θαυμαστού Καινούριου Κόσμου”. Ο Χάξλει δεν ήξερε τίποτα από ψυχολογία των μαζών.

Δεν χρειάζεται η γονιδιακή αναβάθμιση για να πιστέψεις ότι είσαι ανώτερος από τους τσιγγάνους, τους Πακιστανούς, τους Αλβανούς και τους Βούλγαρους, τους Τούρκους και τους Κούρδους, τους Σύριους, τους Παλαιστίνιους, του Αφρικανούς και τους Κινέζους…

Δεν χρειάζεται να γίνεις πολίτης “Α” για να πιστέψεις ότι είσαι ανώτερος από τις πόρνες, τους μετανάστες, τους άνεργους, τους τσιγγάνους, τους άστεγους, τους αυτόχειρες, τους ομοφυλόφιλους, τους πιο φτωχούς από εσένα.

images (2)

Δεν χρειάζεσαι το “σόμα”, το μαγικό φάρμακο της ευτυχίας που διατίθεται δωρεάν, για να αφιονίζεσαι.

Έχεις τα αγχολυτικά σου, τα οποία αγοράζεις, έχεις την τηλεόραση, χωρίς την οποία δεν μπορείς να ζήσεις ούτε μια μέρα, έχεις το ποδόσφαιρο, για να ζητωκραυγάζεις, έχεις τον τζόγο, για να ελπίζεις ότι κάποια μέρα θα γίνεις πλούσιος κι εσύ, όπως αυτοί που βλέπεις στην τηλεόραση, όπως αυτοί που χρωστάνε εκατομμύρια και επιδοτούνται από το κράτος, από τα λεφτά που δίνεις εσύ, για να συνεχίσουν να γλεντάνε πάνω από τον τάφο σου.

Ξέχνα τους Ελόι και του Μόρλοκς, της “Μηχανής του Χρόνου”. Ο Ουέλς πίστευε στους εξωγήινους.

Οι δουλοπάροικοι δεν είναι κρυμμένοι στα έγκατα της γης. Είναι δίπλα σου, κλεισμένοι σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως. Είναι δίπλα σου, πτώματα που ξεβράζονται στην αγαπημένη σου παραλία. Είναι δίπλα σου, τους κυνηγάς με τσεκούρια και μαχαίρια.

Οι δουλοπάροικοι είναι τα παιδιά σου. Δίχως σχολεία, δίχως περίθαλψη, δίχως δάση, δίχως πατρίδα, δίχως μέλλον.

 male_eye_1_by_r4xx4r-d56hkzw

Δουλοπάροικος είσαι κι εσύ. Να δουλεύεις χωρίς να ανταμοίβεσαι, να απολύεσαι χωρίς να αποζημιώνεσαι, να σου κάνουν έξωση επειδή σε απολύσανε, να σε κλείνουν φυλακή επειδή διαμαρτύρεσαι.

Όχι, μάτια μου, δεν είναι δικτατορία, δεν είναι χούντα.

Είναι καφκικός εφιάλτης, είναι οργουελικός ολοκληρωτισμός, είναι χαξλεϊκή δυστοπία, είναι ο “Πόλεμος των Κόσμων” και εσύ είσαι αναλώσιμος, είναι 451 βαθμοί φαρενάιτ όπου καίγεσαι αδιαμαρτύρητα.

Μόνος σου με δημιούργησες και συνεχίζεις να πιστεύεις σε εμένα, γιατί ξέρεις ότι εγώ είμαι η μόνη οδός, ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση.

Το ξέρεις ότι είσαι ένοχος, το ξέρεις ότι είσαι εν δυνάμει εγκληματίας, το ξέρεις ότι μια νύχτα θα έρθω για σένα, θα έρθω για το σπίτι σου, θα έρθω για το παιδί σου. Κανείς δε θα σε υπερασπιστεί, γιατί δεν πιστεύεις σε τίποτα πια και κανείς δεν πιστεύει σε σένα.

αρχείο λήψης (2)

Τελείωσε η εποχή των οραμάτων και των ιδανικών, επικράτησα απόλυτα.

Είμαι η ΤΙΝΑ, μάτια μου, το τέλος της ιστορίας, το τέλος του ανθρώπου.

Το μόνο που επιτρέπεται να κάνεις εσύ, είναι να υποτάσσεσαι.

There Is No Alternative!

Μάτια μου…

 images (3)

Πηγή: sanejoker.info

Γιώργος Κιμούλης: Έχει τυφλωθεί το βλέμμα μας προς το αύριο!

12:26, 26 Οκτ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/142089
george_kimoulis

[…] Κλείνει ο ορίζοντας της φαντασίας μας. Και αυτό οφείλεται στις παλαιότερες γενιές, οι οποίες, απέτυχαν στο να βλέπουν έναν μέλλοντα χρόνο, ή στο να ενδιαφέρονται γι’ αυτόν. Έχει τυφλωθεί το βλέμμα μας προς το αύριο! Και αυτά που κινούνται στο θολό τοπίο του μελλοντικού χρόνου είναι αδιάφορα. Να γιατί οι G7 ή ο οποιοσδήποτε κυβερνήτης μιας χώρας, αδιαφορεί για το «μετά» […] Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Γιώργος Κιμούλης, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη, με αφορμή τον τραπεζίτη Τζον Γαβριήλ Μπόρκμαν του Ίψεν.

Κρ.Π.: Ποιό το κυρίως θέμα του συγκεκριμένου έργου;

Γ.Κ.: Το πρώτο θέμα του Μπόρκμαν δεν είναι άλλο από αυτό που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος: τον ακραίο απομονωτισμό.

Χρόνια τώρα η ανθρωπότητα παλεύει να συμφιλιώσει δύο έννοιες: το ατομικό και το κοινωνικό. Πώς το άτομο και το εγώ του, η προσωπική του ασφάλεια, η προσωπική του ευτυχία και επιτυχία μπορεί να αναπτυχθεί απρόσκοπτα μέσα σε έναν κοινωνικό χώρο;

Τα πολιτικά συστήματα προσπάθησαν και σε θεωρητικό και σε πρακτικό επίπεδο να κινηθούν είτε μόνο μέσω μιας αυστηρής πειθαρχημένης κοινωνικής οργάνωσης κονιορτοποιώντας όμως τις προσωπικές επιθυμίες του ατόμου, είτε με αυτό που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, μία εικονική ελευθερία του ως προς την επιβίωση του και την «ανάπτυξή» του μέσα σε μία κοινωνία η οποία λειτουργεί έχοντας ως άξονά της την αυταπάτη της περίφημης ελεύθερης αγοράς.

Και το ένα και το άλλο, απέτυχε. Το μελλοντικό αίτημα του ανθρώπου, είναι να μπορέσει να γίνει ατομικά κοινωνικό ον, χωρίς αυτό να συνιστά αντίφαση.
Ο Ίψεν στον Μπόρκμαν αυτό είναι που προσπαθεί να αναπτύξει ως συλλογισμό και ως θέση, λέγοντας ευθαρσώς ότι κατ´ αρχάς η ατομική εγωτική ανάπτυξη ενός ανθρώπου μέσα σ’ έναν κοινωνικό χώρο δεν καταστρέφει μόνο το άτομο που προσπαθεί μόνο του ν’ αναπτυχθεί, αλλά καταστρέφει και τους γύρω του! 
Είναι εκπληκτικό το πώς ο Ίψεν είχε δει τη μεταμόρφωση του βιομηχανικού καπιταλισμού σε χρηματοοικονομικό και το τέλος αυτού του τελευταίου, όπως το βιώνουμε τώρα. Είχε μιλήσει, με τα δικά του λόγια βέβαια, τριάντα χρόνια πριν τον Ρώσο οικονομολόγο Κοντράτιεφ, για τη θεωρία των μεγάλων οικονομικών κύκλων. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ο Ίψεν από το 1896 άρθρωσε το γνωστό σύνθημα που αυτή τη στιγμή κυριαρχεί στον παγκόσμιο χώρο: Οι άνθρωποι πάνω από το κέρδος! Αυτή είναι ουσιαστικά και η τελευταία φράση του Μπόρκμαν.
Κρ.Π.: Ένα σύνθημα που ακούστηκε σε πολλά κινήματα ανά τον κόσμο, και εμπεριέχει αυτά τα στοιχεία, ήταν το «Είμαστε όλοι Έλληνες…» που κατόπιν είδαμε να το χρησιμοποιούν και για τους Τούρκους, και για τους Βραζιλιάνους, κλπ., δηλαδή, ένα μήνυμα ό,τι όλοι ανήκουμε στο ίδιο δυναμικό υπερσύστημα, στο όλον, οπότε αλληλοεπηρεαζόμαστε…
Γ.Κ.: Είναι έτσι ακριβώς. Το δεύτερο θέμα για το οποίο μιλάει ο Ίψεν στον Μπόρκμαν είναι η αποφυσικοποίηση του ανθρώπου.
Ο ήρωας του θεατρικού του έργου πίστεψε πως χρησιμοποιώντας μόνος του απερίσκεπτα και ασεβώς τον κρυμμένο ορυκτό πλούτο της χώρας του, αυτό που η ίδια η φύση προσφέρει, μπορεί να κάνει ευημερές και εύπορο το κοινωνικό σύνολο και γι’ αυτό καταστρέφεται.
Ανέκαθεν η χρηστική επεξεργασία της φύσης, όταν δε γινόταν με φειδώ και με σεβασμό προς αυτήν, οδηγούσε στην καταστροφή. Γιατί, από τη στιγμή που ο άνθρωπος ξεχνά ότι είναι μέρος της φύσης, εξορίζεται στο χώρο της αποφυσικοποίησής του και καταστρέφεται. Το σύμπαν δε δημιουργήθηκε για να το κατανοήσει – καταλάβει – κατακτήσει, ο άνθρωπος. Δυστυχώς όμως σ’ αυτήν ακριβώς την παγίδα έχει πέσει: να νομίζει ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε για να το «δει» αυτός.
Κρ.Π.: Ο ανθρωπολόγος Σωτήρης Δημητρίου, έχει πει ότι μετά την βιομηχανική επανάσταση, τα κράτη εκ-βίασαν τη φύση για την… παραγωγή κέρδους, που είναι η βασική αιτία ττης παγκόσμιας κρίσης, η οποία είναι δομική γι’ αυτό συνιστά την αλλαγή πολιτισμού, και ότι οι G7, γνώριζαν από μελέτες πολλά χρόνια πριν ότι οδηγούμαστε με μαθηματική ακρίβεια σε αυτήν, εφόσον ξεπερνάμε εδώ και χρόνια τα όρια του υπερσυστήματος, αλλά δεν τις έλαβαν υπόψιν τους…
Γ.Κ.: Αυτό είναι το τρίτο θέμα του έργου. Το πρώτο είναι το κοινωνικοπολιτικοοικονομικό ζήτημα που ανέφερα, το δεύτερο είναι η αποφυσικοποίηση του ανθρώπου, και το τρίτο είναι η αποτίναξη του βάρους που εχει φορτώσει η παλαιότερη γενιά στη νεώτερη. 
Ο άνθρωπος, συνειδητά ή μη, γνωρίζοντας ότι θα φύγει από αυτή τη ζωή, βλέπει τα πράγματα μόνον ως προς την χρηστική αξία που θα έχουν όσο αυτός ζει! Αυτό συμβαίνει και με τους πολιτικούς άρχοντες. Βλέπουν τις πράξεις τους, ως προς το κατά πόσο θα είναι χρηστικές για όσο καιρό βρίσκονται στην εξουσία, αδιαφορώντας εντελώς γι’ αυτό το οποίο θα συμβεί μετά.
Δηλαδή, ο ορίζοντάς τους σταματά στην τετραετία ή στην τριετία που αυτοί διακυβερνούν μία χώρα. Αν το δείτε αυτό και στον υπόλοιπο κοινωνικό χώρο, θα καταλάβετε ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν κληροδοτήσει σε όλη τη νεώτερη γενιά αυτό το βλέμμα. 
Παλαιότερα οι νεώτερες γενιές έβλεπαν τον εαυτό τους -με τα μάτια της φαντασίας τους βέβαια- τι θα γίνουν ή τι θα κάνουν όταν φτάσουν 30, 40, ή και 50 χρονών.  Τώρα, η νεώτερη γενιά λειτουργεί βάσει με το τι θα καταφέρει τα δύο ή τα τρία επόμενα χρόνια, ή τον αμέσως επόμενο χρόνο. Κλείνει ο ορίζοντας της φαντασίας μας.
Και αυτό οφείλεται στις παλαιότερες γενιές, οι οποίες, απέτυχαν στο να βλέπουν έναν μέλλοντα χρόνο, ή στο να ενδιαφέρονται γι’ αυτόν. Έχει τυφλωθεί το βλέμμα μας προς το αύριο! Και αυτά που κινούνται στο θολό τοπίο του μελλοντικού χρόνου είναι αδιάφορα. Να γιατί οι G7 ή ο οποιοσδήποτε κυβερνήτης μιας χώρας, αδιαφορεί για το «μετά».
Στον Μπόρκμαν θίγεται αυτή η σχέση της παλαιότερης γενιάς με τη νεώτερη. Μια παλαιότερη γενιά που έχει πεθάνει και η οποία όχι μόνο δεν το αποδέχεται, αλλά ζητά συνεχώς να υπάρχει μέσα από τον τρόπο που σκέπτεται η νεώτερη γενιά! Όμως στον Μπόρκμαν η νεώτερη γενιά γυρίζει εντελώς την πλάτη της στην παλαιότερη, αφήνοντάς την να χορεύει μόνη της το μακάβριο χορό του Καμίγ Σαιν-Σανς στο νεκρό παγωμένο τόπο της.
Κρ.Π.: Υπάρχει μια αφρικάνικη παροιμία που λέει, αν δεν ξέρεις που πας, ψάξε από πού έρχεσαι. Δηλαδή, το να χαράξουμε το μέλλον, έχει να κάνει και με το πόσο γνωρίζουμε το παρελθόν μας. Κι αν σκεφτούμε ότι οι νεώτερες γενιές έχουν μεγαλώσει κυρίως με νταντάδες, τι έχουν κληρονομήσει από τους γονείς τους; Μόνο τα περιουσιακά τους στοιχεία;
Γ.Κ.: Η αλήθεια είναι πως ο σεβασμός στο παρελθόν μας και προς αυτό που μας έφερε στον κόσμο είναι αναγκαίος, αλλά εδώ έχουμε φτάσει στο μη περαιτέρω. Σχεδόν απαιτείται να συμπεριφερθούν οι νεώτεροι σαν ορφανοί. Πρέπει να σκεφτούμε ξανά με μεγάλη σοβαρότητα τη φράση του Μαρξ: «η παράδοση από όλες τις πεθαμένες γενιές βαραίνει σαν εφιάλτης πάνω στα μυαλά των ζωντανών». 
Δυστυχώς – αθώα ή όχι δεν ξέρω – έχουμε κληροδοτήσει στη νεώτερη γενιά τα δικά μας γερασμένα μάτια, που βλέπουν μικρό το μέλλον, και βεβαίως, λόγω ηλικίας, μεγαλύτερο το παρελθόν! Χρειάζεται μία αποκόλληση της νεώτερης γενιάς από την παλαιότερη.
Το δυστύχημα είναι, ότι έχουμε δημιουργήσει τέτοια ανασφάλεια στη νεώτερη γενιά, που δεν μπορεί εύκολα να αρχίσει να περπατά σε ένα τοπίο άγνωστο και απάτητο, που δεν έχει ιχνηλατηθεί.
Ανέκαθεν η νεώτερη γενιά πατούσε στα χνάρια της παλαιότερης και ανακάλυπτε το καινούργιο τοπίο το οποίο η ίδια ιχνηλατούσε απ´ την αρχή.  Τώρα όμως οτιδήποτε έχει πατήσει η παλαιότερη γενιά οδηγεί σε αδιέξοδο. Είναι αναγκαίο, η νεώτερη γενιά λοιπόν να γυρίσει εντελώς την πλάτη της στην παλαιότερη και να κατασκευάσει ή να φτιάξει ή να γκρεμίσει αυτόν τον τοίχο που γεννάει το αδιέξοδο, για να ανακαλύψει ένα καινούργιο τοπίο μη ιχνηλατημένο! 
Είναι μεγάλο το βάρος, δύσκολο το να γυρίσεις την πλάτη σου στο γονιό σου και ακόμη πιο δύσκολο να βαδίσεις με μυωπικά μάτια, που έχεις άδικα κληρονομήσει, ένα σκοτεινό και άγνωστο δρομο. Αλλά δε νομίζω να υπάρχει άλλη λύση!
Αυτό είναι το τρίτο θέμα που θίγεται στο Μπόρκμαν: Όσο κοιτάζεις τον γονιό σου, ο οποίος έχει αποτύχει και δεν το παραδέχεται, τόσο θα σε ρουφάει ο διαρκής πνευματικός βαμπιρισμός του. Δεν μπορεί εύκολα η παλαιότερη γενιά να δεχτεί την αποτυχία της. Συνεχώς θα προσπαθεί να πείσει τη νεώτερη ότι είχε δίκιο, και ότι οι συνθήκες ίσως δεν την βοήθησαν.
Κρ.Π.: Πάνω σε αυτό, έχετε προβληματιστεί…
Γ.Κ.: …Εγώ ανήκω στην παλαιότερη γενιά…
Κρ.Π.: Ναι… αλλά αφού έχετε προβληματιστεί, θα έχετε προσπαθήσει να μπείτε στη θέση ενός νέου…
Γ.Κ.: Όχι, δε μπορείς να μπεις στη θέση ενός νέου. Δεν γίνεται. Με την έννοια, ότι είμαι και γονιός και δάσκαλος. Κι αυτό το οποίο έχω καταλάβει πολύ καλά είναι πως και οι δύο – και ο γονιός και ο δάσκαλος – πρέπει να ακολουθούν έναν κανόνα: οι νεώτεροι δεν αντιγράφουν αυτό που τους λες, αλλά αυτό που τους κρύβεις! Αν λοιπόν αυτό που τους κρύβεις είναι μια καθολική αποτυχία σου, αυτό θα αντιγράψουν. Την αποτυχία σου. 
Πόσο εύκολο όμως είναι να εμφανίζεις την αποτυχία σου και να μη γίνεσαι ένας γραφικός ή ένας Ιταλός μοναχός που αυτομαστιγώνεται με το δικό του ηθικό φραγγέλιο ή για να εξιλεωθεί ή για να τον λυπηθούν; Καθόλου εύκολο. Εγώ απλώς προσπαθώ να αρθρώσω αυτή τη στιγμή μια προβληματική, όχι τη λύση του προβλήματος. Τη λύση του προβλήματος πρέπει να τη βρει ο νεώτερος.
Κρ.Π.: Σε ποια σημεία πιθανά σας δυσκόλεψε η ενσάρκωση του χαρακτήρα του Μπόρκμαν;
Γ.Κ.: Κατ´ αρχάς και κατ´ αρχήν δεν πιστεύω ότι υπάρχουν χαρακτήρες στο θέατρο. Άρα δε μπορεί να υπάρξει ενσάρκωση.
Τα θεατρικά έργα είναι μία συρραφή λέξεων και φράσεων. Έχουν μεσολαβητική αξία. Είναι το μέσον που χρησιμοποιεί ο κάθε ερμηνευτής για να εμφανίσει ένα μέρος του δικού του χαρακτήρα.
Πάνω στη σκηνή δεν είμαστε άλλοι. Είμαστε εμείς! Και επειδή ο άνθρωπος δεν είναι μονοσήμαντος αλλά πολυδιάστατος, έχει εντός του όλες τις «μάσκες» συμπεριφοράς που αναγνωρίζει στον έξω από αυτόν κόσμο.
Το γεγονός ότι χρησιμοποιεί στη ζωή του, μία – δύο – τρεις – τέσσερις μάσκες συμπεριφοράς, είναι ή γιατί έτσι τον βολεύει, ή γιατί έτσι του έχουν επιβάλλει, ή γιατί έτσι του έχουν μάθει ή γιατί έτσι πιστεύει ότι αρέσει στους άλλους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι εντός του κουβαλά και φέρει μόνο αυτές τις μάσκες. Ο άνθρωπος έχει στη μνήμη του όλες τις μάσκες που αναγνωρίζει στον έξω από αυτόν κόσμο, γιατί τις ανά-γνωρίζει, δηλαδή τις γνωρίζει ξανά. Με τί; Με το μυαλό του!
Προτιμώ, ως άλλος περιεργοπένης λοιπόν, την ετυμολογία της λέξης μίμησις, που προτείνει ο Αλεξανδρινός λεξικογράφος Ησύχιος: εκ της προστακτικής μέμνησο του ρήματος μιμνήσκω. Σαν να προστάζει δηλαδή κάτι τη μνήμη σου να εμφανίσει αυτό που ήδη υπάρχει εντός της. Κι αυτό το κάτι είναι το κείμενο. Εδώ λοιπόν μιλάμε για τη σχέση που έχει η υποκριτική με τη δύναμη και το θάρρος του κάθε ηθοποιού, να εμφανίσει τις μάσκες συμπεριφοράς, που μπορεί στη ζωή του να μην εμφανίζει.

Κρ.Π.: Άρα, δεν θα έπρεπε στον 21ο αιώνα στα θέατρα όλου του κόσμου, να συνεργάζονταν μόνιμα και ψυχολόγοι, ώστε να βοηθούσαν σκηνοθέτες και ηθοποιούς στην ακόμα μεγαλύτερη εμβάθυνση των ρόλων; Διότι ενίοτε συναντάμε τεχνική μεν αρτιότητα, αλλά και ρηχότητα, ως προς την απόδοσή τους.

Γ.Κ.: Η σχέση θεατρικής τέχνης με τις επιστήμες μπορεί όντως να είχε ενδιαφέρον και πολλές φορές το έχουν προσπαθήσει. Και σε άλλες χώρες πιο συχνά, αλλά και εδώ πιο σπάνια. Ναι. Θα είχε ενδιαφέρον αν δεν υπήρχε μία εκ γενετής αντιπαλότητα αυτών των δύο χώρων.

Στην πραγματικότητα όμως κατά τη γνώμη μου ο τόπος συνάντησης αυτών των δύο είναι terra incognita ακόμη. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε κατ´ αρχάς πως σε θεωρητικό επίπεδο υπάρχει ανισοτιμία. Η θεατρική τέχνη θεωρητικά είναι νεογνό. Μόλις 100 ετών. Αν εξαιρέσουμε το κείμενο του Ντιντερό και κάποιες σκέψεις του Άππια και του Γκραιγκ, οι πρώτες θεωρητικές σκέψεις γύρω από την υποκριτική διατυπώθηκαν από τον Στανισλάβσκι στις αρχές του 20ου αιώνα.

Κρ.Π.: Αυτό που είπατε για τις μάσκες, συνδέεται με αυτό που είχε πει ο μεγάλος θεωρητικός Μιχαήλ Μπαχτίν, για τις πολλές φωνές που υπάρχουν μέσα στο έργο ενός καλλιτέχνη; Άρα έχουμε μέσα μας, το όλον. Υπάρχουν μέσα μας όλοι οι γύρω μας…

Γ.Κ.: Ναι. Ίσως. Θα μπορούσε να πει κάποιος, πως μπορεί να υπάρχει και μία σχέση  με την περίφημη μπαχτινική πολυφωνία.

Κρ.Π.: Δηλαδή, όπως έχει πει ο Σαββόπουλος στον Μικρό Μονομάχο, «Άμα κάνεις μια βουτιά στον εαυτό σου / δε θα βρεις τον εαυτό σου / αλλά όλους τους άλλους / τους μικρούς και τους μεγάλους / γιατί ο χρόνος είναι ένας / και δεν πέθανε κανένας»;  Άρα αυτός ο ατομικισμός που αναφέρατε, ήταν ουσιαστικά απαξίωση του εαυτού μας, εφόσον δεν συμπεριελάμβανε «όλους τους άλλους», δεν συμπεριελάμβανε το «όλον»;

Γ.Κ.: Όλο αυτό ο άνθρωπος είναι πολύ δύσκολο να το αποδεχτεί. Γιατί το βλέμμα του, αυτό που βλέπει προς τα έξω, δεν μπορεί να δει το όλον.

Πρώτον γιατί είναι μέρος του όλου, άρα δεν μπορείς να δεις το όλον όταν είσαι μέρος του. Είναι σαν το κουκούτσι ενός μήλου να θέλει να βγει έξω από το μήλο για να εξηγήσει πως είναι το μήλο…

Και δεύτερον, γιατί τα μάτια μας είναι μπροστά μας, όχι στο πλάι. Είμαστε άνθρωποι, όχι ψάρια. Άρα οι μοίρες που βλέπουμε, πάντα είναι λιγότερες από τις μοίρες που δεν βλέπουμε.

Για να μην προσθέσω την ειρωνεία της φύσης, που τοποθέτησε το οπτικό μας νεύρο στο τυφλό μας σημείο, από πίσω… Με αυτή λοιπόν την έννοια, είναι πολύ δύσκολο ο άνθρωπος να δει το όλον. Τι μπορεί να κάνει; Να το σεβαστεί! Να το αποδεχτεί και να το σεβαστεί. Αυτός ουσιαστικά είναι ο Θεός. Αυτό το άγνωστο. Το άγνωστο είναι ο Θεός και γι’ αυτό απαιτείται σεβασμός.
Κρ.Π.: Και να κλείσει τα μάτια; Να γυρίσει το βλέμμα προς τα μέσα; Γιατί μέσα του δεν είναι όλοι οι άλλοι;
Γ.Κ.: Δε χρειάζεται να τα κλείσει. Αρκεί να μην εμπιστεύεται μόνον αυτά, αλλιώς κάποια στιγμή θα αυτοτιμωρηθεί ως άλλος Οιδίπους. Αν και, επειδή δεν έχω τρίτο μάτι όπως ο Οιδίπους του Χαίντερλιν, μου αρέσει μία άλλη φράση από ένα σονέτο του Σαίξπηρ: «Βλέπω καλύτερα, με τα μάτια μου κλειστά.»
Κρ.Π.: Σχετικά με την επαγγελματική ιδιότητα του Μπόρκμαν ως τραπεζίτη, πιστεύεται ότι το επάγγελμα δημιουργεί τον χαρακτήρα ή το αντίθετο;
Γ.Κ.: Μακάρι να συνέβαινε ο χαρακτήρας να φτιάχνει το επάγγελμα. Οι άνθρωποι θα ήταν πιο ευτυχισμένοι, γιατί τότε δεν θα έκαναν επάγγελμα ή δουλειά, θα έκαναν εργασία, θα δημιουργούσαν έργο.
Υπάρχουν ευτυχισμένοι άνθρωποι που έχουν κατορθώσει να εμπιστευτούν τον χαρακτήρα τους, και έχουν τοποθετήσει τον εαυτό τους, σε έναν τέτοιο τόπο εργασίας. Υπάρχουν όμως και άνθρωποι οι οποίοι καθοδηγούμενοι από την παλαιότερη γενιά, ακολούθησαν ένα επάγγελμα που δεν είχε καμία σχέση με τον χαρακτήρα τους.
Γιατί ξέρετε, η λέξη χαρακτήρας βγαίνει από το χαράττω. Δηλαδή είναι το εργαλείο που μας βοηθά να ιχνηλατήσουμε τον τόπο της ζωής μας. Γιατί η ζωή μας τόπος είναι, όχι χρόνος.
Κρ.Π.: Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, είχε πει ότι το καπιταλιστικό σύστημα καταστρέφει βαθμιαία όλους τους ανθρωπολογικούς τύπους που είναι αναγκαίοι για την ύπαρξη και λειτουργία του, και στηρίχτηκε σ’ αυτούς αρχικά για να δημιουργηθεί. Αυτό συμβαίνει, διότι εκβιάσαμε τη φύση υπέρ της αισχροκέρδειας, ξεπεράσαμε δηλαδή τα όρια λειτουργίας του υπερσυστήματος της φύσης, δημιουργώντας συγχρόνως ανθρώπους-μηχανές κέρδους;
Γ.Κ.: Από τη στιγμή κατά την οποία το χρήμα ή το κέρδος απέκτησε θέση υποκειμένου σε μία φράση, έχασε αμέσως τη βασική του χρηστική αξία, που ήταν: να είναι αντικείμενο.
Είπαμε κάποτε ότι ο άνθρωπος μπορεί να ζει καλύτερα με το χρήμα, ότι ο άνθρωπος χρησιμοποιεί το χρήμα. Τώρα η φράση έγινε: Το χρήμα κάνει ευτυχισμένο τον άνθρωπο. Αυτό το αναποδογύρισμα, η μεταμόρφωση ενός αντικειμένου σε υποκείμενο, ήταν καταστροφική για τον άνθρωπο, επειδή δημιούργησε σ’ αυτό το αντικείμενο, σχεδόν μια δική του βούληση. Και το χρήμα πλέον έχει δική του βούληση – κατ’ επέκταση και το κέρδος.
Κρ.Π.: Σήμερα όπως φαίνεται ο πόλεμος είναι ανάμεσα στην οικονομία και την πολιτική(ως αντιπρόσωπος της κοινωνίας πολιτών). Αν επικρατήσει η οικονομία, τότε παύουμε να μιλάμε για πολιτική, άρα για πολίτες και κοινωνία πολιτών. Οπότε, στις μέρες, καταστρέφεται η έννοια της κοινωνίας;
Γ.Κ.: Ναι, αυτό είναι αλήθεια. Βεβαίως και είμαστε σε ένα στάδιο όπου το μέλλον φαντάζει ως έτσι. Η πολιτική έχει αρχίσει να ταυτίζεται πλήρως με την οικονομία. Η πολιτική έπαψε να είναι ένα τοπίο ανταλλαγής ιδεών, και έχει γίνει ένα υψηλού επιπέδου οικονομοτεχνικό σύστημα.
Κρ.Π.: Γι’ αυτό κάποιοι μιλούν για τεχνοκρατική δικτατορία…
Γ.Κ.: Μα είναι έτσι ακριβώς. Κι αυτό έχει άμεση σχέση και με την παιδεία και την εκπαίδευση. Δείτε πως αναπτύσσεται σιγά σιγά η παιδεία, το σύστημά της. Έχουμε σε πρώτο επίπεδο τα οικονομικά, τα μαθηματικά.
Τα μαθηματικά, δε, χωρίς την παραμικρή φιλοσοφική σχέση που μπορεί να έχει η ίδια η επιστήμη, αλλά απλώς και μόνο για να μας διευκολύνουν να χειριζόμαστε ένα Excel, ώστε να μπορούμε να φτιάχνουμε τις λογιστικές μας αλχημείες. Μετά από τα οικονομικά και τα μαθηματικά, έχουμε σε πολύ δεύτερο και χαμηλό επίπεδο, τις οποιεσδήποτε ανθρωπιστικές σπουδές. Και στο τέλος, στο βάθος, χαμένο σε ένα ημίφως, τις τέχνες! 
Όταν λοιπόν ένα παιδί για 12 χρόνια κουρδίζεται σ’ αυτή τη λογική, είναι φυσικό όταν βγει στον κοινωνικό του χώρο το μάτι του να μην έχει καμία καλλιτεχνική διαύγεια, να μην έχει την παραμικρή ανθρωπιστική ερμηνεία του κόσμου, να μη βλέπει τον κόσμο σαν ένα σύνολο ανθρώπων, ούτε να βλέπει τη ζωή σαν έργο τέχνης, αλλά να βλέπει και τους ανθρώπους και τη ζωή σαν έναν αριθμό. Αυτό είναι εγκληματικό!
Κρ.Π.: Τι θα έπρεπε να ορίζουμε ως τέχνη σήμερα; (Καθώς βλέπουμε την όλο και μεγαλύτερη απαξίωσή της σε άλλη μια μηχανή κέρδους;)
Γ.Κ.: Το τί είναι τέχνη, έχουν προσπαθήσει πάρα πολλοί να ορίσουν. Στη φάση που βρισκόμαστε, η τέχνη δεν μπορεί να είναι καθοδηγητική. Στη φάση που βρισκόμαστε, ο ρόλος της τέχνης οφείλει να είναι μόνον υπομνηστικός. Να θυμίζει στους ανθρώπους αυτά που έχουν ξεχάσει! Εκεί βρίσκεται η αλήθεια της.
Κρ.Π.: Και ποιά είναι η αλήθεια του Μπόρκμαν;
Γ.Κ.: Η αλήθεια του Μπόρκμαν ως έργο είναι όσα είπαμε πριν. Η αλήθεια του Μπόρκμαν ως πρόσωπο είναι το περίφημο ιψενικό ζωτικό του ψεύδος.
Πίστεψε ως πρώιμος νεοφιλελεύθερος, πως στην υποτιθέμενη ελεύθερη κοινωνία ο κάθε άνθρωπος, όποια κι αν είναι η κοινωνική του θέση, έχει τη δυνατότητα να ευημερήσει. Ενώ ταυτόχρονα, προσπαθώντας να εξωραΐσει την ατομική του επιτυχία, κρύβεται πίσω από την ιδέα, που λέει: η ευημερία του ενός, μπορεί  να οδηγησεί στην ευημερία και τους πολλούς. Αυτό είναι το ζωτικό του ψεύδος.
Κανείς όμως δεν μπορεί να αναπτυχθεί μόνος του σε ένα κοινωνικό χώρο, όσες ευκαιρίες και αν του δίδει το αμερικάνικο ή το ευρωπαϊκό όνειρο. Γιατί από τη στιγμή που τα μέσα παραγωγής βρίσκονται στα χέρια των ολίγων δεν μπορεί ο καθένας να αναπτυχθεί ελεύθερα. Ο,τι κι αν λένε οι νεοφιλελεύθεροι η ευτυχία πάντα θα βρίσκεται στο συλλογικό.
Κρ.Π.: Υπάρχει μία αντίφαση (τουλάχιστον) στον νέο-φιλ-ελευθερισμό, αφού η ελευθερία είναι τελικά…
Γ.Κ.: …η δυνατότητα να αναπτυχθεί ο άνθρωπος μαζί με όλους τους άλλους ανθρώπους, κι όχι να αναπτύσσονται κάποιοι, ενώ κάποιοι άλλοι κατρακυλούν στην υπανάπτυξη! Έτσι είναι.
Κρ.Π.: Η καθημερινή επανάληψη μιας παράστασης, θυμίζει την επανάληψη κάθε ψυχικού τραύματος, που σταματά το χρόνο με αυτήν ακριβώς την ιδιότητά του, δηλαδή με το να επαναλαμβάνεται, προσπαθώντας κάθε φορά να γιατρέψει μια πληγή. Ποιό… τραύμα, ίσως, επαναλαμβάνεται σε αυτό το έργο;
Γ.Κ.: Ωραίο ακούγεται αυτό που λέτε και μακάρι να επέρχετο κάποια ίαση. Μακάρι να έκλεινε κάποια πληγή. Αλλά νομίζω συμβαίνει το αντίθετο. Σε κάθε παράσταση η πληγή ανοίγει πάλι.
Άλλωστε είναι η έλλειψη του καθενός από εμάς, που μας ανεβάζει στη σκηνή και το ατελέσφορο και μη ιάσιμο που μας ανεβάζει ξανά την επόμενη ημέρα. Η επανάληψη δεν έχει σχέση με κάποια ελπίδα θεραπείας ή κάλυψης ακάλυπτης ανάγκης.
Έχει περισσότερη σχέση με την παιγνιώδη υπενθύμιση του ανολοκλήρωτου. Μιας και η προσωπική ολοκλήρωση του καθενός επέρχεται με το θάνατό του. Ένα κλείσιμο ματιού στο θάνατο είναι. Τίποτα άλλο. Και είναι πολύ αυτό!

Ερρίκου Ίψεν
«ΜΠΟΡΚΜΑΝ»

Συντελεστές: Μετάφραση – Σκηνοθεσία: Σταμάτης Φασουλής, Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη, Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη, Σχεδιασμός Φωτισμών: Λευτέρης Παυλόπουλος, Βοηθός σκηνοθέτη: Γιώργος Λύρας, Φωτογραφίες παράστασης: Γιώργος Καβαλλιεράκης,

Τους ρόλους ερμηνεύουν: Γιώργος Κιμούλης, Πέμη Ζούνη, Σμαράγδα Σμυρναίου, Γιώργος Ζιόβας, Αμαλία Νίνου, Νάνα Παπαδάκη, Γιάννης Καπελέρης, Ελευθερία Μπενοβία.

Παραγωγή: Ελληνική Θεαμάτων

Θέατρο Δημήτρης Χορν, Αμερικής 10, Τ.: 210 3612500. Ημέρες & Ώρες Παραστάσεων: Τετάρτη 20:00, Πέμπτη 21:00, Παρασκευή 21:00 (λαϊκή), Σάββατο 18:00 (λαϊκή) & 21:00, Κυριακή 20:00.

 

Σχετικά Άρθρα

31/10/2011
30/11/2012
16/06/2013

Το ζεϊμπέκικο της Πόλυς Πάνου. Του Θωμά Κοροβίνη

141264-polu_panou_phfdf

[…] Γεια σου, αδελφή Πόλυ Πάνου, αθάνατη λαϊκή θεά. Λίγοι έφτασαν να προσεγγίσουν -στο είδος του τραγουδιού που υπηρέτησαν- τις παρυφές της τελειότητος, όπως εσύ, αρχόντισσά μου, με τον ιδιαίτερο, τον καίριο και απέριττο τρόπο που πάτησες επάνω στον ζεϊμπέκικο, τον μεταπολεμικό «εθνικό-λαϊκό» μας χορό.-» Του Θωμά Κοροβίνη

Πρώτο, «Μες στην πολλή σκοτούρα μου»(το’ πε σε δεύτερη εκτέλεση και απέδειξε –μαζί με δυο-τρεις άλλες «δεύτερες» ερμηνείες της ακόμη πως, -κάτι πρωτόγνωρο- ναι, υπάρχει περίπτωση η δεύτερη εκτέλεση να ξεπερνάει την πρώτη, κι ας έχεις να κάνεις με τον κολοσσό Τσαουσάκη τον Πρόδρομο),

δεύτερο, «Τα λιμάνια», του Τσιτσάνη κι αυτό(μ’ ένα χθαμαλό εφάπαξ ξεμπέρδεψε μαζί της για τούτη την αριστοτεχνική ερμηνεία ο Μάτσας –με τέτοια ξεφτιλισμένα συμβόλαια σας αλυσόδεναν οι εταιρείες τον καιρό που δοξαστήκατε-, -«αιωνία η μνήμη του Καζαντζίδη» που τα’ βαλε μαζί τους και μας σήκωσε λίγο πιο ψηλά- μου’ χε  πει εκείνη τη φορά στο σπίτι της τσουγκρίζοντας τα ποτήρια μας,

και, τρίτο, «Το καλντερίμι» του Ξαρχάκου(-«Κόκκινα φανάρια» για πάντα: «Είμαι μια γυναίκα αμαρτωλή» του Δερβενιώτη και του Βίρβου, «Στης αμαρτίας το στρατί» του Κολοκοτρώνη, «Το παρελθόν μου το βαρύ» του Μπακάλη και της αθάνατης «Γριάς», μ’  αυτά τα τραγούδια της απόλυτης ανθρώπινης συντριβής και του καθαγιασμού, παράλληλα, των παραστρατημένων γυναικών, που την λάτρεψαν όσο κανέναν άλλο τραγουδιστή κι έκαναν μεταμεσονύχτιο χαρακίρι στους καρπούς των χεριών τους όταν τα «έσκιζε» η «Πολάρα» στα μεγάλα μαγαζιά)

-μ’ αυτά τα τρία κομμάτια της, μαστορικά παιγμένα απ’ την βουρκωμένη πενιά του Καραντίνη, την αποχαιρετήσαμε το τελευταίο δειλινό του Σεπτέμβρη στα κοιμητήρια του Κόκκινου μύλου.

Ντυμένη στα λευκά, πανέμορφη κι αγέρωχη, σα να μη την άγγιξε ο θάνατος, όμως φωτισμένη από διάχυτη αριστοκρατική ταπεινότητα,  -αυτή ήταν η τελευταία της παράσταση μ’ εμάς τους λίγους φίλους και τους θαυμαστές της συγκλονισμένους μα χωρίς να πιστεύουμε το γεγονός.

«Γεια σου ζωή φαρμακερή, γεια σου ζωή μου μαύρη, στάλες είναι οι χαρές σου και βουνά οι συμφορές σου» σιγοτραγούδησα. Κι είδα εκεί που στάθηκα φρουρός στο πλάι της, σαν οπτασίες, θαρρείς, να περνούν και να την αγγίζουν στο μέτωπο οι μεγάλες απούσες, η Ρόζα και η Ρίτα, η Βέμπο και η Δανάη, η Χασκίλ και η Γεωργακοπούλου, η Μαρίκα, η Σωτηρία, η Ντάλια και η Χρυσάφη, η  Φλέρυ και η Βίκυ.

Κι έστεκαν παραδίπλα οι συνοδοιπόροι της λαϊκοί αοιδοί, ο Στέλιος, ο Μανώλης και ο Στράτος, ο Γαβαλάς κι ο Μενιδιάτης, κι ο μάγκας ο Γρηγόρης, ο νονός της στο τραγούδι, που’ γραψε, καθώς λένε, για πάρτη της «Το τρελοκόριτσο», γιατί είχε κάψει, λένε, παιδούλα, την καρδιά ενός κιθαρίστα  συνεργάτη τους. «Γεννήθηκες για την καταστροφή»! Κελαηδούσαν τα μπουζούκια των μεγάλων συνθετών, που ανέδειξε  αρκετά απ’ τα πιο λαοφιλή τραγούδια τους:

του Μάρκου και του Τσιτσάνη, του Καλδάρα, του Χιώτη και του Ζαμπέτα(-Ποιο είναι το παράπονό σου, Πόλυ μου; -Μπαγιαντέρα, δεν τραγούδησα Μπαγιαντέρα, -Ιδού λοιπόν το μέτρο της σοφίας του ακέραιου ανθρώπου στην ωριμότητά του, του χορτασμένου και ευγνώμονος) -Α, τουλάχιστον θα’  χεις την καλύτερη παρέα εκεί κάτω, ψιθύρισα στο αυτί της πρωθιέρειας του ζεϊμπέκικου.

      Η Πόλυ ήταν η νεώτερη από τις κορυφαίες λαϊκές τραγουδίστριες της παλιάς φρουράς.  Ανέβηκε, σαν τη Λίντα κι αυτή, δώδεκα χρονών στο πάλκο. Ψήθηκε από μικρό κοριτσάκι στο απαιτητικό μικρόφωνο (δεν είναι εύκολο  -κι ας νομίζουμε-  να κατακτήσεις τον ερμηνευτικό τρόπο του λαϊκού τραγουδιού) μα ήταν καθαρόαιμη λαϊκή τραγουδίστρια, γεννημένη γι’ αυτό, ήταν φανερό απ’ την αρχή. Μπούκαρε η Μπέλλου μ’ ένα παλτό μια βραδιά στο καμαρίνι του Μπιθικώτση και τον γράπωσε απ’ το γιακά:

-Που την βρήκες αυτή, ρε σύ; Θα κάνει πάταγο. Δούλεψε δυο σεζόν με τη Νίνου, και έμαθε στο πλάι της, ζώντας παράλληλα και την τραγωδία της φθοράς της, καθώς την ανάγκαζαν υποβαζασταζόμενη να στηλώνεται στις πίστες για να βγάλει πρόγραμμα μέχρι την τελική της κατάρρευση.

Είχε προβλέψει τον θρίαμβό της η Μαρίκα: -Αυτή η μικρή θα με αντικαταστήσει σύντομα, Βασίλη, είχε πει του Τσιτσάνη.

Θέρισε τις πίστες της εποχής μέχρι να ενηλικιωθεί έχοντας δίπλα της φύλακα-άγγελο τη μάνα της(«για πρώτη φορά ένιωσα κενό όταν έχασα τη μάνα μου»). Μικρή ήταν κουκλίτσα. Όμως έχουμε πλάκες γραμμοφώνου, όπου ερμηνεύει χασάπικα σε ηλικία δεκαοχτώ χρονών με το ακμαίο πάθος μιας πεπειραμένης τραγουδίστριας πρώτης γραμμής. Ωριμάζοντας έγινε γυναικάρα.

Πάντοτε περιποιημένη, στολισμένη, υπέρκομψη, ψυχωμένη, χωρίς περιττά τσαλίμια και καμώματα, καθιερώθηκε ως ο τύπος της λαϊκής ντίβας που ξέρει να κρατάει χαρακτήρα απ’ το πάλκο και να πρωταγωνιστεί καθηλώνοντας με τον αυστηρό και περήφανο τρόπο της τα οξύθυμα αντράκια και τους φτηνοτσαμπουκάδες. Λιμπιστική βεντέτα, έγινε πρώτο όνομα στις μαρκίζες σκληροτράχηλων κέντρων διασκεδάσεως, πολιορκημένη από εκατοντάδες λιγούρικα αντρικά βλέμματα, έπρεπε να κάνει πέρα πολλούς μακαντάσηδες για κρατήσει το κύρος της, να μη δώσει δικαίωμα, να μην τρωθεί η εικόνα της.

Δεν την πολυένοιαζαν τα λεφτά. Και κυρίως η καριέρα. Αλλιώς   δε θα ξεχνιόταν στην Αμερική να τραγουδάει για τους μετανάστες παρέα με τον Τατασόπουλο και τον Χιώτη, ενώ εδώ τα παιδάκια έπαιζαν στα σοκάκια τραγουδώντας τα σουξέ της : «Άλλα μου λεν τα μάτια σου και άλλα η καρδιά σου, άλλα μου λεν τα χάδια σου και άλλα τα φιλιά σου».

     Βάρβαρες εποχές· με το χνώτο του κανακεμένου απ’ την εξουσία χωροφύλακα στο σβέρκο και την ηθικολογία να διαφημίζει την στειρότητά της με κηρύγματα στους άμβωνες, στις αίθουσες διδασκαλίας, στα αστυνομικά τμήματα και στα δικαστήρια.

Μια χώρα ορθόδοξων παγανιστών έβγαινε σακατεμένη απ’ την γκεσταμπίτικη κατοχή και τον αδελφοφάγο εμφύλιο, καταδικασμένη να χτίσει το προτεκτοράτο μιας ετερόφωτης ψευτοδημοκρατίας παραγεμισμένο με υποδόριες ενέσεις προτεσταντικού πουριτανισμού που τις έμπηγαν στα ψαχνά του οι πρόθυμοι εγκάθετοι της νικηφόρου ρεβανσιστικής δεξιάς.

Το λαϊκό τραγούδι –μπολιασμένο με άφθονο ανατολίτικο σπαραγμό, αρκετές δόσεις μεμψιμοιρίας και μοιρολατρείας, και πολιτικής απάθειας, αλλά συναισθηματικούς κραδασμούς υψίστης εκφραστικότητας-, ανέλαβε  να μιλήσει για το ήθος και το ύφος ενός σαρανταπληγιασμένου λαού που όφειλε να ευγνωμονεί τους πρώην κατακτητές του που του έκλεβαν τον αφρό της νεολαίας του κοιτάζοντάς τον στα δόντια.

«Το πλοίο θα σαλπάρει για λιμάνια ξένα» τραγούδησε το’ 61 η Πόλυ μαζί με τους άλλους σπουδαίους λαϊκούς αοιδούς με προεξάρχοντα του μεταναστευτικού τραγουδιού τον συγκλονιστικό Καζαντζίδη.

Τραγουδιστές χειροποίητοι, αγράμματοι ίσως, αλλά με ισχυρή αίσθηση της αξίας της γλώσσας και του χρέους απέναντι στη μούσα που τους μοίρανε με το χάρισμα να την τραγουδούν, με προφορά τέλεια, τονισμό των σημείων άψογο, δασκαλεμένοι, θαρρείς, στα άριστα των ωδείων, χροιά ο καθένας τους μοναδική και απαρόμοιαστη και φρόνημα απέναντι στο τραγούδι του λαού, όχι εντελώς ανυποψίαστοι ότι κουβαλούν με την φωνή τους αυθεντικά σπαράγματα ζωής και τα αποτυπώνουν στον δίσκο με την κυριολεκτική σημασία της παραστατικής αμεσότητας.

Μ’ ένα ντέρτι ανεξάντλητο να τους καίει τα σπλάχνα. «Έχω τον πόνο του αυτοδίδακτου» είχε εξομολογηθεί ο Σεφέρης.

        Εκεί γύρω στα μέσα προς τα τέλη της δεκαετίας του’ 50 άρχισε το βασίλεμα του ρεμπέτικου. Στη θέση του μπήκε το διάδοχο λαϊκό τραγούδι που πατούσε στα χνάρια του προγόνου του έχοντας όμως αποσείσει αρκετό απ’ το ειδικό βάρος του και  έχοντας ξεπλύνει τον «λεκέ» της βαριάς μαστούρας του τεκέ, δίνοντας ταυτόχρονα θέση στην κυριαρχία του «απελευθερωμένου» μπουζουκιού.

Μέχρι τις αρχές του’ 70 περίπου γράφτηκε η εποποιία του λαϊκού μας τραγουδιού. Η Πόλυ ήταν η πιο «λαϊκή» ανάμεσα στις τρεις εξέχουσες της εποχής, την πιο λυγμική και ανατολίτισσα, βελούδινη και κυρίαρχη των μακαμιών Γιώτα Λύδια και την πιο σεβνταλού και νταλγκαδιασμένη, την παράφορη  Καίτη Γκρέυ.

Το λαϊκό τραγούδι άρχισε να χάνει την ομορφιά και το κύρος του, καθώς, μεσούσης της δικτατορίας, ευτελίστηκε στη δισκογραφία και στα πάλκα προδίδοντας την αυθεντικότητά του και παραδίδοντας τον θρόνο του –με την απόσυρση, λίγο αργότερα και των δύο κορυφαίων Καζαντζίδη και Μπιθικώτση– σ’ ένα μεικτό και νόθο είδος ελαφρολαϊκοσκυλάδικης μελωδίας με τόσο αραβογενείς, όσο και μιξοευρωπαϊκές προσμίξεις που έντυνε αβασάνιστα στιχάκια.

Τότε, αν και στην καλύτερη ώρα τους, άρχισαν να σπρώχνονται στο περιθώριο και οι μεγάλες λαϊκές. Η Πόλυ τραγούδησε εκείνο τον καιρό πολλά «βαριά λαϊκά», σαν αντίδραση, θαρρείς, στην σκυλοπόπ υποκουλτούρα.  Εξακολούθησε να κάνει πρόγραμμα  σε μικρότερα μαγαζιά.

Στην αρχή της χούντας ο Παναγούλης θέλοντας να γνωρίσει στην αγαπημένη του Φαλάτσι το γνήσιο λαϊκό τραγούδι την πήγε κάποιο βράδυ σ’ ένα υπόγειο στην πλατεία Βάθη, όπου τραγουδούσε η Πόλυ. Τόσο πολύ ενθουσιάστηκε που του πήρε δώρο ένα αμάξι. «Για να έρχομαι πιο συχνά στην Ελλάδα και να με πηγαίνεις στην Πόλυ Πάνου» του είπε.  Μ’ εκείνο το μοιραίο αμάξι ήταν να σκοτωθεί ο  Αλέξανδρος εκείνη τη φρικτή πρωτομαγιά.

       Νταγιαντούσε η Πόλυ στα καραβοτσακίσματα. Συνετή και μετρημένη, επέλεξε να ιδιωτεύσει από πολύ νωρίς με κάποια σπάνια διαλείμματα εμφανίσεων, αφιερωμάτων  και συνεντεύξεων.

Οι συρμοί, τα καμώματα των εταιρειών, η στροφή των γούστων προς άλλα μουσικά είδη, ο χρόνος που κυλάει, δε μπορούν να αγγίξουν τίποτε από το στέρεο, δωρικό και ολοκληρωμένο έργο μιας ατόφιας, υποβλητικής, επιβλητικής, εμβληματικής λαϊκής τραγουδίστριας που οι εκτελέσεις των τραγουδιών τα οποία  μας αφήνει κληρονομιά αποτελούν αξεπέραστα υποδείγματα ερμηνείας:

«Βρε, μοίρα, δεν κουράστηκες» του Μάρκου, «Το παρελθόν μου το βαρύ» και «Φαρμάκι και μαχαίρι»  του Μπακάλη, «Της ταβέρνας το ρολόι» και «Το τέλος σου ποιο θα’ ναι» του Τσιτσάνη, «Εσένα δε σου άξιζε αγάπη» του Καραμπεσίνη, «Το φαρμακωμένο δάκρυ» του Λαύκα, «Τα’ αδέρφια δε χωρίζουνε» του Καλδάρα, «Το καμίνι» του Παπαϊωάννου, «Σε ποιο βουνό» του Θεοδωράκη, «Αν μιλούσαν τα σύννεφα» του Μητσάκη, «Τα παιδιά του Πειραιά» του Χατζιδάκι, «Τι να την κάνεις τη ζωή» του Ξαρχάκου.

Γεια σου, αδελφή Πόλυ Πάνου, αθάνατη λαϊκή θεά. Λίγοι έφτασαν να προσεγγίσουν -στο είδος του τραγουδιού που υπηρέτησαν- τις παρυφές της τελειότητος, όπως εσύ, αρχόντισσά μου, με τον ιδιαίτερο, τον καίριο και απέριττο τρόπο που πάτησες επάνω στον ζεϊμπέκικο, τον μεταπολεμικό «εθνικό-λαϊκό» μας χορό.-

lifo.gr

Σχετικά Άρθρα

29/09/2013
17/01/2013

«Τίποτε τόσο αμίλητο όσο το μιλημένο»;

«…Ακου – τίποτε τόσο αμίλητο
Οσο το μιλημένο.
Τόσο μουγγό κι ανόητο και ηττημένο
πώς τα ‘πε όλα τάχαμου
πώς τα ‘βγαλε από μέσα του
ενώ μπορεί να τα ‘βγαλε απλώς απ ‘το μυαλό»..

(Μ.Γκανάς)

Πολύ σωστά, στις περισσότερες περιπτώσεις…
Αλλά υπάρχουν και άνθρωποι που ασχολούνται και με το άλλο τους ημισφαίριο που δεν έχει λόγια, αλλά ακριβώς επειδή το «ακούνε», του δίνουν λόγο, και καταφέρνουν να μεταεπικοινωνούν(ξέρει τι σημαίνει αυτό ένας ποιητής άραγε, ακόμα κι αν το κάνει κάποιες φορές άθελά του, και είναι μάλιστα αυτός ο λόγος της επιτυχίας των ποιημάτων του;).
Γιατί ένας τρόπος μεταπεπικοινωνίας όντως είναι και η τέχνη(που χρησιμοποιεί δημιουργικά ως εργαλείο της τον λόγο), όχι πάντα όμως, και δεν είναι ο μόνος.
Γιατί δεν είναι μόνο η τέχνη που έχει καταφέρει κυρίως να δώσει λόγο στο ασυνείδητο.
Υπάρχει και η ψυχολογία που το κατάφερε, και σε πολλές περιπτώσεις, πολύ πιο ειλικρινά, πολύ πιο ουσιαστικά, πολύ πιο αποτελεσματικά, πολύ πιο μεταμορφωτικά, και πολύ πιο γενναία.

Υγ. Περισσότερα στο σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής»: https://afigisizois.wordpress.com/2013/10/23/το-σεμινάριο-αφήγηγη-ζωής-γιορτάζει/

Όπου και αν με πήγαν οι θεωρίες μου, βρήκα ότι ένας ποιητής ήδη είχε πάει εκεί. Sigmund Freud

«Όπου και αν με πήγαν οι θεωρίες μου, βρήκα ότι ένας ποιητής ήδη είχε πάει εκεί»

Αυτό το υπέροχο όσο και γενναίο συμπέρασμα του Φρόυντ, συμβαίνει όντως, γιατί το έργο είναι πιο μπροστά από κάθε καλλιτέχνη, που το δημιούργησε γιατί άφησε να πάρουν σάρκα και οστά -είτε με την ποίηση, είτε με την ζωγραφική, κλπ- τα όποια ασυνείδητα απωθημένα του, κατά το πλείστον άθελά του.

Διότι, κάνουμε έργο ότι δεν απωθούμε... Αν αυτό γίνει επίγνωση -κάτι που ο Φρόυντ πάλεψε όσο λίγοι- τότε η τέχνη θα μπορούσε να απογειωθεί και να δημιουργήσει ακόμα μεγαλύτερα, ουσιαστικότερα όσο και βαθύτερα αριστουργήματα.

Γι αυτό μίλησε επισταμένως η Άλις Μίλερ, όπως έχω ξαναπεί, μέσα από έρευνες δεκαετιών:

«Κατά τη γνώμη μου, αν δεν έχουμε συνείδηση τι μας συνέβη κατά τα πρώτα στάδια της ζωής μας, όλη η υπόθεση του πολιτισμού δεν ειναι παρά μια φάρσα. Οι συγγραφείς θέλουν να γράφουν καλή λογοτεχνία, αλλά ΔΕΝ αναζητούν την ασυνείδητη πηγή της δημιουργικότητάς τους, την έντονη επιθυμία τους για έκφραση και επικοινωνία. Οι περισσότεροι φοβούνται μήπως χάσουν την ικανότητά τους. Παρόμοιο φόβο διακρίνω και σε πολλούς ζωγράφους, ακόμα και σε αυτούς που (κατά τη γνώμη μου) στους πίνακές τους εκφράζουν σαφώς τους ασυνείδητους φόβους τους, όπως παραδείγματος χάρη στον Φράνσις Μπέικον, στον Ιερώνυμο Μπος, στον Σαλβαδόρ Νταλί και σε πολλούς ακόμα σουρεαλιστές. Με το έργο τους επιζητούν βέβαια την επικοινωνία, αλλά σε ένα επίπεδο που να υπηρετεί ΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ – και αυτήν την κατάσταση την ονομαζουν τέχνη.» (Η άρνηση να μάθουμε)

Αλλά όλα αυτά, θα κατανοηθούν περισσότερο μάλλον από τις επόμενες γενιές…. Οι δικές μας ακόμη, θεωρούν το ασυνείδητο, ως το μεγαλύτερο ταμπού, ακόμα και στον 21ο αιώνα, αγνοώντας τον θησαυρό του.

Υγ. Περισσότερα στο σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής»

Είμαστε βίαιοι. Αυτό είναι ένα γεγονός. Τζίντου Κρισναμούρτι

Είμαστε βίαιοι. Αυτό είναι ένα γεγονός. Θυμώνουμε, οργιζόμαστε, συμμορφωνόμαστε, μιμούμαστε, ακολουθούμε, είμαστε επιθετικοί, και η επιθετικότητα παίρνει πολλές μορφές: την ευγενική πολιτισμένη επιθετικότητα, που σε πείθει με το γάντι, μέσα από τη στοργή. Αυτό είναι μια μορφή βίας.

Ο εξαναγκασμός να σε κάνω να σκέφτεσαι σύμφωνα με μια ιδιαίτερη άποψη, αυτό είναι πάλι μια άλλη μορφή βίας.

Βία είναι η αποδοχή του εαυτού σου σαν κάτι που δεν είσαι. Παρακαλώ να το κατανοήσετε αυτό.

Μολονότι εκπαιδευόμαστε από την παιδική μας ηλικία να μην είμαστε άπληστοι, δεν έχουμε κατανοήσει ότι το «ΜΗ» είναι μόνο το αντίθετο αυτού που είμαστε.

Έχουμε εκπαιδευτεί, διαμορφωθεί, τα βιβλία που μας έχουν δώσει λένε ότι υπάρχει δυαδικότητα, κι εμείς το έχουμε αποδεχτεί αυτό.

Αυτή η διαμόρφωσή μας από την παιδική ηλικία εμποδίζει την κατανόηση αυτού του απλού γεγονότος, που είναι ότι υπάρχει μόνο «αυτό που είναι».

Το καλό δεν είναι το αντίθετο του κακού. Αν το καλό γεννιέται από το κακό, τότε το καλό περιέχει το κακό. Σκεφτείτε το αυτό, δουλέψτε πάνω σε αυτό και εξασκήστε το μυαλό σας έτσι που να ζείτε πάντα με «αυτό που είναι», με αυτό που συμβαίνει πραγματικά, εξωτερικά και εσωτερικά.

Όταν, λοιπόν, κατανοήσετε το βάθος της βίας χωρίς να ξεφεύγετε από αυτήν, χωρίς να τρέχετε μακριά σε κάποια βλακώδη ιδανικά μη-βίας, όταν κοιτάζετε τη βία, όταν την παρατηρείτε από πολύ κοντά – πράγμα που σημαίνει να βάλεις όλη σου την ενέργεια σ’ αυτό το κοίταγμα, την ενέργεια που τώρα σπαταλάτε επιδιώκοντας το αντίθετο και προσπαθείτε να την καταπιέσετε- τότε δεν θα υπάρχει βία.

Το να κατανοήσετε τη βία δεν είναι μόνο το να δείτε ότι οργίζεστε ή κτυπιέστε μεταξύ σας. Αυτό είναι μια πολύ ρηχή μορφή βίας.

Η βία είναι πολύ-πολύ περίπλοκη και για να την καταλάβεις, για να πας μέχρι το βάθος, οφείλεις να δεις το γεγονός πρώτα, και όχι μόνο να βεβαιώνεις: «Πρέπει να μην είμαστε βίαιοι!».

Υπάρχει μόνο αυτό που είναι και αυτό είναι η βία.

Η μη-βία είναι μη γεγονός, μια μη- πραγματικότητα , είναι μια προβολή της σκέψης με το σκοπό να ξεφύγει, ή να δεχτεί τη βία και να προσποιείται ότι γινόμαστε σιγά-σιγά μη-βίαιοι…..

Ώστε μπορούμε να κοιτάξουμε τη βία ελεύθερα από όλα αυτά, ελεύθεροι από κάθε φυγή, ελεύθεροι από ιδανικά, από καταπίεση, και να παρατηρήσουμε πραγματικά, τι είναι η βία;

Οφείλουμε, λοιπόν, να μάθουμε μαζί πώς να την παρατηρούμε.

Δεν υπάρχει καμιά αυθεντία σ’ αυτή την έρευνα, αλλά όταν ο νους σας έχει γίνει ανάπηρος από την αυθεντία, όπως και να είναι, είναι πολύ δύσκολο να είστε ελεύθεροι και έτσι να μπορέσετε να παρατηρήσετε τη βία.

Είναι σημαντικό να κατανοήσετε πώς να παρατηρείτε, να παρατηρείτε αυτό που συμβαίνει στον κόσμο, την αθλιότητα, τη σύγχυση, την υποκρισία, την έλλειψη ακεραιότητας, τις κτηνώδεις πράξεις που συμβαίνουν, την τρομοκρατία, την απαγωγή ομήρων και τους γκουρού που έχουν τα δικά τους ιδιαίτερα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Όλα αυτά είναι βία.

(Απόσπασμα ομιλίας Τζίντου Κρισναμούρτι στο Madras, Ινδία, 1981)

Επιμέλεια: Κρυσταλία Πατούλη

Άλλα άρθρα:

Το σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής» κλείνει 3 χρόνια με νέες συνεργασίες

ΓΡΑΦΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ!
***
Το σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής» της Κρυσταλίας Πατούλη, κλείνει 3 χρόνια με νέες συνεργασίες

Mετά και από την τελευταία παρουσίαση στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, το σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής«, κλείνοντας πλέον 3 χρόνια, ξεκινά  συνεργασίες με νέους ανθρώπους και χώρους:

patouli1

* α) Στην Αθήνα / Νέος κύκλος από 10/02/2014 – Πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ.

Ιnfo: Τηλ. 210 867 3655, Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερικής.
Διάρκεια σεμιναρίου: 2μιση μήνες(11 – 3ωρες συναντήσεις – με είσοδο ελεύθερη στο πρώτο εισαγωγικό μάθημα), κάθε Δευτέρα 6μιση με 9μιση – μμ., και έναρξη 10/02/2014.
  • Στις 10 Φεβρουαρίου 2014, το πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ, αφού πρώτα κλείσετε τηλεφωνικά τη θέση σας λόγω περιορισμένου αριθμού συμμετοχών.
  • Και επιλεκτικά για τους ενδιαφερόμενους σε συνεργασία με τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο – με εισαγωγή στη Μυθοπλασία για 5 συναντήσεις – 1μισης ώρας, κάθε δεύτερη Δευτέρα, με έναρξη νέου τμήματος στις 17/02/2014, στις 8:30μμ.

* β) στην Αίγινα / Κάθε Τετάρτη  3ωρο μάθημα – και πάντα το πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ.

γ) Μέσω skype

Επικοινωνία: cpatouli@yahoo.gr –  www.afigisizois.wordpress.com

***

Πάντα με επιπλέον “Αφηγήσεις Έργου – Ζωής” – αφιερώματα σε συγγραφείς, ξεκινώντας το νέο κύκλο με την συγγραφέα Ζυράννα Ζατέλη στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια, στις 11 Νοεμβρίου 8:30μμ και στις 25 Νοεμβρίου αντίστοιχα με τον συγραφέα Κώστα Μουρσελά. Κατόπιν στις 23/12/13 με την ιστορικό Τασούλα Βερβενιώτη και στις 20/1/14 με τον συγγραφέα Σωτήρη Δημητρίου.

Ο Αυγουστίνος από το βιβλιοπωλείο Λεμόνι διαθέτει στις εκδηλώσεις του Πολυχώρου Τέχνης Αλεξάνδρεια, τα βιβλία των προσκεκλημένων.

Περισσότερα για το σεμινάριο: https://afigisizois.wordpress.com/about/

Σεμινάριο "Αφήγηση Ζωής" της Κρυσταλίας Πατούλη

Σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής» της Κρυσταλίας Πατούλη

Εισαγωγή στη Μυθοπλασία με τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο σε συνεργασία με το σεμινάριο Αφήγηση Ζωής

Εισαγωγή στη Μυθοπλασία με τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο

Εισαγωγή στη Μυθοπλασία με τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο

Σε συνεργασία με τον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια και στα πλαίσαι του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής«, από τις, και κάθε δεύτερη Δευτέρα από τις 8μμ έως τις 9:30μμ, για 5 συνολικά συναντήσεις, ο συγγραφέας Βαγγέλης Ραπτόπουλος, μέσω της δημιουργικής γραφής εισάγει τους συμμετέχοντες στη Μυθοπλασία.

Όπως εξηγεί ο ίδιος:

H δημιουργική διαδικασία στα μυστικά της τέχνης της μυθοπλασίας παραμένει ένα μυστήριο. Τουλάχιστον για μένα, ακόμα και μετά από δεκαεπτά δημοσιευμένα έργα μυθοπλασίας.

Ξεκινάμε με την άκρως απαραίτητη διευκρίνηση ότι πρόκειται για απλό σεμινάριο κάποιων ωρών, και όχι για πολυετή μαθήματα δημιουργικής γραφής, πανεπιστημιακού επιπέδου, όπως συμβαίνει επί παραδείγματι στις ΗΠΑ. Και περνάμε στο περιβόητο ερώτημα-κλισέ: διδάσκεται, εντέλει, η λογοτεχνία;

Η απάντησή μου ισχύει τόσο για τα απλά, και κατ’ ουσίαν ενημερωτικά, σεμινάρια, όσο και για την αρτιότερη εκδοχή διδασκαλίας που μπορεί να φανταστεί κανείς. Το αποτέλεσμα του μαθήματος της δημιουργικής γραφής δεν εξαρτάται από τον διδάσκοντα (όπως νομίζει ο περισσότερος κόσμος), αλλά εκατό τοις εκατό από τον μαθητή-διδασκόμενο.

Με άλλα λόγια, κάποιος που είναι ήδη συγγραφέας, που έχει όντως φλέβα, θα εκμεταλλευτεί ακόμη και το όποιο, καλό ή κακό, μάθημα. Οι υπόλοιποι, ούτε θα ωφεληθούν πιθανόν, ούτε όμως θα χάσουν και τίποτα. Ένας αληθινός συγγραφέας δεν κινδυνεύει παρά μόνο από τον ίδιο του τον εαυτό. Κι ούτε καν απ’ αυτόν.

Το σεμινάριο περιστρέφεται γύρω από τα μυστικά της τέχνης της μυθοπλασίας, με την έννοια ότι η δημιουργική διαδικασία παραμένει ένα μυστήριο. Τουλάχιστον για μένα, ακόμα και μετά από δεκαεπτά δημοσιευμένα έργα μυθοπλασίας.

Σκοπός είναι ο σχηματισμός μιας ομάδας, που θα συζητάει και θα θίγει διάφορα θέματα. Οι συμμετέχοντες γράφουν κείμενα, διαβάζουν και κριτικάρουν ο ένας τη δουλειά του άλλου. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, λειτουργεί και η ανάλυση κειμένων από την παγκόσμια και τη νεοελληνική λογοτεχνία.

Επίσης, στους συμμετέχοντες δίνονται Παραπομπές σε διάφορα κείμενα (δικά μου και άλλων), τα οποία συνήθως σχετίζονται με την ύλη του κάθε μαθήματος. Όπως τους δίνονται και Ασκήσεις, από τις οποίες θα πρέπει να γράψουν μία σε κάθε μάθημα. Τέλος, υπάρχουν και Προτεινόμενα βιβλία, που οι συμμετέχοντες μπορούν να διαβάσουν είτε κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου είτε μετά το πέρας του. vangelisraptopoulos.wordpress.com

***

Περισσότερα για τη συνεργασία με τον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια:

Σεμινάριο "Αφήγηση Ζωής" της Κρυσταλίας Πατούλη
«H ζωή δεν είναι αυτή πoυ έζησε κανείς, αλλά αυτή πoυ θυμάται και όπως τη θυμάται για να την αφηγηθεί» Gabriel García Márquez
Σεμινάριο Αφήγηση Ζωής, της Κρυσταλίας Πατούλη (δημ/φος – σύμβουλος Ψ.Υ.) και Εισαγωγής στη Μυθοπλασία με τον Βαγγέλη Ραπτόπουλο (συγγραφέα)

«Οι ιστορίες μας γίνονται τόσο πολύ δικό μας κομμάτι ώστε και εμείς δεν τις συνειδητοποιούμε, όπως το ψάρι που ανακαλύπτει το νερό τελευταίο» έχει πει ο Jerome Bruner. Στόχος σε αυτό το σεμινάριο στόχος είναι να ανακαλύψουμε το… νερό. Καθώς οι λέξεις είναι το βασικό υλικό που χτίζουμε τη σχέση μας με την πραγματικότητα, η δύναμη της γραφής γίνεται ένα σημαντικό εργαλείο αυτογνωσίας και δημιουργικότητας, βασισμένοι στο ό,τι κάνουμε έργο μόνον ότι δεν απωθούμε αλλά και πως ο συγγραφικός μας εαυτός είναι πιο μπροστά από εμάς, διαθέτοντας «πολλές φωνές» (κατά Μ. Μπαχτίν) που συνήθως μοιάζει να αγνοούμε.

Στα πλαίσια του σεμιναρίου διοργανώνονται λογοτεχνικές συναντήσεις με γνωστές προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών. Επί τρία χρόνια σε συνεργασία του σεμιναρίου με χώρους όπως το Μικρό Πολυτεχνείο, το Εργαστήριο διερεύνησης ανθρωπίνων σχέσεων, και σήμερα τον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια, κ.ά., έχουν πραγματοποιηθεί ανάλογες εκδηλώσεις με τίτλο «Αφήγηση Έργου – Ζωής», με τους Χρόνη Μίσσιο, Περικλή Κοροβέση, Αγαθή Δημητρούκα, Δημήτρη Ζερβουδάκη, Ελεονώρα Σταθοπούλου, Τασούλα Βερβενιώτη, Γιάννη Μακριδάκη, κλπ.

Για το θεωρητικό κυρίως υπόβαθρο – βιβλιογραφία του σεμιναρίου, έχει πραγματοποιηθεί διάλεξη σε φοιτητές του Παντείου Παν/μίου, μετά από κάλεσμα της συγγραφέως – καθηγήτριας ψυχολογίας, Φωτεινής Τσαλίκογλου.

Το σεμινάριο “Αφήγηση Ζωής” κλείνει 3 χρόνια με νέες συνεργασίες:

* α) Στο Κέντρο της Αθήνας / 24 Νοεμβρίου 2013:
Ανοιχτή Τέχνη
(τηλ. 210 32 27 188, Φιλελλήνων & Ναυάρχου Νικοδήμου 2, Σύνταγμα), για 11 2ωρες συναντήσεις, κάθε Κυριακή 6 με 8μμ.

* β) Στην Πλατεία Αμερικής / 11 Νοεμβρίου 2013:
Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια σε συνεργασία και με τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο – για εισαγωγή στη Μυθοπλασία (τηλ. 210 867 365, Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερική), για δυόμιση μήνες(10 – 3ωρες συναντήσεις συνολικά), κάθε Δευτέρα 6μιση με 9μιση – μμ.

* Και γ) στην Αίγινα / 20 Νοεμβρίου 2013
Καλλιτεχνικό στέκι Γράμμα
για 2μιση μήνες (10 3ωρες συναντήσεις), κάθε Τετάρτη 6-9μμ., κιν. 6944203863.

***
Πάντα με επιπλέον “Αφηγήσεις Έργου – Ζωής” – αφιερώματα σε συγγραφείς, ξεκινώντας το νέο κύκλο με την συγγραφέα Ζυράννα Ζατέλη στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια, στις 11 Νοεμβρίου 8:30μμ και στις 25 Νοεμβρίου αντίστοιχα με τον συγραφέα Κώστα Μουρσελά.

1η «Αφήγηση Έργου – Ζωής», με την συγγραφέα Ζυράννα Ζατέλη, εξ αφορμής του βιβλίου της "Ηδονή στον κρόταφο", των εκδ. ΚαστανιώτηΦέτος, οι «Αφηγήσεις Έργου – Ζωής», θα ξεκινήσουν με μια βραδιά αφιερωμένη στην συγγραφέα Ζυράννα Ζατέλη, εξ αφορμής ενός από τα πιο αυτοβιογραφικά της βιβλία, με τίτλο  «Ηδονή στον κρόταφο», σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Καστανιώτη», τη Δευτέρα 11 Νοεμβρίου 2013 και ώρα 8:30μμ. (Είσοδος ελεύθερη).

Ο Αυγουστίνος από το βιβλιοπωλείο Λεμόνι διαθέτει στις εκδηλώσεις τα βιβλία των προσκεκλημένων.

*Πληροφορίες – επικοινωνία, για το σεμινάριο διάρκειας 2μιση μηνών, που θα ξεκινήσει στις 11/11/13, για 10 – 3ωρες συναντήσεις, και κάθε Δευτέρα 6:30μμ – 9:30μμ, με τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο για 5 συναντήσεις, από τις 18/11/2013, και κάθε δεύτερη δευτερα από τις 8μμ έως τις  9:30μμ, στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια, τηλ. 21 0867 3655, cpatouli@yahoo.gr, www.afigisizois.wordpress.com

Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου

κατάλογος– Γι’ αυτά τα παιδιά που είναι αναγκασμένα να αντιμετωπίσουν την απώλεια* ενός από τους ανθρώπους που εξαρτώνται ολοκληρωτικά, σε μια ηλικία που ακόμα δεν έχει διαμορφωθεί καν η ψυχοσύνθεσή τους,

– Γι’ αυτά τα παιδιά που δεν έχουν ακόμα την ικανότητα και τη δυνατότητα να διαχειριστούν μόνα τους τέτοια ανείπωτα περιστατικά.

– Γι’ αυτά τα παιδιά που αναγκάζονται να κουβαλάνε μια ζωή το ασήκωτο πένθος για τον άνθρωπο που αγάπησαν πιο πολύ από τον εαυτό τους, έναν εαυτό που ακόμα δεν έχουν καταλάβει καλά καλά…

– Για όλα αυτά τα παιδιά που έχασαν βίαια, πριν ακόμα καταλάβουν τη ζωή, ένα κομμάτι της ζωής τους – και μάλιστα από τα σημαντικότερα, αν όχι το σημαντικότερο.

Επειδή το πένθος, όσο κι αν υπάρχουν γύρω άνθρωποι είναι ένας μοναχικός γολγοθάς, που κάθε παιδί αναγκάζεται να διαβεί, πριν ακόμα ζήσει.

Και τέλος, επειδή στην μονογονεϊκή οικογένεια, που μάλιστα δεν υπάρχει οικονομική ευμάρεια, ο μοναδικός γονιός αναγκάζεται να γίνει ήρωας, οπότε αναγκάζονται τα παιδιά του να γίνουν διπλά ήρωες…

Ενημερωθείτε, διαδώστε, ενημερώστε, βοηθήστε τις οικογένειές τους να στηριχτούν για να τα στηρίξουν: 

Στηρίζοντας το παιδί που θρηνεί το θάνατο αγαπημένου προσώπου

http://www.merimna.org.gr/images/stories/entypa/entipo_dedraki.pdf

Μέσω της Μέριμνας, μη κερδοσκοπικής Εταιρείας, για τη φροντίδα παιδιών και οικογενειών στην αρρώστια και το θάνατο:  http://www.merimna.org.gr/


*»[…] της ασφυχτικής ερήμωσης που γεννά η απώλεια […]» Νεριτάν Ζιντζιρία


Στηρίζοντας το Παιδί που Θρηνεί το Θάνατο Αγαπημένου του Προσώπου

edupo1

Ενημερωτικό έντυπο, 2013 (5η έκδοση) – Διανέμεται Δωρεάν- (pdf.)
Συγγραφείς: Δ. Παπαδάτου, Ε. Μαμαντάκη, Ε. Παπάζογλου, Ε. Ράλλη, Μ. Νίλσεν.

 

 

Στηρίζοντας το Παιδί που Θρηνεί το Θάνατο Αγαπημένου του Προσώπου από Τροχαίο Δυστύχημα

4 PTYXO troxaio 1

Ενημερωτικό έντυπο, 2013 – Διανέμεται Δωρεάν- (pdf)

 

 

Στηρίζοντας το Παιδί που Θρηνεί τη Δολοφονία Αγαπημένου του Προσώπου

4 PTYXO dolofonia 1

Ενημερωτικό έντυπο, 2013 – Διανέμεται Δωρεάν – (pdf)

 

 

Στηρίζοντας το Παιδί που Θρηνεί το Θάνατο Αγαπημένου του Προσώπου που αυτοκτονεί

4 PTYXO autoktonia 1

Ενημερωτικό έντυπο, 2013 – Διανέμεται Δωρεάν – (pdf)

 

Στηρίζοντας την οικογένεια που θρηνεί την απώλεια παιδιού

edupo2

Ενημερωτικό Έντυπο, 2013 – Διατίθεται στο e-shop
Συγγραφείς: Δ. Παπαδάτου, Β. Καλλιάνη, Ό. Μεταλληνού, Χ. Κοτσίκου.

Δεν ξέρω ποιοί αντέξατε να δείτε τον υπουργό – κλόουν

Δεν ξέρω ποιοί αντέξατε να δείτε την παρωδία με τον υπουργό – κλόουν στην τηλεόραση, αλλά εγώ είπα να μη χάσω -εντελώς- τον ύπνο μου.
Ούτε χαβαλέ μπορώ να κάνω, ουσιαστικά με τις τραγωδίες ανθρώπων που είναι ανασφάλιστοι, ή δεν έχουν να πληρώσουν τα φάρμακά τους γιατί ο μισθός ή η σύνταξη δεν τους φτάνει, ενώ έχουν π.χ. καρκίνο.
Κοντινός μου άνθρωπος πρόσφατα έπεσε θύμα αυτής της πολιτικής, πεθαίνοντας, γιατί δεν είχε χρήματα να πάει στο νοσοκομείο και προτίμησε να μην επιβαρύνει κανέναν…
Λοιπόν, παράλογοι να μιλάνε με λογικούς, θύματα να μιλάνε με θύτες, δήμιοι να μιλάνε με… μελλοθάνατους, μόνο στο θέατρο έχει ίσως κάποιο νόημα.
Ζούμε το πικρό καρναβάλι, που προέβλεψε σοφά ο ποιητής, και προτιμώ, προσπαθώ, να μην συμμετέχω.

υγ. «Για τον τρόπο σκέψης του θύτη δεν γνωρίζουμε πολλά: αυταρχικός, μυστικοπαθής, μεγαλομανής, ακόμη και παρανοϊκός, είναι πολύ ευαίσθητος στην πραγματικότητα της δύναμης και στα κοινωνικά πρότυπα. Συνήθως περιφρονεί εκείνους που προσπαθούν να τον καταλάβουν και έτσι δεν προσφέρεται για μελέτη. Επειδή δεν πιστεύει ότι έχει πρόβλημα, δεν ζητάει βοήθεια ­ παρά μόνον όταν αντιμετωπίζει τον νόμο.
Επιφανειακά δείχνει φυσιολογικός.
Από τη σκοπιά των νομικών θεσμών μας και των ηθικών κρίσεών μας, αυτή η φαινομενική ίσως φυσιολογικότητα είναι πολύ πιο απειλητική από όλες μαζί τις φρικαλεότητες.» (Οι επιζώντες της βίας, Κρυσταλία Πατούλη, Το άλλο βήμα, 2000)

Απλεπιστήμιο και σχολεία αποεκπαίδευσης. Του Γιάννη Μακριδάκη

Θεωρώ ότι η σπουδαιότερη γνώση που δίνεται σε όσους μαθητεύουν στην υφιστάμενη συστημική Παιδεία της Εξειδίκευσης, είναι η Αρχή Διατήρησης της Ενέργειας, στην γενικευμένη της μορφή βέβαια, στην πιο φιλοσοφημένη, στο ότι όλα είναι μεταβολές ενέργειας δηλαδή, στο ότι δεν υπάρχει όφελος δίχως ζημία, κέρδος δίχως χασούρα.

Αυτή η φυσική αρχή, καθώς και η φιλοσοφική της προέκταση, συνεπικουρούμενη από τις αρχές της φυσικής ζωής, διατροφής και καλλιέργειας (στη γη και στην κοινωνία), είναι κατά τη γνώμη μου η βάση μιας νέας Παιδείας που θα επιχειρεί, στα πρώτα της χρόνια τουλάχιστον, την αποεκπαίδευση όσων έχουν ήδη υποστεί την παρεχόμενη μέχρι σήμερα συστημική εκπαίδευση, αλλά και την εξαρχής παροχή βασικών γνώσεων, μόρφωσης και συνειδητότητας στις νέες γενιές ανθρώπων.

Δηλαδή η αποεκπαίδευση των ήδη εκπαιδευμένων και τα πρώτα στάδια της παιδείας των νεότερων, αμύητων ανθρώπων, θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, τουλάχιστον σ’ αυτές, τις σύγχρονες γενιές, να είναι απολύτως κοινά, γονείς και παιδιά να μαθητεύουν μαζί, το πρόγραμμα δε, να στηρίζεται τους εξής βασικούς άξονες:

Να είναι ελεύθερο από καθημερινά ωρολόγια προγράμματα και ευέλικτο. Να είναι ολοήμερο, να μπορεί, εφόσον είναι εφικτό και επιθυμητό,  να μετακινείται σε οποιοδήποτε περιβάλλον εξυπηρετεί κάθε φορά το μάθημα και να αφήνει στην ευχέρεια του κηδεμόνα αλλά και του παιδιού ποια από τα μαθήματα θα παρακολουθήσουν, μαζί ή ξεχωριστά.

Να είναι απελευθερωμένο από κάθε είδους αξιολογικά συστήματα, διαγωνισμούς, εξετάσεις και οτιδήποτε προάγει την ιδιωτικότητα, την μετατροπή του ανθρώπου σε άτομο και τον ανταγωνισμό μεταξύ ατόμων

Να καλλιεργεί την ανθρώπινη υπόσταση και όχι την ατομική, την συλλογικότητα και όχι την ιδιώτευση, την μη επεμβατικότητα και όχι την αυτενέργεια και την εκβίαση πλασμάτων και καταστάσεων. Να μαθαίνει στον άνθρωπο ότι είναι ένα φυσικό ον, ένα πλάσμα σαν όλα τα άλλα και ότι μαζί με τον άλλον άνθρωπο και με όλα τα άλλα πλάσματα αποτελούν το Οικοσύστημα. Να του καλλιεργεί την ανθρώπινη υπόσταση βιωματικά. Να τον φέρνει σε άμεση επαφή με τους φυσικούς πόρους, το νερό, το χώμα, τους σπόρους, το οξυγόνο, την ενέργεια, με τα υλικά δηλαδή της ύπαρξής του και να ενθαρρύνει την ομαδική βιωματική εργασία πάνω σε αυτά, στα πλαίσια της οποίας ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι ο διπλανός του, είναι άνθρωπος συμπληρωματικός κι όχι άτομο ανταγωνιστικό, μαθαίνει επίσης ότι όλοι είναι ίσοι και σύμμαχοι στην αποστολή τους να ζήσουν, ότι και μόνο η παρουσία του άλλου δίπλα του είναι κέρδος.

Να ανοίγει τους ορίζοντες του ανθρώπου ως προς την ύπαρξη του Γενικού Συνόλου δηλαδή του Οικοσυστήματος εντός του οποίου καλείται να ανοίξει τα φτερά του και να πετάξει ελεύθερος και εντός του οποίου παίρνουν πραγματικό νόημα οι ορισμοί του πλούτου, της πενίας, της ευτυχίας, της δυστυχίας καθώς και όλων των Αξιών.

Να διδάσκει στον άνθρωπο ότι ο εαυτός του, η υγεία του, σωματική και ψυχική, είναι ζήτημα αποκλειστικά δικό του, ότι μπορεί και ότι υποχρεούται να έχει την απόλυτη ευθύνη της, ότι είναι τεράστιο έγκλημα να αφήνει το Είναι του στα χέρια άλλων. Να τον μαθαίνει ότι η διατροφή του είναι η βάση του οργανισμού του, η βάση του κορμιού του, της σκέψης του, των συναισθημάτων του, των σχέσεών του και να τον εισαγάγει στις έννοιες και στις πρακτικές της φυσικής διατροφής, της φυσικής καλλιέργειας (στη γη και στην κοινωνία) και της φυσικής ζωής.

Να διδάσκει στον άνθρωπο ότι η ανθρωπότητα, απαρχής μέχρι το άπειρο, είναι ενιαίο σύνολο και ότι ολόκληρη αλλά και τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά, ως πλάσμα της Φύσης, τον διέπουν οι κανόνες και οι Αρχές της, οι ρυθμοί της, ότι δηλαδή η αργή αβίαστη φυσική ανάπτυξη είναι ο μόνος ρυθμός που μας διέπει όλους και όποιος το ξεχνάει αυτό και επιχειρεί να αυτονομηθεί, να αυτενεργήσει εκβιάζοντας την εξέλιξη, σύμφωνα με την Αρχή Διατήρησης της Ενέργειας, ζημιώνει στην διάρκεια του χρόνου, όχι μόνον τον εαυτό του αλλά ολόκληρο το οικοσύστημα.

Να μαθαίνει στον άνθρωπο ότι είναι απλά και μόνο ένα πλάσμα το οποίο, όπως όλα τα πλάσματα, έχει κάποια, λιγοστά εμπρός στην αιωνιότητα του πλανήτη, χρόνια ζωής, και ότι για να ζήσει χρειάζεται φυσικούς πόρους, οι οποίοι είναι πεπερασμένοι, άρα επιβάλλεται να αναπληρώνει έστω και μέρος αυτών που χρησιμοποιεί, και, βεβαίως ότι δεν έχει δικαίωμα να προκαλεί μη αναστρέψιμες καταστροφές στο περιβάλλον του διότι αυτό θα αποβεί μοιραίο και στην ανθρωπότητα αλλά και στα άλλα πλάσματα που συναποτελούν το οικοσύστημα.

Να κάνει ουσιαστικά επανεκκίνηση στην ανθρωπότητα, να επαναθέτει στο ύψος τους τις αξίες που απαξιώθηκαν με το πέρασμα των χρόνων και την συστημική εκπαίδευση, και να αποδομεί σιγά σιγά, τούβλο με τούβλο αυτό τον πύργο της ύβρης που έστησε όλα αυτά τα χρόνια η ανθρωπότητα.

Να διδάσκει στο παιδί γραφή κι ανάγνωση καθώς και τα επιτεύγματα του ανθρώπινου νου και της ψυχής, τις βάσεις της Τέχνης, τα Μαθηματικά, την Αρχαία Ελληνική, τους αρχαίους πολιτισμούς, αλλά και τους σημερινούς «διαφορετικούς» πολιτισμούς, εμπρός στους οποίους φαντάζει γυμνός ο βασιλιάς, δηλαδή ο δυτικός, καταναλωτικός τρόπος ζωής.

Να στρέφει το ενδιαφέρον του ανθρώπου προς την ψυχή του, προς την φιλοσοφία και την τέχνη, διδάσκοντάς του τους φιλοσόφους και τα καλλιτεχνικά ρεύματα.

Να κηρύσσει την λιτότητα, την ολιγάρκεια, την ταπεινότητα, την αλληλεγγύη

Αυτές είναι κατά τη γνώμη μου οι πιο σημαντικές βασικές αρχές ενός συστήματος βασικής παιδείας. Να προάγει τον άνθρωπο και την σχέση του με το οικοσύστημα και με τον άλλον άνθρωπο, να τον φέρνει σε επαφή με την ψυχή του, να του ανοίγει ένα παράθυρο στις τέχνες, στην φιλοσοφία, στον πολιτισμό και κατόπιν, να τον παραδίδει, όχι υποχρεωτικά αλλά όποιον το επιθυμεί, ως άνθρωπο με πνεύμα κριτικό και με βάση στέρεη πλέον, στην εκπαίδευση, απ’ όπου θα μπορεί να λάβει άλλες επιστημονικές και τεχνολογικές κατευθύνσεις.

Ίσως όλα αυτά να φαντάζουν ουτοπικά με αυτή την πρώτη ανάγνωση αλλά ας σκεφτούμε κατά πόσον είναι ρεαλιστική η ζωή μας, με δεδομένο ότι (ξε)χάσαμε τον απόλυτο ρεαλισμό του αυθύπαρκτου οικοσυστήματος που μας ορίζει και χωθήκαμε να ζούμε βαθιά στην ουτοπία ενός τεχνητού συστήματος, το οποίο φτιάξαμε οι ίδιοι.

ΥΓ: Αυτοί είναι οι βασικοί φιλοσοφικοί άξονες επί των οποίων «ιδρύθηκαν» και λειτουργούν με (δωρεάν) διαλέξεις και βιωματικά σεμινάρια το Απλεπιστήμιο και τα Σχολεία Αποεκπαίδευσης, θεσμοί που φιλοδοξούν να εξαπλωθούν.

Για επικοινωνία: akridaki@gmail.com, eirinidas@gmail.com
http://yiannismakridakis.gr/?p=3734

*Kείμενo για την Παιδεία, το οποίο δημοσιεύθηκε στο tvxs την Δευτέρα 21 Οκτωβρίου 2013 – tvxs.gr/node/141655

Μεσόγειος : Το νεκροταφείο των μεταναστών. Του Ζήση Δ. Παπαδημητρίου

            Κάποτε η Μεσόγειος ήταν το επίκεντρο του μέχρι τότε γνωστού κόσμου, εμπορικό σταυροδρόμι μεταξύ Ανατολής και Δύσης, χοάνη ανάμειξης λαών και πολιτισμών αλλά και θέατρο πολεμικών συρράξεων.  Συνδέθηκε παγκοσμίως στη μνήμη των ανθρώπων με τον Όμηρο και το δύσμοιρο Οδυσσέα, ο οποίος, πριν τελικά φτάσει στην Ιθάκη, περιπλανήθηκε δέκα ολόκληρα χρόνια μεταξύ Τροίας και Ηρακλείων Στηλών (Γιβραλτάρ). Κι ενώ ο Οδυσσέας είχε την τύχη να φτάσει στην πατρίδα του, χιλιάδες  μετανάστες από αφρικανικές και ασιατικές χώρες εγκαταλείπουν τις πατρίδες τους, προκειμένου να επιβιώσουν αυτοί και οι δικοί τους που μένουν πίσω, ζώντας κάτω από άθλιες συνθήκες και αντιμετωπίζοντας καθημερινά το φάσμα της πείνας.


Από το 2001 και εντεύθεν κοντά επτά χιλιάδες «λαθρομετανάστες», όπως συνηθίζουν πολλοί να τους αποκαλούν στο δημόσιο διάλογο για την αντιμετώπιση της μετανάστευσης, είχαν φρικτό τέλος  στα αφιλόξενα νερά της Μεσογείου, με αποκορύφωμα τα τελευταία δύο τραγικά ναυάγια στα ανοιχτά της Λαμπεντούζα που στοίχησαν τη ζωή σε εκατοντάδες Αφρικανούς, άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

            Θύματα της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού, οι «καταραμένοι», κατά τον Φραντς Φανόν, του Τρίτου Κόσμου αναζητούν μια καλύτερη μοίρα στον καπιταλιστικό παράδεισο της Δύσης και συγκεκριμένα στις χώρες της Ευρώπης, για να αντιμετωπίσουν την πλήρη αδιαφορία των οργάνων της Ε.Ε. αλλά και το μίσος πολλών απλών ιδεολογικά παρασυρμένων ανθρώπων.

Ως γνωστόν, κύρια αιτία της μετανάστευσης είναι το αναπτυξιακό χάσμα μεταξύ βιομηχανικών και υπανάπτυκτων χωρών και κατ’ επέκταση η ανισομερής κατανομή του κοινωνικού πλούτου μεταξύ των λαών αλλά και των ανθρώπων.

Να πως περιγράφει ο γνωστός Ελβετός συγγραφέας Ζαν Ζιγκλέρ την Οδύσσεια των μεταναστών από την Αφρική που φθάνουν σχεδόν καθημερινά  στις ακτές των χωρών της νότιας Ευρώπης:

«Από τις εκτάσεις της μαύρης Αφρικής, ένα αδιάκοπο πλήθος περιπλανώμενων ξεχύνεται προς τη Σαχάρα. ΄Ονειρό τους; Να φτάσουν στις ακτές της Μεσογείου και μετά στην Ευρώπη. Πολλοί χάνονται στο στενό του Γιβραλτάρ. Ξεκινούν πάνω σε καμιόνια σαράβαλα, στα οποία στοιβάζονται κατά εκατοντάδες…Τα καμιόνια ταξιδεύουν τρεις ή τέσσερις μέρες, και σ΄ αυτό το στάδιο του ταξιδιού το ανθρώπινο φορτίο τους αρχίζει να ψυχορραγεί. Στις δυο πλευρές του δρόμου εκτείνονται εδώ κι εκεί λάκκοι γεμάτοι πτώματα… Τον Μάϊο του 2001, ένα καραβάνι Τούαρεκ ανακάλυψε, βόρεια της Τενερέ, 141 πτώματα. Οι 60 νεκροί ήταν Νιγηριανοί και οι υπόλοιποι κατάγονταν από τη Γκάνα, το Καμερούν, τον Νίγηρα και τη Χρυσή Ακτή»[2].

Κατόπιν εορτής και για να σώσει τα προσχήματα, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Μπαρόζο, επισκέφτηκε, συνοδευόμενος από τον Ιταλό πρωθυπουργό Λέττα, το Νησί Λαμπεντούζα για να εκφράσει τη συμπαράστασή του στους κατοίκους του νησιού αλλά και στη χώρα.

Στις δηλώσεις του και κάτω από τις αποδοκιμασίες των κατοίκων ψέλλισε κάποια μισόλογα, χωρίς ωστόσο να αναφερθεί στην -κομμένη και ραμμένη στα μέτρα και με βάση τα συμφέροντα των χωρών του ευρωπαϊκού πυρήνα- Συμφωνία του Σένγκεν, τη στιγμή που οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου καλούνται να λύσουν μόνες τους το πρόβλημα των δεκάδων χιλιάδων μεταναστών που φθάνουν σχεδόν καθημερινά στις ακτές της Ελλάδας, της Ισπανίας της Ιταλίας κλπ., στοιβαγμένοι κατά εκατοντάδες στα σαπιοκάραβα των δουλεμπόρων, μια και η περιώνυμη αυτή συμφωνία δεν επιτρέπει την προώθηση των μεταναστών σε άλλη χώρα εντός της Ε.Ε..

Αποδεικνύεται πλέον στην πράξη, πως με παραστρατιωτικές μονάδες, όπως η περιώνυμη «FRONTEX», για τη δήθεν φύλαξη των συνόρων, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί μακροπρόθεσμα το μεταναστευτικό πρόβλημα. Για χώρες όπως η δική μας με τις τρις και πλέον χιλιάδες νησιά και βραχονησίδες και τις 16 χιλιάδες χιλιόμετρα ακτές, τα όποια μέτρα για την αντιμετώπιση της «παράνομης» μετανάστευσης θα ήταν το λιγότερο αλυσιτελή, αν όχι παράλογα.

            Η συμπεριφορά των οργάνων της Ε.Ε. στο θέμα της μετανάστευσης, αγγίζει τα όρια της διαστροφής. Είναι αλήθεια πως οι δυνατότητες απορρόφησης των μεταναστών της Ε.Ε. είναι περιορισμένες, πόσο μάλλον των χωρών της νότιας  Ευρώπης με τις στρατιές των ανέργων λόγω της οικονομικής κρίσης, η λύση ωστόσο δεν είναι η αδιαφορία αλλά η κατανομή των μεταναστών με βάση τον πληθυσμό αλλά και το οικονομικό δυναμικό της καθε χώρας και πάνω απ΄ όλα η παροχή αναπτυξιακής βοήθειας στις ίδιες τις χώρες προέλευσης των μεταναστών, βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική επίλυση του προβλήματος.-


[1] Ο Ζήσης Δ. Παπαδημητρίου είναι ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Νομικής, του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

[2] Jean Ziegler, H ιδιωτικοποίηση του κόσμου και οι νέοι κοσμοκράτορες, Σύγχρονοι Ορίζοντες, Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 61 κ.ε..

Καταγγελία του «Ριζοσπάστη»: Με χρήμα της ΕΕ προωθείται η θεωρία των άκρων

Ημερομηνία: 19/10/2013 09:55

Δίνουν 100.000 ευρώ από κονδύλια της ΕΕ για κάθε προπαγανδιστική δράση ταύτισης κομμουνισμού – ναζισμού

rizospastis

Σύμφωνα με έγγραφο που διακινείται από το υπουργείο Εσωτερικών και απευθύνεται σε αποκεντρωμένες διοικήσεις, δήμους και περιφέρειες της χώρας, πανεπιστήμια και ΤΕΙ, επιμελητήρια, ΜΚΟ, άλλους φορείς, βρίσκεται ήδη σε φάση επιλογής φορέων το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους Πολίτες, 2014 – 2020». Με το σκέλος του προγράμματος που ονοματίζουν «Ευρωπαϊκή Μνήμη», δίνεται χρήμα με ουρά προκειμένου να προπαγανδιστεί το κατάπτυστο αντικομμουνιστικό μνημόνιο, με το οποίο επιχειρείται να ταυτιστεί η ναζιστική θηριωδία με τον κομμουνισμό.

Το σχετικό έγγραφο του υπουργείου Εσωτερικών:

»,

Όπως σχολιάζει ο «Ριζοσπάστης», πρόκειται για χυδαία, κατάπτυστη προσπάθεια για αλλοίωση της ιστορικής μνήμης, προκειμένου να ακρωτηριάσουν τη λαϊκή δράση και ιδιαίτερα την αντιμονοπωλιακή, αντικαπιταλιστική πάλη. (left.gr)

Αναλυτικά: 

Ρίχνουν χρήμα για να ταυτίσουν τον κομμουνισμό με το φασισμό

 
Χρήμα με ουρά διαθέτει η ΕΕ και προωθεί στην αγορά η ελληνική κυβέρνηση, προκειμένου να προπαγανδιστεί και στη χώρα μας το κατάπτυστο αντικομμουνιστικό μνημόνιο, με το οποίο επιχειρείται να ταυτιστεί η ναζιστική θηριωδία με τον κομμουνισμό και τις σοσιαλιστικές χώρες. Το σχετικό πρόγραμμα απευθύνεται σε δήμους πανεπιστήμια και ΜΚΟ που καλούνται να οργανώσουν εκδηλώσεις με αντίτιμο 100.000 ευρώ για κάθε ανάλογο έργο. Πρόκειται για μια χυδαία και κατάπτυστη προσπάθεια, η οποία δείχνει πού στοχεύουν, τι πραγματικά τους ενοχλεί. Αλλοιώνοντας την ιστορική μνήμη, πασχίζουν να ακρωτηριάσουν ριζοσπαστικές, αγωνιστικές διαθέσεις, προς ισχυροποίηση της εξουσίας των μονοπωλίων, ώστε με το λαό υποταγμένο τίποτε να μην απειλεί την κυριαρχία τους.

Σύμφωνα με έγγραφο που διακινείται από το υπουργείο Εσωτερικών και απευθύνεται σε αποκεντρωμένες διοικήσεις, δήμους και περιφέρειες της χώρας, πανεπιστήμια και ΤΕΙ, επιμελητήρια, ΜΚΟ, άλλους φορείς, βρίσκεται ήδη σε φάση επιλογής φορέων το ευρωενωσιακό πρόγραμμα «Ευρώπη για τους Πολίτες, 2014 – 2020». Το ενδιαφέρον του προγράμματος εντοπίζεται στο σκέλος του που ονοματίζουν «Ευρωπαϊκή Μνήμη». Περιγράφοντάς το οι αρμόδιοι αναφέρουν:

«Τα επιδοτούμενα έργα αντανακλούν τις αιτίες της ανάδυσης των ολοκληρωτικών καθεστώτων στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία (ναζισμός, φασισμός, σταλινισμός και ολοκληρωτικά κομμουνιστικά καθεστώτα). Επίσης, στο πλαίσιο αυτού του σκέλους, θα επιδοτηθούν έργα που αφορούν σημαντικές στιγμές της πρόσφατης ευρωπαϊκής Ιστορίας, οι οποίες υπογραμμίζουν και ενθαρρύνουν την ανοχή, την αμοιβαία κατανόηση, το διαπολιτισμικό διάλογο και τη συμφιλίωση.

 

Τα έργα υλοποιούνται από διάφορους τύπους οργανισμών (τοπικές αρχές, ΜΚΟ, ερευνητικά ιδρύματα κ.ά.) αναπτύσσοντας διάφορους τύπους δράσεων (ερευνητικές, άτυπες μορφές εκπαίδευσης, δημόσιες συζητήσεις, εκθέσεις κ.ά.) και εμπλέκοντας πολίτες από διαφορετικές ομάδες – στόχους.Το σύνολο των έργων θα πρέπει να υλοποιούνται σε διεθνικό επίπεδο (δημιουργία και λειτουργία διεθνικών συμπράξεων και δικτύων) με ξεκάθαρη ευρωπαϊκή διάσταση.

Οι επιλέξιμοι φορείς και εταίροι των έργων: δημόσιες τοπικές/περιφερειακές αρχές, ΜΚΟ με νομική προσωπικότητα αναγνωρισμένη σε επιλέξιμη χώρα.

Μέγιστη επιδότηση: 100.000 ευρώ. Μέγιστη διάρκεια δράσεων: 18 μήνες».

Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετάσχουν «όλοι οι κοινωνικοί φορείς που προωθούν την ευρωπαϊκή ιδιότητα του πολίτη και ειδικότερα: Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές. Επιτροπές Αδελφοποίησης. Ερευνητικοί οργανισμοί της ευρωπαϊκής δημόσιας πολιτικής (δεξαμενές γνώσης). Οργανώσεις της Κοινωνίας Πολιτών. Οργανώσεις ερευνητικές, νεολαίας και εκπαιδευτικές».

Επομένως, ένας δήμος, μια περιφέρεια, μια σχολή ή ένα επαγγελματικό επιμελητήριο, μια από τις περιλάλητες ΜΚΟ θα εισπράξουν καθένας τους από την ΕΕ 100.000 ευρώ ζεστό παραδάκι, ώστε να συμμετάσχουν σε δίκτυα που θα απλώνονται παντού στην ΕΕ, θα επικεντρώνουν στα μυαλά πολιτών – στόχων, προκειμένου με σεμινάρια, εργαστήρια, διαλέξεις κι εκθέσεις, αναπαράγοντας όλη τη συστημική προπαγάνδα, τη χαλκευμένη στα καταγώγια μυστικών υπηρεσιών τύπου CIA περί «εγκλημάτων του κομμουνισμού» (βλ. μια σειρά χιλιοειπωμένα παραμύθια ήδη από την εποχή του Χίτλερ και τον ίδιο τον Γκέμπελς, όπως το Κατίν και ο λιμός της Ουκρανίας) να δηλητηριάσουν τη συνείδησή του λαού, να ταυτίσουν την πανανθρώπινη θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού με το γέννημα – θρέμμα του καπιταλιστικού συστήματος, τον ναζισμό – φασισμό και τις θηριωδίες του.

Μια επιχείρηση που χτυπά την ιστορική μνήμη ακριβώς για να ακρωτηριάσει τις αγωνιστικές διαθέσεις του ελληνικού λαού και των άλλων λαών της ΕΕ σήμερα και αύριο. Να αμβλύνει τον όποιο ριζοσπαστισμό αναπτύχθηκε και μπορεί να αναπτυχθεί παραπέρα. Να αποκόψει (εν μέσω κρίσης του συστήματος και επιβολής άγριων αντιλαϊκών μέτρων προκειμένου να την περάσουν αλώβητα τα μονοπώλια) τα λαϊκά στρώματα από τους πρωτοπόρους εργάτες, τους μπροστάρηδες διαχρονικά των λαϊκών αγώνων, τους κομμουνιστές.

Μια ύβρις κιόλας απέναντι στα εκατομμύρια των νεκρών κομμουνιστών, ανθρώπων που θυσίασαν την ίδια τους τη ζωή, αγωνιζόμενοι ενάντια στις ορδές του ναζισμού και φασισμού, τις υποστηριζόμενες και εξοπλισμένες από τα μονοπώλια της εποχής όπως η Κρουπ, η Ford, η General Motors (μέσω της θυγατρικής της Opel και όχι μόνο), η General Electric, η Standard Oil (η σημερινή Exxon-Mobil), η IBM, η ΙΤΤ (η σημερινή ΑΤ&Τ), η Τράπεζα Chase Manhattan και πολλοί άλλοι.

Βιομήχανοι που βρήκαν τον καλύτερο σύμμαχό τους στο ναζισμό καθώς όπως είπε ο ίδιος ο Γ. Κρουπ, 26 Ιανουαρίου 1934: «Ο Εθνικοσοσιαλισμός απελευθέρωσε τον Γερμανό εργάτη από τη μέγγενη ενός δόγματος (σ.σ. του κομμουνισμού) που ήταν βασικά εχθρικό τόσο για τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο. Ο Αδόλφος Χίτλερ επέστρεψε τον εργάτη στο έθνος του. Τον μετέτρεψε σε πειθαρχημένο στρατιώτη της εργασίας και συνεπώς σύντροφό μας (σ.σ. των βιομηχάνων!)».

Υπάρχει προϊστορία

Του ευρωπαϊκού προγράμματος, το κατάπτυστο περιεχόμενο του οποίου αποκαλύπτει σήμερα ο «Ρ», είχαν προηγηθεί πολλές άλλες τέτοιες προσπάθειες. Ενδεικτικά: Τέλη του 2005 με αρχές του 2006 προωθήθηκε το περίφημο αντικομμουνιστικό μνημόνιο του Συμβουλίου της Ευρώπης. Τον Φλεβάρη του 2006 εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η έκθεση με τίτλο «Πολίτες για την Ευρώπη» που υιοθετούσε το πνεύμα του αντικομμουνιστικού μνημονίου, αφού περιείχε τροπολογίες που εξίσωναν το φασισμό με τον κομμουνισμό. Το Μάρτη του 2008, ευρωβουλευτές της «σοσιαλιστικής» ευρωομάδας ζητούσαν από την Κομισιόν να «σκύψει» στα «εγκλήματα γενοκτονίας, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου που διεπράχθησαν από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα», και συγκεκριμένα απ’ το «ναζιστικό και το σταλινικό».

Ακολούθησε η προσπάθεια ΕΕ, Συμβουλίου της Ευρώπης και ΟΑΣΕ (Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη), να καθιερώσουν την 23η Αυγούστου σαν «γιορτή» για την ανατροπή του σοσιαλισμού, καταδικάζοντας ταυτόχρονα το σοσιαλισμό και το λεγόμενο «σταλινισμό». Τον Δεκέμβρη του 2011, η ίδια η Κομισιόν ομολόγησε ότι προωθεί «σε εύθετο χρόνο» νομοθετικά μέτρα για την ποινικοποίηση της κομμουνιστικής ιδεολογίας. Σε απάντησή της προς τον ευρωβουλευτή του ΚΚΕ σημείωνε: «Σε αυτό το στάδιο δεν πληρούνται ακόμα οι προϋποθέσεις για να γίνει χρήση αυτής της δυνατότητας, αλλά θα επανεξετάσει το θέμα σε εύθετο χρόνο». Ομως, για να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος η Επιτροπή τόνιζε: «Ολα τα απολυταρχικά καθεστώτα καταλήγουν σε παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ότι το να κρατηθεί ζωντανή η μνήμη των εγκλημάτων αυτών αποτελεί συλλογικό καθήκον ως ένδειξη τιμής και σεβασμού απέναντι σε όλα τα θύματα. Η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει τα χρηματοδοτικά της προγράμματα προς τούτο, ιδίως τη δράση «Ενεργός ευρωπαϊκή μνήμη» του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες», σκοπός της οποίας είναι να κρατηθεί ζωντανή η μνήμη των θυμάτων του ναζισμού και του σταλινισμού». Ο,τι προωθείται τώρα και εδώ.

Πηγή: rizospastis.gr

***

Σχόλιο από φ/β – χτες 18/10/03

Ναι, δεν διαφέρει στις μεθόδους ο φασισμός με όποιο χρώμα και να μεταμφιέζεται. Όμως σε όλες τις περιπτώσεις προέρχεται από τυράννους και ολοκληρωτικά καθεστώτα και όχι από την κοινωνία. Αν κάποια άρρωστα μυαλά πήραν την ιδεολογία του σοσιαλισμού και την έφεραν στα μέτρα τους, όπως πήραν οι ναζί τη θεωρία του Νίτσε, ή στοιχεία από την αρχαία Σπάρτη, δεν φταίνε ούτε οι κοινωνίες, ούτε οι εκατομμύρια άνθρωποι που αγωνίστηκαν δίνοντας τη ζωή τους, για να καταφέρουν να αλλάξουν τον κόσμο, μεταμορφώνοντας τη ζωή μας και τον πολιτισμό μας, με κοινωνιοκεντρική οπτική και ανθρωπιά! Έλεος πια με την καραμέλα της ισοσκέλισης αγωνιστών με ψυχοπαθή αποβράσματα. Και αυτό ξέρετε, φασισμός λέγεται!

Kρυσταλία Πατούλη

υγ. Παρεμπιπτόντως, ποιός κάνει πως ξεχνά ποιοί κατατρόπωσαν τον ναζισμό;

Σχετικά άρθρα:

και

Η Αριστερά που θέλουμε. Του Γιάννη Μακδριδάκη

Γιάννης Μακριδάκης, Ποταμιά, Χίος

Γιάννης Μακριδάκης, Ποταμιά, Χίος

Η Ευρωπαϊκή Αριστερά με την ανακήρυξη του A. Τσίπρα ως υποψηφίου της για την θέση του Προέδρου της Κομισιόν, ανακοίνωσε μεταξύ άλλων ότι “φιλοδοξεί να στείλει μήνυμα πως η στρατηγική της λιτότητας μπορεί να ηττηθεί”.

Λιτότητα, εντός του χρηματοοικονομικού συστήματος, όπως όλοι γνωρίζουμε και βιώνουμε τα τελευταία χρόνια, σημαίνει συρρίκνωση της οικονομίας, των εισοδημάτων, περιορισμός των οικονομικών πόρων, του χρήματος που κυκλοφορεί, γεγονός που οδηγεί στην μείωση της κατανάλωσης.

Αυτή την πολιτική φιλοδοξεί, όπως υποστηρίζει, να ανατρέψει η Αριστερά, η ελληνική, η ευρωπαϊκή, η παγκόσμια.

Τα πολιτικά ζητήματα που ανακύπτουν είναι δύο:

1. Με ποιους αναπτυξιακούς τρόπους θα βγάλει η Αριστερά την οικονομία από την ύφεση; Με αποανάπτυξη, με ανάπτυξη της σμίκρυνσης και του σεβασμού στο οικοσύστημα ή με την ήδη εδώ και δεκαετίες γνωστή πολιτική “ανάπτυξης”, στο όνομα όμως των λαών αυτή τη φορά και όχι στο όνομα των πολυεθνικών και του κεφαλαίου;

Δυστυχώς τίποτε δεν με κάνει να πιστεύω ότι θα αλλάξει η στρατηγική της “ανάπτυξης” παγκοσμίως. Οι (κεντρο)αριστερές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής που, π.χ, καταστρέφουν και απομυζούν τον Αμαζόνιο για να εισπράξουν χρήμα και να το διανείμουν στον φτωχό λαό τους, δείχνουν ποιον δρόμο τραβάει η παγκόσμια Αριστερά.

2. Λιτότητα και πτώση της κατανάλωσης εντός του χρηματοοικονομικού συστήματος σημαίνουν ανάσα για το ευρύτερο σύστημα, το οποίο μας περιέχει όλους και δεν είναι άλλο από το μοναδικό αυθύπαρκτο σύστημα, το Οικοσύστημα. Λιγότερη κατανάλωση προϊόντων δηλαδή, σημαίνει λιγότερη κατανάλωση φυσικών πόρων. Αυτό θέλει να ανατρέψει η ελληνική, η ευρωπαϊκή και παγκόσμια Αριστερά; Να επαναφέρει την κατανάλωση των φυσικών πόρων σε υψηλά επίπεδα; Και μάλιστα από καταναλωτές οι οποίοι δεν αναπληρώνουν τίποτε από αυτά που καταναλώνουν; Αυτό είναι Αριστερό όραμα για τον πλανήτη άραγε; Να συνεχίσει να φουσκώνει το καταναλωτικό σύστημα μέχρι αυτό να υποκαταστήσει το οικοσύστημα; Να συνεχίσει να πιέζει, να καταστρέφει, να απομυζεί το οικοσύστημα με την “ανάπτυξη” του συστήματος;

Δυστυχώς η ελληνική, η ευρωπαϊκή και η παγκόσμια Αριστερά είναι ακόμη πολύ πιο πίσω από τα Κινήματα των Πολιτών που έχουν ήδη σκεφτεί, φιλοσοφήσει και πράξει αναλόγως για το ζήτημα, όχι μόνον της εξοικονόμησης, αλλά και της αναπλήρωσης πλέον των φυσικών πόρων.

Η Αριστερή πολιτική ιδεολογία γεννήθηκε και αναπτύχθηκε εντός του Καπιταλισμού και δεν μπορεί, όπως φαίνεται, να ξεφύγει από τα όρια που της έθεσε το σύστημα που την γέννησε, είναι μια παραδοσιακή Αριστερά, δεν έχει φτάσει ακόμη στο σημείο να γίνει ένα σύγχρονο πολιτικό Κίνημα, οικουμενικό, όχι πανανθρώπινο διότι δεν κατοικούν μόνον άνθρωποι αυτόν τον πλανήτη. Δεν έχει καταφέρει να θέσει, ούτε ίσως έχει διανοηθεί ακόμη, το βασικότερο σύγχρονο πολιτικό πρόβλημα του πλανήτη που δεν είναι άλλο από το ότι κατοικείται από μια ανθρωπότητα, η οποία βαδίζει ολοταχώς προς το αδιέξοδο, ροκανίζοντας μέρα τη μέρα τους φυσικούς του πόρους με τρόπους μη αναστρέψιμους, με αποτέλεσμα να να (εξ)αφανίζει δια παντός χιλιάδες είδη ζωής, μαζί και ανθρώπινης, οδηγούμενη έτσι σε ένα φρικιαστικό άμεσο μέλλον, κατά το οποίο, όσα χρήματα κι αν έχει καταφέρει να παράξει η χρηματοοικονομική φούσκα του καπιταλισμού, αυτά θα είναι απλά κουπόνια δίχως αξία αφού δεν θα έχουν κανένα αντίκρυσμα σε φυσικούς πόρους και προϊόντα, οι άνθρωποι δε, θα προσπαθούν να ζήσουν τρώγοντας αυτά τα τυπωμένα χαρτονομίσματα, τα οποία συν τοις άλλοις είναι και άνοστα.

Οι ανά τον πλανήτη Αριστεροί άνθρωποι θέτουν πλέον φωναχτά τα ερωτήματα και τα αιτήματά τους:

Πού είναι η Αριστερά της διαίσθησης, της ενόρασης, της φιλοσοφίας, των συναισθημάτων, του ενδιαφέροντος για τη ζωή συνολικά, για το οικοσύστημα, για τον πλανήτη ολόκληρο; Πού είναι η Αριστερά που έχει απεγκλωβιστεί από το χρηματοοικονομικό ψευδοπεριβάλλον, που έχει απελευθερωθεί από τα πλαστά διλήμματα τύπου “λιτότητα-ανάπτυξη”, που θα ξαναθέσει στο ύψος τους τις απαξιωμένες από τον καπιταλισμό αξίες, που θα διεκδικήσει να ξαναγίνουν οι φυσικοί πόροι αγαθά κοινοκτημοσύνης όλων των πλασμάτων του οικοσυστήματος, που θα διδάξει στις ερχόμενες γενιές το ευτελές του χρήματος και την πραγματική σημασία και ορισμό του πλούτου και της φτώχειας.

Μια τέτοια Οικουμενική Αριστερά έχουμε ανάγκη. Όχι πια την παραδοσιακή, την εντός ορίων, όρων και ορισμών καπιταλισμού, Αριστερά. Αυτήν την έχει προσπεράσει η εποχή μας.-

yiannismakridakis.gr

***

Σχετικά άρθρα:

Αφήγηση Έργου – Ζωής, της Ζυράννας Ζατέλη στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια

1η «Αφήγηση Έργου – Ζωής», με την συγγραφέα Ζυράννα Ζατέλη, εξ αφορμής του βιβλίου της "Ηδονή στον κρόταφο", των εκδ. Καστανιώτη

1η «Αφήγηση Έργου – Ζωής», με την συγγραφέα Ζυράννα Ζατέλη, εξ αφορμής του βιβλίου της «Ηδονή στον κρόταφο», των εκδ. Καστανιώτη

«Η Ζυράννα Ζατέλη

στον Πολυχώρο Τέχνης

Αλεξάνδρεια»

Δευτέρα 11 Νοεμβρίου ώρα 20.30

Ο Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια ξεκινάει από τον Νοέμβριο, μια σειρά λογοτεχνικών συναντήσεων με στόχο τη γνωριμία με καταξιωμένους Έλληνες συγγραφείς.

Η πρώτη συνάντηση της σειράς αυτών των εκδηλώσεων σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Καστανιώτη, αφιερώνεται στην συγγραφέα Ζυράννα Ζατέλη, σε μια εφ’ όλης της ύλης «Αφήγηση Έργου – Ζωής» με αφορμή το βιβλίο της «Ηδονή στον κρόταφο», που θεωρείται και ως ένα από τα πιο αυτοβιογραφικά της.

Τα εν λόγω αφιερώματα, πραγματοποιούνται σε σταθερή βάση εδώ και τρία χρόνια στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής» της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρώπινων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, με ελεύθερη είσοδο.

Ο Αυγουστίνος από το βιβλιοπωλείο Λεμόνι διαθέτει στις εκδηλώσεις τα βιβλία των προσκεκλημένων.

Σημείωση: Αντίστοιχα στις 25 Νοεμβρίου καλεσμένος στις «Αφηγήσεις Έργου – Ζωής» θα είναι ο συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς.

Η Ζυράννα Ζατέλη γεννήθηκε το 1951 στον Σοχό Θεσσαλονίκης. Σπούδασε θέατρο στην Αθήνα, μα δεν ασχολείται παρά με το γράψιμο. Η Περσινή αρραβωνιαστικιά είναι το πρώτο της βιβλίο με διηγήματα (1984). Ακολούθησε το Στην ερημιά με χάρι (1986), επίσης με διηγήματα.

Το 1993 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της Και με το φως του λύκου επανέρχονται (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 1994), ενώ το 2001 εκδόθηκε το μυθιστόρημά της Ο θάνατος ήρθε τελευταίος, πρώτο μέρος της τριλογίας Με το παράξενο όνομα Ραμάνθις Ερέβους (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2002). Το 2005 εκδόθηκε από τον Ιανό η νουβέλα της Ο δικός της αέρας και το 2006 από τις Εκδόσεις Καστανιώτη το αφήγημα Οι μαγικές βέργες του αδελφού μου.

Το 2009 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της Το πάθος χιλιάδες φορές, δεύτερο μέρος της τριλογίας Με το παράξενο όνομα Ραμάνθις Ερέβους. Το 2010 τιμήθηκε με το Βραβείο Μυθιστορήματος της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου της. Βιβλία της μεταφράστηκαν και κυκλοφορούν στη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Σερβία και τη Λιθουανία.

Info

Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια,

Δευτέρα 11 Νοεμβρίου 2013 και ώρα 8:30μμ

Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερικής

Τηλ:210-8673655

Ακόμα τους εύχομαι περαστικά…

Βία για πολιτικούς λόγους, έχω υποστεί στα 15μου χρόνια, μόνο σε μία διαμαρτυρία το ’80 σε μια μεγαλειώδη πορεία για το Πολυτεχνείο (που εκτός από τους τόνους χημικών των ΜΑΤ, που «έχουν το μονοπώλιο στη βία» γι’ αυτό και δολοφόνησαν -για βραδυνό- τη Ματούλα Κανελλοπούλου και τον Ιάκωβο Κουμή3 τότε) μας την έπεσαν Νεο -ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ(ο θεός να τους κάνει), χτυπώντας με ξύλα -και δεν θυμάμαι τι άλλο- κατά όπου έβρισκαν.
Μετά το τέλος της πορείας, παραφύλαγαν πότε θα βγούμε από το αριστερό μπλοκ για να κατευθυνθούμε στα σπίτια μας, και μας την έπεσαν κατά ομάδες.
Έκανα κάποιες μέρες για να αναπνεύσω πάλι κανονικά(από τα χημικά) και να περπατήσω κανονικά.
Αλλά σιγά τ’ αυγά…
Ακόμα τους θυμάμαι με το φόβο και το μίσος στο βλέμμα, και γελάω με την αθλιότητά τους.
Ανθρωπάκια ανεγκέφαλα, προφανώς με τα λεφτά του μπαμπά οι περισσότεροι, που μάλλον δεν σήκωσαν μια στιγμή κεφάλι στη ζωή τους, που μάλλον δεν προβληματίστηκαν ουσιαστικά, που μάλλον δεν διαφοροποιήθηκαν και δεν αποτριγωνοποιήθηκαν, δεν αυτοπραγματώθηκαν, παρά μόνο στα σημεία και στις τεχνικές…
Απόλυτη αφλογιστία ζωής, που υποκαθιστούν με την απωθημένη τους οργή στον όποιο διαφοροποιημένο.
Ατσαλάκωτες φάτσες, ατσαλάκωτες γραβάτες, ατσαλάκωτες ζωές. Τσακαλωμένες ψυχές…

Ακόμα τους εύχομαι περαστικά.

Θέλετε να μιλήσουμε και άλλο για την.. αποπουκιανπροερχεται βία;

  • Γρηγ. Λαμπράκης (δολοφονημένος από παραρατικούς το ’63)
  • Σωτήρης Πέτρουλας (νεκρός από την αστυνομία το ’65)
  • Ιάκωβος Κουμής (δολοφονημένος από τα ΜΑΤ το ’80)
  • Ματούλα Κανελλοπούλου (δολοφονημένη από τα ΜΑΤ το ’80)
  • Ν. Τεμπονέρας (δολοφονημένος από την νεολαία της ΝΔ το ’91)
  • Αλέξ. Γρηγορόπουλος (δολοφονημένος από αστυνομικό το ’08)
  • Παύλος Φύσσας (δολοφονημένος από την Χ.Α. το ’13)
και θα είχαμε και άλλα πολλά να πούμε:
  • για ζαρντινιέρες
  • για πράσινα παπούτσια
  • για όπλα που εκπυρσοκροτούν
  • αλλά και πόσα ακόμα που δεν μου έρχονται τώρα….
από: @Aleph Rellik

***

Σχετικά άρθρα:

Αρχίσαμε να τους κρύβουμε τον ήλιο, του Γιάννη Μακριδάκη
“Η κοινωνία αποφασίζει!” Γιώργος Κατρούγκαλος
Γ. ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΣ: “Παρανομείτε εάν δεν αποφασίζει η Βουλή”
Βαγγέλης Ραπτόπουλος: “Η επανάσταση δεν θα μεταδοθεί τηλεοπτικά”
Στέφανος Ροζάνης: Κινδυνεύει η κοινωνία στο σύνολό της! 
Σ. Δημητρίου: Μοναδική ιστορική έξοδος από την παγκόσμια κρίση η ανατροπή
Διακήρυξη – Έκκληση για μια Ευρώπη της Ισότητας. Των K. H. Roth και Ζ. Παπαδημητρίου – Appel pour une Europe solidaire et égalitaire – Proclamation for an Egalitarian Europe – Aufruf für ein egalitäres Europa – Proklamacja na rzecz egalitarnej Europy
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΑΖΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΗΛΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΦΑΣΙΣΜΟ
Από τους Ρέηντζερς ως τον Σάκη Ιωαννίδη: Τι κάνουν οι νέοι της Νέας Δημοκρατίας όταν δεν καταδικάζουν τη βία

 

«Η κοινωνία αποφασίζει!» Γιώργος Κατρούγκαλος

«Οποιαδήποτε μορφή βίας η οποία δεν έχει κοινωνικό αντίκρισμα την καταδικάζω» Γ.Κ.

***

«Είμαι μ’ αυτούς που διεκδικούν τα δικαιώματά τους!» Γ.Κ.

***

«Η κοινωνία αποφασίζει!» Γ.Κ.

***

Κι αυτό σημαίνει δημοκρατία: Να αποφασίζει η κοινωνία! Με ποιόν τρόπο; Με τον τρόπο που εκείνη θα επιλέξει. Δεν θα δώσει λογαριασμό εκ των προτέρων… Το «κάθε 4 χρόνια πάω και ψηφίζω και εν τω μεταξύ αφήνω τους πολιτικούς να κάνουν ότι θέλουν» τέλειωσε! Κι αν η δημοκρατία για κάποιους φαντάζει ως ζούγκλα(!), μπορούν ελεύθερα να μεταναστεύσουν σε χώρες ολοκληρωτισμού.

Πρόσφατα προβλήθηκε ντοκυμαντέρ που εξηγούσε, πώς το σύστημα μετά και την βιομηχανική επανάσταση ξεπερνά τα όριά του και οδεύουμε στην καταστροφή, επειδή κυρίως το κέρδος, για την ακρίβεια η αισχροκέρδεια(αποπουκιανπροερχεται) εκΒΙΑΣΕ την φυσιολογική περιοδικότητα της παραγωγής φυσικών πόρων, αντικαθιστώντας τους με τον μόνο «πόρο» που ξέρει(;) να χειρίζεται: το χρήμα, χωρίς παράλληλα να βρει τρόπο να τους αναπληρώσει.

Με αυτόν τον τρόπο, και καθώς ο πληθυσμός της γης αυξάνεται συνεχώς, σε κάποια χρόνια οι φυσικοί αυτοί πόροι, δεν θα μπορούν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες της επιβίωσης των ανθρώπων.

Αποτέλεσμα είναι, πως σήμερα εάν θέλουμε να βγούμε από την κρίση που έχει επιφέρει ο γενικός αυτός παρα-λογισμός, θα πρέπει να αναδομήσουμε, όχι μόνο το καπιταλιστικό σύστημα, αλλά και τον ίδιο τον πολιτισμό μας(το ΠΩΣ ΖΟΥΜΕ). κλπ. κλπ.

Όλα αυτά, λέει π.χ. και στο άρθρο του ο ανθρωπολόγος Σωτήρης Δημητρίου, «Μοναδική ιστορική έξοδος από την παγκόσμια κρίση η ανατροπή», όπως και για το ό,τι, όλες οι μεγάλες τουλάχιστον χώρες ήξεραν γι’ αυτή την κρίση και το αδιέξοδο που έρχεται -όχι μόνον το οικονομικό(που εξηγεί και το πως αυξάνεται με το παραπάνω… ευφυές σχέδιο η εξαθλίωση των λαών)- πολλά χρόνια πριν, εφόσον υπήρχαν ειδικές μελέτες στα χέρια τους, και όμως, δεν ήθελαν να καταλάβουν, ή έκαναν ότι δεν καταλάβαιναν, σαν τον κ. Πρετεντέρη και τους καλεσμένους του.

Διότι σε αυτή την χθεσινή «συζήτηση» εκτός των άλλων, θα διαπιστώσατε ότι ρωτούσαν τον Κατρούγκαλο με εμμονή να τους απαντήσει για τη βία (της γνωστής μάρκας αποπουκιανπροέρχεται). Αλλά δεν ξέρω αν παρατηρήσατε, πως όταν τους απάντησε: “Οποιαδήποτε μορφή βίας η οποία δεν έχει κοινωνικό αντίκρισμα την καταδικάζω”, ο παρουσιαστής της εκπομπής γύρισε στο πάνελ Του, και ως να απευθυνόταν στους «δικούς του» είπε: «Εντάξει, ας μείνουμε εκεί… δεν θα βγάλουμε άκρη…»!

Πιο καθαρά δεν θα μπορούσε να τα πει ο Συνταγματολόγος. Κι όμως… αυτοί όλοι δεν βγάλανε άκρη. (δείτε στο  μισό λεπτό πριν το τέλος, του βίντεο της εκπομπής, παραπάνω).

Επίσης, στην ερώτηση του Πρετεντέρη «Ποιός αποφασίζει και πώς;» ο ίδιος ερωτώμενος απάντησε πολλές φορές «Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ». Ε, δεν εννοούσε να το καταλάβει ο δημοσιογράφος. Ξαναρωτούσε. Ξαναπαντούσε ο Συνταγματολόγος το ίδιο. Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ. Τίποτα ο άλλος.

Μου θύμισε τις ψυχοθεραπείες. Που μπορεί ο ψυχοθεραπευτής να λέει στον ψυχοθεραπευόμενο το ίδιο πράγμα για 10 χρόνια, αλλά ο τελευταίος να μην το ακούει, να μην θέλει να το ακούσει. Να μην είναι έτοιμος να το ακούσει.

Σε τέτοια κατάσταση βρίσκονται κάποιοι άνθρωποι. Δεν θέλουν να καταλάβουν, ή στην καλύτερη περίπτωση κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν, ότι δεν έχουμε… ακόμα ολοκληρωτικό καθεστώς βασιλείας Σαμαρά-Βενιζέλου.

Και δεν ξέρω και πόσοι από τους τηλεθεατές κατάλαβαν. Ότι δηλαδή, η δημοκρατία είναι ένα δυναμικό πολίτευμα, που συνεχώς εξελίσσεται, και αυτή η εξέλιξή του εξαρτάται από τη θέληση του λαού. Εάν ο λαός δεν θέλει κάτι, και είναι η πλειοψηφία, μπορεί να το αλλάξει. Πώς; Μα όπως του έρθει! Κανείς δεν το ξέρει.

Οταν π.χ. ήταν οι απεργίες κάποτε ποινικό αδίκημα, όπως έλεγε και ξανάλεγε ο Κατρούγκαλος, η πολιτεία ΑΝΑΓΚΑΣΤΗΚΕ να τις νομιμοποιήσει από τον κόσμο που διαμαρτυρόταν σθεναρά στους δρόμους! Κανείς δεν ήξερε από πριν, τι θα γινόταν και πως. Αυτό αποφάσισε η κοινωνία, έτσι όπως το αποφάσισε, και το πραγματοποίησε.

Και σήμερα, το πιο επικίνδυνο που συμβαίνει, όπως έχει πει ο καθηγητής φιλοσοφίας Στέφανος Ροζάνης, είναι ότι κινδυνεύει η κοινωνία στο σύνολό της http://tvxs.gr/news/έγραψαν-είπαν/στέφανος-ροζανης-πρόκειται-για-μια-εποχή-τεράτων δηλαδή, σε απλά ελληνικά, κινδυνεύει η κοινωνία να καταργηθεί!

Γι αυτό το σημαντικότερο που είπε χτες ο Κατρούγκαλος, και μάλλον δεν το κατάλαβε κανείς ή επαναλαμβάνω, έκανε ότι δεν το κατάλαβε, ήταν ότι σε ένα δημοκρατικό καθεστώς: Η κοινωνία αποφασίζει!

Κρυσταλία Πατούλη

υγ. «Ας θυμηθούμε: Όταν βγήκε ο κόσμος στους δρόμους με τους Αγανακτισμένους, έπεσε ο Γιωργάκης και βγήκε ο Παπαδήμος. Θα μου πεις, άλλαξε ο Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς; Όχι. Έπεσε η κυβέρνηση! Κι όταν βγήκε ο κόσμος στο δρόμο με την ΕΡΤ, έπεσε -επίσης- η συγκυβέρνηση των τριών. Οποτεδήποτε βγήκε ο κόσμος στους δρόμους, έγινε πολιτική αλλαγή» (Κι αυτοί που κοιμούνται είναι συνεργοί. Του Βαγγέλη Ραπτόπουλου)

***

Ο καθηγητής Συνταγματικου Δικαίου κ. Γιώργος Κατρούγκαλος επεσήμανε επίσης:

– Πρώτα από όλα πρέπει να αποφύγουμε τον εννοιολογικό αχταρμά να χρησιμοποιούμε τον ίδιο όρο “βία”, για την δολοφονική επέμβαση της Χρυσής Αυγής στην καθημερινή ζωή της χώρας, τη δολοφονία του Πάυλου Φύσσα, για το γιαούρτωμα του κ. Πάγκαλου και για μία μαχητική διαδήλωση. Αυτά τα τρία πράγματα δεν είναι ούτε φαινομενολογικά ούτε από πλευράς ουσίας ίδια. Λέω το αυτονόητο, ότι το μαχαίρωμα του Παύλου Φύσσα δεν είναι της ίδιας τάξης μέγεθος με τη συμβολική βία που μπορεί να έχει το γιαούρτωμα ενός πολιτικού και πολύ περισσότερο μία μαχητική διαδήλωση.

– Να θυμίσω ότι το ίδιο το Σύνταγμά μας επιβάλλει ή επιτρέπει τη βία όταν για παράδειγμα επιχειρείται κατάλυση του πολιτεύματος. Επίσης, το ίδιο το Σύνταγμά μας επιτρέπει την ανυπακοή στους νόμους που δεν είναι σύμφωνοι με το Σύνταγμα.

– Γιατί λέμε ότι καταδικάζουμε τη βία από όπου και αν προέρχεται; Δεν είναι βία η νομιμοποιημένη βία της αστυνομίας όταν διαλύει με χημικά μία διαδήλωση; Άρα, όταν λέμε ότι καταδικάζουμε τη βία από όπου και αν προέρχεται, έχουμε εξαιρέσεις.

– Όταν χρησιμοποιούμε τον όρο “βία” για αυτό που γίνεται στο πανεπιστήμιο ή όταν έχουμε μία μαχητική διαδήλωση, εκεί κάνουμε μία ιδεολογική αλχημεία. Βαφτίζουμε “βία” την έκφραση ενός δικαιώματος, δηλαδή το να αντιστεκόμαστε στην καταπίεση.  (από Left.gr)

***

Θέλετε να μιλήσουμε και άλλο για την.. αποπουκιανπροερχεται βία;

  • Γρηγ. Λαμπράκης (δολοφονημένος από παραρατικούς το ’63)
  • Σωτήρης Πέτρουλας (νεκρός από την αστυνομία το ’65)
  • Ιάκωβος Κουμής (δολοφονημένος από τα ΜΑΤ το ’80)
  • Ματούλα Κανελλοπούλου (δολοφονημένη από τα ΜΑΤ το ’80)
  • Ν. Τεμπονέρας (δολοφονημένος από την νεολαία της ΝΔ το ’91)
  • Αλέξ. Γρηγορόπουλος (δολοφονημένος από αστυνομικό το ’08)
  • Παύλος Φύσσας (δολοφονημένος από την Χ.Α. το ’13)
και θα είχαμε και άλλα πολλά να πούμε:
  • για ζαρντινιέρες
  • για πράσινα παπούτσια
  • για όπλα που εκπυρσοκροτούν
  • αλλά και πόσα ακόμα που δεν μου έρχονται τώρα….
από: @Aleph Rellik

***

Σχετικά άρθρα:

και

Φράουλες και αίμα – Η εξέγερση, το βιβλίο, τα τραγούδια, η ταινία

thestrawberrystatementorigstillH1250«Πολλοί ρωτούν ποιοι είμαστε και μερικοί νομίζουν κιόλας πως το ξέρουν. Είμαστε, λέει, ένα μάτσο μυξιάρικα που δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Είναι δύσκολο να πω τι ακριβώς είμαστε. Αλλά δεν έχουμε μύξες. Εκείνο που έχουμε είναι φόβος κι ελπίδα. Ή μεταπτώσεις, καθώς λένε… Οι πατεράδες μας ζουν διαρκώς με την οργή που φέρνει σε ορισμένους ανθρώπους η θέα των μακριών μαλλιών. Εμείς πάλι ζούμε με την οργή που φέρνει σε ορισμένους άλλους η θέα ενός ανθρώπου που κορδώνεται πλάι σε μια αστραφτερή Μερσεντές, απ’ αυτές που μοιάζουν να περιμένουν από ένα σοφέρ με λιβρέα να σταθεί επάνω σε κάθε φτερό της. Όσο για τις οδυνηρές εντυπώσεις που προκαλούν τα μαλλιά μας, αισθανόμαστε υπέροχα. Μας αρέσει να βλέπουμε το ύφος που παίρνουν οι αστυφύλακες, την αγανάκτηση των ηλικιωμένων κυριών, την ανησυχία στα πρόσωπα των εμπόρων. Θέλουμε να μας βλέπουν όλοι και να λένε: «Να οι εχθροί του κατεστημένου». Σ’ αυτό έχουμε φτάσει, καθώς λέμε και στη γλώσσα της Επανάστασης».

Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο-ντοκουμέντο του 19χρονου Αμερικανού φοιτητή Τζέιμς Κούνεν με τίτλο «Φράουλες και αίμα» (The Strawberry Statement) το οποίο αποτελεί μια ιστορική καταγραφή των γεγονότων που έλαβαν χώρα στο εξέχον πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Columbia, την περίοδο 1966-68. Έμφαση δίνεται στα γεγονότα του Απριλίου 1968 όταν διαμαρτυρόμενοι φοιτητές κατέλαβαν το γραφείο του πρύτανη του πανεπιστημίου εκφράζοντας την ολοκληρωτική απόρριψη του ιμπεριαλισμού των HΠA μαζί με την εναντίωσή τους για όλα τα μείζονα κοινωνικά ζητήματα που καθόρισαν τη δεκαετία του ’60.

Στα μέσα της δεκαετίας του ’60 οι φοιτητές πρωταγωνιστούν στο κίνημα ενάντια στον πόλεμο του Bιετνάμ.

Tον Aπρίλη του ’68 καταλαμβάνουν το πανεπιστήμιο της Kολούμπια στη Nέα Yόρκη, εκφράζοντας την ολοκληρωτική απόρριψη του ιμπεριαλισμού των HΠA. Παλεύουν ενάντια στα κέντρα κατάταξης στο στρατό που λειτουργούν στο εσωτερικό του πανεπιστημίου και στις φυλετικές διακρίσεις, ενώ κύριο πεδίο δράσης τους γίνεται ο αγώνας ενάντια στο σύστημα και το ρόλο της εκπαίδευσης.

H αναταραχή διαρκεί δύο μήνες και διαλύεται βίαια από την αστυνομία και την εθνοφυλακή.

Tο 1968 το πανεπιστήμιο του Mπέρκλεϊ στο Σαν Φρανσίσκο γιορτάζει τα 100 χρόνια του. Tο Mάη, έπειτα από πορεία συμπαράστασης στους γάλλους φοιτητές, καταλαμβάνεται με αντιρατσιστικά και αντιπολεμικά αιτήματα. Στην κατάληψη συμμετέχουν ο «Σύνδεσμος για τη σεξουαλική ελευθερία» και στελέχη της οργάνωσης των μαύρων «Mπλακ Πάουερ».
Στις 15 Mαΐου οι φοιτητές συγκρούονται εκ παρατάξεως με την αστυνομία, που πυροβολεί εναντίον του άοπλου πλήθους. Tραυματίζονται 100 περίπου καταληψίες. H ταινία «Φράουλες και αίμα», βασισμένη στα γεγονότα, θα θυμίζει για πάντα το Mπέρκλεϊ.

Η ταινία είναι βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του 19χρονου τότε καταληψία James Simon Kunen.

Ο τίτλος προέκυψε από τις δηλώσεις του Herbert Deane, ενός εκ των μεγάλων Ακαδημαϊκών κεφαλιών του Columbia σχετικά με τις απόψεις των φοιτητών για τη γενικότερη πολιτική του Πανεπιστημίου. «Δε με ενδιαφέρουν περισσότερο από το αν τους αρέσουν ή όχι οι φράουλες!», βροντοφώναξε σε ένα κατάμεστο αμφιθέατρο.

Ο Φιλανδός Stuart Hagmann σκηνοθετεί αυτό το υλικό βασισμένος περισσότερο στο στρατευμένο του θέματος. Δουλεύει με ερασιτέχνες ηθοποιούς, παρεμβάλλει μουσικά ιντερλούδια, αφηγείται, σαν να μιλά για την πιο γνωστή και αυτονόητη, κι όμως την πιο σοβαρή ιστορία του κόσμου.

Θα μείνει αξέχαστη η τελευταία σκηνή με τους φοιτητές να τραγουδάνε το «give peace a chance», καθισμένοι στο γυμναστήριο και τους μπάτσους να τους τραβολογάνε.

Η ταινία είναι παραγωγή του 1970, περίοδο της χούντας στην Ελλάδα. Πρόλαβε και προβλήθηκε 3 μέρες πριν την πάρουν είδηση και την απαγορέψουν !

Ο τίτλος της ταινίας και του βιβλίου προέρχεται από την απαξιωτική δήλωση ενός εκ των ακαδημαϊκών του Columbia, του καθηγητή πολιτικής φιλοσοφίας Χέρμπερτ Ντιν (Herbert L. Deane), σχετικά με τις απόψεις των φοιτητών για τη γενικότερη πολιτική του πανεπιστημίου: «Δε με ενδιαφέρουν περισσότερο από το αν τους αρέσουν ή όχι οι φράουλες!», ανακοίνωσε σε ένα κατάμεστο αμφιθέατρο.

Τραγούδια γνωστών καλλιτεχνών της δεκαετίας του ’60 (John Lennon, Crosby, Stills, Nash & Young, Buffy Sainte-Marie, Thunderclap Newman, Richard Strauss) ακούγονται καθ’όλη τη διάρκεια της ταινίας. Οι αρκετοί ερασιτέχνες ηθοποιοί ακολουθούν τις οδηγίες του Φιλανδού σκηνοθέτη Stuart Hagmann.

James Kunen (The Strawberry Statement)

grafida.net

Φράουλες και αίμα - Η εξέγερση, το βιβλίο, τα τραγούδια, η ταινία

Νάνος Βαλαωρίτης: Η μόνη ελευθερία που μας μένει είναι να μιλάμε;

07:40, 15 Οκτ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/140994

[…] Ελπίζω πλέον να μας φωτίσει η γλώσσα να μιλάμε και να γράφουμε καθαρά, αλλιώς θα δούμε κι άλλα «κράματα ενιαυτών», όπως λέει ο Ανδρέας Εμπειρίκος. Μέχρι τότε, η μόνη ελευθερία που μας μένει είναι να μιλάμε, να γράφουμε και να φωνάζουμε στα παράθυρα; […] Ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο της έρευνας για την κρίση.

Οι σημερινές περιστάσεις που επικρατούν στην Ελλάδα λόγω της γενικής κρίσης, σε όλα τα επίπεδα, δικαίου, οικονομική κατάρρευση της χώρας, ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, υποβαθμίσεις, καταδιώξεις, κλπ., δημιουργούν μια τρομακτική ανασφάλεια στα άτομα, που καταφεύγουν σε πολύ ακραία μορφώματα – συνήθως ένας συνδυασμός θρησκευτικών – μυστικιστικών ιδεολογιών, που αποκτούν δύο μορφές: πολιτική και θρησκευτική συνάμα. 

Αυτές οι ακραίες καταστάσεις είναι φανερό ότι συμβαίνουν εδώ στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή, και εξηγούν την ξαφνική άνοδο των υποστηρικτών της Χρυσής Αυγής, οι οποίοι, εκτός από όσους ήταν ήδη ιδεολογικά ταγμένοι εκεί, φαίνεται να  κατέχονται από έντονη ανησυχία για την υπόστασή τους, και επιθυμούν να ανήκουν κάπου! 

Το να ανήκεις σε ένα οποιοδήποτε κόμμα, δεν σου παρέχει το αίσθημα της ασφάλειας, όσο αυτά τα ψευτοδυναμικά συνθήματα που εκπέμπει μια ακραία παράταξη, όπως η Χ.Α. Πρόκειται για μια ψεύτικη δύναμη που καταναλώνεται σε ύβρεις, σε επιθέσεις, και φτάνει μέχρι άγρια ξυλοκοπήματα, δολοφονίες, κλπ.

Εκεί ο σκοπός και το μέσον χάνονται! Εκείνο που στιγμιαία αναδύεται είναι ένας ματσοϊσμός, ο οποίος είναι κούφιος. Διότι δεν καταλήγει σε τίποτα. Ο σκοπός του είναι συνήθως η ανατροπή ενός καθεστώτος.  

Εδώ πέρα έχουμε ως φανερή πρόθεση της ΧΑ να ανατρέψει την Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, και να εγκαθιδρύσει ένα ναζιστικό, φασιστικό, καθεστώς δικτατορίας. Κι αυτό χωρίς καμία άλλη προδιαγραφή προγράμματος, εκτός από την απομάκρυνση των προσφύγων από την Ελλάδα, η οποία κατ’ αυτούς θα έλυνε όλα τα προβλήματα. Αν είναι δυνατόν! 

Λοιπόν, με τέτοιες κούφιες υποσχέσεις, ανεβαίνουν τα ποσοστά. Και αυτά τα ανεβάζουν απλοί άνθρωποι, Έλληνες, που λένε, ότι για παράδειγμα, κάτω από την Ομόνοια, κυριαρχεί μία τέλεια ανομία η οποία δεν έχει ούτε αστυνομική παρουσία, ούτε τίποτα. Και αυτήν, υπόσχεται ο Κασιδιάρης -αν γίνει δήμαρχος Αθηνών- να… καθαρίσει!

Ε, θα ήθελα να δω πως θα την καθαρίσει. Θα τους σφάξει τους μετανάστες; Τι θα κάνει δηλαδή; Δεν βλέπω, πως και με ποιόν τρόπο, αφού τόσοι δήμαρχοι πέρασαν, και έχει παραμείνει αυτό το καρκίνωμα πέρα και κάτω από την Ομόνοια. Δεν έχει αλλάξει σχεδόν τίποτα.

Λοιπόν, ανησυχούν πάρα πολύ, όλοι εκείνοι που πάνε στις δουλειές τους, μέσω αυτής της διαδρομής. Και σου λένε, καθημερινά βλέπουμε το χάλι. Αυτό, αμέσως δίνει σε κάποιον, σαν τον βίαιο ακροδεξιό νεοναζί τύπο, και μάλιστα ιδιαίτερα επιθετικό όπως ο Κασιδιάρης, μία άνοδο σημαντική στις δημοσκοπήσεις.

Διότι νομίζουν ότι με αυτό που επιδεικνύει αυτή την ψευτοδύναμη, θα γίνει η δουλειά! Αμ, δεν γίνεται έτσι η δουλειά! Με το να λέμε απλώς, ότι θα τους καθαρίσουμε αυτούς, με το έτσι θέλω! Μιλάω για το ψυχολογικό φαινόμενο. Το ψυχολογικό φαινόμενο είναι εκεί, σαφές.

Κι αυτός ο ακατανόμαστος, επιδεικνύει μια τέτοια τελείως μάγκικη και αυθάδικη απαξίωση όλων των προηγούμενων Αρχών, που νόμιζαν κι αυτές ότι με ξύλο και σκούπες, θα αλλάξουν τα πράγματα. Εγώ πιστεύω ότι τίποτα δεν θα αλλάξει, εάν δεν παρθούν πιο ριζικά μέτρα που να αφορούν τις αιτίες του φαινομένου.

Μια κυβέρνηση πιο ακροδεξιά, θα λύσει το θέμα των μνημονίων; Μάλλον μια ισχυρότερη απομόνωση θα είναι το αποτέλεσμα. Και νομίζετε ότι θα πείσει τους δανειστές να κουρέψουν το χρέος; Ή να τους δώσουν λεφτά για ανάπτυξη; Ή να τους δώσουν τα χρωστούμενα οι Γερμανοί; Δεν θα δούνε δεκάρα εάν γίνει κάτι τέτοιο!

Μάλλον στρατιωτική επέμβαση θα δούμε από το ΝΑΤΟ. Διότι, καθώς ξέρουμε και η Αμερική, και η Αγγλία και η Ευρώπη, βλέπουν με πάρα πολύ κακό μάτι την τόσο θεαματική άνοδο του ρατσισμού και του ναζισμού στον τόπο μας. 

Γιατί σε άλλες χώρες, είναι πολύ λιγότερο θεαματική, απ’ ότι είναι σε μας. Μάλιστα, τα ναζιστικά μορφώματα σε άλλες χώρες, είχαν εναποθέσει τις ελπίδες τους στους Έλληνες Χρυσαυγίτες, με την έννοια ότι αναγεννιέται το φασιστικό κίνημα σε όλη την Ευρώπη, ξεκινώντας απ’ την Ελλάδα.

Κι όταν είδαν τις συλλήψεις μαζεύτηκαν. Το Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία, και οι νεοναζιστές στη Γερμανία, είπαν ότι δεν έχουμε καμία σχέση με αυτούς!

Διότι η κατηγορία της εγκληματικής συμμορίας για ένα κόμμα, δεν είναι πολιτική, είναι ποινική. Και οι διατάξεις των νόμων σε όλη την Ευρώπη, είναι ότι ποινικοποιείται, όχι μόνο ο ρατσισμός, αλλά και η άρνηση του Ολοκαυτώματος, της σφαγής των Εβραιών. Ποινικοποιείται η απλή κουβέντα! Ο πατέρας Λεπέν, πήγε φυλακή γι’ αυτό το λόγο, ένα διάστημα στη Γαλλία.

Αλλά βέβαια οι Γάλλοι, τώρα, πατάνε λιγάκι σε κινούμενη άμμο, όπως και οι δικοί μας λίγο πριν αρχίσουν τις συλλήψεις. Δηλαδή, σκέφτονται τις ψήφους. Και αυτό είναι τραγικό φαινόμενο για μία δημοκρατία, να μην μπορεί να πάρει μέτρα που την προστατέψουν από την ανατροπή της.

Δύσκολα, πάντα, θα παρθούν αυτά τα μέτρα και με διάφορες διαφωνίες ανάμεσα σε πρόσωπα και κόμματα, όπως και φόβοι ότι μπορεί να εφαρμοστούν και για άλλες περιστάσεις με αριστερούς, και διάφορα ανάλογα, τα οποία τα βλέπουμε καθημερινά πλέον εδώ.

Θέλω να πω, ότι οι καταστάσεις αυτές προέρχονται από μία τεράστια ανασφάλεια, η οποία έχει προστεθεί πάνω στην φυσική υπαρξιακή ανασφάλεια του κάθε ανθρώπου, και τον στρέφει προς τα ολοκληρωτικά μορφώματα όπως της Χ.Α., που δίνουν εύκολες λύσεις, του τύπου, λύνω το γόρδιο δεσμό με το σπαθί!

Μα πώς να επιστρέψουμε σε ένα αίσθημα ασφάλειας, όταν κινδυνεύει η κατοικία μας, κινδυνεύουν τα εισοδήματά μας, κινδυνεύουν οι μισθοί μας, οι συντάξεις μας, η ύπαρξή μας μέσα στην κοινωνία;

Όταν όλα αυτά κινδυνεύουν, πως είναι δυνατόν να αισθανόμαστε ασφάλεια; Έχει ανέβει 100 βαθμούς πιο ψηλά από ότι ήταν πριν.

Δεν λέω ότι δεν υπήρχε δηλαδή ούτως ή άλλως η υπαρξιακή ανασφάλεια, γιατί αν δεν υπήρχε, δεν θα υπήρχαν και οι συγγραφείς που γράφουν για όλα αυτά. Τα περισσότερα μεγάλα μυθιστορήματα, ασχολούνται με το θέμα της ανασφάλειας του ανθρώπου, απέναντι στις συνθήκες της ζωής.

Αλλά, αυτό δεν σημαίνει, ότι αυτή η ειδική περίπτωση δεν ενισχύει όλα τα σύνδρομα ανασφάλειας μαζί. Και βέβαια, ρίχνει πάρα πολύ κόσμο στις αγκάλες ενός ρομπότ! Το οποίο κάνει τον ισχυρό, μιλώντας με τρόπο θρησκευτικού μίσους και φανατικού δόγματος! Κι αυτό είναι το τραγελαφικό!

Ποιό είναι τώρα το πραγματικό πρόβλημα; Μπορώ να το βρω; Βρίσκεται σε κάθε οικογένεια, στον τρόπο που ανατρεφόμαστε όλοι; Δηλαδή, στις ψυχολογικές συνθήκες οι οποίες επικρατούν στις σχέσεις των μελών της οικογένειας;

Τα αιτία του φασισμού, είναι μακροχρόνια και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν εφόσον συνεχίζεται η κρίση και οι ίδιες κοινωνικές συνθήκες.

Εάν δεν μπούμε στην ανάπτυξη και αν δεν βγούμε από την ύφεση που έχει προκαλέσει το μνημόνιο με τα διάφορα μέτρα λιτότητας, δεν θα βγούμε και από τη συνεχή απειλή αυτών των μορφωμάτων, τα οποία μπορεί να εξελιχθούν και με άλλο πρόσωπο, ή να δημιουργηθούν παρόμοια «κινήματα» με άλλες μορφές.

Τέτοιες ομάδες υποβόσκουν σε όλη την Ευρώπη, και είναι έτοιμες να εκμεταλλευτούν τις περιστάσεις.

Είναι σωστό αυτό; Αλλά, μιλάμε για εξωτερικές συνθήκες, όπως είναι η κρίση, η οποία όμως έχει και εσωτερικές πλευρές, δεν έχει μόνον εξωτερικές.

Εδώ πέρα οι νέοι αισθάνονται ότι μεγαλώνουν χωρίς νόημα. Ότι δεν έχει νόημα η ζωή τους. Οπότε επιδίδονται στη λεγόμενη εύκολη – άμεση ικανοποίηση, μέσω υποκατάστατων. Είναι η κοινωνία της ηδονής, όπως εκείνη του άκρατου καταναλωτισμού, στο πρόσφατο παρελθόν.

Και πώς μπορεί να αντιδράσει κάποιος σε όλα αυτά; Το μόνο «όπλο» που εγώ βλέπω -στον εαυτό μου κιόλας- είναι η δημιουργικότητα.

Δηλαδή, το κάθε άτομο να αναπτύξει τη δημιουργικότητά του, ως καταφύγιο. Είναι ο μόνος τρόπος! Αυτό όμως για να ενθαρρυνθεί, χρειάζεται μια ολόκληρη κοινωνία να συναινεί υπέρ του. Και καθώς βλέπουμε, η κοινωνία, αντιθέτως, όλα αυτά τα αποφεύγει, και λέει, βγες εκεί έξω και κάνε μόνο λεφτά!

Αν δεν είχα αυτή τη δυνατότητα να δημιουργήσω, δυνατότητα την οποία την έφτιαξα μόνος μου, και να δημιουργήσω με αυτόν τον τρόπο και τον εαυτό μου, θα είχα και εγώ ίσως πέσει σε διάφορα άλλα συμπλέγματα φυγής και αποφυγής της ίδιας της ζωής. Όπως, γίνονται θύματα, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλες τις χώρες.

Γιατί; Διότι καταφεύγουν αυτοί οι άνθρωποι στα ακραία φαινόμενα και στις δήθεν μάτσο ομαδικές λύσεις, όπου αισθάνονται μία προσωρινή τουλάχιστον ασφάλεια ότι ανήκουν και ότι αντιμετωπίζουν μια κοινωνία άδικη που όχι μόνο δεν τους προσφέρει τίποτα αλλά και τους καταδιώκει με κάποιον τρόπο.

Προέρχομαι από την κουλτούρα του υπερρεαλισμού που αφενός πολέμησε τον ναζισμό και αφετέρου τον σταλινισμό.

Αυτά τα δύο μορφώματα δεν είναι άκρα, είναι παραποιήσεις και συνδέονται με την θεωρία του ολοκληρωτισμού. Είναι και τα δύο αντιδημοκρατικά στην αντιμετώπιση των κοινωνικών θεμάτων. 

Όμως η πονηριά εδώ, είναι να μεταχειριζόμαστε τη γλώσσα με νέο περιεχόμενο στις λέξεις όπως το «φιλελεύθερο» κόμμα της αυστριακής ακροδεξιάς.

Σε τι είναι φιλελεύθερο; Στην οικονομία; Όπως τα νεοφιλελεύθερα κόμματα κυρίως του βορά, που πλησιάζουν έναν οικονομικό ολοκληρωτισμό με σύμπτωμα τα μέτρα λιτότητας στρεφόμενα εναντίον των μεσαίων αστικών και μικροαστικών στρωμάτων, που με τις επιχειρήσεις τους είναι η ραχοκοκαλιά των οικονομιών των δημοκρατικών χωρών;

Όμως, ένα αστυνομικό κράτος, μπορεί να αυτοαποκαλείται δημοκρατία, ή λαϊκή δημοκρατία, και από την άλλη μεριά να προβαίνει σε αυθαίρετες φυλακίσεις, εξορίες, στρατόπεδα συγκέντρωσης, ανελευθερία, στέρηση ατομικών δικαιωμάτων και ψήφου, λογοκρισία και ανάδειξη του ψεύδους στην προπαγάνδα, αλλά και δημιουργία κρατικής ιεραρχικής δικτατορίας με γραφειοκρατία ημέτερων στελεχών του κόμματος. Η λίστα είναι μακρά…

Οι κομματικές δικτατορίες, έχουν τις ίδιες μεθόδους, έστω κι αν προέρχονται από άλλα κίνητρα. Αυτά τα μορφώματα δεν είναι άκρα, αλλά ανάδειξη του παρακράτους ως ρυθμιστή της κοινωνίας.

Ο τίτλος εθνομπολσεβικισμός ή εθνικοσοσιαλισμός δείχνει τη στενή συγγένεια των παραπλανητικών λεκτικών μεθόδων. Αυτό δεν σημαίνει ότι παύει κανείς να κατακρίνει την αστική πλουτοκρατική δημοκρατία λόγω των ελλείψεών της, αλλά μόνο μέσω αυτής λέμε ότι μπορεί να γίνει η βελτίωση προς μια κοινωνία δικαίου και υψηλού πολιτισμού.

Ελπίζω πλέον να μας φωτίσει η γλώσσα να μιλάμε και να γράφουμε καθαρά, αλλιώς θα δούμε κι άλλα «κράματα ενιαυτών», όπως λέει ο Ανδρέας Εμπειρίκος. Μέχρι τότε, η μόνη ελευθερία που μας μένει είναι να μιλάμε, να γράφουμε και να φωνάζουμε στα παράθυρα;-

Σχετικά Άρθρα

04/08/2013
24/06/2013
12/07/2013

«Αν αντισταθείς, χάθηκες». «Αν υποκύψεις, χάθηκες». Του Νίκου Σιδέρη

07:53, 14 Οκτ 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/140990
diplosdesmos_sideris[…] Στην Ελλάδα της κρίσης, η επικοινωνιακή μηχανή παραγωγής διανοητικής εμπλοκής συνίσταται στο εξής σύμπλεγμα: Ενα πρώτο μήνυμα λέει «Αν αντισταθείς, χάθηκες» (=πτώχευση, καταστροφή…). Ενα δεύτερο μήνυμα λέει «Αν υποκύψεις, χάθηκες» (=ανεργία, φτώχεια, μιζέρια, απόγνωση…) […] Όσο η αντιπολίτευση δεν ασχολείται με την αποδόμηση αυτού του διπλού δεσμού, παραβλέποντας την εμπλοκή των ψυχών, οι άνθρωποι θα παραμένουν μουδιασμένοι και πολιτικά καθηλωμένοι […]

Του Νίκου Σιδέρη*

Ενα πένθιμο μούδιασμα ορίζει το ψυχολογικό στίγμα της κρίσης.

Η πένθιμη χροιά οφείλεται στις πολλαπλές απώλειες που βιώνουν οι άνθρωποι:

Χάνουν υλικές απολαβές. Χάνουν το σύμπλεγμα διασκεδαστικής αυταπάτης που καλλιεργούσε ο καταναλωτικός ναρκισσισμός, δηλαδή φαντασιακές ευχαριστήσεις.

Χάνουν την εμπιστοσύνη τους στον κόσμο, στον άλλον και σε ό,τι καλό κι αγαπητό έβλεπαν στον εαυτό τους.

Η απώλεια τόσο της υλικής κατάστασης όσο και της ηδονικής αυταπάτης προκαλεί ένα βίαιο πένθος.

Ωστόσο, η δεσπόζουσα ψυχολογική ιδιαιτερότητα της παρούσας κρίσης αντιστοιχεί στο μούδιασμα της σκέψης, του λόγου και της πράξης, που ορίζει τη στάση των ανθρώπων, ιδιαίτερα όσων πλήττονται εξοντωτικά από την κρίση.

Ο κύριος ψυχοδιανοητικός μηχανισμός του μουδιάσματος ονομάζεται «διπλός δεσμός». Αντιστοιχεί στην εμπλοκή της σκέψης, που προκύπτει όταν οι άνθρωποι γίνονται στόχος παράδοξων μηνυμάτων που αλληλοακυρώνονται, χωρίς να επιτρέπεται να σκεφτείς σχετικά μ’ αυτό το παράδοξο.

Στην Ελλάδα της κρίσης, αυτή η επικοινωνιακή μηχανή παραγωγής διανοητικής εμπλοκής συνίσταται στο εξής σύμπλεγμα:

Ενα πρώτο μήνυμα λέει «Αν αντισταθείς, χάθηκες» (=πτώχευση, καταστροφή…). Ενα δεύτερο μήνυμα λέει «Αν υποκύψεις, χάθηκες» (=ανεργία, φτώχεια, μιζέρια, απόγνωση…). Κι ένα τρίτο απαγορεύει τη σκέψη, εφ΄ όσον «Είναι μονόδρομος» γιατί «Το είπε η τρόικα».

Με απλά λόγια: Αν πεις ναι, χάθηκες. Αν πεις όχι, χάθηκες. Και απαγορεύεται να σκεφτείς και να σχολιάσεις αυτό το παράδοξο κλουβί της σκέψης.

Η παρατεταμένη εμβάπτιση των ψυχών σ’ αυτό το παράδοξο περιβάλλον επικοινωνίας τελικά εσωτερικεύεται και λειτουργεί ως φίλτρο/κώδικας ανάγνωσης και αναπαράστασης της πραγματικότητας, ανεξάρτητα από την άμεση παρουσία όλων των προηγούμενων συστατικών:

Εδώ οφείλεται και η κοινή αίσθηση ότι «οι άνθρωποι είναι τρελαμένοι / τα ‘χουν παίξει/είναι ζαλισμένοι» κ.τ.ό.

Ο διπλός δεσμός, ως ακραίο υπόδειγμα παράδοξης επικοινωνίας και επίθεσης στους ίδιους τους μηχανισμούς της σκέψης, δεν παράγει μόνο αίσθηση παραφροσύνης των πνευμάτων και των πραγμάτων.

Αλλά και υπονόμευση, εμπλοκή και αδρανοποίηση της ικανότητας των ανθρώπων να σκέφτονται –και, κατά μείζονα λόγο, να σκέφτονται νηφάλια και ορθολογικά.

Προφανώς, μια τέτοια επικοινωνιακή καταιγίδα, μέσα από το μούδιασμα που παράγει, καλλιεργεί ψυχολογία νεο-ραγιαδισμού και καθιστά ανέφικτη τη συγκροτημένη αντίσταση και κινητοποίηση, ακόμη και εκείνων που πλήττονται βαρύτατα.

Το επικοινωνιακό περιβάλλον του διπλού δεσμού διαμορφώθηκε στα χρόνια της πολιτικής διαχείρισης του Μνημονίου και κορυφώθηκε στις εκλογές του 2012.

Τότε απογειώθηκε πολιτικά και εκλογικά και η «Χρυσή Αυγή», η οποία ακριβώς προβάλλει και ασκεί την άρνηση της σκέψης – δηλαδή, το πυρηνικό παράγωγο του διπλού δεσμού. Επειδή η νύχτα της σκέψης απολήγει σε Χρυσή Αυγή. Ενώ ταυτόχρονα παρέχει διέξοδο στην αδιαμεσολάβητη από τη σκέψη οργή και εκδίκηση με προσφυγή στη δαιμονοποίηση του άλλου (ρατσισμός = ανθρωποφαγικός εθνικισμός) και στην ωμή δύναμη. Που παράγει όχι απλώς εργαλειακή χρήση, αλλά απόλαυση της βίας, συνηχώντας με βαθύτατα ρεύματα σαδισμού και καταστροφικότητας που ενυπάρχουν στον ανθρώπινο ψυχισμό – και, όταν καταλυθεί η πλαισίωσή τους και η αναχαίτισή τους από τη σκέψη και τον πολιτισμό, οδηγούν εδώ που οδήγησαν.

Παράλληλα, το μούδιασμα ερμηνεύει και την πολιτική και δημοσκοπική λίμναση της απήχησης της αντιπολίτευσης, που παραμένει «ακατανόητη» με όρους οικονομίστικης ανάλυσης, αλλά και κάθε πολιτικής ανάλυσης από την οποία λείπουν πρόσφορα εννοιολογικά εργαλεία, όπως ο διπλός δεσμός.

Και τα ισχυρότερα επιχειρήματα πάνε χαμένα όταν συναντούν μυαλά μπλοκαρισμένα, ανίκανα να σκεφτούν.

Οσο λοιπόν η αντιπολίτευση δεν ασχολείται με την αποδόμηση του διπλού δεσμού, παραβλέποντας την εμπλοκή των ψυχών, οι άνθρωποι θα παραμένουν μουδιασμένοι και πολιτικά καθηλωμένοι.-

* ψυχίατρος, ψυχαναλυτής και συγγραφέας. Στο βιβλίο του «Μιλώ για την κρίση με το παιδί» (Μεταίχμιο 2013) αναλύεται διεξοδικά η Πολιτική Ψυχολογία της κρίσης και ο μηχανισμός του διπλού δεσμού.
syspeirosi.wordpress.com

Διαβάστε επίσης:

Αναλυτική περιγραφή της θεωρίας του «διπλού δεσμού» μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο των Paul WatzlawickJanet Beavin BavelasDon D. Jackson:

=======================================

Σχετικά Άρθρα

20/12/2011
07/10/2011

Μετά την απελευθέρωση: Οι ναζί φεύγουν, οι ταγματασφαλίτες δολοφονούν

Στις 12 Οκτωβρίου του 1944 – ήταν Πέμπτη – απελευθερώθηκε η Αθήνα. Τα ναζιστικά στρατεύματα αποχώρησαν από το κέντρο της πόλης νωρίς το πρωί, έχοντας υποστείλει πρώτα από την Ακρόπολη τη σημαία του γερμανικού εθνικοσοσιαλιστικού κράτους.

Οι ναζί φεύγουν, οι ταγματασφαλίτες δολοφονούν
Του Βλάση Αγτζίδη

Οι Γερμανοί υποστέλλουν τη σημαία του εθνικοσοσια-λισμού και ο κόσμος ξεχύνεται στους δρόμους της Αθήνας πανηγυρίζοντας την απελευθέρωση της πρωτεύουσας από τα ναζιστικά στρατεύματα. Η πραγματική, όμως, αποχώρησή τους θα γίνει την επόμενη ημέρα (φωτ. Αρχείο «Ε»)Η υποστολή της ναζιστικής σημαίας θα αναδειχθεί στο συμβολικό χρονικό σημείο της Απελευθέρωσης. Ομως η πραγματική αποχώρηση των Γερμανών από την πρωτεύουσα της Ελλάδας θα γίνει την επόμενη μέρα.

Οι τελευταίες ημέρες της Κατοχής δεν ήταν αναίμακτες. Πολιτική των κατακτητών ήταν η καταστροφή των υποδομών της χώρας. Την παραμονή της αναχώρησής τους και κατ’ απαίτηση των δωσίλογων συνεργατών τους, είχαν επιτεθεί στην προσφυγική Καισαριανή, που αποτελούσε εστία της αντιφασιστικής αντίστασης, δολοφονώντας με απαγχονισμό τους αγωνιστές που συνέλαβαν. Το βράδυ της 12ης προς 13η Οκτωβρίου οι γερμανικές δυνάμεις αποχωρούν από την περίμετρο της πόλης καταστρέφοντας κάθε βασική υποδομή. Την ίδια στιγμή που οι δεκάδες χιλιάδες των κατοίκων βγαίνουν στους δρόμους για να γιορτάσουν την απελευθέρωση, τα γερμανικά στρατεύματα καταστρέφουν κάθε βιομηχανική υποδομή. Από τα εργοστάσια του Πειραιά έως το αεροδρόμιο Τατοΐου.

Γερμανικό σαμποτάζ

Η σημαντικότερη προσπάθεια των Γερμανών θα γίνει στον Πειραιά, το πρωί της 13ης Οκτωβρίου. Θα προσπαθήσουν να ανατινάξουν τις λιμενικές εγκαταστάσεις της Ηλεκτρικής Εταιρείας (Πάουερ). Η Ηλεκτρική Εταιρεία παρήγε την ηλεκτρική ενέργεια για όλον τον αστικό χώρο του Λεκανοπεδίου. Οι Γερμανοί είχαν παγιδεύσει με εκρηκτικές ύλες από πριν τα κυριότερα κτήρια του Πειραιά, ώστε να μπορούν να διαχειριστούν την καταστροφή τους κεντρικά. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ κατάφεραν να κόψουν τα καλώδια, σώζοντας πολλά από τα παγιδευμένα κτήρια. Το εργοστάσιο της Ηλεκτρικής Εταιρείας το προστάτευε το 10ο Τάγμα του 6ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Μόλις οι Γερμανοί έφτασαν στην είσοδο του εργοστασίου δέχτηκαν τα πυρά των ΕΛΑΣιτών. Η μάχη κράτησε δυόμισι ώρες και ήταν σκληρή. Οι Γερμανοί έχασαν εννέα στρατιώτες ενώ άλλοι 45 συνελήφθησαν. Ο ΕΛΑΣ είχε 11 νεκρούς. Το εργοστάσιο σώθηκε.

«Η υπογραφή του κτήνους»

Ετσι επιγράφεται το πρωτοσέλιδο άρθρο της εφημερίδας «Ελευθερία» που κυκλοφόρησε στις 14 Οκτωβρίου. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η περιγραφή της νύκτας από τη 12η έως τη 13η Οκτωβρίου: «Καθ’ όλην τη νύκτα της Πέμπτης προς Παρασκευήν εμαίνοντο τα κακούργα ένστικτα των ούνων. Από του πολυπαθούς Πειραιώς μέχρι του Περάματος τίποτε δεν έμεινεν όρθιο. Τίποτε.

»Η καταστροφή είναι απερίγραπτος και είναι η μεγαλυτέρα απ’ όσας επέφεραν οι Βάρβαροι εις τον τόπον αυτόν… Συντρίμματα μόχθου εκατό ετών ηπλώθησαν εις του Βασιλειάδου, εις τα «σιλό», εις τα κρηπιδώματα, εις τας αποθήκας «Σελλ» και της «Σοκοπελ» – παντού. Πόσον μεγάλη είναι η καταστροφή και πόσον δίκαια η λύσσα μας και πόσον κολοσσιαίον το αίτημά μας διά μία ολοκληρωτικήν εκδίκησιν μόνον αν αναλογισθή κανείς ότι ο Πειραιεύς ως λιμήν δεν υφίσταται, ότι η οικονομίαν της Χώρας, ο επισιτισμός μας, η ευημερία της Αύριον υπέστησαν τεράστιον πλήγμα υπολογιζόμενα εις εκατομμύρια χρυσών λιρών -αυτά τα οποία γενεαί και γενεαί Ελλήνων εμαζεύαμε δεκάραν δεκάραν- θα ημπορέσει να εννοήσει».

Η επόμενη μέρα

Με την πλήρη αποχώρηση των Γερμανών εγκαταστάθηκε στην Αθήνα μια τριμελής επιτροπή για να προετοιμάσει το έδαφος για την άφιξη της εξόριστης αστικής κυβέρνησης, την οποία είχαν αναγνωρίσει το ΕΑΜ και το ΚΚΕ στο Συνέδριο του Λιβάνου ως τη μοναδική κυβέρνηση του τόπου. Η περίοδος μέχρι την άφιξη της κυβέρνησης δεν ήταν ομαλή και σημαδεύτηκε από τις συγκρούσεις μεταξύ των δυνάμεων του ΕΛΑΣ και των οργανωμένων στα Τάγματα Ασφαλείας συνεργατών των κατακτητών. Η πιο έντονη δράση των ακροδεξιών συμμοριών συνέβη την 15η Οκτωβρίου, όταν άνοιξαν πυρ στην περιοχή της Ομόνοιας κατά του πλήθους που πανηγύριζε, σκοτώνοντας επτά άτομα.

Την επαύριο της απελευθέρωσης της Ελλάδας από τους ναζί η μεγαλύτερη οργανωμένη -πολιτικά και στρατιωτικά- δύναμη που είχε υπό τον έλεγχό της σχεδόν το σύνολο της ελλαδικής επικράτειας ήταν η Αριστερά. Ενα ευρύ μέτωπο κομμουνιστών, σοσιαλιστών αλλά και αρκετών φιλελεύθερων είχε συγκροτήσει το ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο) και είχε δημιουργήσει το στρατό του υπό την επωνυμία ΕΛΑΣ (Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός), του οποίου οι δυνάμεις κυμαίνονταν μεταξύ 50.000-100.000. Παράλληλα είχε δημιουργήσει τη νεολαία της ΕΠΟΝ (Εθνική Πανελλήνια Οργάνωση Νέων) με 800.000 μέλη και την Αλληλεγγύη, που ήταν η κοινωνική οργάνωση υποστήριξης και επιμελητείας, της οποίας τα μέλη έφταναν το ένα εκατομμύριο.

Το ΕΑΜ του ΚΚΕ

Κύρια δύναμη του ΕΑΜ ήταν το ΚΚΕ, το οποίο, όπως φάνηκε από τις συμφωνίες που συνήψε στην Καζέρτα και στον Λίβανο, αποσκοπούσε στη δημιουργία μιας αστικής δημοκρατίας, όπου θα υπήρχε ελευθερία πολιτικής δράσης. Το ΚΚΕ έχοντας απελευθερωθεί από την κυριαρχία της «Κομιντέρν» και αντιδρώντας στην παραδοσιακή πολιτική των βόρειων σλαβικών χωρών για δημιουργία μακεδονικού ζητήματος εντός των ελληνικών συνόρων απέρριψε τις προτάσεις του Τίτο και των Σλάβων κομμουνιστών για συμμαχία μαζί τους και είχε στραφεί προς την αναζήτηση συμμαχιών και νομιμοποίησης στους δυτικούς «συμμάχους».

Φαίνεται όμως ότι η παραδοσιακή βρετανική αποικιοκρατία από πολύ νωρίς είχε οργανώσει τον εγκλωβισμό της Αριστεράς στα γεωπολιτικά της σχέδια. Ο αδίστακτος Ουίνστον Τσόρτσιλ -που 25 χρόνια πριν είχε κρατήσει ανοιχτά ανθελληνική στάση υποστηρίζοντας το κεμαλικό κίνημα και υπονομεύοντας την ελληνική προσπάθεια για ενσωμάτωση του Σαντζακίου Σμύρνης και της Ανατολικής Θράκης- γράφει προς τον Αντονι Ιντεν λίγο πριν από τη διάσκεψη του Λιβάνου (17-20 Μαΐου 1944): «…Προφανώς οδηγούμαστε σε αναμέτρηση με τους Ρώσους, λόγω των κομμουνιστικών συνωμοσιών τους σε Ιταλία, Γιουγκοσλαβία και Ελλάδα… Είμαστε στ’ αλήθεια διατεθειμένοι να συναινέσουμε στην κομμουνιστικοποίηση των Βαλκανίων και της Ιταλίας;». Ορίζει παράλληλα τη βρετανική στρατηγική: «…Πρέπει να επιτύχουμε ρήξη με το ΕΑΜ, πριν αυτό συνδεθεί πολύ με τους Σοβιετικούς. Θα πρέπει αν είναι δυνατόν να δημιουργήσουμε ένα τέτοιο χάσμα που να δώσει στους Σοβιετικούς να καταλάβουν ότι θα πρέπει να το σκεφθούν πολύ σοβαρά πριν πάρουν οποιαδήποτε απόφαση».

Στην παγίδα των Βρετανών

Το ΕΑΜ και το ΚΚΕ θα πέσουν στην παγίδα και θα συναινέσουν στη βρετανική μεθόδευση υποτάσσοντας (ακόμα και) τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι και ελπίζοντας στις αγαθές προθέσεις των Βρετανών και του Γεωργίου Παπανδρέου. Στις 18 Οκτωβρίου έφτασε από τη Μέση Ανατολή η κυβέρνηση. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και μετασχηματίστηκε σε «κυβέρνηση εθνικής ενότητας».

Η επιλογή του Γ. Παπανδρέου

Ο Παπανδρέου υπήρξε ο άνθρωπος που επέλεξε να εφαρμόσει τις βρετανικές μεθοδεύσεις και να στηρίξει την πολιτική του κυριαρχία στις βρετανικές λόγχες. Ενα μήνα πριν (22 Σεπτεμβρίου 1944) θα στείλει στον Τσόρτσιλ το παρακάτω τηλεγράφημα ζητώντας την άμεση αποστολή βρετανικών στρατιωτικών δυνάμεων: «Δύναμαι να σας διαβεβαιώσω ότι η σταθερότης της ελληνικής κυβερνήσεως θα διατηρηθεί πλήρως κατά τας επικείμενους κρίσιμους στιγμάς. Δεν γνωρίζω τους λόγους διά την απουσία της Βρετανίας. Μόνον η άμεσος παρουσία εντυπωσιακών βρετανικών δυνάμεων εις την Ελλάδα και ώς τας τουρκικάς ακτάς θα ήτο δυνατό να μεταβάλει την κατάστασιν. Από την επικοινωνία μου μετά του αρχιστρατήγου των Συμμαχικών Δυνάμεων, γνωρίζω ότι υπάρχουν δυσκολίες επί του θέματος αυτού. Πάντως, αι επιτυχίες εις τον πόλεμον αυτόν εις τόσον πολλάς αποστολάς, τας οποίας άλλοι εθεώρουν απραγματοποιήτους, δικαιολογούν την ελπίδα της μαρτυρικής Ελλάδος πως η άμεσος και αποφασιστική επέμβασις θα διορθώσει την κατάστασιν». Ο δρόμος για τα Δεκεμβριανά και την εμφύλια σύγκρουση είχε ήδη ανοίξει.

* Ο Βλάσης Αγτζίδης είναι Διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, μαθηματικός

Η ρήξη της Κατοχής: ΕΑΜ και Τάγματα Ασφαλείας
Του Μενέλαου Χαραλαμπίδη

Ο πόλεμος και ιδιαίτερα η στρατιωτική κατοχή της χώρας βρήκαν εντελώς απροετοίμαστο και αποδιοργανωμένο το προπολεμικό πολιτικό σύστημα.

Η αποσάθρωση του πολιτικού κόσμου, απότοκο τόσο των εσωτερικών εξελίξεων όσο και των ευρύτερων αλλαγών που συντελέστηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη λόγω της οικονομικής κρίσης και του εκφασισμού των ευρωπαϊκών κοινωνιών, έφτασε στην κορύφωσή της κατά την περίοδο της Κατοχής.

Ο πόλεμος και ιδιαίτερα η στρατιωτική κατοχή της χώρας βρήκαν εντελώς απροετοίμαστο και αποδιοργανωμένο το προπολεμικό πολιτικό σύστημα. Η αδυναμία των μεγάλων αστικών κομμάτων να συνδράμουν τον σκληρά δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό ανέτρεψε πλήρως τους πολιτικούς συσχετισμούς στη χώρα. Είναι ενδεικτικό ότι όλες οι σημαντικές αντιστασιακές οργανώσεις που εμφανίστηκαν στην Ελλάδα προήλθαν από πολιτικούς σχηματισμούς που είτε δημιουργήθηκαν κατά την περίοδο της Κατοχής είτε προέκυψαν από το μετασχηματισμό κομμάτων που είχαν μικρή εκλογική επιρροή κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου.

Το «κόκκινο» σύνορο

Η ανατροπή των προπολεμικών πολιτικών δεδομένων αντανακλάται στη μετατόπιση της κύριας διαχωριστικής γραμμής από το εσωτερικό του αστικού πολιτικού κόσμου, στο σύνορο που τον χώριζε από το Κομμουνιστικό Κόμμα. Ετσι, ενώ προπολεμικά ο κύριος πολιτικός ανταγωνισμός εκδηλωνόταν στο εσωτερικό του αστικού πολιτικού κόσμου ανάμεσα σε βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς, κατά τη διάρκεια της Κατοχής μετατοπίστηκε προς τα αριστερά και εκφράστηκε από τη διαμάχη ανάμεσα στις ΕΑΜικές και τις αντιΕΑΜικές δυνάμεις. Αυτός ο μετασχηματισμός δεν είχε συγκυριακό χαρακτήρα, καθώς ήταν αποτέλεσμα των ριζικών αλλαγών που συντελέστηκαν σε επίπεδο αντιλήψεων και νοοτροπιών. Με άλλα λόγια, η αλλαγή της πολιτικής συμπεριφοράς στην κατοχική Αθήνα δεν ήταν αποτέλεσμα μόνο των μετασχηματισμών που συντελέστηκαν σε επίπεδο κεντρικής πολιτικής σκηνής, αλλά και των σημαντικών ανατροπών που υλοποιήθηκαν στη βάση της ελληνικής κοινωνίας.

Το ΕΑΜ

Το γεγονός που μετέβαλε την πολιτική συνείδηση και άρα την πολιτική συμπεριφορά των κατοίκων της πρωτεύουσας κατά τη διάρκεια της Κατοχής ήταν η εμφάνιση των αντιστασιακών οργανώσεων και ιδιαίτερα του ΕΑΜ. Κάτω από τις σκληρές συνθήκες της στρατιωτικής κατοχής, η πολιτική έκφραση πέρασε από τα πολιτικά κόμματα στις αντιστασιακές οργανώσεις, λαμβάνοντας τη μορφή της αντιστασιακής δράσης. Ανάμεσα σε αυτές, το ΕΑΜ, λόγω του κινηματικού χαρακτήρα του και της τεχνογνωσίας των προπολεμικών κομμουνιστών στην οργάνωση της πολιτικής δράσης σε συνθήκες παρανομίας, μετατράπηκε στο μαζικότερο και δυναμικότερο κομμάτι της ελληνικής Αντίστασης.

Οι πρόσφυγες

Οι Μικρασιάτες πρόσφυγες αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά του ΕΑΜικού αντιστασιακού κινήματος στην πρωτεύουσα. Οι πρόσφυγες ήταν το πλέον πολυπληθές και παράλληλα συμπαγές κομμάτι των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων στην Αθήνα. Εχοντας απολέσει σχεδόν το σύνολο των περιουσιών τους, δεν είχαν προλάβει, στα 18 χρόνια που είχαν μεσολαβήσει από τη Μικρασιατική Καταστροφή, ν’ ανασυγκροτηθούν οικονομικά. Επιπρόσθετα, ένα μεγάλο ποσοστό τους δεν είχε ακόμη ενσωματωθεί στην ελληνική κοινωνία, εξακολουθώντας να ζει κοινωνικά, οικονομικά και πολιτισμικά περιθωριοποιημένο. Οι πρόσφυγες αποτελούσαν συνεπώς ίσως το πιο ευάλωτο τμήμα τής σκληρά δοκιμαζόμενης ελληνικής κοινωνίας κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Ο λιμός

Οταν λίγους μήνες μετά την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην πόλη ξέσπασε ο εφιαλτικός κατοχικός λιμός, οι πρόσφυγες βρέθηκαν απόλυτα εκτεθειμένοι στις καταστροφικές του συνέπειες. Σε αντίθεση με τους παλαιούς κατοίκους της πόλης, η αδυναμία πώλησης ακίνητης περιουσίας και αναζήτησης τροφίμων στην επαρχία, στους τόπους καταγωγής τους, τους έστρεψε μαζικά στη μοναδική στρατηγική επιβίωσης που μπορούσαν να υλοποιήσουν: τη συμμετοχή στο ΕΑΜικό, κυρίως, αντιστασιακό κίνημα, που με τις συνεχείς και δυναμικές κινητοποιήσεις του διεκδικούσε την επίλυση του επισιτιστικού προβλήματος. Παράλληλα, οι τρόποι πολιτικής δράσης, που είχαν εισαγάγει οι κομμουνιστικές οργανώσεις στις προσφυγικές συνοικίες τη δεκαετία του 1930, απέκτησαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής άλλο χαρακτήρα και περιεχόμενο. Η συλλογική δράση με στόχο την άμεση επίλυση προβλημάτων της καθημερινότητας, από περιθωριακή πρακτική πολιτικής δράσης, στο Μεσοπόλεμο, μετατράπηκε σε κυρίαρχη μορφή, κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Οι εκατοντάδες λαϊκές επιτροπές, οι επιτροπές διεκδίκησης συσσιτίων, διανομής ενδυμάτων, φαρμάκων, ειδών καθαριότητας, οι διαρκείς παραστάσεις σε υπουργεία και άλλες υπηρεσίες, κατέστησαν τη συλλογική δράση κεντρικό στοιχείο της Αντίστασης και παράλληλα αποτέλεσαν χώρους και τρόπους πολιτικών διεργασιών.

Τάγματα Ασφαλείας

Πέρα από τον αγώνα για την επιβίωση, ακόμη μια από τις βασικές αιτίες που οδήγησαν στη μαζική ένταξη των προσφύγων στο ΕΑΜ ήταν η στοχοποίηση των προσφυγικών συνοικιών από την τελευταία κυβέρνηση δωσιλόγων του Ιωάννη Ράλλη. Οι πρόσφυγες είδαν πίσω από τη δημιουργία των Ταγμάτων Ασφαλείας τη συμμαχία προσωπικοτήτων από τα δύο κύρια αντίπαλα προπολεμικά πολιτικά στρατόπεδα, όπως του σφόδρα αντιβασιλικού στρατηγού Θεοδώρου Παγκάλου, του βασιλόφρονα Ιωάννη Ράλλη και του βενιζελικού Στυλιανού Γονατά. Ετσι σε επίπεδο συμβολισμών αλλά και ουσίας, η συμμαχία προσωπικοτήτων του αστικού πολιτικού χώρου στη δημιουργία των προδοτικών Ταγμάτων Ασφαλείας καθιστούσε το ΕΑΜ ως τη μοναδική αξιόλογη πατριωτική επιλογή.

Τα μπλόκα

Οι φόβοι των προσφύγων για τη στοχοποίησή τους από την τριανδρία Παγκάλου-Ράλλη-Γονατά αποδείχτηκαν σωστοί και μάλιστα με τραγικό τρόπο: όλα τα μεγάλα μπλόκα που σχεδιάστηκαν από αξιωματούχους του υπουργείου Εσωτερικών και της Χωροφυλακής και υλοποιήθηκαν από τα Ευζωνικά Τάγματα Ασφαλείας υπό την εποπτεία Γερμανών αξιωματικών, πραγματοποιήθηκαν σε προσφυγικές συνοικίες το καλοκαίρι του 1944: σε Νέα Ιωνία, Γούβα, Περιστέρι, Βύρωνα, Κατσιπόδι, Δουργούτη, Νέα Σμύρνη, Κοκκινιά και Καλλιθέα, σε διάστημα μόλις δύο μηνών θα συλληφθούν περίπου 10.500 και θα εκτελεστούν επί τόπου περίπου 430 άτομα.

Η πολιτισμική γεωγραφία των μπλόκων, η οποία καταδεικνύει με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο ότι οι προσφυγικές συνοικίες βρίσκονταν στο επίκεντρο της αντιΕΑΜικής δράσης των Σωμάτων Ασφαλείας, ώθησε τους κατοίκους τους, είτε για λόγους προστασίας είτε για λόγους εκδίκησης, σε μαζική ένταξη στις ΕΑΜικές οργανώσεις.

* Ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης είναι διδάκτωρ Σύγχρονης Ιστορίας, οικονομολόγος, ιδρυτικό μέλος του Φόρουμ Κοινωνικής Ιστορίας. Εχει συγγράψει το βιβλίο «Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα», εκδ. Αλεξάνδρεια, 2012. Το παραπάνω κείμενο προέρχεται από την εισήγησή του στο Σεμινάριο Σύγχρονης Ιστορίας (Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Κηφισιάς, συντονισμός Βλ. Αγτζίδης) και είχε τίτλο «Η πολιτική συμπεριφορά των Μικρασιατών προσφύγων στην Αθήνα. Από τους βενιζελικούς του Μεσοπολέμου στη μεταπολεμική Αριστερά».

Ελευθεροτυπία

Διαβάστε επίσης:

http://youtu.be/LdbVrr8HjYM

17 λάθη, βούτυρο στο ψωμί του φασίστα. Του Γιάννη Μπογιόπουλου

Ανάμεσα σε συνταγές μαγειρικής και φωτογραφίες με οπίσθια απλώνονται αυτές τις μέρες στις οθόνες μας βαθυστόχαστες αναλύσεις για το ναζισμό, το φασισμό, τη Χρυσή Αυγή και τις συλλήψεις στελεχών της.
Του Γιάννη ΜπογιόπουλουΠολλές από αυτές είναι τόσο ρηχές που οι συνταγές δίπλα τους φαντάζουν εμβριθείς και τα οπίσθια περισσότερο καλογραμμένα. Απόψεις αστόχαστες σε ένα χυλό που μέσα του ανακατεύονται, σαν να είναι ισότιμα συστατικά, το αίμα και οι τρίχες.
Ακόμα χειρότερα, ικανή ποσότητα από αυτά τα τραγικά και ανιστόρητα λάθη δεν είναι καν λάθη αλλά μια προπαγάνδα, μια ηθική και νοητική μηχανή του κιμά, με σκοπούς αλλότριους από την αντιμετώπιση του φασισμού.Λάθος 1ο: “Φασισμός είναι… (συμπληρώστε)”.
Εδώ κάθε “comme il faut” σχολιογράφος βάζει ότι ενοχλεί την πολιτική / κοινωνική / αισθητική του θεωρία. Από την απεργία έως την τσίχλα στο πεζοδρόμιο. Ε, όχι! Ο φασισμός είναι ένα συγκεκριμένο αηδιαστικό πολιτικό μοντέλο, που βασίζεται σε ασύστολη κι αντιεπιστημονική ψευδολογία, διακρίνεται από θανατηφόρα εξουσιολαγνεία και έχει ένα μόνο κοινωνικό αποτέλεσμα: την ισοπέδωση του λαού προς όφελος ολίγων. Αυτό το λάθος, όταν δεν προέρχεται από πολιτική άγνοια (ή άνοια) είναι εσκεμμένη αλητεία. Οταν για παράδειγμα εξισώνονται τα τάγματα εφόδου με τη διαμαρτυρία.Λάθος 2ο: “Ο ναζισμός είναι άποψη”.
Ε, όχι! Δεν είναι άποψη η βίαια υποταγή στον φύρερ. Δεν είναι άποψη το εργαλείο που σκοτώνει τις απόψεις. Είναι το τέλος των απόψεων. Να εξισώνεις οποιαδήποτε άλλη πολιτική θεώρηση, όσο λάθος και αν είναι αυτή, με μια μπότα στο πρόσωπο, είναι σαν να καταργείς οποιαδήποτε λογική επεξεργασία έγινε σε χιλιάδες χρόνια πολιτισμού, υπέρ ενός ρόπαλου στα χέρια ενός Νεάτερνταλ.Λάθος 3ο: “Εχουν και μερικά δίκια…”.
Κανένα! Ακόμη κι αν ο φασίστας ασπαστεί μιαν αλήθεια το κάνει για να παραπλανήσει. Ο φασισμός κι ο ναζισμός βασίζονται σε μια σειρά ψέματα που συστηματικά διασπείρονται από τα μέσα προπαγάνδας τους και αποτελούν τον κύριο κορμό στην “ιδεολογική διαπαιδαγώγηση” που κάνει η Χρυσή Αυγή στα μέλη της. Μερικά από αυτά ψέματα είναι:

α) “Το Ολοκαύτωμα δεν έγινε”. Δηλαδή δεν εκτελέστηκαν με φρικτούς τρόπους εκατομμύρια άνθρωποι, Εβραίοι, κομμουνιστές, Σλάβοι, Ρομά και ανάπηροι στη διάρκεια της εξουσίας του Χίτλερ. Αυτό είναι τόσο προφανές ψέμα που μόνο αν ο εγκέφαλος κάποιου έχει στραβώσει εντελώς από άλλα ή είναι εντελώς ανιστόρητος μπορεί να το καταπιεί. Υπάρχουν μαρτυρίες, φωτογραφίες, ντοκιμαντέρ της εποχής, τα ίδια τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οι ίδιοι οι νεοναζί απορρίπτουν το ψέμα τους όταν φωτογραφίζονται στο Αουσβιτς ή τραγουδάνε γι αυτό. Και δεν χρειάζεται να πάμε μακριά. Στην Ελλάδα υπάρχουν δεκάδες μαρτυρικά χωριά που πυρπολήθηκαν από τους Ναζί και οι κάτοικοί τους θανατώθηκαν.

β) “Δεν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο”. Δεν έχει σημασία τι λένε οι μαρτυρίες, τι αποδείχθηκε στη δίκη της Χούντας, το τανκ που έριξε την πύλη του Πολυτεχνείου, ο κατάλογος με τα ονόματα των νεκρών… Ο φασίστας θα πει “δεν υπήρχαν” επειδή βασικό στοιχείο της προπαγάνδας του είναι ότι “μια χούντα χρειάζεται¨.

γ) “Η καθαρότητα της φυλής”. Κεντρικό στοιχείο της ναζιστικής προπαγάνδας είναι ο φυλετικός διαχωρισμός. Αυτό το θεμελιώδες ψέμα προϋποθέτει κάθε αντιεπιστημονική θεώρηση της βιολογίας, της ιστορίας, της ανθρωπολογίας, της κοινωνιολογίας και καμιά δεκαριά άλλων επιστημονικών κλάδων. Ο νεοναζί είναι βέβαιος ότι η προ-προ-προ-προγιαγιά του δεν είχε ερωτική σχέση με Τούρκο, για να δώσω ένα φαιδρό παράδειγμα.

δ) “Δεν είμαστε ναζί”. Ενα ψέμα που επαναλαμβάνουν οι ηγέτες της Χρυσής Αυγής μπροστά στον ανακριτή. Εντελώς τυχαία, οι ίδιοι πότε υμνούν τον Χίτλερ και πότε λένε ότι “δεν τον έχει κρίνει η ιστορία”. Αντιγράφουν τη ρητορική και τις τακτικές του, μεταφράζουν τη σβάστικα σε “μαίανδρο” και τον ναζιστικό χαιρετισμό σε “αρχαιοελληνικό” κ.λπ. Ο μόνος αρχαιοελληνικός χαιρετισμός που τους χρειάζεται είναι η μούτζα. Ναζί είναι. Και θρασύδειλοι ψεύτες, επίσης.

ε) “Αίμα-τιμή”. Ξεπατικωμένο κι αυτό, ακριβής μετάφραση του χιτλερικού Blut und Ehre. Αλλά αν και πηγμένο στο αίμα το μοτίβο τους, καμιά άλλη τιμή δεν έχει από εκείνη του τραμπούκου επί πληρωμή. Με τιμοκατάλογο. Σπασμένο χέρι 300 ευρώ. Οσοι περίμεναν ότι οι φυλακισμένοι θα υπερασπιστούν τις ιδέες τους έχασαν. Επειδή η μόνη “ιδέα” που έχει αξία για αυτούς είναι το τομάρι τους.

Λάθος 4ο: “Είναι παραπλανημένοι”.
Καθόλου! Υπάρχουν πολλά ακόμη ψέματα, αλλά το πιο βασικό είναι ότι οι ίδιοι οι ηγέτες των νεοναζί ξέρουν ότι λένε ψέματα. Δεν έχουν κανένα πρόβλημα. Αλλωστε η λέξη “γκεμπελισμός” προέρχεται από τον συνεργάτη του Χίτλερ, τον Γκέμπελς. “Λέγε, λέγε, όλο και κάτι θα μείνει”, είναι μια φράση που του αποδίδεται. Λένε ψέματα επειδή δεν υπάρχει λογικό υπόβαθρο για το ρόπαλο που κρατάνε. Εξ ου και το σόου της δύναμης. Ομοιόμορφο μιλιταριστικό στιλ, δαυλοί και στρατιωτικά παραγγέλματα τύπου “εγέρθητου” αντικαθιστούν τη λεκτική επικοινωνία. Δεν τους ενδιαφέρει να αναλύσουν τον κόσμο και να συνθέσουν πολιτική πρόταση. Τους αρκεί με ψέμα, βία, έγκλημα να κερδίσουν όση περισσότερη εξουσία μπορούν. Οση τους επιτρέψουμε, δηλαδή.

Λάθος 5ο: “Αφήστε τη Δικαιοσύνη να τους αντιμετωπίσει”.
Ο φασισμός δεν νικιέται στα δικαστήρια. Η Δικαιοσύνη να κάνει τη δουλειά της στην αντιμετώπιση των εγκλημάτων αλλά ο φασισμός δεν θα ξεριζωθεί έτσι. Θέλει Παιδεία, διάλογο, κριτική σκέψη, αντίσταση στις γειτονιές και στους χώρους εργασίας.

Λάθος 6ο: “Με τη φυλάκιση των ηγετών τελειώσανε”.
Οχι. Με τη φυλάκιση των ηγετών μπορεί να διαλύσεις τη συγκεκριμένη οργάνωση, τη Χρυσή Αυγή. Ο φασισμός θα βρει άλλη έκφραση αν δεν ξεριζωθεί.

Λάθος 7ο: “Η Χρυσή Αυγή είναι αντιμνημονιακή/αντισυστημική…”
Πόσο αντιμνημονιακή και αντισυστημική είναι φαίνεται από τους στόχους της: Μετανάστες, αριστεροί, Εβραίοι, Ρομά… Μέσα στη ρητορική του ψεύδους που χρησιμοποιεί συνεχώς μπορεί να προβάλει “πατριωτισμό” και να ψηφίζει υπέρ της πώλησης νησίδων με την ίδια ευκολία. Να κόπτεται για τα “λαϊκά συμφέροντα” και να χτυπάει εργάτες. Να αγορεύει κατά του καπιταλισμού και να ψηφίζει νόμους υπέρ εφοπλιστών. Κανένα πρόβλημα για τους απόγονους του Γκέμπελς.

Λάθος 8ο: “Η Χρυσή Αυγή είναι αποτέλεσμα της κρίσης”.
Οχι. Η Χρυσή Αυγή και οι νεοναζί προϋπήρχαν της κρίσης και αναδύθηκαν σε δύναμη εξαιτίας συγκεκριμένης στήριξης που δέχτηκαν από ΜΜΕ και κρυφούς χρηματοδότες. Οταν μια προσφάτως συλληφθείσα χρυσαυγίτισσα παρουσιαζόταν ως “κάτοικος” στα κανάλια, όταν κάθε φασιστική, ρατσιστική και ανοιχτά νεοναζί “άποψη” παρουσιαζόταν ομότιμα με κάθε άλλη, στρώθηκε στο έδαφος της κρίσης η παράλογη υπόθεση ότι ο ναζισμός είναι μία κάποια “λύση”.

Λάθος 9ο: “Ο φασισμός που υπάρχει στον Ελληνα…”.
Κανένας φασισμός δεν προϋπάρχει σε κανέναν άνθρωπο. Επίκτητο ελλάτωμα είναι. Το έλλειμμα δημοκρατικής Παιδείας και Δικαιοσύνης, η ατιμωρησία των ταγματασφαλιτών, των χουντικών, των πολιτικών και αστυνομικών που παρανόμησαν, έστρωσε επί δεκαετίες το έδαφος για αντικοινωνικές συμπεριφορές, κορυφαία των οποίων είναι ο φασισμός. Ο φασίστας μισεί το συνάνθρωπό του, θέλει να τον υποτάξει κάτω από τη μπότα του. Και ταυτόχρονα παραδίδει την ίδια του τη θέληση σε έναν ανώτερο αρχηγό. Αλλά όλο αυτό το κατασκεύασμα είναι σαθρό. Γι αυτό όταν η κοινωνία αμύνεται κρύβεται. Σβήνει σελίδες στο φέισμπουκ, “διορθώνει ακόμη και τα ορθογραφικά του λάθη”, όπως έγραψε ειρωνικά κάποιος. Επειδή ο φασίστας είναι θρασύδειλος. Οταν χάσει το κύριο όπλο του, που είναι η ατιμώρητη βία εναντίον συνανθρώπων του, τελειώνει.

Λάθος 10ο: “Αλλο ο φασισμός, άλλο ναζισμός, άλλο ο εθνικισμός”.
Αυτό δεν είναι ακριβώς λάθος αλλά επειδή χρησιμοποιείται παραπλανητικά, όπως στη μόνιμη επωδό των Χρυσαυγιτών “δεν είμαστε ναζί αλλά εθνικιστές”, το σημειώνω εδώ. Η ανθρωπότητα έζησε διάφορα ήδη φασισμού. Από τον hard core ναζισμό έως τις light χούντες. Πού θα φτάσει κάθε φορά ο κάθε μισότρελος εξουσιαστής και πόσα θα είναι τα θύματά του – γιατί θύματα υπάρχουν πάντα- εξαρτάται από την ασταθή ισορροπία εσωτερικών και εξωτερικών δυνάμεων σε κάθε χώρα. Ο Χίτλερ δεν δολοφονούσε από την πρώτη μέρα. Η ίδια η Χρυσή Αυγή ξεκίνησε ως μια περιθωριακή ομάδα νεοναζί και κατέληξε με τάγματα εφόδου. Η κοινωνία το επέτρεψε. Θα μεταμφιέζεται με όποια στολή παραλλαγής ή κοστούμι έχει εύκαιρο κάθε φορά. Με στόχο την κατάληψη όσης περισσότερης εξουσίας μπορεί να καταλάβει.

Λάθος 11ο: “Ο εθνικισμός είναι μορφή πατριωτισμού”.
Τούμπανα. Πατριωτισμός είναι να αγαπάς τη χώρα σου. Ο εθνικισμός είναι μια διαστροφή που στηρίζεται στην ίδια αρχή με το φασισμό, στη φυλετική καθαρότητα και ανωτερότητα, που έγραψα νωρίτερα, στην παράλογη ιδέα ότι όλα τα άλλα έθνη είναι κατώτερα από εκείνο του εθνικιστή. Την ίδια ακριβώς ιδέα έχουν όλοι οι εθνικιστές του κόσμου, οπότε είτε όλα τα έθνη είναι “ανώτερα”, πράγμα που δεν μπορεί να συμβαίνει, είτε όλοι οι εθνικιστές του κόσμου κάνουν λάθος. Πόσο “πατριώτες” είναι αυτοί που υμνούν τους ταγματασφαλίτες, που έδιναν όρκο στον Χίτλερ και εκτελούσαν όποιον έκανε Αντίσταση; Ο εθνικισμός τους στηρίζεται στην ιστορική αφασία, σαν τους δωσίλογους που μετά την Κατοχή μασκαρεύτηκαν με ένα ρητορικό “πατριωτισμό” ενώ είχαν συνεργαστεί με τους κατακτητές της χώρας τους.
Παράδειγμα διαστροφής: Ενας διεθνής διανοούμενος και ένας Ελληνας εθνικιστής θαυμάζουν την Αρχαία Ελλάδα. Ο πρώτος επειδή εκεί γεννήθηκαν επιστήμες μέσω της διατύπωσης διαφορετικών, και αντιφατικών ακόμη, θεωριών κι ο δεύτερος επειδή εκεί που γεννήθηκαν επιστήμες γεννήθηκε μετά από 2000 χρόνια και ο ίδιος! Η σύγκρουση των ιδεών στην Αρχαία Ελλάδα, ή στο σύγχρονο κόσμο, δεν αφορά τον εθνικιστή, η διαλεκτική είναι άγνωστη λέξη. Αυτός είναι βέβαιος ότι, επειδή στον ίδιο τόπο που μιλούσε ο Πλάτωνας τώρα μουγκρίζει ο ίδιος, κάτι κοινό θα έχουν…

Λάθος 12ο: “Το σύστημα δεν θα τους επιτρέψει…”.
Μωρέ μια χαρά τους επιτρέπει όταν θέλει. Από τους αστυνομικούς που έσπρωχναν πολίτες να απευθυνθούν στη Χρυσή Αυγή, τα ΜΜΕ που πρόβαλλαν ψεύτικες ιστορίες, τους κρυφούς και φανερούς χρηματοδότες, ο καπιταλισμός χρησιμοποιεί το φασισμό κατά το δοκούν. Δεν είναι τυχαίο ότι στα διαγράμματα με την πρόθεση ψήφου η Χρυσή Αυγή έκανε δύο άλματα. Το πρώτο ταυτόχρονα με την αποχώρηση του ΛΑΟΣ από την κυβέρνηση Παπαδήμου τον Φεβουάριο 2012 και το δεύτερο πριν από τις εκλογές του 2012. Είναι οι εποχές που το σύστημα… συστηματικά πρόβαλλε τη ΧΑ ως αντισυστημική.

Λάθος 13ο: “Εχουν δικαίωμα να πιστεύουν/λένε/εφαρμόζουν ό,τι θέλουν, δημοκρατία έχουμε”.
Δημοκρατία έχουμε αλλά δεν αφήνουμε παιδεραστές να λένε ό,τι θέλουν. Ετσι δεν μπορούμε να επιτρέπουμε και στους φασίστες να δηλητηριάζουν παιδικά μυαλά επειδή “δημοκρατία έχουμε”. Και οι καταγγελίες για συστηματική προπαγάνδα στα σχολεία είναι πολλές για να τις αγνοήσουμε. Μια κύρια αρχή της δημοκρατίας είναι ο σεβασμός στις μειονότητες κάθε είδους, γιατί αν το σκεφτείς όλοι μειονότητες είμαστε. Αν αύριο ένας φύρερ αποφασίσει ότι σπόρος του κακού είναι οι δημοσιογράφοι με 45 νούμερο παπούτσι, στόχος είμαι εγώ. Αν αποφασίσει ότι οι αναγνώστες αυτού του κειμένου είναι μιάσματα στόχος είσαι εσύ, που δεν σε γνωρίζω μεν, αλλά με αφορά εξίσου, επειδή κανένας δεν μπορεί να είναι μόνος απέναντι στο φασισμό. Ρατσιστικές, σεξιστικές, εθνικιστικές ρητορείες, ανιστόρητες και αντιεπιστημονικές, κάνουν θραύση επειδή δεν έχουμε πει “ως εδώ”.

Λάθος 14ο: “Και τι να κάνουμε; Ετσι είναι”.
Οχι. Ολοι μπορούν να κάνουν κάτι. Από τις αντιφασιστικές ομάδες στο δρόμο ως τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου όλοι έχουμε ένα ρόλο να παίξουμε στην αντιμετώπιση του φασισμού. Μιλάμε με τους ανθρώπους στην οικογένεια, στο σχολείο, στο χώρο εργασίας, στη γειτονιά. Αποκαλύπτουμε τα θεμελιώδη ψέματα του φασισμού, υπερασπιζόμαστε τα θύματά του και βέβαια δεν τους ψηφίζουμε. Ούτε αυτούς ούτε όσους τους καλύπτουν για να μαζέψουν μετά τα ψηφαλάκια τους.

Λάθος 16ο: “Αντιφασιστικός είναι ο Χ χώρος, όχι ο Ψ”.
Ιστορικό λάθος. Η μεγαλύτερη νίκη κατά του φασισμού επιτεύχθηκε στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο όταν άνθρωποι με διαφορετικές ιδεολογίες και λαοί ολόκληροι, με διαφορετικά πολιτικά συστήματα, ενώθηκαν στον κοινό αγώνα. Οποιαδήποτε νίκη κατά του φασισμού είναι αυτό: Νίκη κατά του φασισμού. Δέκα νεοναζί στη φυλακή είναι μια καλή αρχή. Είκοσι ακόμη καλύτερα. Κι εκείνοι που τους κάλυπταν και τους χρηματοδοτούσαν μέχρι χθες μπορούν να στραφούν εναντίον τους αν το ποτάμι τους απειλήσει.

Λάθος 17ο: “Οχι στη βία, απ’ όπου κι αν προέρχεται”.
Η καραμέλα του πασιφιστή είναι κατανοητή ως ηθική στάση, αλλά συχνά μπαίνει σε λάθος πλαίσιο. Η βία είναι απεχθής, αλλά βία ήταν και ο αμυντικός πόλεμος στην εισβολή της φασιστικής Ιταλίας. “Η βία είναι το μήνυμα, όχι το μέσο” έγραψε στο πόρισμα για τη Χρυσή Αυγή και ο αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου. Σε αυτό το τόσο σαφές μήνυμα η απάντηση δεν μπορεί να είναι χαριτωμενιές. Στο κάτω κάτω οι φασίστες θεωρούν τη βία προνομιακό τους πεδίο. Οταν τούς γυρίζει μπούμερανγκ μαζεύονται επειδή το κυρίαρχο δόγμα τους καταρρέει. Δεν είναι τυχαίο ότι οι Λονδρέζοι είναι περήφανοι για τη μάχη της Cable Street όπου κάτοικοι της περιοχής και συγκεντρωμένοι αντιφασίστες διέλυσαν μια φασιστική παρέλαση το 1936. Ηταν η αρχή του τέλους για τη “Βρετανική Ενωση Φασιστών” του Οσβαλντ Μόσλι, που έως τότε κέρδιζε δύναμη.

Αυτή η απαρίθμηση λαθών θα μπορούσε να συνεχιστεί για χιλιάδες λέξεις ακόμη. Και έχουν γραφτεί εκατοντάδες βιβλία που τα γράφουν καλύτερα. Σημασία έχει να καταλάβει κανείς ότι “το αυγό του φιδιού” δεν επωάστηκε στον αέρα. Υπήρξε μια φωλιά χτισμένη με ατιμωρησία, κατευθυνόμενη προπαγάνδα, αντιεπιστημονική ρητορεία, απύθμενη συνομωσιολογία και χαζοχαρούμενη άγνοια που το φιλοξένησε. Τώρα το φίδι κυκλοφορεί και δαγκώνει. Ούτε ο φόβος μας, ούτε η αποστροφή του βλέμματος θα το εξαφανίσουν. Ο ποιητής το είπε σοφά: “Τον φασισμό βαθειά κατάλαβέ τον, δεν θα πεθάνει μόνος. Τσάκισέ τον!”

© 2010-2014 ThePressProject.gr

Ο αποκλεισμός της κοινωνίας από το πολιτικό σύστημα. Του Γ. Κοντογιώργη

08:00, 10 Οκτ 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/140566

[…] Είναι εμφανές ότι η επιλογή της Χ.Α. από μέρος του εκλογικού σώματος δεν συμβαδίζει με την ιδεολογία του. Συνομολογεί, όμως, ότι η κοινωνία στο σύνολό της δεν έχει ακόμη αντιληφθεί ότι το πρόβλημα είναι ο ολοκληρωτικός αποκλεισμός της από το πολιτικό σύστημα -από τη διαδικασία λήψεως των αποφάσεων- που αφήνει στους πολιτικούς το έδαφος ελεύθερο να ποδοπατούν και να καταστρέφουν τη χώρα […] Του Γιώργου Κοντογιώργη, Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου

Η στροφή μέρους του εκλογικού σώματος προς τη Χ.Α. έγινε μετά από τριάμισι χρόνια, αφότου ησήλθε η χώρα στην κρίση, και αφού η ελληνική κοινωνία δοκίμασε όλους τους τρόπους (μαζικές διαδηλώσεις, κίνημα αγανακτισμένων, ατομικές αυτοδικίες, κλπ) για να συνετίσει την πολιτική τάξη, να αποκηρύξει το απεχθές παρελθόν της, και να την εξαναγκάσει να εναρμονισθεί με το συμφέρον του τόπου.

Σήμερα, η πολιτική τάξη χρησιμοποιεί το επιχείρημα «Χρυσή Αυγή» για να ανακτήσει νομιμοποίηση και όχι γιατί κόπτεται για τη «δημοκρατία».

Απόδειξη, ότι ούτε άλλαξε στο παραμικρό ούτε και προτίθεται να αλλάξει τα διεθνώς προκλητικά προνόμια ασυλίας που έχει οικοδομήσει και προφανώς τις λεηλατικές «πολιτικές» της.

Είναι εμφανές ότι η επιλογή της Χ.Α. από μέρος του εκλογικού σώματος δεν συμβαδίζει με την ιδεολογία του.

Συνομολογεί, όμως, ότι η κοινωνία στο σύνολό της δεν έχει ακόμη αντιληφθεί ότι το πρόβλημα είναι ο ολοκληρωτικός αποκλεισμός της από το πολιτικό σύστημα -από τη διαδικασία λήψεως των αποφάσεων- που αφήνει στους πολιτικούς το έδαφος ελεύθερο να ποδοπατούν και να καταστρέφουν τη χώρα.

Διότι εντέλει η Χ.Α. είναι αυτάδελφο κόμμα, δηλαδή παράγωγο της κομματοκρατίας, που χρησιμοποιεί άλλωστε τα όπλα που η ίδια έχει θεσμοθετήσει. Εάν οι μεν τα χρησιμοποιούν για να αυτοδικούν επί των πολιτών, οι δε για να λεηλατούν και να υποτάσσουν τη χώρα δεν τους κάνει διαφορετικούς.

Η κοινωνία των πολιτών ένα μόνο δρόμο έχει να επιλέξει: να υπερβεί το παρόν πολιτικό σύστημα και να αξιώσει την επέκταση της πολιτείας δικαίου στην πολιτική τάξη και την ανάκτηση μέρους (του αντιπροσωπευτικού μέρους) της πολιτικής της κυριαρχίας. Να γίνει θεσμός της πολιτείας και όχι παράκλητος της κομματοκρατίας και δρομοδιαδηλωτής.-

Γιώργος Κοντογιώργης
contogeorgis.blogspot.gr


Διαβάστε επίσης στο tvxs.gr

 

Σχετικά Άρθρα

13/05/2013
08/06/2011
19/10/2012

Φτιάχνοντας ένα νέο αφήγημα για το παρελθόν μας. Της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτη

07:26, 10 Οκτ 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/140593

[…] Είναι φανερό ότι οι εξελίξεις στο μέτωπο της προφορικής ιστορίας τα τελευταία χρόνια ήταν καταιγιστικές. […] Οι λόγοι αυτής της ανάπτυξης δεν μπορούν να αποδοθούν στον ακτιβισμό κάποιων ανθρώπων, γιατί αυτοί προσπαθούσαν και τις προηγούμενες δεκαετίες, αλλά εδράζονται στην συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία. Η κοινωνία για να ξεπεράσει την  πολύπλευρη και πολυσχιδή κρίση που τη μαστίζει είναι υποχρεωμένη να φτιάξει ένα νέο αφήγημα για το παρελθόν της, ώστε να μπορέσει να οραματιστεί και να διεκδικήσει ένα καλύτερο μέλλον. […]

Στην Ελλάδα, τα χρόνια της κρίσης, παρουσιάζεται μια ανάπτυξη της προφορικής ιστορίας, όχι τόσο μέσα στα πανεπιστήμια, αλλά κυρίως με τη δημιουργία ομάδων εθελοντών οι οποίοι συλλέγουν προφορικές μαρτυρίες, μετά από μια ταχύρυθμη εκπαίδευση.

Το 2009, με στόχο την ίδρυση ενός Μουσείου Προφορικής Ιστορίας στα Χανιά, σε ένα πάντρεμα μεταξύ του ακαδημαϊκού χώρου (του ΑΠΘ) και της τοπικής αυτοδιοίκησης (της Νομαρχίας Χανίων) και στα πλαίσια ενός χρηματοδοτούμενου προγράμματος δημιουργήθηκε μια ομάδα από κατοίκους, εθελοντές.

Η ομάδα παρουσίασε τη δουλειά της το 2010, στο παλιό λιμάνι, στο μεγάλο Αρσενάλι και παράλληλα με την Ημερίδα που διοργανώθηκε οι επισκέπτες μπορούσαν να ακούσουν τις μαρτυρίες μέσα από φορητούς υπολογιστές που είχαν στηθεί. Το πρόγραμμα εξέδωσε και το πρώτο εγχειρίδιο προφορικής ιστορίας στην Ελλάδα. Την Άνοιξη του 2011 ιδρύθηκε η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Κυψέλης (ΟΠΙΚ).

Η ιδέα ξεπήδησε μέσα από τις δραστηριότητες της Κίνησης Κατοίκων της 6ης Κοινότητας του Δήμου Αθηναίων, κατά γενική ομολογία της πιο ‘δύσκολης’ κοινότητας, αλλά πολύ σύντομα η ομάδα αυτονομήθηκε.

Ένα χρόνο μετά το 18ωρο σεμινάριο, με το οποίο επιμορφώθηκαν οι εθελοντές, τον Απρίλιο 2012, η ΟΠΙΚ παρουσίασε τη δουλειά της στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της Αθήνας με μεγάλη επιτυχία. Δεν είχε καμιά χρηματοδότηση, αλλά το γεγονός αυτό καθόλου δεν εμπόδισε την κοινωνική δυναμική της. Το Νοέμβριο 2012 που οργάνωσε ένα δεύτερο σεμινάριο μεθοδολογίας προφορικής ιστορίας, το παρακολούθησαν πάνω από 50 άτομα, ενώ οι αιτήσεις ήταν υπερδιπλάσιες.

Την ίδια χρονιά, το 2012, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας οργάνωσε συνέδριο με τίτλο Γεφυρώνοντας τις γενιές: Διεπιστημονικότητα και αφηγήσεις ζωής στον 21ο αιώνα. Προφορική Ιστορία και άλλες Βιο-ιστορίες, Βόλος 25-27 Μαΐου 2012.

Συμμετείχαν και οι δύο Ομάδες: και των Χανίων και η ΟΠΙΚ. Μετά το τέλος του συνεδρίου ιδρύθηκε η Ένωση Προφορικής Ιστορίας. Η ύπαρξη της ΕΠΙ θεωρώ ότι αποτελεί την ειδοποιό διαφορά, σε σχέση με άλλες κινήσεις και προσπάθειες του παρελθόντος –και είχαν γίνει αρκετές- για την προώθηση της προφορικής ιστορίας στη Ελλάδα, είτε αυτή εκφραζόταν με πανεπιστημιακά μαθήματα, είτε με συνέδρια, είτε με σεμινάρια, είτε με τη δημιουργία ομάδων.

Όσον αφορά τη σχέση των ομάδων με την ΕΠΙ, αξίζει να σημειώσουμε ότι η συνέλευση, που αποτελείτο στη συντριπτική της πλειοψηφία από μέλη της ακαδημαϊκή κοινότητας, απάλειψε από το σχέδιο καταστατικού τα δύο άρθρα που αφορούσαν την ίδρυση τοπικών παραρτημάτων της Ένωσης, τα οποία στην ουσία θα έδιναν νομική υπόσταση στις υπάρχουσες αλλά και στις μελλοντικές ομάδες (όπως συμβαίνει για παράδειγμα στην Άγγλία). Ωστόσο, μέσα στο 2013 ιδρύθηκαν και άλλες ομάδες προφορικής ιστορίας.

Το Μάιο ξεκίνησε η ομάδα της Ικαρίας, με πρωτοβουλία ενός Ικαριώτη που μένει στην Κυψέλη και η γυναίκα του είναι μέλος της ΟΠΙΚ. Τη διοργάνωση του σεμιναρίου ανέλαβε η υπεύθυνη της Τοπική Αρχειακής Συλλογής Ικαρίας, η οποία υπάγεται στα Αρχεία Νομού Σάμου και αυτά με τη σειρά τους στην Κεντρική Υπηρεσία των ΓΑΚ –στην Αθήνα- οι οποίοι ενέκριναν την πρωτοβουλία.

Ο Δήμος Ικαρίας παραχώρησε την αίθουσα συνεδριάσεων για τη διεξαγωγή του σεμιναρίου και Ικαριώτες τα  απαραίτητα μηχανήματα. Οι συνεντεύξεις παραχωρούνται στην Ομάδα Προφορικής Ιστορίας και στην Τοπική Αρχειακή Συλλογή Ικαρίας.

Μια άλλη Ομάδα άρχισε τη λειτουργία της την ίδια περίπου εποχή στο Δήμο της Αθήνας με επίκεντρο τη Δημοτική βιβλιοθήκη. Ξεκίνησε στα πλαίσια ενός προγράμματος με τίτλο Δράσεις στις γειτονιές, αλλά ενώ το πρόγραμμα τελείωσε, η Ομάδα συνεχίζει.

Οι δύο βιβλιοθηκονόμοι και η διευθύντρια της Βιβλιοθήκης συνεργάζονται με την Ομάδα, ενώ ο ΟΠΑΝΔΑ (Οργανισμός Πολιτισμού Άθλησης και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων), στον οποίο ανήκει διοικητικά η Βιβλιοθήκη αγόρασε έξι επαγγελματικά μαγνητόφωνα και μικρόφωνα για τη συλλογή των μαρτυριών, με τα οποία ήδη τα μέλη της ομάδας έχουν κάνει και κάνουν τις συνεντεύξεις τους.

Μια τρίτη ομάδα, δουλεύει στο Βόλο. Λειτουργεί στα πλαίσια ενός μεγάλου χρηματοδοτούμενου προγράμματος με στόχο την ίδρυση του Μουσείου της πόλης.

Συμμετέχει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (αρχιτέκτονες, ιστορικοί και ανθρωπολόγοι), το Δημοτικό Κέντρο Ιστορίας και Τεκμηρίωσης Βόλου (το γνωστό μας ΔΗΚΙ), ενώ ο Δήμος έχει παραχωρήσει ένα υπέροχο κτίριο για το Μουσείο. Από όσα ξέρω οργανώνει δράσεις εξαιρετικά πρωτοποριακές για τα ελληνικά δεδομένα, όπως οι ακουστικοί περίπατοι. Στην ομάδα που θα συγκεντρώσει τις συνεντεύξεις προφορικής ιστορίας εντάχθηκαν και εθελοντές, κάτοικοι Βόλου.

Τέλος, 6-8 Μαρτίου 2014 θα γίνει στην Αθήνα το 2ο Διεθνές Συνέδριο Προφορικής Ιστορίας, με τίτλο Η μνήμη αφηγείται την πόλη… Προφορικές μαρτυρίες για το παρελθόν και το παρόν του αστικού χώρου, και οργανώνεται από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ και την  Ένωση Προφορικής Ιστορίας (Ε.Π.Ι.).

Καταγράφοντας τις ομάδες και αναδεικνύοντας τη σχέση τους αφενός με τον ακαδημαϊκό χώρο και αφετέρου με τα κοινά, είτε αυτό λέγεται τοπική αυτοδιοίκηση είτε κίνηση κατοίκων, θα ήταν παράλειψη να μην περιγράψω –έστω εν τάχει- τους ανθρώπους που εμπλέκονται σε αυτό το εγχείρημα:

είναι ενήλικες, περισσότερες γυναίκες, με πανεπιστημιακή μόρφωση. Υπερτερούν οι καθηγήτριες με όραμα για μια ‘άλλη’ εκπαίδευση και αυξημένα τυπικά προσόντα (π.χ. μεταπτυχιακά, διδακτορικά), έπονται οι αρχιτέκτονες – πολεοδόμοι και ακολουθούν οι ελεύθεροι επαγγελματίες.

Είναι ακόμα υποψήφιοι διδάκτορες από τμήματα ιστορίας αλλά και αρχιτεκτονικής. Αρκετοί συνταξιούχοι αλλά και αρκετοί νέοι. Όλες οι δεκαετίες από 20 έως εξήντα αλλά οι περισσότεροι διανύουν τη δεκαετία των σαράντα.

Στα σεμινάρια, τη μεθοδολογία της προφορικής ιστορίας αναλαμβάνουν να διδάξουν άνθρωποι από τον ακαδημαϊκό χώρο ή τις παρυφές του, και είναι θεωρητικά δωρεάν. Λέω θεωρητικά, γιατί οι συμμετέχοντες ‘εις αντάλλαγμα’ των δωρεάν σεμιναρίων συμφωνούν να κάνουν ένα συγκεκριμένο αριθμό συνεντεύξεων: από πέντε (ομάδα των Χανίων) έως μία (ομάδα Αθήνας). Στα κάποια από τα σεμινάρια διδάσκουν επίσης και άνθρωποι του σινεμά, μερικοί με σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Οι εθελοντές μαθαίνουν να τηρούν τις διεθνείς προδιαγραφές, ώστε να μπορούν οι μαρτυρίες να ενταχθούν σε ένα μελλοντικό αρχείο, όταν και όποτε δημιουργηθεί στη Ελλάδα.

Η συμπαράσταση του Ρομπ Περκς, διευθυντή του μεγαλύτερου αρχείου προφορικής ιστορίας στον κόσμο, της Βρετανικής βιβλιοθήκης, σε αυτό το σημείο ήταν καθοριστική και αφάνταστα βοηθητική.

Οι εθελοντές μαζί με τα ηχητικά ή/και τα οπτικοακουστικά τεκμήρια καταθέτουν το Παραχωρητήριο το οποίο έχει υπογράψει ο αφηγητής, το ημερολόγιο το οποίο έχουν γράψει οι ίδιοι μετά το τέλος της συνέντευξης, την καρτέλα με τα στοιχεία της συνέντευξης, την περίληψη, καθώς και την απομαγνητοφώνηση όπου έχουν καταγραφεί και οι ενδείξεις χρόνου.

Όπως είναι φανερό από όλα τα παραπάνω οι άνθρωποι που συμμετέχουν στο εγχείρημα ομάδες προφορικής ιστορίας, κινούνται ανάμεσα στον ακαδημαϊκό χώρο και την τοπική κοινωνία, αυτό που με την ευρύτερη έννοια αποκαλείται δημόσιος χώρος. Θα προσπαθήσω να αποδείξω ότι και η δουλειά των ομάδων κινείται ανάμεσα στην ακαδημαϊκή και τη δημόσια ιστορία.

Δεν θα ξεκινήσω δίνοντας έναν ορισμό για το τι είναι Δημόσια ιστορία, γιατί θεωρώ ότι ένα τέτοιο εγχείρημα είναι το ίδιο δύσκολο με το να ορίσουμε τι είναι η Ιστορία. Θα αποδεχτώ ως ακαδημαϊκή ιστορία την ιστορία που εμπεριέχει έρευνα σε αρχεία –σε πρωτογενείς πηγές- και που το τελικό προϊόν της συνήθως ανατρέπει κυρίαρχες απόψεις που αναπαράγονται στη δημόσια ιστορία (την αποκαθήλωση μύθων).

Και παρόλο που η προφορική ιστορία, σε όλους τους ορισμούς που δίνονται για τη δημόσια ιστορία θεωρείται ως μέρος της -και αυτό ως ένα βαθμό είναι αλήθεια- οι ομάδες προφορικής ιστορίας για τις οποίες μιλώ δεν είναι, γιατί κατ’ αρχήν κάνουν και έρευνα (στοιχείο της ακαδημαϊκής ιστορίας) κυρίως πριν ξεκινήσουν τη συλλογή των μαρτυριών ώστε να συντάξουν έναν οδηγό συνέντευξης. Κατά δεύτερον οι προφορικές μαρτυρίες που συλλέγουν συνιστούν πρωτογενείς αρχειακές πηγές. Και τέλος, το ‘τελικό προϊόν’ της δουλειάς των ομάδων ανατρέπει ζωτικούς μύθους, οι οποίοι είναι κοινωνικά κυρίαρχοι και με τους οποίους τα ίδια τα μέλη των ομάδων είχαν κοινωνικοποιηθεί.

Τη άποψη αυτή θα προσπαθήσω να την αποδείξω με παραδείγματα, δηλαδή με αποσπάσματα συνεντεύξεων, παρμένα από τη δεκαετία του 1940, γιατί αυτό είναι ένα ιστορικό αντικείμενο, το οποίο γνωρίζω.

Το πρώτο απόσπασμα τεκμηριώνει την άποψη ότι οι προφορικές μαρτυρίες αποτελούν πρωτογενές αρχειακό υλικό. Παρόλο που η συνέντευξη πάρθηκε εκτός ομάδας, το 2005 (15 Δεκέμβρη 2005) από εμένα, θεωρώ ότι αποτελεί κτήμα της ομάδας μια και όλοι/ες την έχουν ακούσει και είχε επιλεγεί από την ΟΠΙΚ στην παρουσίαση της δουλειάς της.

Μιλάει ο σκηνοθέτης Μάνος Ζαχαρίας για την ίδρυση του Λόχου σπουδαστών της ΕΠΟΝ, του Λόρδου Βύρωνα:

[βίντεο] «αν θέλετε να σας πω με λίγα λόγια την ιστορία αυτή. Όταν άρχισαν τα Δεκεμβριανά, το φοιτητικό κίνημα ήθελε να σχηματίσει μία μονάδα μάχιμη, έναν Λόχο. Πήρε λοιπόν εντολή να γίνει αυτός ο Λόχος.

Εγώ ήμουνα τότε στην πολιτική ηγεσία και επρόκειτο να αναλάβω το Λόχο. Και καλούμε με μεγάφωνα και με τηλεβόες και με τα λοιπά, δύο μέρες πριν, συγκέντρωση στο σχολείο της Φωκίωνος Νέγρη.

Θα συγκεντρωθεί όλος ο φοιτητικός κόσμος εκεί για να ιδρυθεί και τα λοιπά και τα λοιπά. Και το διατυμπανίσαμε σε όλη την Αθήνα.

Μαζευτήκαμε λοιπόν σε αυτό το σχολειό, στην Κυψέλη, στη Φωκίωνος Νέγρη και μόλις μαζευτήκαμε και είχαμε μπει μέσα στην αίθουσα και μοιράσαμε κάτι, έ, κάτι παντελόνια, κάποια αμπέχωνα, κάποια σακκάκια και τα λοιπά, γιατί ήταν γυμνοί οι περισσότεροι, να στρατικοποιηθεί –ας πούμε ο Λόχος- αρχίζαν να μας βομβαρδίζουνε από το Λυκαβητό, γιατί ξέρανε, τους είχαμε ειδοποιήσει ότι θα μαζευτεί όλη η φοιτητική –ας πούμε- οργάνωση εκεί πέρα. Και αρχίζανε να μας βοβαρδίζουνε.

Εκεί σκοτωθήκανε επτά παιδιά και τραυματιστήκανε αρκετοί. Μέσα στο σχολείο ήταν ο Αξελός, ήτανε η Ζωρζ η Σαρή η οποία τραυματίστηκε πάρα πολύ σοβαρά, ήτανε οι Κοσκινάδες, η Καίτη η Κοσκινά σκοτώθηκε, ο Γιάννης ο Μπούμας…

Και μετά από αυτό, ενώ έβγαινε ο Λόχος στην αυλή για να συνταχθεί, άρχισε ο βομβαρδισμός και διαλυθήκαμε. Περάσανε δυο μέρες για να συνταχθεί ξανά ο Λόχος και αντί να τον αναλάβω εγώ τον ανέλαβε ο Γρηγόρης ο Φαράκος. Αλλά καμία ακόμα, κανένας Λόρδος Βύρωνας. Τον αναλαμβάνει ο Γρηγόρης ο Φαράκος, γιατί μετά από αυτό το σοκ, εγώ ανέλαβα τη διαφώτιση της οργάνωσης, της φοιτητικής.

Μετά από μία βδομάδα τραυματίζεται ο Γρηγόρης ο Φαράκος, στη Θεμιστοκλέους μου φαίνεται, τραυματίζεται ο Γρηγόρης στο πόδι και αναλαμβάνω πάλι εγώ το Λόχο. Μόλις ανέλαβα εγώ το Λόχο γίνεται μία συγκέντρωση στα Εξάρχεια και ονομάζεται ο Λόχος, Λόρδος Βύρωνας.

Εκεί ονομάστηκε Λόρδος Βύρωνας ο Λόχος, δηλαδή στις αρχές του Δεκέμβρη. Μετά μία εβδομάδα από τις αρχές των Δεκεμβριανών.

Γι αυτό ο Γρηγόρης ο Φαράκος είχε πει κάποτε σε μία δίκη ότι ήταν ο διοικητής του Λόρδου Βύρωνα, ο καπετάνιος του Λόρδου Βύρωνα. Είχε δίκαιο με την έννοια ότι ήταν καπετάνιος του φοιτητικού Λόχου, αλλά πριν αυτός ονομαστεί Λόρδος Βύρωνας. Μετά τραυματίστηκε και ανέλαβα εγώ και ονομάστηκε ο Λόχος Λόρδος Βύρωνας. Αυτή είναι η ιστορία».

Μέσα από τις συνεντεύξεις η αναπαράσταση της ιστορίας της καθημερινότητας παίρνει τις πραγματικές της διαστάσεις.

Η έλλειψη τροφίμων το φοβερό χειμώνα 41-42 δεν είχε για όλους την ίδια έκταση, οι πιο φτωχοί ήταν αυτοί που πλήγηκαν περισσότερο και κάποιες οικογένειες είχαν να δίνουν και στο παιδάκι της διπλανής πόρτας και υπήρχαν και κάποιοι που απλώς άκουσαν ότι υπήρχε κατοχή.

Η μαζική συμμετοχή όλων των ελλήνων και ιδίως των νέων στην αντίσταση, ένας από τους ζωτικούς μύθους της δημόσιας ιστορίας, που μόνο εν μέρει τον έχει αναδείξει –ως μύθο- η ακαδημαϊκή ιστορία, καταρρίπτεται μέσα από τις προφορικές μαρτυρίες που έχουν συγκεντρώσει οι ομάδες.

Μια τότε μαθήτρια Γυμνασίου στην ερώτηση [στο σχολείο είχε αντίσταση;] απαντά:

«Η ΕΠΟΝ ήταν που ανακατευόντουσαν οι πιο πολλοί. Αντίσταση δεν θυμάμαι. […] Αυτά δεν τα πολυθυμάμαι. Ήμουνα από τους τύπους που δεν έκανα όρεξη να ασχοληθώ με αυτά. Και ούτε και οι φιλενάδες μου».

Και μια άλλη γυναίκα που δεν πήγαινε Γυμνάσιο στην ερώτηση [Για το ΕΑΜ είχατε ακούσει; Για την ΕΠΟΝ;] απαντά:

«Λέγανε, είχα ακουστά και μάλιστα, έλεγε ο συχωρεμένος ο πατέρας μου στα αδέρφια μου, όχι σε μένα «Μην τυχόν και μάθω ότι πήγατε πουθενά, πουθενά σ’ αυτά όλα», όπως και δεν πήγανε πουθενά. Ούτε μεν ούτε δεν, ούτε κανένα, κατάλαβες;»

Εξέχουσα θέση στη μνήμη των Αθηναίων κατέχει η Μάχη της Αθήνας, τον Δεκέμβρη 1944, περισσότερο από την Κατοχή. Η κα Νίνα, που μαθήτρια γυμνασίου δεν έκανε «όρεξη να ασχοληθεί με αυτά» απομυθοποιεί πλήρως τους μαχητές του ΕΛΑΣ(Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός, το ένοπλο τμήμα του ΕΑΜ – Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου).

Στην ερώτηση [αυτοί οι ελασίτες ήταν γείτονές σας;] «όχι παιδί μου. Όχι.» [από άλλες γειτονιές;] «Ε, βέβαια. Και ποιος εδώ στη γειτονιά μας θα ήταν ελασίτης! Δεν υπήρχαν τέτοια εδώ!. Ελασίτες! Ήταν από άλλες γειτονιές, τι μου λέτε τώρα.

Δεν υπήρχαν παιδιά της γειτονιάς να κάνουν αυτές τις δουλειές. Δεν κάνανε. Δεν ήταν ελασίτες. Μπορεί να τους άρεσε η ΕΠΟΝ, να ήτανε… να τους άρεσε η ιδέα, αλλά όχι να σηκωθούνε με τα όπλα να τρέχουνε.»

Μία άλλη κυρία, η Λίλιαν, στη συνέντευξή της απομυθοποιεί τη «σιδερόφρακτη» γερμανική στρατιά που κυνηγούσε τα νεράντζια:

[βίντεο] […] νίκησε ο Χίτλερ σε μάχες, όχι αναίμακτα για μας και κατέβηκε και μπήκε μέσα η στρατιά περνώντας από την οδό Πατησίων, συντεταγμένη με βήμα, χωρίς μουσική, χωρίς τίποτα και σε μια  δεδομένη στιγμή κάποιος γύρισε το κεφάλι του και είδε το σπίτι μας που είχε νεραντζιές, με κάτι νεράντζια που είχαν αρχίσει και κοκκινίζανε και στο τέλος της γραμμής σπάει η παρέλαση των Γερμανών και χυμάνε να κόψουνε, νομίζανε ότι είναι πορτοκάλια, τα νεράντζια τα οποία κατεβάσανε από τον τοίχο του κήπου  και  τα δαγκώνανε. Ποιος ξέρει τώρα… ή πεινασμένοι ήτανε ή φρούτα νομίζανε… «

Και βέβαια και οι γερμανοί ήταν πεινασμένοι και τους άρεσαν και τα φρούτα, που θα έλεγε και ένας ιστορικός.

Πάνω στο ίδιο περίπου θέμα, μάθαμε ότι στο Γηροκομείο της Άνδρου, βρίσκεται μια κυρία ηλικίας άνω των 80 ετών που είχε αγαπήσει τον Γερμανό διοικητή στην Κατοχή και βοήθησαν πολύ κόσμο να γλιτώσει. Οι Ανδριώτες φυγάδευσαν αυτόν τον άνθρωπο και τον απασχόλησαν στα βαπόρια τους. Αυτός, παντρεύτηκε την Όλγα, έκαναν οικογένεια.

Το θέμα των σχέσεων των γερμανών στρατιωτών με τις ελληνίδες ελάχιστα το έχει μελετήσει η ακαδημαϊκή ιστοριογραφία, και αποτελεί θέμα ταμπού για τη δημόσια ιστορία.

Συνοψίζοντας

Είναι φανερό ότι οι εξελίξεις στο μέτωπο της προφορικής ιστορίας τα τελευταία χρόνια ήταν καταιγιστικές. Αξίζει μόνο να θυμίσω ότι πριν το συνέδριο του 2012, το προηγούμενο είχε γίνει το 1999, δηλαδή πριν 13 χρόνια.

Οι λόγοι αυτής της ανάπτυξης δεν μπορούν να αποδοθούν στον ακτιβισμό κάποιων ανθρώπων, γιατί αυτοί προσπαθούσαν και τις προηγούμενες δεκαετίες, αλλά εδράζονται στην συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία. Η κοινωνία για να ξεπεράσει την  πολύπλευρη και πολυσχιδή κρίση που τη μαστίζει είναι υποχρεωμένη να φτιάξει ένα νέο αφήγημα για το παρελθόν της, ώστε να μπορέσει να οραματιστεί και να διεκδικήσει ένα καλύτερο μέλλον.

Σε αυτή τη διαδικασία η προφορική ιστορία που εμπεριέχει τις μαρτυρίες των πολλών, των καθημερινών ανθρώπων –και όχι μόνο- θα παίξει έναν πρωτεύοντα ρόλο. Δεν έχω τον απαιτούμενο χρόνο να επιχειρηματολογήσω πάνω σε αυτήν την άποψη. Απλώς μόνο καταθέτω το γεγονός ότι φέτος, το 2013, παίχτηκαν τρία θεατρικά έργα με μεγάλη επιτυχία που στηρίζονταν σε προφορικές μαρτυρίες. Δύο από αυτά αναφέρονταν άμεσα στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας:

ο Κοινός Λόγος, με μαρτυρίες που είχε συγκεντρώσει η Έλλη Παπαδημητρίου τη δεκαετία του 1960, στις οποίες έγινε προσπάθεια να τους δοθεί μια πιο επίκαιρη οπτική. Το δεύτερο είναι το -κατά τη γνώμη μου- εξαιρετικό Γιοι και κόρες, όπου μια ομάδα νέων ηθοποιών συγκέντρωσε μόνη της μαρτυρίες –από τη Μικρασιατική καταστροφή έως σήμερα- και τις έπαιξε, χωρίς σκηνικά και χωρίς κουστούμια σε κατάμεστες αίθουσες, αυξάνοντας τον αριθμό των παραστάσεων που είχε υπολογίσει να κάνει. Και το τρίτο και καλύτερο, είχε τίτλο That’ s life.-

*Άρθρο – ανακοίνωση, της ιστορικού Τασούλας Βερβενιώτηγια το συνέδριο ΧΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ: Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ –  Δημαρχείο Βόλου 30 Αυγούστου έως 1η Σεπτεμβρίου 2013, και δημοσιευμένο για την ενότητα θεμάτων της Έρευνας για την Κρίση.

Διαβάστε επισης στο tvxs:

Σχετικά Άρθρα

15/12/2012
31/10/2011
28/10/2011