Νομίζω ότι γεννήθηκα αριστερός. Του Θανάση Καρτερού

21:41, 30 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/127373

Νομίζω ότι γεννήθηκα αριστερός. Φρόντισε η Ασφάλεια της δεκαετίας του εξήντα την πολιτική μου αγωγή με το κυνηγητό του πατέρα μου, που είχε την ατυχή έμπνευση να πολεμήσει όχι μόνο στο αλβανικό μέτωπο, αλλά και στην Αντίσταση από τις  γραμμές του ΕΛΑΣ…» Ο συγγραφέας Θανάσης Καρτερός, αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη για το tvxs.gr, τη δημιουργική εμπειρία της συγγραφής –από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο– του νέου μυθιστορήματος «Η εξέγερση των νεκρών«.

«… Τώρα που το καλοσκέφτομαι στη ζωή μου έπεσε πολύ κυνηγητό. Πρώτα του πατέρα μου, που ήταν και δικό μου, ύστερα αποκλειστικά δικό μου. Φυλακίστηκα στη δικτατορία για τρία χρόνια, υπήρξα παράνομος, μίσησα τους χαφιέδες, γνωρίστηκα με τον Μαρξ και τον Λένιν και κοίταζα αφ’ υψηλού τους βολεμένους.

Με τη μεταπολίτευση, βολεύτηκα κι εγώ στο Κομμουνιστικό Κόμμα, υπερασπίστηκα επαγγελματικά και πειθαρχημένα τις ιδέες και τη γραμμή του. Ώσπου τη δεκαετία του 90, μετά την πτώση του τείχους στο κεφάλι μας, ήρθε η σύγκρουση με το κόμμα, η διαγραφή, η απομάκρυνση από αυτό, μαζί με χιλιάδες άλλους.

Ξεκαθαρίζω πάντως ότι παρ’ όλα αυτά, παρά τη διάψευση, την κατάρρευση και τα βαριά πολιτικά και προσωπικά κατάγματα, εξακολουθώ να αισθάνομαι και να δηλώνω κομμουνιστής, όσο κι αν το κόμμα μου έχει αφαιρέσει την ταυτότητα.

Πιστεύω ότι ο καπιταλισμός δεν είναι μόνο το σύστημα της ακραίας αδικίας, αλλά και σάπιος. Μολύνει και καταστρέφει τον κόσμο, και θα μας σαπίσει όλους αν δεν τον στείλουμε στα σκουπίδια της Ιστορίας. Η ανθρωπότητα ή θα μπει στη φάση της συνειδητής απόρριψης της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, ή θα πάει ασυνείδητα στο διάολο. Αυτό πιστεύω.

Ευτυχώς και χάρη στο γεγονός ότι ο πατέρας μου, αν και απόφοιτος δημοτικού, ήταν αυτό που λέμε προοδευτικός άνθρωπος, έμαθα γράμματα, πήγα στο πανεπιστήμιο, και αγάπησα από μικρός τη λογοτεχνία. Επίσης μου άρεσε από παιδί να γράφω κι αυτό με οδήγησε -με απόφαση του κόμματος αρχικά- στη δημοσιογραφία. Γράφω άρα υπάρχω εδώ και σαράντα χρόνια.

Στη… νεαρή ηλικία των εξήντα χρόνων έγραψα και -ω του θαύματος- εκδόθηκε από τον Καστανιώτη το πρώτο μου βιβλίο: Ο Σύντροφος Πολύφημος και η Μισή Αλήθεια. Πρόκειται για πολύ μικρές ιστορίες, «ιστορίες τσέπης» τις ονόμασα, με πρωταγωνιστή έναν παλιό κομμουνιστή -και θυμόσοφο. Ένα πρώτο βήμα μετάβασης από τη δημοσιογραφία στη λογοτεχνία για μένα, που δεν είχε και καμιά λαμπρή καριέρα, αλλά εν πάση περιπτώσει πήρε το δρόμο του.

Μετά από αυτό τόλμησα το  γράψιμο του πρώτου μου μυθιστορήματος. Το Τελευταίο Τραμ ο τίτλος του. Εκδόθηκε κι αυτό από τον Καστανιώτη και είναι ένα βιβλίο που αναφέρεται στο κλίμα της δεκαετίας του πενήντα -μια δυστυχισμένη ερωτική ιστορία μέσα στο ζόφο των διωγμών της εποχής εκείνης. Με αυτοβιογραφικά στοιχεία κι αυτό.

Το τελευταίο μου βιβλίο, Η Εξέγερση των Νεκρών, που εκδόθηκε πρόσφατα, είναι μυθιστόρημα εκατό τοις εκατό. Και σε αντίθεση με τα άλλα δυο, το έγραψα σαν να το διαβάζω -ή κάπως έτσι. Φαντάστηκα ένα διευθυντή νεκροταφείου σε μια εποχή που ο καπιταλισμός μετατρέπει το παράλογο σε πανίσχυρο κανόνα και που όλα κρίνονται με βάση την ανταγωνιστικότητα και το κέρδος κι από κει και πέρα, σελίδα τη σελίδα και κεφάλαιο το κεφάλαιο έπλασα τους ήρωες μου, ανθρώπους εκτός συστήματος, περιθωριακούς, και την ιστορία μου.

Στην προσπάθειά μου αυτή, που κράτησε περίπου δυο χρόνια, αισθάνθηκα λίγο σαν μικρός Θεός -έτσι αισθάνονται αλήθεια οι συγγραφείς; Καθόριζα τις σκέψεις και τις πράξεις των ηρώων μου, αποφάσιζα τη μοίρα τους, διαπίστωσα ότι ήμουν σε θέση να έχω διάλογο μαζί τους, να διαφωνούν, να προτείνουν διορθώσεις, να προσπαθούν να παραπλανήσουν εμένα ή και τον αναγνώστη, να επιλέγουν ακόμα και το θάνατό τους. Στο τέλος μάλιστα η διαφωνία μας με κάποιους από αυτούς υπήρξε τόσο έντονη, ώστε να καταφύγω σε σολομώντεια λύση: Η εξέγερση των νεκρών έχει δυο εκδοχές τέλους.

Αν και δεν ξέρω τη στιγμή αυτή ποια θα είναι η τύχη του βιβλίου, μπορώ να πω ότι εγώ τουλάχιστον το ευχαριστήθηκα. Γράφοντάς του, δίνοντας ζωή σε φανταστικά πρόσωπα, ρίχνοντάς τα σε δύσκολες καταστάσεις, απόλαυσα τη δική μου μετάλλαξη στο βασικό ήρωα του βιβλίου, που δεν αναφέρεται ούτε σε μια αράδα, αλλά υπάρχει σε κάθε αράδα.

Αυτό είναι νομίζω το μυστικό του γραφιά-δημιουργού: Χώνεται στο ίδιο του το βιβλίο, σκέφτεται, δρα, εξελίσσεται, μέσα από την ίδια του τη δημιουργία -κι αυτό δεν ισχύει μόνο για μεγάλους συγγραφείς, αλλά για τον καθένα που φορτώνει με κομμάτια από την ψυχούλα του στις λέξεις.

Για να βρει βέβαια κανείς τόση ψυχούλα στις μέρες μας, ώστε να τη μοιράζεται και με άλλους, πρέπει να ψάξει μόνος του. Σε βιβλία, αλλά και στους δρόμους -εκεί που στην πράξη αμφισβητείται το αυτονόητο…»


Η εξέγερση των νεκρών, εκδόσεις Καστανιώτη

Η Αντιγόνη είναι μια όμορφη νέα γυναίκα που από μικρή πηγαίνει ανάποδα στο ρεύμα. Κλεισμένη στο αναμορφωτήριο για ένα έγκλημα οικογενειακής αυτοδικίας, αντιστέκεται στην προσπάθεια «αναμόρφωσής» της και γι’ αυτό καταδικάζεται να σταλεί σε ένα πρόγραμμα που συλλέγει και ανακυκλώνει με τις πιο σύγχρονες μεθόδους τους περιθωριακούς για την κοινωνία, τους ζημιογόνους για την οικονομία, τους ανεπιθύμητους για τη δημόσια τάξη. Τους ανθρώπους-σκουπίδια.

Εκεί θα νιώσει τη φλόγα της εξέγερσης, θα ανακαλύψει τον έρωτα και θα βρει συμπαραστάτες. Θα σπάσει τις αλυσίδες της. Θα προκαλέσει μαζί με τους συντρόφους της τριγμούς σε ένα καθεστώς που μοιάζει ανίκητο. Η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη. Οι αποδιοπομπαίοι μιας χώρας-εταιρείας, όπου υπέρτατος νόμος είναι το Κέρδος, θα πουν την τελευταία φράση. Ή μήπως την πρώτη; «Μαλάκες, είμαστε ζωντανοί!»

Ένα άκρως επίκαιρο βιβλίο, όπου πρωταγωνιστούν όσοι ονειρεύονται ένα διαφορετικό «αύριο», οι αρνητές ενός συστήματος που τους προορίζει για τον Καιάδα. Ένα μυθιστόρημα πολιτικής φαντασίας για μια κοινωνία που μοιάζει τόσο πολύ με τη δική μας, καθώς τα μνημόνια των ζώντων φτάνουν μέχρι τα μνήματα των νεκρών. Ένας ύμνος στην ελευθερία και ταυτόχρονα μια παρωδία της.

Ο Θανάσης Καρτερός γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1947 και ζει στην Αθήνα. Η δικτατορία διέκοψε τη φοίτησή του στο Οικονομικό Τμήμα της Νομικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου και τον υποχρέωσε με αποφάσεις δύο στρατοδικείων σε άλλου είδους σπουδές στις Δικαστικές Φυλακές Θεσσαλονίκης, στις Φυλακές Ιωαννίνων, στις Εγκληματικές Φυλακές Λευκάδας, στις Φυλακές Αβέρωφ και στις Φυλακές Κορυδαλλού.

Στα τέλη του 1970 αποφυλακίστηκε και εντάχθηκε στην παράνομη τότε ΚΝΕ και στο παράνομο ΚΚΕ, ενώ ήταν από τους ιδρυτές του εκδοτικού οίκου «Σύγχρονη Εποχή». Μετά τη μεταπολίτευση συμμετείχε στην περιπέτεια του νόμιμου ΚΚΕ.

Συντάκτης του Ριζοσπάστη από τις αρχές του 1980 και στη συνέχεια αρχισυντάκτης και διευθυντής του.

Διαγράφηκε από το ΚΚΕ το 1991 και διώχτηκε από την εφημερίδα του. Εργάστηκε από τότε στο ραδιόφωνο του «Σκάι», του οποίου υπήρξε ένα διάστημα διευθυντής, καθώς και σε διάφορα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα.

Από τους βασικούς συντελεστές της δημιουργίας του ραδιοφωνικού σταθμού 105,5 «Στο Κόκκινο» και πρώτος διευθυντής του από το 2006 μέχρι το 2008. Διατηρεί την καθημερινή στήλη «Της Ώρας» στην Αυγή.

Το 2010 δημοσίευσε το βιβλίο «Ο σύντροφος Πολύφημος και η μισή αλήθεια».

Σχετικά Άρθρα

(12/04/2013)
(26/06/2012)
(01/06/2012)
(11/04/2012)

Οι αδιάφοροι. Του Αντόνιο Γκράμσι

gramsci1

«Μισώ τους αδιάφορους. Πιστεύω ότι το να ζεις σημαίνει να εντάσσεσαι κάπου. Όποιος ζει πραγματικά δεν μπορεί να μην είναι πολίτης και ενταγμένος. Η αδιαφορία είναι αβουλία, είναι παρασιτισμός, είναι δειλία, δεν είναι ζωή. Γι’ αυτό μισώ τους αδιάφορους.

Η αδιαφορία είναι το νεκρό βάρος της ιστορίας. Η αδιαφορία δρα δυνατά πάνω στην ιστορία. Δρα παθητικά, αλλά δρα. Είναι η μοιρολατρία. Είναι αυτό που δεν μπορείς να υπολογίσεις. Είναι αυτό που διαταράσσει τα προγράμματα, που ανατρέπει τα σχέδια που έχουν κατασκευαστεί με τον καλύτερο τρόπο. Είναι η κτηνώδης ύλη που πνίγει την ευφυΐα.

Αυτό που συμβαίνει, το κακό που πέφτει πάνω σε όλους, συμβαίνει γιατί η μάζα των ανθρώπων απαρνείται τη βούλησή της, αφήνει να εκδίδονται νόμοι που μόνο η εξέγερση θα μπορέσει να καταργήσει, αφήνει να ανέβουν στην εξουσία άνθρωποι που μόνο μια ανταρσία θα μπορέσει να ανατρέψει.

Μέσα στη σκόπιμη απουσία και στην αδιαφορία λίγα χέρια, που δεν επιτηρούνται από κανέναν έλεγχο, υφαίνουν τον ιστό της συλλογικής ζωής, και η μάζα είναι σε άγνοια, γιατί δεν ανησυχεί. Φαίνεται λοιπόν σαν η μοίρα να συμπαρασύρει τους πάντες και τα πάντα, φαίνεται σαν η ιστορία να μην είναι τίποτε άλλο από ένα τεράστιο φυσικό φαινόμενο, μια έκρηξη ηφαιστείου, ένας σεισμός όπου όλοι είναι θύματα, αυτοί που τον θέλησαν κι αυτοί που δεν τον θέλησαν, αυτοί που γνώριζαν κι αυτοί που δεν γνώριζαν, αυτοί που ήταν δραστήριοι κι αυτοί που αδιαφορούσαν.

Κάποιοι κλαψουρίζουν αξιοθρήνητα, άλλοι βλαστημάνε χυδαία, αλλά κανείς ή λίγοι αναρωτιούνται: αν είχα κάνει κι εγώ το χρέος μου, αν είχα προσπαθήσει να επιβάλλω τη βούλησή μου, θα συνέβαινε αυτό που συνέβη;

Μισώ τους αδιάφορους και γι’ αυτό: γιατί με ενοχλεί το κλαψούρισμά τους, κλαψούρισμα αιωνίων αθώων. Ζητώ να μου δώσει λογαριασμό ο καθένας απ’ αυτούς με ποιον τρόπο έφερε σε πέρας το καθήκον που του έθεσε και του θέτει καθημερινά η ζωή, γι’ αυτό που έκανε και ειδικά γι’ αυτό που δεν έκανε. Και νιώθω ότι μπορώ να είμαι αδυσώπητος, ότι δεν μπορώ να χαλαλίσω τον οίκτο μου, ότι δεν μπορώ να μοιραστώ μαζί τους τα δάκρυά μου.

Είμαι ενταγμένος, ζω, νιώθω ότι στις συνειδήσεις του χώρου μου ήδη πάλλεται η δραστηριότητα της μελλοντικής πόλης, που ο χώρος μου χτίζει. Και μέσα σ’ αυτήν την πόλη η κοινωνική αλυσίδα δεν βαραίνει τους λίγους, μέσα σ’ αυτήν κάθε συμβάν δεν οφείλεται στην τύχη, στη μοίρα, μα είναι ευφυές έργο των πολιτών. Δεν υπάρχει μέσα σ’ αυτήν κανείς που να στέκεται να κοιτάζει από το παράθυρο ενώ οι λίγοι θυσιάζονται, κόβουν τις φλέβες τους. Ζω, είμαι ενταγμένος. Γι’ αυτό μισώ αυτούς που δεν συμμετέχουν, μισώ τους αδιάφορους. 11 Φεβρουαρίου 1917»

*Ο Αντόνιο Γκράμσι (Antonio Gramsci, Άλες Σαρδηνίας, 23 Ιανουαρίου 1891 — Ρώμη, 27 Απριλίου 1937) ήταν Ιταλός συγγραφέας, πολιτικός επιστήμονας και γενικός γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ιταλίας.

http://www.alfavita.gr/. Mετάφραση: Τόνια Τσίτσοβιτς

«Τὸ μίσος καὶ ὁ θαυμασμὸς δὲν εἶναι παραγωγικά. Ἡ ζωὴ μόνο εἶναι παραγωγική: ἡ ζωὴ ποὺ εἶναι πειθαρχημένη δραστηριότητα, ποὺ εἲναι σταθερὴ πρόθεση, ποὺ εἶναι σίγουρη καὶ ἀδάμαστη θέληση, ποὺ εἶναι ἀφανὴς ὑπηρεσία τοῦ ἀτόμου στὴν συλλογικότητα». 

Αντ. Γκράμσι («Χαρακτήρας», μτφ. Γ. Μαχαίρας)

To σχέδιο του αιώνα: Ιδιωτικοποίηση της ύδρευσης σε όλη την Ευρώπη

09:17, 27 Απρ 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/127021

«Οι σημαντικότερες πολιτικές αλλαγές, κρύβονται καμιά φορά στη λεπτομέρεια. Μυστικά, κρυμμένα σε μια οδηγία, που προσπαθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να περάσει το σχέδιο του αιώνα. Δεν πρόκειται για τίποτε λιγότερο από την ιδιωτικοποίηση της ύδρευσης σε όλη την Ευρώπη.

Εάν περάσει το σχέδιο της Επιτροπής, το νερό από ένα συλλογικό αγαθό θα μετατραπεί σε αντικείμενο κερδοσκοπίας με το οποίο μπορούν να κερδηθούν και στη Γερμανία δισεκατομμύρια.

Είναι μια νίκη μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων που πολέμησαν αρκετά χρόνια γι’ αυτή την ιδιωτικοποίηση.

Οι συνέπειες για εμάς τους καταναλωτές μπορεί να είναι τεράστιες.

Τι πρόκειται να αντιμετωπίσουμε, θα μας το δείξουν (βλ. στο παρακάτω βίντεο) οι Στέφαν Στούχλιγκ και Νίκολας Στάινερ».

Το «Monitor» της δημόσιας γερμανικής τηλεόρασης ερευνά τον ρόλο της Κομισιόν στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων. Η εκπομπή της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης «Monitor» έκανε πρόσφατα μια έρευνα για τις πιέσεις που ασκεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις χώρες μέλη της Ε.Ε. για να ιδιωτικοποιήσουν τις υπηρεσίες ύδρευσης.

Το ρεπορτάζ αναφέρεται στην περιοχή Pacos de Ferreira της Πορτογαλίας όπου επιβλήθηκε η ιδιωτικοποίηση και όπου μέσα σε λίγα χρόνια τα τιμολόγια αυξήθηκαν 400 τα εκατό και συνεχίζουν με αύξηση 6 τα εκατό κάθε χρόνο. «Δεν μπορούμε πια να πιούμε νερό, όπως πίναμε στο παρελθόν, δεν είναι καλό» λένε οι κάτοικοι της περιοχής που ήταν από την αρχή αντίθετοι στην ιδιωτικοποίηση.

Το 8λεπτο βίντεο στη συνέχεια πηγαίνει στο κέντρο του προβλήματος στις Βρυξέλλες. Εκεί ερευνά σε βάθος την κατάσταση και παρουσιάζει έγγραφα που αποδεικνύουν την απόφαση για «άνοιγμα της αγοράς» του νερού, ξεκινώντας από τις χώρες του Νότου, μια αγορά που την υπολογίζουν σε τριψήφια δις.

Όσο για τους ποιους έχει ως συμβούλους, στην ομάδα ειδικών που χαράσσουν την πολιτική του νερού, ο επίτροπος Barnier ο ισχυρός άντρας της Commission, το ρεπορτάζ μας πληροφορεί ότι είναι το Steering Group που αποτελείται από τους γενικούς διευθυντές των μεγαλύτερων πολυεθνικών του χώρου.

«Το γκρουπ δεν το επέλεξα εγώ» δηλώνει ο Barnier, «Αν με ρωτάτε αν θα έπρεπε να είναι αυτό το γκρουπ πιο ισορροπημένο απαντάω ναι» λέει όταν ο δημοσιογράφος του διαβάζει τη λίστα των συμμετεχόντων… «Νερό ένα ανθρώπινο δικαίωμα ή μια μπίζνες δισεκατομμυρίων δολαρίων;» «Φαίνεται ότι οι Βρυξέλλες αποφάσισαν». «Στο μέλλον το νερό θα ανήκει στις πολυεθνικές αντί σε όλους εμάς.»

Με αυτές τς φράσεις κλείνει ένα ρεπορτάζ μιας πραγματικής εκπομπής ειδήσεων, μιας πραγματικής δημόσιας τηλεόρασης. Της γερμανικής… Και στα δικά μας!

Πηγή: savegreekwaterwww.savegreekwater.org

english version video link http://youtu.be/rbCD8HA11sg

 

Συλλογή υπογραφών για τη μη ιδιωτικοποίηση του νερού: ΕΔΩ

Προτεινόμενη Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Το νερό είναι δημόσιο αγαθό, όχι εμπόρευμα!

Σχετικά Άρθρα

(26/04/2013)
(26/04/2013)
(26/04/2013)
(26/04/2013)

Κώστας Μακεδόνας: Πρέπει να δούμε ότι το πρόβλημα το έχουν όλοι!

07:10, 26 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/126903
kostas-makedonas

Είναι τρομερό. Είναι λυπηρό. Έχουμε χάσει το δικαίωμα να είμαστε αισιόδοξοι και να ελπίζουμε […] Και το πιο περίεργο είναι, ότι για όλη αυτή την κατάσταση δεν έχει γίνει κάτι, κάτι πολύ μεγάλο, να ταράξει τα νερά […] Όλοι φταίμε που δεν αντιδράμε […] πρέπει, να βγούμε απ’ το ότι ο καθένας -σαφώς- έχει το πρόβλημά του, και να δούμε ότι αυτό το πρόβλημα το έχουν όλοι! Και πως όλοι μαζί θα προσπαθήσουμε να το λύσουμε […] ο καθένας καταλαβαίνει τον δικό του αναστεναγμό αυτή τη στιγμή, αλλά πρέπει να κοιτάξουμε και του διπλανού μας […] Ο ερμηνευτής Κώστας Μακεδόνας, απαντά στην Κρυσταλία Πατούλη στο ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυριώς τί πρέπει να κάνουμε;» της έρευνας που δημοσιεύεται στο tvxs.gr από το 2010.

Σαφώς το μεγάλο βάρος το ρίχνω στους ανθρώπους που έχουν διαχειριστεί την οικονομική πολιτική της χώρας, διότι, ουσιαστικά, αυτοί ήταν που θα έπρεπε να έχουν τη γνώση και την ευαισθησία να δουν πώς θα χειριστούν μια τέτοια κατάσταση.Παρόλο που έχω σπουδάσει οικονομολόγος, δεν θα μπορούσα να φανταστώ πριν κάποια χρόνια, το τι έρχεται, όπως νομίζω ότι και η πλειοψηφία από τους λαϊκούς ανθρώπους δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι είν’ αυτό που μας περιμένει.

Δεν θέλω ν’ αναφερθώ στο αν φαγώθηκαν λεφτά ή αν κάποιοι έβαλαν χρήματα στην τσέπη τους. Αυτό θα το κρίνουν τα δικαστήρια και η Ιστορία.

Το χειρότερο όμως είναι ότι κανείς από αυτούς δεν είχε την ευαισθησία να δει το πρόβλημα, και να βρει μια λύση, πριν φτάσει στο επίπεδο που έφτασε.

Από την άλλη, είχαμε μπει όλοι σε ένα διαφορετικό τρόπο ζωής, νομίζοντας ότι αυτή η σχετική οικονομική άνεση που υπήρχε –που δεν την είχαν και όλοι!- θα ήταν κάτι που θα κρατούσε για χρόνια, και θα κρατούσε ίσως για πάντα.

Είναι άλλωστε μέσα στη λογική του ανθρώπου να θέλει να είναι αισιόδοξος και να μην σκέφτεται το κακό. Πιστεύω ότι αυτό μας οδήγησε όλους στο να κάνουμε ανοίγματα και να απλώσουμε τα πόδια μας λίγο παραπάνω από το στρώμα, κι έτσι βρεθήκαμε ξαφνικά με χρέη. Και είναι και σα να το πληρώνουμε…

Συζητάμε αυτές τις μέρες το θέμα των αποζημιώσεων από την Κατοχή. Φτάσαμε στο αμήν, στο χείλος της καταστροφής για να μπει αυτό το θέμα στο τραπέζι.

Βέβαια υπήρχαν άνθρωποι και ομάδες ανθρώπων που το έλεγαν χρόνια ότι κάποια στιγμή η Γερμανία πρέπει να μας αποζημιώσει, για όσα έγιναν εκείνα τα χρόνια.

Και επειδή φυσικά δεν μπορεί να μας αποζημιώσει για όλες τις ανθρώπινες ζωές που χαθήκανε και για όσα πέρασαν οι άνθρωποι που έζησαν εκείνα τα χρόνια, αλλά μπορούν να μας αποζημιώσουν υλικά. Κι αν αυτή τη στιγμή είχαμε αυτά τα χρήματα, θα ήταν πολύ διαφορετική η κατάσταση στη χώρα μας.

Υπάρχουν και τόσα άλλα που νομίζω ότι φταίνε για όλη αυτή την κατάσταση. Φταίει π.χ. το γεγονός ότι δεν υπάρχει ανάπτυξη στη χώρα, η οποία στηρίζεται κυρίως στην αγροτική παραγωγή, αλλά το κράτος δεν κάνει τίποτα για να βοηθήσει τους αγρότες.

Δεν μπορείς, λοιπόν, να έχεις απαίτηση από τους νέους ανθρώπους που ζουν στην επαρχία να μείνουν εκεί. Όλοι θα φύγουν στην Αθήνα, κι όλοι θα προσπαθήσουν να γίνουν μεσάζοντες ή δημόσιοι υπάλληλοι, ή γενικώς βολεμένοι.

Ο τουρισμός, επίσης, είναι κάτι που έχουμε παραμελήσει, κι ας μπορούσε να είναι η δεύτερη πηγή εσόδων γι’ αυτή τη χώρα.

Αν δει κανείς την αντίστοιχη πολιτική που έχει η Τουρκία στα θέματα τουρισμού, θα τραβάει τα μαλλιά του…. Δηλαδή, να θέλει οποιοσδήποτε τουρίστας να πάει στα παράλια της Τουρκίας να κάνει διακοπές, παρά να έρθει στην Ελλάδα και να πληρώσει τα τριπλά λεφτά για να αντιμετωπίσει επιπλέον ένα σωρό προβλήματα.

Επίσης, δεν υπάρχει βιομηχανία στην Ελλάδα, δεν υπάρχει τίποτα, κι αυτή τη στιγμή προσπαθούμε με δανεικά, να σώσουμε την κατάσταση!

Η σκέψη δεν είναι να μπούμε στο πως θα πληρώσουμε τα δανεικά! Είναι στο πως θα δουλέψουμε, πως θα μπορέσουμε να έχουμε παραγωγή, πώς θα μπορέσουμε να κάνουμε κάτι ούτως ώστε να υπάρχει πραγματική ανάπτυξη. Αλλιώς, σε μια δεκαετία θα βρεθούμε σε χειρότερη κατάσταση.

Επιπλέον, χρειάζεται και αλληλεγγύη μεταξύ μας. Είναι πιο σημαντικό στις μέρες μας, το αν έχω δύο πράγματα να δώσω ένα στον διπλανό μου, απ’ ότι ήταν ποτέ άλλοτε στη χώρα. Είναι κι αυτό μια προσπάθεια. Να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους που φτάνουν στην απελπισία.

Στους ανθρώπους, που ενώ έχουν οικογένεια και παιδιά και μέχρι χτες δεν τους έλειπε τίποτα, ξαφνικά μπαίνουν στη σκέψη ν’ αυτοκτονήσουν γιατί δεν μπορούν ν’ αντέξουν αυτή την κατάσταση.

Δεν μπορούν να αντέξουν το γεγονός ότι ενώ έχουν δουλέψει 30 ή 40 χρόνια στη ζωή τους, ξαφνικά βρίσκονται στο δρόμο, δεν έχουν να φάνε. Αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο για έναν άνθρωπο που έχει δουλέψει σκληρά να το περνάει αυτό.

Παράλληλα, δεν έχουμε σεβαστεί σαν κράτος τους συνταξιούχους. Για μένα είναι τραγικό ένας άνθρωπος που ολοκληρώνει την υπηρεσία του σ’ αυτή τη χώρα και έχει πληρώσει πάρα πολλά λεφτά για ασφαλιστικές εισφορές –ότι δουλειά κι να έκανε- ξαφνικά στα 70 του, να του δίνουν 400 ευρώ, κι από αυτά να του κάνουν παρακρατήσεις, να του κόβουν το εφάπαξ και να του το φορολογούνε!

Αν δεν γίνουν, λοιπόν, ριζικές αλλαγές, αν κάποιος δεν πάρει την απόφαση να ρίξει γροθιά στο μαχαίρι… βεβαίως κάποιος από τους πολιτικούς, γιατί δεν θα το κάνω, ούτε εγώ, ούτε εσείς…

Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε εμείς, είναι να δείξουμε ότι αυτό θέλουμε να γίνει.

Κι αν το θέλουμε όλοι, κάποιος θα θελήσει να κάνει τον ήρωα και θα το κάνει. Θα αποφασίσει να πάρει όλο το πολιτικό κόστος, και θα πει εγώ θα κάνω αυτό και θα προσπαθήσω αυτή τη χώρα να την βάλω σε ανάπτυξη, θα προσπαθήσω να αλλάξω αυτές τις συνθήκες. Και σαφώς, δεν θα γίνει σε μία μέρα, ούτε σε δύο, ούτε σε έναν χρόνο. Αλλά, κάτι πρέπει να γίνει, πραγματικά. Το ‘χουμε ανάγκη. Πριν φτάσουμε σε ακρότητες. 

Κρ.Π.: Δεν έχουμε φτάσει ήδη;

Εγώ φοβάμαι πολύ χειρότερα πράγματα και τα βλέπω μπροστά μου…

Κρ.Π.: Από το κακό στο χειρότερο και τελειωμό δεν έχει;

Έγινε η ιστορία με την Κύπρο. Νομίζω ότι εκεί, ο πάτος άνοιξε μια τεράστια τρύπα και πέσαμε ακόμα πιο κάτω. Κι αυτή η τρύπα δεν ξέρουμε ποτέ που τελειώνει. Είναι πολλά. Δυστυχώς, έχουμε χάσει το δικαίωμα να είμαστε αισιόδοξοι και να ελπίζουμε.

Τα χωράφια πλέον έχουν γεμίσει φωτοβολταϊκά. Τώρα δεν σπέρνουμε πια ντομάτες και πιπεριές, σπέρνουμε φωτοβολταϊκά! Σε λίγο, δηλαδή, δεν θα υπάρχει αγροτική παραγωγή, αλλά μόνο παραγωγή ρεύματος για την οποία δεν θα βγαίνει και κανένα κέρδος.

Κι αν θελήσει κάποιος να βάλει ένα φωτοβολταϊκό στο σπίτι του, για να μην έχει καμία ανάμειξη με τη ΔΕΗ και να ζει με δική του ενέργεια, δεν μπορεί να το κάνει! Απαγορεύεται.

Με τση ηλιακή ενέργεια που έχει αυτή η χώρα, θα μπορούσαν όλες οι πολυκατοικίες να μην καίνε ρεύμα αλλά να έχουν φωτοβολταϊκά. Και είναι καλύτερα να μπουν φωτοβολταϊκά πάνω στις πολυκατοικίες, παρά να μπουν στα χωράφια. Αλλά κάτι τέτοιο δεν το θέλουνε!

Και το πιο περίεργο είναι ότι για όλη αυτή την κατάσταση, δεν έχει γίνει κάτι, κάτι πολύ μεγάλο, να ταράξει τα νερά. Μπαίνει κανείς στον πειρασμό, κι ας είναι αστείο αυτή την ιστορία με τους ψεκασμούς -γιατί φυσικά δεν ισχύουν όλα αυτά- να πει στο τέλος, ότι μας ψεκάζουνε.

Είναι τρομερό. Είναι λυπηρό. Χτες είδα πάλι ανθρώπους να ψάχνουν στα σκουπίδια να βρουν κάτι να φάνε. Και είναι κάτι που το βλέπεις πια πολύ συχνά.

Το χειρότερο είναι, ότι όταν εμείς ήμασταν παιδιά, και θυμάμαι χαρακτηριστικά τους συγγενείς, τους θείους, τους γονείς, φίλους, που με πιάνανε και μου λέγανε: Ε, Κωστή, τι θα γίνεις όταν θα μεγαλώσεις; Και έλεγα εγώ διάφορα. Θα γίνω πιλότος, θα γίνω γιατρός, θα γίνω το ένα, θα γίνω το άλλο. Και τώρα πλέον δεν ρωτάμε εμείς τα παιδιά τι θα γίνουν όταν θα μεγαλώσουν, αλλά μας ρωτάνε τα ίδια τα παιδιά με απελπισία: Εγώ μπαμπά, τι θα γίνω όταν θα μεγαλώσω; Εννοώντας: Τι θα απογίνω όταν θα μεγαλώσω; Εμένα, αυτό με σοκάρει.

Και βλέπεις ότι ο Έλληνας ακόμα σκέφτεται μικροπολιτικά και μικροκομματικά: Εντάξει δεν πειράζει, να ψηφίσω τον δικό μου βουλευτή, μπας και σωθώ εγώ. Και δεν με νοιάζει για το τι θα γίνει με τους υπόλοιπους.

Ποτέ δεν είχαμε σαν λαός ενότητα. Δηλαδή, ανεβαίνει η τιμή της βενζίνης; Παρατάμε όλοι τ’ αυτοκίνητά μας και πηγαίνουμε με το μετρό, με τα ποδήλατα, με τα πόδια. Ανέβηκε η τιμή του κρέατος; Ας μην φάει κανείς κρέας! Ας φάει μια βδομάδα λαχανικά.

Πάω και ζητάω εγώ για παράδειγμα τρελά λεφτά σ’ ένα μαγαζί για να τραγουδήσω; Ας μην με πάρουν. Ας πάρουν έναν άλλον! Για όλες τις δουλειές μπορεί να ισχύει αυτό, και για τα πάντα. Απλώς, δεν υπάρχει ενότητα, δεν υπάρχει τίποτα!

Κρ.Π.: Αυτό που είχε πει ο Μίσσιος, ότι «Η κοινωνία δείχνει να έχει πάθει εγκεφαλικό! Δεν αντιδρά με τίποτα»

Όντως. Κι αυτό είναι το θλιβερό. Και κανείς δεν μπορεί να βγάλει την ουρά του απ’ έξω. Όλοι φταίμε που δεν αντιδράμε.

Η δική μου σκέψη, είναι, απλώς, να συνειδητοποιήσουμε πολύ καλά τι συμβαίνει, και να αποφασίσουμε όλοι μαζί να κάνουμε κάτι, ή να αναγκάσουμε τουλάχιστον να ληφθούν πρωτοβουλίες να γίνει κάτι. Τι άλλο να κάνουμε; Να βγούμε στους δρόμους. Να βρούμε έναν τρόπο να αντισταθούμε αλλά κάπως μαζικά και ομαδικά. Οι άνθρωποι της βάσης να μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο, για να καταλάβουν ότι πρέπει να σταματήσει αυτή η κοροϊδία και κάτι πρέπει να γίνει.

Δεν θα ‘θελα να μπω στη λογική, ότι κάτι τέτοιο θα έρθει με βία, γιατί νομίζω ότι θα οδηγηθούμε σε άλλες καταστάσεις.

Αλλά νομίζω ότι είναι θέμα συνείδησης. Μας έχουν βάλει, βέβαια σε μια τέτοια περιπέτεια…

Nα πούμε και την απόλυτη αλήθεια… Εγώ για παράδειγμα, δουλεύω κοντά 30 χρόνια. Όταν, λοιπόν, μετά από τόσα χρόνια, φτάνεις στο σημείο να μη μπορείς να πληρώσεις βασικές σου ανάγκες και κάνοντας μια δουλειά που σαφώς -σε σχέση με άλλους παλιούς συμμαθητές μου που δουλεύουν σε μια δημόσια υπηρεσία, ή σε μια οικοδομή- έχει πολύ καλύτερες αποδοχές…

Δεν γίνεται, λοιπόν να φτάνουμε στο σημείο να μην μπορούμε να καλύψουμε βασικές ανάγκες.

Μας αναγκάζουν να σκεφτόμαστε μόνο τον ευατούλη μας, να λέμε, τι θα κάνω, πώς θα πληρώσω το ΦΠΑ, πώς θα πληρώσω το ΤΕΒΕ; Δεν βγαίνω. Κι αν έρθουν να με πιάσουνε; Και έχω να πληρώσω και το ένα, και έχω να πληρώσω και το άλλο. Και το ρεύμα θα μου το κόψουνε… Οπότε μπαίνουμε στη διαδικασία, να ψαχνόμαστε να δούμε τι θα κάνουμε, κι αφήνουμε το ότι αυτό το ίδιο το περνάνε κι όλοι οι υπόλοιποι!

Πρέπει, λοιπόν, να βγούμε απ’ το ότι ο καθένας -σαφώς- έχει το πρόβλημά του, και να δούμε ότι αυτό το πρόβλημα το έχουν όλοι! Και πως όλοι μαζί θα προσπαθήσουμε να το λύσουμε.

Διότι είναι πολύ άσχημο και πολύ ανησυχητικό όλο αυτό πάντως. Το ότι δεν αντιδράμε.

Κρ.Π.: «Ποιός τη ζωή μου, ποιός την κυνηγά;»: Τι έχεις να πεις για την παράσταση που ετοιμάζετε;

Σ’ αυτήν την παράσταση γίνεται μία αναδρομή σε όλη την ιστορία της Ελλάδας, μέσα από τα μάτια βέβαια, του Μίκη Θεοδωράκη και μέσα από τα τραγούδια του, που τα γέννησαν όλες αυτές οι καταστάσεις…

Κρ.Π.: Ποιό θα διάλεγες τώρα, σε σχέση με όσα είπες;

Επειδή, ένα απ’ τα πρώτα τραγούδια από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, ήταν το «Βρέχει στη φτωχογειτονιά», το αγαπάω ιδιαίτερα.

Κρ.Π.: Που λέει: «… είσαι μικρός και δεν χωράς τον αναστεναγμό μου»;

Το τραγούδι λέει, για τον ψεύτη κι άδικο ντουνιά. Πρέπει να κοιτάξουμε, ίσως, και τον αναστεναγμό του διπλανού μας, εκτός απ’ τον δικό μας. Ο καθένας καταλαβαίνει τον δικό του αναστεναγμό, αυτή τη στιγμή, αλλά πρέπει να κοιτάξουμε και του διπλανού μας.

Κρ.Π.: Καταλαβαίνει, πράγματι, το δικό του αναστεναγμό ο καθένας, για να κοιτάξει και του διπλανού του;

Είναι αυτό που λέγαμε… Ότι πρέπει να συνειδητοποιήσει την κατάσταση ο καθένας 100%.-

Info
ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ
«ΠΟΙΟΣ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ…»
Μια μουσική παράσταση…

Περισσότερα από 50 τραγούδια – σταθμοί του Μίκη Θεοδωράκη, συνδέονται με την ιστορία της νεότερης Ελλάδας, σε μια παράσταση όπου συνυπάρχουν το θέατρο, ο χορός, η μουσική, ο κινηματογράφος…

Από του ΛΙΠΟΤΑΚΤΕΣ στον ΕΠΙΤΑΦΙΟ, από το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ μέχρι τη ΡΩΜΙΟΣΥΝΗ και το CANTO GENERAL, o Θεοδωράκης δημιουργεί και καθορίζει την ανανέωση του ελληνικού τραγουδιού… Τα τραγούδια του γίνονται επιθυμία, κτήμα και ανάγκη ενός ολόκληρου λαού.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ, ΦΙΛΑΡΕΤΗ ΚΟΜΝΗΝΟΥ, ΑΡΗΣ ΛΕΜΠΕΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΜΟΥΤΑΦΗ, ΚΩΣΤΑΣ  ΜΑΚΕΔΟΝΑΣ, ΓΙΩΤΑ ΝΕΓΚΑ, ΚΩΣΤΑΣ ΘΩΜΑΙΔΗΣ  κ.ά.

Το σενάριο της παράστασης και τη σκηνοθεσία υπογράφει ο ΘΕΜΗΣ ΜΟΥΜΟΥΛΙΔΗΣ.

Θέατρο BADMINTON
Από 10 Μαΐου

Σχετικά Άρθρα

(25/04/2013)
(24/04/2013)
(17/03/2011)
(12/04/2013)

Στ. Τομπάζος: Να εφαρμοστούν εναλλακτικές πολιτικές απεμπλοκής από το μνημόνιο

07:06, 25 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/126719

[…] η οικονομία του τόπου εξαρτάται από τα περιοριστικά μέτρα στη διακίνηση κεφαλαίων […] να δημιουργηθεί ένα είδος μεγάλης bad bank στην οποία να μεταφερθούν όλα τα επισφαλή δάνεια: ένα μέρος των τραπεζικών καταθέσεων να μετατραπεί σε μετοχές αυτού του νέου οργανισμού […] Εάν κάποιος εξοικονομίσει 10 με 12 δις, μπορεί να δώσει λύση στο πρόβλημα της Κύπρου, χωρίς μνημόνιο! […] Ο Σταύρος Τομπάζος, καθηγητής στο τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών  Επιστημών του Παν/μίου Κύπρου, απαντά στην Κρυσταλία Πατούλη για το tvxs.gr, με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;».

Είναι αλήθεια ότι στην Κύπρο είχαμε ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα υπερτροφικό και υδροκέφαλο. Υπολογίζεται ότι μαζί και με τα παραρτήματα, το ενεργητικό των τραπεζών ήταν πάνω από 800% του ΑΕΠ της χώρας, κάτι που τις καθιστά ακόμα μεγαλύτερες και από αυτές τις Ιρλανδίας, οι οποίες είχαν αντιμετωπίσει επίσης ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα πριν μερικά χρόνια που κατέληξε στο μνημόνιο.

Όμως, αυτό που είναι πρωτότυπο, είναι ο τρόπος με τον οποίο το eurogroup χειρίστηκε αυτή την κρίση στην Κύπρο.

Δηλαδή, αντί να δώσει κάποιο δάνειο προκειμένου να ανακεφαλαιοποιηθούν οι τράπεζες, για να μπουν σε μια σχετικά μακροπρόθεσμη διαδικασία εξυγίανσης, με την απόφαση για κούρεμα των καταθέσεωn οδήγησε, ουσιαστικά, σε καταστροφή του τραπεζικού συστήματός από τη μια μέρα στην άλλη.

Τι εννοώ όταν λέω «καταστροφή»; Εννοώ, ότι πέραν του γεγονότος ότι βέβαια κουρεύονται στην Τράπεζα Κύπρου οι καταθέσεις πέραν των 100 χιλιάδων ευρώ, 50 ή 60% -κανείς δεν ξέρει μέχρι στιγμής- δημιουργείται μία γενική τάση φυγής των καταθετών, πράγμα που οδήγησε βέβαια και στην επιβολή περιορισμών στη διεθνή διακίνηση των κεφαλαίων.

Το ζήτημα είναι, πόσο θα κρατήσουν αυτοί οι περιορισμοί. Εάν κρατήσουν κάποια χρόνια, τότε θα μπορούσε να πει κανείς ότι θα είμαστε σε μία κατάσταση ελεγχόμενη, όσον αφορά στο τραπεζικό σύστημα, τουλάχιστον.

Αν όχι, δηλαδή αν υπάρξουν πιέσεις από την Ευρώπη για να ανοίξουν τα σύνορα για τα κεφάλαια, και να αναιρεθούν οι περιορισμοί σε σχέση με την διεθνή διακίνηση των κεφαλαίων, τότε το πρόβλημα στην Κύπρο θα είναι τεράστιο, διότι δεν θα μείνουν χρήματα εδώ, θα υπάρξει μία μαζική φυγή κεφαλαίων, η οποία πολύ δύσκολα μπορεί να εκτιμηθεί αυτή τη στιγμή.

Θα είναι 20 δισεκατομμύρια; Θα είναι 25; Κανείς δεν ξέρει. Και αυτό θα οδηγήσει σε ένα τεράστιο πρόβλημα ρευστότητας και υποχρεωτικά σε μια καταστροφική και άτακτη έξοδο από το ευρώ και πτώχευση της χώρας. Δηλαδή, ουσιαστικά αυτή τη στιγμή, η οικονομία του τόπου εξαρτάται από τα περιοριστικά μέτρα στη διακίνηση κεφαλαίων.

Εάν αυτά παραμείνουν η τραπεζική κρίση δεν θα πάρει τεράστιες διαστάσεις. Όμως, αν υπάρξουν πιέσεις να αρθούν πριν την ώρα τους, πριν δηλαδή να ομαλοποιηθεί η όλη κατάσταση, τότε θα έχουμε ένα σενάριο καταστροφής. 

Αυτή η απότομη συρρίκνωση του τραπεζικού τομέα θα οδηγήσει βεβαίως σε μια τρομακτική ύφεση, που είναι πολύ δύσκολο να υπολογίσει κανείς αν θα είναι της τάξεως του 10%, του 15% ή ακόμα και του 20%, ή ακόμα και μεγαλύτερη.

Γιατί; Διότι στην Κύπρο έχουμε πάρα πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες είναι πολύ βασικές για την οικονομία του τόπου, και βέβαια όσον αφορά στην απασχόληση, και στο ΑΕΠ, και οι οποίες εξαρτώνται από τις τράπεζες, και βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο όριο που μπορούν ν’ αντέξουν.

Εάν, δεν υπάρξει μία νέα πολιτική επιτοκίων, χαμηλά δηλαδή επιτόκια, και δανεισμός, ούτως ώστε να μπορούν να ανταπεξέλθουν στα προβλήματα, τότε θα έχουμε μία ραγδαία αύξηση της ανεργίας και μία εξαιρετικά μεγάλη μείωση του ΑΕΠ.

Εδώ που έχουν φτάσει τα πράγματα, δεδομένου ότι το κούρεμα πραγματοποιήθηκε ήδη, και υπάρχει όλη αυτή η περιρρέουσα ατμόσφαιρα  σχετικά με την κυπριακή οικονομία και το τραπεζικό σύστημα το οποίο συρρικνώθηκε απότομα, είναι δυνατόν να εφαρμόσει κανείς εναλλακτικές πολιτικές απεμπλοκής από το μνημόνιο:

Θα μπορούσε δηλαδή κανείς να εκμεταλλευτεί αφενός την ιδέα της απαξίωσης του κεφαλαίου που είναι κατατεθειμένο στις τράπεζες, την οποία επέβαλε η ΕΕ,  και να αξιοποιήσει την ιδέα ότι είναι δυνατόν να περιορίσουμε για ένα χρονικό διάστημα –μικρό ή μεγάλο, ανάλογα με τις συνθήκες- τη διακίνηση των κεφαλαίων σε διεθνή κλίμα.

Με αυτά τα δύο θεσμικά όπλα, είναι δυνατόν κάποιος να αντιμετωπίσει την κρίση με τρόπο που να μην χρειαστεί το μνημόνιο. Διότι, εάν κάποιος εξοικονομίσει 10 με 12 δις, μπορεί να δώσει λύση στο πρόβλημα της Κύπρου, χωρίς μνημόνιο!

Και εξηγούμαι: Στην Κύπρο υπάρχουν 67 δισεκατομμύρια καταθέσεις, εκ των οποίων περίπου τα 37, είναι καταθέσεις πέραν των 100.000 ευρώ. Τι θα μπορούσε να κάνει κανείς; Θα μπορούσε να εξασφαλίσει από αυτά τα 37 δισεκατομμύρια, 10 με 12 δισεκατομμύρια με τον εξής τρόπο:

Καταρχήν, να μειώσει τις απαιτήσεις που έχουν οι καταθέσεις, πάνω στην κοινωνική εργασία, για ένα ποσό της τάξεως των 30 με 35% αυτών των καταθέσεων στο σύνολο του τραπεζικού συστήματος, και όχι μόνο σε δύο τράπεζες.

Με αυτή τη απομείωση των καταθέσεων, θα μπορούσε να κάνει κανείς το εξής:

Να δημιουργήσει μια τράπεζα, ή έναν οργανισμό, στον οποίο να μεταφερθούν από όλο το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου, όλα τα επισφαλή δάνεια και οι διασφαλίσεις τους. Για ένα μέρος αυτής της απομείωσης, να αντιστοιχηθούν οι καταθέσεις υπό μορφή μετοχών, να δοθούν δηλαδή μετοχές σ’ αυτούς που απομειώνονται οι καταθέσεις, οι οποίες να αντιστοιχούν στην ιδιοκτησία αυτού του νέου οργανισμού που θα δημιουργηθεί.

Δηλαδή να δημιουργηθεί ένα είδος μεγάλης bad bank στην οποία να μεταφερθούν όλα τα επισφαλή δάνεια: ένα μέρος των τραπεζικών καταθέσεων να μετατραπεί σε μετοχές αυτού του νέου οργανισμού.

Για παράδειγμα, αυτή τη στιγμή στην Κύπρο, έχουμε μια σειρά από κατοικίες, κυρίως στα παράλια, τα οποία έχουν οικοδομηθεί από τους εργολάβους με τραπεζικά δάνεια. Αυτές οι οικοδομές, είναι άδειες αυτή τη στιγμή. Και είναι άδειες κυρίως γιατί δεν υπάρχει εξωτερική ζήτηση. Δεν μπορούν να πουληθούν. Και συνεπώς οι εργολάβοι δεν εξυπηρετούν τα χρέη τους.

Συνεπώς, εάν αυτές οι περιουσίες περάσουν σε αυτόν τον οργανισμό, σε αυτή την bad bank, θα μπορούν να τα διαχειριστούν οι μέτοχοι αυτού του οργανισμού, δηλαδή οι καταθέτες των οποίων η κατάθεση μετατράπηκε σε μετοχικό κεφάλαιο.

Οι μέτοχοι θα μπορούν να αποφασίσουν οι ίδιοι βάση του αν θα εκποιήσουν αυτές τις περιουσίες, με απώλειες βέβαια σε σχέση με την μετατροπή σε μετοχές μέρους των καταθέσεών τους, ή αν θα περιμένουν να ανακάμψει η αγορά, οπότε σε αυτή την περίπτωση μπορεί να μην χάσουν χρήματα, ή μπορεί ακόμη και να βγάλουν κέρδος.

Αυτό θα επαφίεται, λοιπόν, στη δική τους απόφαση, διότι θα είναι μέτοχοι αυτού του οικονομικού οργανισμού που θα διαχειριστεί όλες αυτές τις περιουσίες.

Ένα άλλο μέρος, αυτών των χρημάτων που μπορεί να εξασφαλίσει κανείς από τις καταθέσεις, θα μπορούσε να θεωρηθεί υποχρεωτικός δανεισμός στο κράτος.

Εάν, λοιπόν, εφαρμόσει κανείς αυτά τα μέτρα σε συνδυασμό με μία φορολογική μεταρρύθμιση με σκοπό να αυξηθούν τα δημοσία έσοδα, φορολογώντας το μεγάλο κεφάλαιο και την Εκκλησία, η οποία χαίρει ακόμη «οθωμανικών» προνομίων στην Κύπρο, θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν και άλλοι πόροι ούτως ώστε να μην παρουσιάζονται τα δημοσιονομικά ελλείμματα τα οποία βλέπουμε αυτή τη στιγμή.

Κρ.Π.: Δεν λέχθηκε από την Εκκλησία της Κύπρου, ότι η περιουσία της προσφέρεται για αξιοποίηση; 

Κοιτάξτε, η Εκκλησία της Κύπρου, είναι όλο λόγια, αλλά πράξεις δεν κάνει καθόλου. Δηλαδή, φοροδιαφεύγει επί μονίμου βάσεως, αρνείται να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της.

Εδώ, θα μπορούσε κανείς να πάρει και πιο ριζοσπαστικά μέτρα, όπως να δημεύσει ένα μέρος αυτής της περιουσίας, που μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος αναδρομικής φορολογίας της εκκλησιαστικής περιουσίας, για να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες διασφαλίσεις για την χρηματοδότηση ενός ταμείου αλληλεγγύης, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι κοινωνικές συνέπειες της κρίσης.

Κρ.Π.: Αυτή τη στιγμή λέγεται ότι γίνονται πάρα πολλές ομαδικές απολύσεις στην Κύπρο, κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί. 

Η ανεργία στην Κύπρο έχει ξεπεράσει το 15%, και αναμένεται να ξεπεράσει το 20% μέχρι το τέλος του χρόνου. Το σύστημα στήριξης των ανέργων που έχουμε είναι πάρα πολύ ελλειμματικό. Όταν κάποιος είναι άνεργος, έχει δικαίωμα για επίδομα ανεργίας μόνο για 6 μήνες. Συνεπώς, υπάρχει η ανάγκη ενός ταμείου αλληλεγγύης προκειμένου να διαχειριστεί κανείς τις κοινωνικές συνέπειες αυτής της κρίσης.

Η όλη κυβερνητική προσπάθεια αυτή τη στιγμή, είναι προσπάθεια εξοικονόμησης πόρων, μείωσης των κοινωνικών δαπανών, μείωσης των δαπανών γενικά του κράτους, μείωση των μισθών στο δημόσιο αλλά και στον ιδιωτικό τομέα, κλπ. Συνεπώς, δεν αρκεί τα συνδικάτα να προτείνουν την επέκταση του ορίου αποζημίωσης των ανέργων, αλλά πρέπει να έχουν και συγκεκριμένες προτάσεις για το πώς θα εξασφαλιστούν οι πόροι.

Νομίζω, ότι διαμέσου μίας σοβαρής φορολογικής μεταρρύθμισης, η οποία θα έχει σαν στόχο την ανακατανομή των εισοδημάτων και τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων που στην Κύπρο είναι ακραίες, και με την αξιοποίηση της εκκλησιαστικής γης, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ταμείο αλληλεγγύης ώστε να περιοριστούν οι κοινωνικές συνέπειες της οικονομικής κρίσης.

Κρ.Π.: Τι πιθανότητες υπάρχουν να γίνουν όλα αυτά;

Καταρχάς υπάρχει διαφοροποίηση του πολιτικού σκηνικού. Το ΑΚΕΛ, όπως γνωρίζεται, έκανε πρόσφατα μια προσυμφωνία με την τρόικα για μνημόνιο, η οποία προέβλεπε συγκεκριμένα μέτρα λιτότητας και ένα ποσό 17,5 δισεκατομμύρια, το οποίο θα έπαιρνε η κυπριακή δημοκρατία από την Ευρώπη.

Αυτή η συμφωνία δεν υιοθετήθηκε τελικά, διότι την απέρριψε το eurogroup, και εισηγήθηκε κάτι άλλο, το οποίο περιλαμβάνει 10 δισεκατομμύρια δάνειο, και όχι 17,5 δις, σκληρές πολιτικές λιτότητες, και βεβαίως αυτό το μεγάλο σοκ, αυτή τη μεγάλη βόμβα που έπεσε πάνω στο τραπεζικό σύστημα με το κούρεμα των καταθέσεων.

Όμως, αμέσως μετά τις εξελίξεις, η Αριστερά μετακινήθηκε πολιτικά, δηλαδή τώρα ζητά απεμπλοκή από το μνημόνιο. Η κατάσταση είναι τόσο ρευστή, που ακόμη δεν τοποθετήθηκε με ποιόν τρόπο θα απεγκλωβιστεί κανείς από το μνημόνιο. Δηλώνουν ότι ετοιμάζουν πρόταση, και ενδεχομένως αυτή η πρόταση να περιλαμβάνει έξοδο από το ευρώ και υιοθέτηση της κυπριακής λίρας.

Αλλά αυτό που έχει σημασία, είναι ότι έχουμε ένα ρευστό πολιτικό περιβάλλον. Κι αυτή τη στιγμή μετακινούνται τα κόμματα από θέσεις φιλομνημονιακές, σε θέσεις αντιμνημονιακές. Αυτή είναι η πραγματικότητα.

Συνεπώς, το πώς θα διαμορφωθούν τους επόμενους μήνες οι συσχετισμοί δυνάμεων, είναι άγνωστο.

Κρ.Π.: Το «Όχι» που είπε η Κύπρος, αρχικά στο κούρεμα των καταθέσεων, τι αποτέλεσμα είχε;

Το αποτέλεσμα, δεν ήταν και πολύ μεγάλο: Η βουλή είπε όχι στο κούρεμα, μετά όμως πέρασαν κάποια νομοσχέδια τα οποία δίνουν υπερεξουσίες στον υπουργό οικονομικών και στο διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας. Έτσι επανήλθε το κούρεμα, βεβαίως όχι για τις καταθέσεις κάτω των 100 χιλιάδων, αλλά με άλλα σοβαρά προβλήματα.

Για παράδειγμα, ένας καταθέτης στη Λαϊκή Τράπεζα, ο οποίος έχει 150 χιλιάδες, διασφαλίζει τις 100, αλλά χάνει εντελώς τις 50. Πράγμα το οποίο είναι άδικο, διότι ένας άλλος καταθέτης σε κάποια άλλη τράπεζα, ας πούμε στην Ελληνική Τράπεζα, που έχει επίσης 150 χιλιάδες, δεν χάνει τίποτα! Παρά το γεγονός, ότι και τα συνεργατικά ιδρύματα και οι άλλες τράπεζες, πέραν της Τράπεζας Κύπρου και της Λαϊκής, χρειάζονται την συνδρομή του κράτους προκειμένου να επιβιώσουν.

Συνεπώς, το να επικεντρωθεί το περίφημο κούρεμα σε δύο τράπεζες για τα ποσά άνω των 100 χιλιάδων, είναι άδικο.

Στην Κύπρο, ξέρετε, οι καταθέτες επέλεγαν τυχαία την τράπεζα τους. Επέλεγαν την τράπεζα της γειτονιάς τους, ή εκεί που είχαν κάποιον γνωστό ή κάποιον φίλο. Έτσι λειτούργησαν τα πράγματα. Δεν λειτούργησαν με μια οικονομική λογική, ότι η τάδε τράπεζα είναι πιο ασφαλής από την άλλη. Γενικώς ο μέσος Κύπριος, θεωρούσε ότι το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου είναι εξαιρετικά ασφαλές!

Κρ.Π.: Το λάθος, από ότι έχει ειπωθεί, είναι ότι οι τράπεζες, εκμεταλλεύτηκαν τις καταθέσεις, σαν να ανήκαν στις ίδιες;

Εκεί που η Κύπρος έχασε πάρα πολλά χρήματα, είναι με το κούρεμα του ελληνικού δημόσιου χρέους.

Οι κυπριακές τράπεζες είχαν αγοράσει από τις δευτερογενείς αγορές, κυρίως από τους Γερμανούς, ομόλογα ελληνικού δημοσίου, τα οποία μετά κουρεύτηκαν: Η ζημία υπολογίζεται γύρω στα 4,5 δις.

Πρέπει να σας πω ότι το ΑΕΠ της Κύπρου, είναι 7,8 δις. Συνεπώς τα 4,5 δις είναι πολύ μεγάλο ποσόν, είναι το 25% του ΑΕΠ. Όταν, λοιπόν, χάνεις σε μια στιγμή 25% του ΑΕΠ, τα άλλα έπονται…

Βεβαίως αυτό δεν είναι θέμα της Ελλάδας. Δεν φταίει η Ελλάδα γι αυτό. Υπάρχει μια απόφαση Ευρωπαϊκή, η οποία θα έπρεπε να λάβει υπόψιν της αντισταθμιστικά μέτρα για χώρες οι οποίες επηρεάζονται δυσανάλογα. Δηλαδή, δεν μπορεί π.χ.η Γερμανία που ήταν ελάχιστα εκτεθειμένη στα ελληνικά ομόλογα δημοσίου, να χάνει μόνο το ένα χιλιοστό του ΑΕΠ της, ή το ένα εκατομμυριοστό του ΑΕΠ της, και η Κύπρος να χάνει το 25% του ΑΕΠ της!

Από εκεί και πέρα, το ένα φέρνει το άλλο. Για παράδειγμα, ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα επίσης είναι, ότι οι κυπριακές τράπεζες είχαν παραρτήματα στην Ελλάδα. Αυτά τα παραρτήματα, έκαναν ζημίες, λόγω του πολλαπλασιασμού των επισφαλών δανείων. Ένας πολλαπλασιασμός που ο οφείλεται στις πολιτικές λιτότητας που επέβαλε η Ευρώπη με το μνημόνιο  στην Ελλάδα.

Κρ.Π.: Γνωρίζουμε ότι η αξία αλληλοκαθορίζεται από την αμοιβή. Αυτή τη στιγμή η αξία ενός κράτους, ποια είναι; Οι τράπεζές της; Ή ο φυσικός και πολιτισμικός της πλούτος, αλλά και όσα που παράγει σε οποιοδήποτε επίπεδο;

Η αξία δεν έρχεται μόνο από τα υλικά προϊόντα που παράγει μια χώρα. Μια χώρα παράγει και υπηρεσίες.

Μπορούμε να πούμε ότι οι υπηρεσίες που παράγει η Κύπρος, είναι εξαιρετικά ευαίσθητες, ως προς το διεθνές κλίμα. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά, υπάρχουν κι άλλες πολλές χώρες, οι οποίες βασίζουν την ευημερία τους πάνω σε αυτού του τύπου τις υπηρεσίες.

Στην Κύπρο έχουμε λογιστικά γραφεία, δικηγορικά γραφεία, και τράπεζες, οι οποίες προσέφεραν υπηρεσίες σε ξένες εταιρείες.  Και η ευημερία στην Κύπρο, βασιζόταν σε αυτού του τύπου της εξαγωγές.

Κρ.Π.: Αυτές οι υπηρεσίες όμως, έχουν πληγεί σε μεγάλο βαθμό…

Ναι και χρειαζόμαστε πλέον ένα νέο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης και όχι ένα μνημόνιο που θα μας βυθίσει στην ύφεση.

Κρ.Π.: Με τη δημιουργία ενός οργανισμού, μιας bad bank, όπως αναφέρατε;

Με την bad bank, και με την εθνικοποίηση των δύο μεγάλων τραπεζών της Κύπρου, που πρέπει να εφαρμόσουν διαφορετικές πολιτικές επιτοκίων από αυτές που εφαρμόζει η ελεύθερη αγορά.

Κρ.Π.: Αυτή είναι η δική σας πρόταση, για το τι θα μπορούσε να γίνει;

Ναι, όσον αφορά την αντιμετώπιση της κρίσης, άμεσα. Με εθνικοποιημένο το τραπεζικό σύστημα μπορεί κανείς να εφαρμόσει πολιτικές επιτοκίων οι οποίες να είναι βοηθητικές μέσα την σημερινή κατάσταση.

Δηλαδή, να χαμηλώσει τα επιτόκια, ούτως ώστε να μπορέσει η οικονομία να κινηθεί. Ακόμη, να χαμηλώσει δραστικά και τα επιτόκια, αυτών όλων που έχουν χρέη στην τράπεζα, και τώρα βλέπουν τα εισοδήματά τους να μειώνονται. Προκειμένου να μην προκύψουν επιπλέον επισφαλή δάνεια θα πρέπει να μειωθεί η εξυπηρέτηση του χρέους τους.

Επίσης, θα πρέπει να πούμε ότι μία μεγάλη αναδιαρθρωμένη κρατική τράπεζα που μπορεί να προκύψει από την ένωση της Λαϊκής και της Τράπεζας Κύπρου, είναι πολύ πιο αξιόπιστη, παρά όταν ανήκει σε ιδιώτες. Οι πλάτες του κράτους είναι πολύ πιο δυνατές και μπορούν να αντέξουν τους κραδασμούς της αγοράς, οι οποίοι αναμένονται τους επόμενους μήνες…

Κρ.Π.: Η άποψή σας για το ευρώ και την παραμονή στην Ευρωζώνη;

Πιστεύω ότι δεν εξυπηρετεί σε τίποτε μια έξοδος από το ευρώ. Για τον απλούστατο λόγο, ότι μια έξοδος από το ευρώ θα προκαλούσε τεράστια προβλήματα όσον αφορά στην ισοτιμία του νέου νομίσματος, της κυπριακής λίρας δηλαδή, με το ευρώ. Στους πρώτους τουλάχιστον μήνες, δεν θα υπήρχε ισοτιμία, και θα μπορούσε να καταρρεύσει το εθνικό νόμισμα της Κύπρου.

Κρ.Π.: Όμως, μέσα σε 6 χρόνια, από τότε που μπήκαν στο ευρώ και η Ελλάδα(το 2002) και η Κύπρος(το 2007), είδαμε ότι κατέρρευσαν οι οικονομίες τους…

Η Λετονία δεν μπήκε καθόλου στην ευρωζώνη και καταστράφηκε εντελώς, πολύ χειρότερα από ότι εμείς. Το 2009 είχε σχεδόν 20% αρνητική ανάπτυξη του ΑΕΠ.

Η Λετονία έχει μνημόνιο χειρότερο από το δικό μας: Η Ευρώπη στηρίζει το εθνικό της νόμισμα, και έναντι αυτής της στήριξης, της επιβάλει μνημόνιο. Συνεπώς, αυτά τα πράγματα, δεν σχετίζονται άμεσα με το ευρώ. Έχουν σχέση, αλλά δεν είναι άμεση απόρροια αυτού του γεγονότος.

Κρ.Π.: Και για την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης γενικά;

Νομίζω, ότι οι πολιτικές που εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια στη Νότια Ευρώπη, αποδείχτηκαν εκ των πραγμάτων καταστροφικές. Είναι εξαιρετικά υφεσιακές, δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο ύφεσης, και δεν υπάρχει διέξοδος.

Συνεπώς, αυτό που χρειάζεται, είναι ν’ αλλάξουν αυτές οι πολιτικές. Και για να αλλάξουν αυτές οι πολιτικές, πέρα από τα μέτρα που μπορεί να πάρει κανείς σε εθνικό επίπεδο, χρειάζεται ένας άλλος σχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής στην Ευρώπη και των σχέσεων μεταξύ των χωρών του Βορά και του Νότου.

Το Γερμανικό κράτος δανείζεται με σχεδόν μηδενικό επιτόκιο, επειδή ακριβώς υπάρχει η κρίση στη νότια Ευρώπη.

Υπάρχουν Γερμανοί οικονομολόγοι, που υπολογίζουν τα κέρδη της Γερμανίας σε πολλές δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, λόγω της μείωσης των επιτοκίων του δημόσιου χρέους της.

Συνεπώς υπάρχουν τα χρήματα για να χαραχτούν και οι ανάλογες πολιτικές, και με τις σωστές φορολογικές μεταρρυθμίσεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, μπορούν να εξασφαλιστούν οι πόροι και να αλλάξουμε ρότα.

Ένα από τα προβλήματα της Ευρωζώνης, οφείλεται στο γεγονός ότι η γερμανική κυβέρνηση, εφάρμοσε μία εξαιρετικά παράδοξη οικονομική πολιτική μέσα στην δεκαετία του 2000, καθηλώνοντας τον πραγματικό μισθό.

Και αν κοιτάξετε τις στατιστικές, θα δείτε ότι από τότε, και πριν την κρίση, σε όλη την Ευρώπη οι μισθοί ανεβαίνουν παντού εκτός από τη Γερμανία.

Κάτι, που αυξάνει ακόμη περισσότερα τα εξαγωγικά πλεονάσματα των Γερμανών εις βάρος όλων των άλλων, κυρίως των χωρών του Νότου, περιλαμβανομένης όμως και της Γαλλίας, και οι οποίες παρουσιάζουν αυξημένα ελλείμματα στο εξωτερικό τους εμπόριο.

Κρ.Π.: Είπατε την πρότασή σας για άμεση αντιμετώπιση της κρίσης. Μακροπρόθεσμα τι θα μπορούσε να γίνει;

Στην Κύπρο, χρειάζεται μία γενικότερη αναρδιάρθωση του μοντέλου ανάπτυξης. Αλλά αυτό θα πάρει χρόνια. Γι αυτό δεν έδωσα έμφαση σ’ αυτό.

Υποχρεωτικά, αφού δεν έχεις ένα τόσο μεγάλο τραπεζικό σύστημα, θα πρέπει να αναπτύξεις και άλλους τομείς, που είναι πιο κλασσικοί, όπως κάποιες βιομηχανίες, ή κάποια αγροτική παραγωγή, που δεν σημαίνει υπανάπτυξη. Η Γαλλία είναι μια χώρα πάρα πολύ ανεπτυγμένη, που όμως έχει κάποιες εξειδικευμένες αγροτικές παραγωγές από τις οποίες κερδίζει πολλά χρήματα, εξάγοντας τα προϊόντα τους.-

Σχετικά Άρθρα

(24/04/2013)
(17/03/2011)
(12/04/2013)
(09/04/2013)

Λάκης Παπαδόπουλος: Έχω την εντύπωση ότι η Ευρώπη θα διαλυθεί

07:28, 24 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/126641

[…] έχω την εντύπωση ότι η Ευρώπη θα διαλυθεί και μάλλον θα βρεθούμε και τυχεροί γιατί δεν θα υπάρχει κανείς να μας ζητήσει τα δανεικά πίσω. Κι αν κάποιος το ζητήσει θα το πατσίσουμε με το κατοχικό δάνειο της Γερμανίας. Μόνο να βρεθεί ένας Κολοκοτρώνης […] ο συνθέτης και ερμηνευτής Λάκης Παπαδόπουλος, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;» της έρευνας που δημοσιεύεται στο tvxs.gr από το 2010.

Απ’ τη στιγμή που γεννιέται ο νεοέλληνας αρχίζει να διαμορφώνει έναν τρόπο σκέψης. Κι αυτός ο τρόπος σκέψης, είναι πολύ ανθρώπινος, είναι χαλαρός, και ταιριάζει με το dna του.  Όλα είναι υπέροχα στην Ελλάδα. Ότι έχει η γης ολόκληρη μπορείς να το δεις στην Ελλάδα!

Έτσι, λοιπόν, μεγαλώσαμε. Ο πατέρας να κάνει κουμπαριές με το βουλευτή για να βάλει το παιδί του στην τράπεζα, να πάρει ένα σπιτάκι, να το δώσει στην κορούλα του για να παντρευτεί, να κάνει τα παιδάκια της. Εκεί γύρω είμαστε. Και δεν τα φάγαμε με τα μεγάλα ψάρια.

Βέβαια υπήρχαν και προνομιούχοι κληρονομικώ δικαίω, ή λόγο θέσης των δικών τους γονιών, βλέπε για παράδειγμα τα γενεαλογικά δένδρα Παπανδρέου – Καραμανλή, που προόριζαν τα παιδιά τους για πολύ ψηλά, για να διοικήσουν αυτό το χαλαρό τόπο.

Αυτοί οι άνετοι ήρθαν στα κεφάλια μας, αδούλευτοι, καλομεγαλωμένοι, εκτός πραγματικότητας και με άνωθεν εντολές να οδηγήσουν την… αποικία!

Στεναχωρήθηκα πάρα πολύ όταν μπήκαμε στην ΕΟΚ, και όταν μπήκε και η Κύπρος πριν από κάποια χρόνια, γιατί έτυχε να βρίσκομαι εκεί την ίδια περίοδο, και ήμουν σίγουρος για το τι θα επακολουθήσει.

Γιατί ρε παιδιά; Αν δεν ήταν ο κίνδυνος της Τουρκίας για την ανυπεράσπιστη Κύπρο, δεν χρειαζόταν να μπει ούτε η Ελλάδα στην ΕΟΚ. Αλλά ούτως ή άλλως, απροστάτευτοι ήμασταν και θα είμαστε αν γίνει κανένας πόλεμος…

Αν δεν είχαμε μπει στην ΕΟΚ, θα μπορούσαν οι τιμές μας να είναι χαμηλές, να υπάρχει η κυπριακή λίρα και η δραχμή και να είναι πολύ συναγωνιστικά νομίσματα για τον τουρίστα που θα ερχόταν με τα ευρώ.

Αν θυμάστε, κάποτε βούλιαζε όλη η Ελλάδα απ’ τους τουρίστες, γιατί είχαμε τιμές που έχουν τώρα οι Τούρκοι. Κι απορώ γιατί κι αυτοί τώρα, θέλουν μετά μανίας να μπουν σ’ αυτό το αποτυχημένο μοντέλο της Ευρώπης.

Έχω την εντύπωση, ότι υπάρχει κάτι σαν Λέσχη πλουσίων, που μπορεί να μην γνωρίζει ο ένας τον άλλον, αλλά κανονίζουν και βάζουν πιόνια να κυβερνούν για να τα ελέγχουν όλα και να φέρνουν τα πράγματα στα μέτρα τους.

Εν τω μεταξύ το ίντερνετ και η τηλεόραση, έφερε τη γνώση και τη χλιδή της Δύσης στα μάτια των πεινασμένων ορδών της παγκόσμιας υποσιτισμένης κοινότητας που απαριθμεί εκατομμύρια εκατομμυρίων.

Οι κρατούντες στην απελπισμένη τους προσπάθεια να διατηρήσουν τα κεκτημένα τους, πιέζουν προς τα κάτω τους ίδιους τους λαούς, εξομοιώνοντάς τους με τους γείτονές τους, του πρώην Ανατολικού μπλοκ.

Δεν θα τους πείραζε καθόλου αν έβλεπαν το μεροκάματο του Έλληνα να είναι 5 ευρώ, τη στιγμή που του γείτονά τους Βούλγαρου, είναι 2! Η λογική των Γερμανών και βόρειων Ευρωπαίων, άλλωστε, εξομοιώνει προς τα κάτω τους Βαλκάνιους και θα το θεωρούσε πολύ λογικό και δίκαιο.

Εάν ο κάθε Έλληνας, είχε ταξιδέψει σε όλη τη γη όπως έχω ταξιδέψει και εγώ(τις περισσότερες φορές με πλοίο), τότε θα ήταν ευτυχισμένος και υπερήφανος για το τόπο του. Λυπάμαι που δεν μπορώ να σας το περάσω…

Είναι σίγουρο, λοιπόν, ότι εκτός των άλλων μας ζηλεύουν που ζούμε εδώ και μας υποτιμούν παντοίω τρόπω. Και η ουσία είναι, ότι αποζητούν με άκομψους τρόπους να μας υποδουλώσουν με οικονομικό πόλεμο, ούτως ώστε να γίνουμε ιθαγενείς, και να έρθουν να πάρουν τα σπίτια μας μέσω κάποιων πολυεθνικών μεσιτικών γραφείων, σε στυλ: «Ελάτε να αγοράσετε σχεδόν τζάμπα το σπίτι των ονείρων σας στην παραδεισένια Ελλάδα! Υγ.: Τεράστιο υπηρετικό προσωπικό στη διάθεσή σας από γελαστούς υποτακτικούς ιθαγενείς Έλληνες(πρώην ιδιοκτήτες)»

Πάντως έχω την εντύπωση ότι η Ευρώπη θα διαλυθεί και μάλλον θα βρεθούμε και τυχεροί γιατί δεν θα υπάρχει κανείς να μας ζητήσει τα δανεικά πίσω. Κι αν κάποιος το ζητήσει θα το πατσίσουμε με το κατοχικό δάνειο της Γερμανίας. Μόνο να βρεθεί ένας Κολοκοτρώνης…

Τώρα, τι να κάνουμε; Δεν γνωρίζω. Είμαι φιλειρηνιστής. Υπέρ της ειρήνης είμαι. Αλλά όταν ο άλλος δεν έχει να φάει, τι να κάνει; Όταν δεν έχει να ζήσει τα παιδιά του, τι να κάνει;
Κατεβάζουν τους μισθούς και οι τιμές στα σούπερ μάρκετ είναι ίδιες.

Δεν είμαι μάγος, ούτε θέλω να κάνω τον μάντη. Αλλά από τα παραδείγματα που βλέπω, εάν βγει ένα μεγάλο Ευρωπαϊκό κράτος στη ζητιανιά(πχ. η Ιταλία) όπως εμείς; Τελείωσε. Θα χωριστεί ο χάρτης: Από δω οι φτωχοί, και από εδώ οι πλούσιοι Ευρωπαίοι.-

Σχετικά Άρθρα

(17/03/2011)
(12/04/2013)
(09/04/2013)
(21/04/2013)

Απομαγεύοντας τον έρωτα. Της Εva Illouz

08:41, 23 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/126520

«…σύμφωνα με την εμπειρία μου, η ποίηση ή σου μιλάει με την πρώτη ματιά ή καθόλου. Μια έκλαμψη αποκάλυψης και μια έκλαμψη απόκρισης. Όπως η αστραπή. Όπως το να ερωτεύεται κανείς. Ερωτεύονται άραγε ακόμη οι νέοι, ή αυτός ο μηχανισμός είναι ήδη ξεπερασμένος, άχρηστος, γραφικός, όπως η ατμομηχανή; Το να ερωτεύεται κανείς θα μπορούσε συνέχεια να φεύγει από τη μόδα και να επιστρέφει και πάλι.» J.M. Coetzee

«… επειδή είναι αδυναμία το να μην είναι κανείς σε θέση να ανεχτεί την αμείλικτη σοβαρότητα της μοιραίας εποχής μας.» Max Weber

Προβληματιζόμενος σχετικά με την επίδραση της Γαλλικής Επανάστασης στα κοινωνικά ήθη, ο Edmund Burke συλλογίστηκε πάνω στο τι επιφύλασσε το μέλλον για την ανθρωπότητα:

«Όλες οι ευχάριστες αυταπάτες που καθιστούσαν την εξουσία ευγενή, και την υπακοή φιλελεύθερη, που εναρμόνιζαν τις διαφορετικές αποχρώσεις της ζωής… πρόκειται να διαλυθούν από αυτή την καινούρια θριαμβευτική αυτοκρατορία φωτός και λογικής. Όλο το καθωσπρέπει πέπλο της ζωής πρόκειται να σκιστεί απότομα. Όλες οι υπερσύνθετες ιδέες, που κατέχει η καρδιά και η κατανόηση επικυρώνει, καθώς είναι απαραίτητο για να καλύψει τις ατέλειες της αδύναμης και γεμάτης ρίγος φύσης μας, και για να την ανυψώσουν σε μια αξιοπρέπεια στην εκτίμησή μας, πρόκειται να ανατιναχτούν ως μια γελοία, παράλογη και απαρχαιωμένη μόδα

Ο Burke προβλέπει εκείνο που θα γινόταν μια από τις βασικές πηγές δυναμισμού και δυσαρέσκειας της νεωτερικότητας, και συγκεκριμένα το γεγονός ότι η πίστη –στην υπερβατικότητα και στην εξουσία- έγιναν υπόλογες στον Λόγο.

[…] η «αυτοκρατορία φωτός και λογικής» απέχοντας πολύ από το να προμηνύει μια πρόοδο σε σχέση με την κατάστασή μας, μας αφήνει εκτεθειμένους απέναντι σε αλήθειες που δεν μπορούμε να αντέξουμε.

Καθώς η εξουσία εξασθενεί, θα ξεθωριάσουν και οι αυταπάτες μας, και αυτή η νέα γύμνια θα μας αφήσει εξαιρετικά ευάλωτους, εκθέτοντας και αποκαλύπτοντας τόσο σε εμάς καθώς και στους άλλους την πραγματική ασχήμια της κατάστασής μας.

Η εξονυχιστική εξέταση των κοινωνικών σχέσεων υπό το αδιάλλακτο βλέμμα του Λόγου μπορεί μόνο να καταστρέψει το αρμονικό υφαντό σημασιών και σχέσεων πάνω στις οποίες βασίζονταν η παραδοσιακή εξουσία, η υπακοή και η τυφλή αφοσίωση στον ηγεμόνα.

Επειδή μόνο τα ψέματα και οι αυταπάτες μπορούν να κάνουν ανεκτή τη βία των κοινωνικών σχέσεων. Προκειμένου να είναι υποφερτή, η ανθρώπινη ύπαρξη έχει ανάγκη από μια μικρή δόση μύθων, ψευδαισθήσεων και ψεμάτων.

Για να το θέσουμε διαφορετικά, οι ακούραστες προσπάθειες του Λόγου να ξεσκεπάσει και να ανακαλύψει τις πλάνες των πεποιθήσεών μας, θα μας αφήσουν να τουρτουρίζουμε στο κρύο, γιατί μονάχα οι όμορφες ιστορίες –και όχι η αλήθεια- μπορούν να μας παρηγορήσουν.

Ο Marx, ο πιο ισχυρός κληρονόμος και υπερασπιστής του Διαφωτισμού, κατά περίεργο τρόπο συμφώνησε με τις υπερ-συντηρητικές απόψεις του Burke στο διάσημο ρητό του:
Κάθετί το στέρεο εξατμίζεται, κάθετι το ιερό βεβηλώνεται και στο τέλος οι άνθρωποι αναγκάζονται να αντικρίσουν με νηφάλιο μάτι τη θέση τους στη ζωή και τις αμοιβαίες σχέσεις τους (Berman, 1988: 95). […]

Εκείνο που κάνει τη διάγνωση του Weber για τη νεωτερικότητα να διακατέχεται από τόσο πάθος, είναι το γεγονός ότι δεν πιστεύει πως οι σύγχρονοι άνθρωποι θα μπορέσουν ποτέ να ξεπεράσουν τη λαχτάρα τους για νόημα και θέρμη.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η νετερικότητα θα προσέφερε περιστασιακή διαφυγή από τη σφαίρα επιρροής του Λόγου, αλλά οι διαφυγές αυτές θα παρέμεναν μόνο αυτό, προσωρινές, ατελείς, και έτσι δεν θα μπορούσαν να ανοιχτούν στην πληρότητα και την ολότητα της υπερβατικότητας (Scaff, 1989). […]

Αντί να θεωρήσουμε –όπως κάνουν οι ιστορικοί- ότι η νεωτερικότητα απλώς «απελευθέρωσε» το ερωτικό συναίσθημα από την οικονομική αναγκαιότητα της συγχώνευσης και της επέκτασης του κεφαλαίου και της ιδιοκτησίας, πρέπει να δούμε ότι ο έρωτας –τόσο ως πολιτισμικό ιδεώδες καθώς και ως πολιτισμική πρακτική- έχει ενσωματώσει τις ίδιες τις αντιφάσεις της νεωτερικότητας και τις αντινομίες, οι οποίες δεν μας επιτρέπουν να διακηρύξουμε νίκες ή να θρηνήσουμε το παρελθόν.

Απομαγεύοντας τον έρωτα

Μια ευρέως αποδεκτή αντίληψη αντιπαραβάλλει τον προ-νεωτερικό γάμο –οποίος καθορίζεται σύμφωνα με κριτήρια κοινωνικής τάξης, κύρους, και πλούτου- με τον σύγχρονο τρόπο επιλογής συντρόφου, στον οποίο ο έρωτας ως αυθόρμητο συναίσθημα παίζει στις μέρες μας εμφανώς πρωταρχικό ρόλο όσον αφορά τηςν επιλογή συντρόφου.

Ωστόσο, ενώ είναι περισσότερο χειραφετημένος και εξισωτικός, και έτσι, περισσότερο ελεύθερος και αβίαστος, ο σύγχρονος έρωτας είναι επίσης, ενάντια στην κοινή λογική, περισσότερο εξορθολογισμένος σε σχέση με το προ-νεωτερικό του αντίστοιχο.

Η σύγχρονη ερωτική συνθήκη συνήθως θυμίζει περισσότερο τη διαδικασία της «νηφαλιότητας» που περιγράφτηκε από τον Marx παρά τη θέρμη και τη φρενίτιδα των προ-νεωτερικών εραστών.

Αυτή η μεταβολή όλως παραδόξως προκαλείται από –ή τουλάχιστον είναι συνακόλουθη με- το γεγονός ότι δεν υπάρχει πλέον μια ισχυρή θεσμική διάκριση μεταξύ των παρακινούμενων από συμφέρον και καθαρά ερωτικών αποφάσεων, επειδή αυτοί οι δύο τρόποι δράσης είναι πλέον στενά συνυφασμένοι. […]

Ο «έρωτας με την πρώτη ματιά» προσφέρει την πιο παραστατική απεικόνιση εκείνου που θα μπορούσε να ονομαστεί «μαγευτική» εκδοχή του έρωτα, μια θεώρησή του ως μιας έντονα βαρυσήμαντης εμπειρίας που ανοίγει τον εαυτό σε μια εν μέρει θρησκευτική αίσθηση υπερβατικότητας.

Ο «έρωτας με την πρώτη ματιά» περιέχει λίγα συνεπή χαρακτηριστικά: βιώνεται ως ένα μοναδικό συμβάν, που εκρήγνυται απροσδόκητα στη ζωή κάποιου. Είναι ανεξήγητος και άλογος. Υποκινείται από την πρώτη συνάντηση και επομένως δεν βασίζεται στη διανοητική και συσσωρευτική γνώση του άλλου΄ αντιθέτως, απορρέει από μια ολιστική και διαισθητική μορφή εμπειρίας. Διαταράσσει την καθημερινή ζωή και προκαλεί μια βαθιά αναστάτωση της ψυχής. […]

Ο «μαγευτικός» έρωτας είναι ταυτόχρονα αυθόρμητος και άνευ όρων ακατανίκητος και αιώνιος, μοναδικός και απόλυτος. […]

«Πότε ήταν η τελευταία φορά που ακούσατε κάποιον να λέει, «Σ΄αγαπώ!» χωρίς να ακολουθεί το αναπόφευκτο (ενίοτε ανείπωτο) «σαν φίλο». Πότε ήταν η τελευταία φορά που είδατε δύο ανθρώπους να κοιτάζουν ο ένας τον άλλο στα μάτια χωρίς να σκεφτείτε, Ναι καλά. Πότε ήταν η τελευταία φορά που είδατε κάποιον να δηλώνει, «Είμαι στ΄αλήθεια τρελά ερωτευμένος», χωρίς να σκεφτείτε, Περίμενε μόνο μέχρι τη Δευτέρα το πρωί;» (Bushnell, 1996:2)

Η Candace Bushnell (διάσημη συγγραφέας που ενέπνευσε την παγκοσμίως γνωστή σειρά Sex and the City) εκφράζει εδώ μια πέρα για πέρα αυτό-συνείδητη, εξαιρετικά ειρωνική και απομαγευμένη προσέγγιση όσον αφορά τον έρωτα.

Όπως καταμαρτυρεί η προσφώνηση της “chick-lit” –λογοτεχνία που απευθύνεται στις γυναίκες για τις δυσκολίες των σχέσεων- ο σύγχρονος έρωτας έχει καταστεί προνομιακός χώρος για τη χρήση ειρωνείας.

Ο εξορθολογισμός του έρωτα βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας ειρωνικής δομής του ερωτικού συναισθήματος, που σηματοδοτεί τη μετατόπιση από έναν «μαγευτικό» προς ένα απομαγευμένο πολιτισμό προσδιορισμό του έρωτα.

Οι δομές του συναισθήματος, όπως πολύ εύστοχα εξέφρασε ο Reymond Williams, προσδιορίζουν κοινωνικές και δομικές πτυχές των συναισθημάτων και τα συναισθήματα των κοινωνικών δομών. Αποτελούν «κοινωνικές εμπειρίες σε διάλυμα».

Μια ειρωνική δομή συναισθήματος έχει καταλήξει να διαποτίζει τις ερωτικές σχέσεις λόγω της «απομάγευσης» ή του «εξορθολογισμού» του έρωτα. […]

Μπορούμε να πούμε ότι ένας αριθμός εξαιρετικά ισχυρών πολιτισμικών δυνάμεων έχει αναδιαμορφώσει το συναίσθημα και την εμπειρία του έρωτα , και έχει συμβάλλει στον εξορθολογισμό του, επιφέροντας έτσι μια τεράστια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο τον βιώνουμε: επιστήμη, τεχνολογίες επιλογής, πολιτικές αξίες.

Υποστηρίζω πως η σύγκλιση και η διασταύρωση αυτών των τριών δυνάμεων ευθύνονται για τη δημιουργία μιας ειρωνικής δομής συναισθήματος όσον αφορά την ερωτική εμπειρία. […]

Μετατρέποντας τον έρωτα σε επιστήμη

[…]  όπως υποστηρίζει ο Nicholas Gane (2002), οι μη επιστημονικές εξηγήσεις μπορεί να είναι ανώτερες από τις επιστημονικές επειδή αναφέρονται στο σύνολο της βιωματικής μας εμπειρίας. Οι μη επιστημονικές εξηγήσεις είναι ανώτερες από τις επιστημονικές γιατί είναι ολιστικές και συνδέονται περισσότερο οργανικά με την ολότητα των εμπειριών μας. […]

*Αποσπάσματα από το βιβλίο Επανορίζοντας το ψυχοκοινωνικό. Κείμενα κριτικής κοινωνικής ψυχολογίας (Κεφάλαιο 9, Ο Έρωτας πηγή δυστυχίας: Ειρωνεία, Λογική, Ειδύλλιο, της Eva Illouz). Επιμέλεια – μετάφραση: Μιχάλης Μεντίνης και Δίκτυο Κριτικής Ψυχολογίας, Εκδ. Επίκεντρο, 2013

Ποιος είναι ο ρόλος της (κοινωνικής) ψυχολογίας σήμερα; Μπορεί να απαλλαγεί από τη θεωρητική ένδεια και τις μεθοδολογικές της αγκυλώσεις και να μετατραπεί σε μια αληθινά κοινωνική και χειραφετική επιστήμη;

Σύμφωνα με τη δική μας ανάλυση, η κυρίαρχη (κοινωνική) ψυχολογία, όπως διδάσκεται στα περισσότερα πανεπιστήμια, χαρακτηρίζεται από την απουσία κριτικής θεώρησης, την έλλειψη κοινωνικής θεωρίας, και τη νωθρή μετάδοση τυποποιημένων θεωρητικών και μεθοδολογικών πακέτων μέσα στο ξεθωριασμένο ιδεολογικό περιτύλιγμα της «αντικειμενικής επιστήμης» -κάτι που αντανακλάται και στον τρόπο με τον οποίο καταλήγει να εφαρμόζεται ως θεραπευτική πρακτική.

Τα κείμενα που συμπεριλαμβάνονται στο παρόν βιβλίο σκιαγραφούν και προεικονίζουν μία διαφορετική ψυχολογία. Πρόκειται για πολιτικά κείμενα που προσφέρουν μία ενοχλητική και διεισδυτική οπτική σε μία σειρά από ψυχοκοινωνικά θέματα · κείμενα που δεν ενδιαφέρονται για τον στατιστικό συσχετισμό μεταβλητών αλλά, αντίθετα, τολμούν να αμφισβητούν και να ανατρέπουν κατεστημένες παραδοχές και αντιλήψεις, να δυσαρεστούν και να δημιουργούν περισσότερα προβλήματα από αυτά που επιλύουν.

Σχετικά Άρθρα

(07/03/2013)
(26/10/2012)
(27/12/2010)
(12/04/2013)

Τον Οκτώβρη του ’67. Του Περικλή Κοροβέση

10:47, 21 Απρ 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/126337

Απώλεια μνήμης στα πολιτικά γεγονότα σημαίνει παραχάραξη της Ιστορίας και σίγουρος δρόμος για την επανάληψη των ίδιων συμφορών. Τον Οκτώβρη του ’67 έγιναν αυτά που γράφονται σ’ αυτό το βιβλίο και η αξία αυτής της μαρτυρίας είναι ακριβώς στο πόσο είναι η ίδια με χιλιάδες άλλες που δεν γράφτηκαν ποτέ. Κατά τα’ άλλα, τα βασανιστήρια παραμένουν η τρέχουσα ανακριτική μέθοδος […] Όμως υπάρχουν και οι αντιστάσεις […] Και οι άνθρωποι είναι προγραμματισμένοι να ζουν ελεύθερα, εκτός αν έχουν αρκεστεί να ζουν σαν αναπνέοντα πτώματα […] Θα έλεγα κι εγώ μαζί με τον Μπρεχτ. Αλίμονο στη χώρα που έχει ανάγκη από ήρωες. Και θα πρόσθετα. Αυτό σημαίνει πως δεν έχει πολίτες. Η ύψιστη επαναστατική αρετή σήμερα είναι να είσαι πολίτης […]

Έχουμε μπει πια σε μια σκοτεινή εποχή και ίσως τα χειρότερα να μην τα έχουμε δει ακόμα. Η τάξη του κόσμου έχει διασαλευτεί. Οι προτάσεις σωτηρίας που εμφανίζονται με τη μορφή του Εθνικισμού και του Φυλετισμού είναι ένα ακόμα βήμα προς το βάραθρο […] Πάνω από όλα αυτά, εγώ, με την ταπεινή μου γνώμη, θεωρώ την πιο μεγάλη απειλή της ζωής στον πλανήτη μας την αδιαφορία.

Οι άρχοντες της Γης θεωρούν τον άνθρωπο σαν καταναλωτική μονάδα. Ενδιαφέρονται μόνο για τις μεγάλες αγορές του Βορρά και όσοι δεν έχουν να καταναλώσουν, δε θεωρούνται άνθρωποι αλλά περιττά έξοδα.

Οι φτωχοί, οι άθλιοι και οι κολασμένοι στέκονται με απάθεια μπροστά στο σκοτεινό και αβέβαιο μέλλον τους. Στο πρόσφατο παρελθόν οι άνθρωποι είχαν μια ελπίδα και πάλευαν για μια καλύτερη ζωή και για μια διαφορετική κοινωνία.

Σήμερα οι εξαθλιωμένοι θέλουν να γίνουν το ίδιο καταναλωτές, όσο και οι πρωταγωνιστές των σήριαλ και των διαφημίσεων που βλέπουν. Και όλα τα μέσα είναι θεμιτά γι’ αυτό. Και αυτό αναγκαστικά σημαίνει βία και εγκληματικότητα.

Η Αμερική είχε προηγηθεί. Η Ευρώπη θ’ ακολουθήσει. Οι προοπτικές μετά το Μάαστριχτ δεν είναι ρόδινες. Αν κανείς λάβει υπόψη του και το διαρκώς αυξανόμενο κύμα των οικονομικών προσφύγων που κατακλύζουν την Ευρώπη, τότε δε χρειάζεται και θεοσοφία για να καταλάβει κανείς πως η αστυνομική βία θα γίνει νόμος […]

Η άποψη αυτή δεν είναι καινούργια. Είναι τόσο παλιά όσο και η εξουσία, μικρή ή μεγάλη, σημαντική ή ασήμαντη, κεντρική ή απόκεντρη. Η οποιαδήποτε εξουσία πιστεύει πως θα μείνει πάντα στην ίδια θέση. Αλλά για να μείνει στην ίδια θέση, πρέπει και η κοινωνία να μείνει ακίνητη. Δηλαδή να μην αποτελεί μέρος μιας ιστορικής πορείας.

Κατ’ επέκταση λοιπόν η Ιστορία τελειώνει μπροστά στην εξουσία και μαζί της τελειώνουν και οι ιδεολογίες που στηρίζονται σε μη εξουσιαστικές ιδέες. Μ’ αυτό τον τρόπο, είναι η εξουσία, και μόνο αυτή, που έχει το δικαίωμα να κατευθύνει τα πράγματα προς τον επιθυμητό της στόχο. Όποιος δε συμφωνεί, δεν έχει παρά να πεισθεί πως δεν μπορεί να κάνει απολύτως τίποτα.

Ο πολίτης που ενστερνίζεται μια τέτοια άποψη, παραιτείται αυτομάτως και από τα πολιτικά και από τα ανθρώπινα δικαιώματά του.

Αποκτά ευχάριστα την ιδιότητα του σκλάβου, φτάνει να έχει αυτοκίνητο, τηλεόραση και τη δυνατότητα να καταναλώνει ό,τι θεωρεί πιο πετυχημένο στις διαφημίσεις. Και βρίσκεται εκτός ιστορίας και πολιτικής, αφήνοντας τον εαυτό του αμανάτι στην εξουσία.

Η ιστορία, αλλά και η μικρο-ιστορία του καθενός, όσο και αν είναι επώδυνη, δεν είναι ποτέ προς λήθη. Είναι για έρευνα και γνώση. Αλλιώτικα, ο άνθρωπος βρίσκεται κυριολεκτικά εκτός τόπου και χρόνου. Και τα γεγονότα που περιγράφονται σ’ αυτό το βιβλίο διεκδικούν τη μεγαλύτερη δυνατή ιστορική ακρίβεια. Οι εκατοντάδες παράλληλες ιστορίες που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας, δεν αφήνουν πια καμιά αμφιβολία για το ότι γινόταν. […]

Η τηλεόραση, έτσι όπως χρησιμοποιείται, είναι η κουλτούρα του σκλάβου. Δεν αποχαυνώνεται, όπως συνηθίζεται να λέγεται, αλλά μέσα από κει εκπαιδεύεται. Μαθαίνει να αποποιείται τις ευθύνες του. (Δεν είμαι εγώ που θ’ αλλάξω τον κόσμο). Να αδιαφορεί για το είδος του. (Ο καθένας για πάρτη του).

Να βλέπει ανταγωνιστικά τον άλλον. (Όποιος πρόλαβε τον Κύριο είδε). Να μην αισθάνεται μέλος κάποιας ανθρώπινης κοινότητας. (Και τι με νοιάζει εμένα τι γίνεται στη Ρουάντα). Να γίνεται εχθρικός προς τη φύση. (Τσιμέντο να γίνει). Ο σκλάβος καταναλωτής είναι ένα εγωκεντρικό άτομο που φαντασιώνει τον κόσμο. Δεν τον αντιλαμβάνεται. […]

Αν και στο βιβλίο δηλώνεται με τρόπο κατηγορηματικό πως το δικαίωμα (επί χούντας) να είσαι πολίτης ήταν και απόδειξη της ενοχής σου, φαίνεται λίγο πειστικό. Ας μου επιτραπεί να ξαναεπιχειρηματολογήσω.

Το να έχει κανείς απόψεις που δεν είναι αποδεκτές από τις εξουσίες είναι πολύ πιο επικίνδυνο απ’ όσο αρχικά μπορεί να υποθέσει κανείς. Όλα ξεκινούν από μια μικρή διαπίστωση πως τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως μας τα παρουσιάζουν. Και αυτό είναι μια πρώτη αμφισβήτηση του κύρους της εξουσίας. Η Εξουσία ποτέ δεν αστειεύεται. Φοβάται ότι θα μολυνθεί από τον «ιό» και αντιδρά κεραυνοβόλα. […]

Τα βήματα της Ιστορίας συχνά είναι πιο μεγάλα από τη ζωή των ανθρώπων. Οι ενοράσεις του Σόλωνα μέχρι τη δημιουργική εφαρμογή τους από τον Περικλή χρειάστηκε να περιμένουν δύο αιώνες. Η Αγία Γραφή, αν και θεόπνευστη, χρειάστηκε τέσσερις αιώνες για να αποσαφηνιστεί ποιο θα ήταν το ακριβές της περιεχόμενο. Τα παραδείγματα δεν είναι τυχαία.

Η ελπίδα που ζέστανε την ανθρωπότητα τους δύο τελευταίους αιώνες δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτε άλλο στην Ιστορία της Ανθρωπότητας, παρά μονάχα με τα θρησκευτικά κινήματα που καθιέρωσαν τις μεγάλες θρησκείες. Και όπως κανείς δεν μπορεί ν’ αποδώσει την ευθύνη της Ιεράς Εξέτασης στο Χριστό –κατά την έκφραση του Ζ. Παπαδημητρίου-, κανείς πάλι δεν μπορεί να αποδώσει στο Μαρξ και στους άλλους μεγάλους στοχαστές των απελευθερωτικών κοινωνικών προταγμάτων τις ευθύνες των εγκλημάτων των επιγόνων. Και πολύ περισσότερο στους ήρωες και στους μάρτυρες αυτών των κινημάτων. […]

Στην επιθυμία του ανθρώπου για ελευθερία, δικαιοσύνη, ισότητα, αξιοπρέπεια, ανθρώπινα δικαιώματα, δεν εξυπακούεται αυτομάτως και μια ολοκληρωμένη θεωρία και μάλιστα σωστή και αλάνθαστη […]

Κι αν υπήρχαν στην Ιστορία μεσαίωνες και δεσποτείες, αφορούσαν ένα τμήμα του πλανήτη, του λεγόμενου γνωστού κόσμου. Σήμερα αφορούν ολόκληρο τον πλανήτη. Και το ζητούμενο πάντα είναι οι πολίτες και όχι οι μεσίες. […]

Η βία, ο πόλεμος, η μισαλλοδοξία, οι φυλακές, τα βασανιστήρια είναι η έσχατη αθλιότητα του ανθρώπινου είδους, που τις ονομάζουν εθνοσωτήριες αρετές για να μπορούν να εγκληματούν χωρίς ενοχές.

Θα έλεγα κι εγώ μαζί με τον Μπρεχτ. Αλίμονο στη χώρα που έχει ανάγκη από ήρωες. Και θα πρόσθετα. Αυτό σημαίνει πως δεν έχει πολίτες. Η ύψιστη επαναστατική αρετή σήμερα είναι να είσαι πολίτης. Και είναι ο πιο αποτελεσματικός φραγμός σε κάθε αυθαιρεσία. Από αυτή την άποψη λοιπόν είναι καλύτερα να διαβάζει κανείς ένα τέτοιο βιβλίο, παρά να το γράφει. […]

Η ύψιστη επαναστατική αρετή σήμερα είναι να είσαι πολίτης. Και είναι ο πιο αποτελεσματικός φραγμός σε κάθε αυθαιρεσία. […] Μετά την 21η Απριλίου 1967, το δικαίωμα να υπάρξεις σαν πολίτης ήτανε αντίσταση. Σ’ αυτούς που επέμεναν να ΄ναι πολίτες, το νέο καθεστώς επέβαλε μια τυπική διαδικασία προσαρμογής. Προσπάθησα να παραμείνω πολίτης. (1), (2)

Το βιβλίο αυτό αφιερώνεται στη μνήμη της Αμαλίας Φλέμινγκ. Σε τελική ανάλυση, σ’ αυτήν οφείλω το βιβλίο. Ήταν αυτή που διοργάνωσε την απόδρασή μου από την Ελλάδα, σε συνεργασία με τον Μ. Ράπτη (Πάμπλο), για να καταθέσω σαν μάρτυρας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, στη Δίκη της Χούντας για τα βασανιστήρια. […] Στην Αμαλία Φλέμινγκ επίσης χρωστάω τη γνώση πως οι αξίες είναι σημαντικότερες από τις ιδεολογίες […] Η καταδίκη της Χούντας στο Συμβούλιο της Ευρώπης ήταν η αρχή του τέλους της Δικτατορίας (2)

(1) – (1983) Ανθρωποφύλακες, Κάλβος
(2) – (1994) Ανθρωποφύλακες, Γνώση
(3) – (2007) Ανθρωποφύλακες, Ηλέκτρα

*Αποσπάσματα από το βιβλίο «Ανθρωποφύλακες» του Περικλή Κοροβέση, το πρώτο βιβλίο για τα βασανιστήρια της Απριλιανής χούντας του 1967, το οποίο κατατέθηκε ως μαρτυρία στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στη Διεθνή Αμνηστία, που γνωστοποίησε για πρώτη φορά στην διεθνή κοινότητα τα φρικτά βασανιστήρια που υφίσταντο οι πολιτικοί κρατούμενοι της χούντας των συνταγματαρχών.

Την επανέκδοση του ιστορικού αυτού βιβλίου, με αφορμή τη συμπλήρωση σαράντα χρόνων από την επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών στη χώρα μας (21η Απριλίου 1967), προλογίζει ο Δημήτρης Ραυτόπουλος, ενώ προστίθεται “παράρτημα” με ντοκουμέντα που στοιχειοθετούν την διαδρομή του βιβλίου στην Ευρώπη και τον κόσμο, από την εποχή της έκδοσής του μέχρι σήμερα.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο ΕΔΩ. “Κατεβάστε” το βιβλίο ΕΔΩ

Η πρώτη έκδοση έγινε το 1969 από τις εκδόσεις Raben & Sjogren (Σουηδία), στη σειρά Tema. Επίσης, μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε στις ακόλουθες χώρες: La filière ,Seuil, 1969-Γαλλία,The Method-A Personal Account of the Tortures in Greece, Allison & Busby, 1970 και Τhe Method, Panther,1970-Αγγλία, Metoden-Vittesmål om tortyren I Grekland, Originalutgava Rabén & Sjӧgren, 1970-Σουηδία, Sotilas Saappaan Alla,Weilin+Gӧӧs, 1970-Φιλανδία, Torturen,Gyldendal 1973, με επίμετρο του James Becket-Nορβηγία, Sorgu,Yӧntem, 1972 και La Question/Sorgu, Alan Yayincilik ,1989, με πρόλογο το Jean Paul Sartre-Τουρκία, Die Menschenwärter , εκδόσεις 2001,1981 και Die Menschenwarter, Raith Verlag Munchen,1976- Γερμανία, Calvārio,Publicacōes Europa-America,1970-Πορτογαλία.). Σήμερα είναι εξαντλημένο.
——————-

«Να ποιο είναι το θέμα του βιβλίου: ο ανθρώπινος λόγος και το σώμα αντιμετωπίζουν το ά-λογο, το γρύλισμα, το ρόπαλο, το σκοινί και τον θάνατο.
«Είναι εικοστός αιώνας […] Θα σας καταγγείλω, λέει ο κρατούμενος Κοροβέσης στον βασανιστή, αστυνόμο Σπανό.
Απάντηση: «Θα μου κλάσεις τ’ αρχίδια».

Από την αρχή ως το τέλος αυτής της περιπέτειας (σύλληψη, ανάκριση, βασανιστήρια κ.τ.λ.) ένα αγαθό διακυβεύεται, πέρα από τη ζωή, τη σωματική ακεραιότητα και την ελευθερία ενός ανθρώπου: ο ανθρώπινος λόγος. Ο κρατούμενος μιλάει στους δημίους ως άνθρωπος πολιτικός, με συνείδηση δικαιωμάτων του πολίτη, μεταξύ των οποίων είναι η αντίσταση κατά της παρανομίας, αλλά και ως πολιτικός με την πανάρχαιη έννοια: φορέας πολιτισμού, κάτοχος του λόγου. […]
«Το ν’ ακούς ανθρώπους να μιλάνε είναι μια ελπίδα», διαπιστώνει ο κρατούμενος στην απομόνωση, μετά τα βασανιστήρια, όταν ξανακούει ανθρώπινη ομιλία άλλων κρατουμένων που δεν μπορεί να τους δει.

Και χωρίς ν’ ακούει τίποτα όμως, βρίσκει επαφή με τον ανθρώπινο λόγο, διαβάζει τους τοίχους του κελιού του:
«Ανάβω ένα σπίρτο. Οι τοίχοι είχανε σκαλισμένα ένα σωρό πράγματα. Μια μικρή βιβλιοθήκη. Κυριαρχούσαν συνθήματα πολιτικά. Πού και πού καμιά βρισιά. Σε μια γωνιά υπήρχε μια λυρική έξαρση, τη μαθαίνω απ’ έξω. Είναι ένα τετράστιχο από δημοτικό τραγούδι…»

Ποια γλώσσα μιλάει ο βασανιστής; Η πιο γνήσια έκφραση αυτής της γλώσσας είναι το άναρθρο γρύλισμα, ο οργίλος βρυχηθμός που επιχειρεί να εξουδετερώσει τις αντιστάσεις του κρατουμένου, όπως το δηλητηρίο του φιδιού παραλύει τα νεύρα του θηράματος. Το ιδίωμα των βασανιστών χαρακτηρίζεται από βαριά μαγκιά, ανέξοδο νταηλίκι με βορβορώδες σεξιστικές βρισιές, στοιχεία αργκό που υποκόσμου και άνθη χωροφυλακίστικου πνεύματος: «Δώσε φυστίκι, Κώστα». Αλλά η γνησιότατη εκδοχή του είναι εκείνη του σκοινιού και του παλουκιού… Απευθύνεται όχι στον νου αλλά στο έντρομο ένστικτο και στη σάρκα, τα μόνα που μπορεί να θίξει, να κάμψει ή να εκδικηθεί, ικανοποιώντας σκοτεινά ορμέφυτα. Ελπίζει να βεβαιώσει έτσι τη δική του υπεροχή». (3)
Δημήτρης Ραυτόπουλος

Σχετικά Άρθρα

(15/04/2013)
(08/04/2013)
(20/03/2013)
(12/03/2013)

Τί πρέπει να κάνουμε; Απαντά ο συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς

10:45, 21 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/126332

[…] τα βλέπω μαύρα τα πράγματα. Γιατί είναι πολίτικό θέμα. Είναι μία απόφαση που θα την πάρουνε πολιτικοί. Κι αυτό είναι το δυστύχημα, αν σκεφτείς τι πολιτικούς έχουμε […] Η τέχνη θα μας σώσει! Η τέχνη σώζει, γιατί αυτή σε αντιπαραθέτει με τις απώλειες της ζωής. Αυτή σε πάει πιο πέρα. Διορθώνει τον κόσμο και τα λάθη μας […] Μόνο από την Παιδεία θα έρθει λύση […] Ο συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς, απαντά στην Κρυσταλία Πατούλη με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;» της έρευνας που δημοσιεύεται στο tvxs.gr από το 2010.

Κ.Μ.: Οι αιτίες που μας έφεραν εδώ; Κάθε άνθρωπος που σκέφτεται λίγο ελεύθερα τις βλέπει…

Κατ΄ αρχήν ο καπιταλισμός, έχει άμεση σχέση με τα ένστικτά μας. Ένα μεγάλος μέρος των αποτυχιών από θεωρίες και συστήματα, σε παγκόσμια κλίμακα, προέρχεται ακριβώς από αυτό:

Στον άνθρωπο, στα ζώα, παντού στη φύση, βασιλεύει η ανάγκη επιβίωσης. Η συντήρηση, το ότι πάση θυσία εγώ πρέπει να ζήσω. Το τομάρι μου, πάνω απ’ όλα. Το κρεβάτι μου, το παιδί μου, η γυναίκα μου, το σπίτι μου… Είναι πολύ πιο δυνατά αυτά, και από τις ιδεολογίες, πιο δυνατά και από τα συστήματα. Αυτό, αν το αφήσεις έτσι, οδηγείται στον άγριο καπιταλισμό, στον άγριο ανταγωνισμό, στον κανιβαλισμό, εκεί που έχουμε φτάσει σήμερα. 

Γιατί ο καπιταλισμός ταυτίζεται με τα ένστικτά μας: Θέλω το συμφέρον μου! Το χρήμα είναι το συμφέρον μου! Πάνω απ’ όλα το χρήμα! Πάνω απ’ όλα εγώ.

Κρ.Π.: Είναι το εντελώς αντίθετο με αυτό που λέγατε για τους αριστερούς που απειλούνταν με εξορία και οι γυναίκες τους παρακάλαγαν να υπογράψουν για να την γλυτώσουν, να κοιτάξουν το συμφέρον τους, αλλά εκείνοι δεν υπέγραφαν.

Κ.Μ.: Ακριβώς. Το εντελώς αντίθετο.

Από αυτό, μπορείς να βγάλεις ένα διπλό συμπέρασμα: Απ’ τη μια ενώ το ένστικτό του τον οδηγούσε στην αγάπη της γυναίκας και του παιδιού του, το συμφέρον του ήταν να επιβιώσει και αυτός και η οικογένειά του. Αυτό που καλύπτει τη ζωή μας. Αυτός, όμως, έβαλε ως συμφέρον την ιδεολογία του.

Εγώ πάνω σ’ αυτό παλεύω. Επειδή θεωρώ ότι η ιδεολογία δεν αλλάζει τον άνθρωπο. Ούτε η θρησκεία, σε ένα μεγάλο ποσοστό. Κάτι που αποδείχτηκε μέσα στο χρόνο.
Όλα αποδείχθηκαν ψευδαισθήσεις και κατέρρευσαν.

Η ιδεολογία δεν αλλάζει τον άνθρωπο. Ποιός θα αλλάξει τον άνθρωπο, για να φτάσουμε εκεί… Αν δεχτούμε ότι αν φτάσει ο άνθρωπος στον κομμουνισμό, που είναι κάτι ανώτερο, το δέχομαι! Και γι αυτό έγινα αριστερός, και παραμένω από αυτή την πλευρά.

Αλλά, τι συνειδητοποιώ; Όπως ο αριστερός θέλει ένα καλύτερο κόσμο, θέλει έναν δικαιότερο κόσμο, θέλει έναν ανθρωπινότερο κόσμο, δεν διαφέρει με έναν δεξιό που κι εκείνος θέλει έναν δικαιότερο κόσμο…

Μένει, πάλι, ότι όλα αυτά είναι θεωρητικά. Διότι δεν αλλάζουν τον άνθρωπο. Για να αλλάξει, κάτι άλλο χρειάζεται.

Και το ερώτημα παραμένει: Ποιος θα με φέρει στην υγεία, για να είμαι πραγματικά σωστός άνθρωπος, να αγαπώ τους ανθρώπους, να είμαι καλύτερος;

Επειδή έχει μυαλό ο άνθρωπος, έχει σκέψη, αυτόματα δημιουργείται η απληστία. Διότι το συμφέρον τον κάνει να θέλει δύο σπίτια, γι αυτό διψάει για χρήμα και εξουσία.

Κι αυτό, που προσπαθούν όλοι να γίνουν ανταγωνιστικοί, είναι έγκλημα! Άλλο να συναγωνίζομαι, για να κάνω το καλύτερο που μπορώ και άλλο να θέλω να «φάω» εσένα. Όπως γίνεται. Το βλέπουμε. Ο καπιταλισμός έχει καταστρέψει την ανθρωπότητα! Σε κάνει αδίστακτο ανταγωνιστή. Το κέρδος! Δεν υπάρχει τίποτε άλλο.

Το άλλο είναι συναγωνισμός. Το να γράψω ένα έργο καλύτερο π.χ. από τον Κουμανταρέα, είναι συναγωνισμός. Αν τα καταφέρω, τα κατάφερα. Δεν υπάρχει πρόθεση να γίνω καλύτερος για να τον εξαφανίσω, να τον καταστρέψω. Άλλο λοιπόν, η φιλοδοξία και ο συναγωνισμός και άλλο ο ανταγωνισμός με στόχο την καταστροφή του άλλου.

Η παγκοσμιοποίηση και όλα αυτά, για μένα, δεν είναι θέμα Δεξιάς ή Αριστεράς, διότι όλα αυτά εν συνεχεία διαψεύδονται. Για μένα διαψεύδεται ακόμα και η φιλοσοφία, που είναι πολύ χρήσιμη, πολύ ωραία, αλλά σταματάει κάπου, είναι ακινητοποιημένη. Το μόνο που υπάρχει για μένα είναι η Τέχνη. Είναι το μόνο αληθινό στοιχείο, διότι δεν μπορεί να υπάρξει έργο τέχνης χωρίς αλήθεια.

Κρ.Π.: Η δημιουργικότητα και η σύνθεση δηλαδή, η συνεργασία συνειδητού και ασυνείδητου, συναισθήματος και λογικής;

Κ.Μ.: Ο συνδυασμός όλων αυτών. Κατ’ αρχήν χωρίς συναίσθημα δεν υπάρχει τέχνη. Αλλά μόνο του το συναίσθημα είναι ανάπηρο. Πρέπει και η σκέψη. Πάνε μαζί αυτά.

Βλέπεις ένα ζητιάνο, και για να συγκινηθείς δεν φτάνει που τον είδες. Πρέπει να δημιουργηθεί η σκέψη, να ερεθιστεί η φαντασία, να σκεφτείς πώς ήταν αυτός ο άνθρωπος, πως έφτασε εκεί που έφτασε. Πρέπει να κάνεις συλλογισμούς που γεννάνε τη συγκίνηση. Χωρίς συγκίνηση δεν υπάρχει έργο, δεν υπάρχει τέχνη.

Αλλά, η τέχνη είναι αυτό. Ναι, η τέχνη θα μας σώσει! Η τέχνη σώζει, γιατί αυτή σε αντιπαραθέτει με τις απώλειες της ζωής. Αυτή σε πάει πιο πέρα.
Διορθώνει τον κόσμο και τα λάθη μας. Αφού ο Θεός δεν τα διορθώνει…

Κρ.Π.: Η τέχνη της ζωής, όμως; Θα την μάθουμε ποτέ;

Κ.Μ.: Την μαθαίνουν μόνο οι άνθρωποι που θα ταξιδέψουν μέσα στον πολιτισμό, μέσα στα βιβλία τέχνης, στο μυθιστόρημα, στο θέατρο… Γιατί όμως δεν συμβαίνει;

Δεν συμβαίνει, πιστεύω, από την έλλειψη σωστής Παιδείας. Δεν ξέρει κανείς να διδάξει τα παιδιά, πώς θα εισπράττουν ένα ωραίο διήγημα, πώς θα περάσουν μέσα τους, πώς θα το αντιπαραθέσουν με τη ζωή τους, π.χ. με τον πατέρα τους. Ο Κρέων, μπορεί να είναι μέσ’ το σπίτι τους. Ο πατέρας τους μπορεί να είναι ένας Κρέων. Ή ο πατέρας τους μπορεί να είναι ένας άλλος ήρωας.

Όλα αυτά, είναι χιλιάδες εμπειρίες που μας διορθώνουνε. Αυτές μας κάνουν ένα πρωί να πούμε: Μα, έτσι, είμαι εγώ! Και να δούμε την αποτυχία μιας ζωής… Να διδαχθούμε να μεταφέρουμε τα έργα τέχνης στη ζωή μας.

Κρ.Π.: Είναι σαν έτοιμες εμπειρίες;

Κ.Μ: …Και ανώδυνες, διότι δεν υποφέρεις. Συγκινείσαι, σκέφτεσαι, και αν σε έχει μάθει η Παιδεία πώς να το εισπράττεις αυτό στη ζωή σου, αρχίζεις να γίνεσαι καλύτερος.
Δηλαδή, πραγματικά φτιάχνεις έναν ανθρωπινότερο κόσμο, σιγά σιγά. Αυτό λείπει! Κι αυτό δεν το ‘χουν οι περισσότεροι καθηγητές.

Φταίει η Παιδεία, το σύστημα της Παιδείας. Βάζουνε λογοτεχνικά κείμενα να διαβάσουν τα παιδιά, και διαλέγουνε τα πιο άχαρα. Ακόμα κι απ’ τον Καβάφη, που έχει καταπληκτικά ποιήματα, διαλέγουν τα λιγότερα ενοχλητικά! Αυτά τα μαθήματα θα έπρεπε να τα κάνουν ειδικευμένοι καθηγητές, σα να είναι ιεραπόστολοι. Δεν μπορείς να διδάξεις αγάπη για κάτι, αν δεν το αγαπάς πρώτα εσύ ο ίδιος.

Κρ.Π.: Ο Όσκαρ Ουάιλντ, όμως, έχει πει, πως ότι αξίζει να μάθουμε, δυστυχώς δεν μαθαίνεται. Γιατί μόνο με το βίωμα μπορούμε να μάθουμε κάτι πραγματικά.

Κ.Μ.: Ναι, αλλά το βίωμα, δεν είναι μόνο το προσωπικό μας. Εκεί παίζεται το παιχνίδι: Να κάνω βίωμα και το βίωμα των άλλων! Και μόνο η λογοτεχνία μπορεί να το κάνει αυτό. Αυτό, μόνο η τέχνη μπορεί να στο δώσει.

Η θρησκεία δεν μπόρεσε.  Θα μπορούσε, γιατί σε πολλά από τα κείμενα της θρησκείας λέγονται πολύ ωραία πράγματα… Μια επανάσταση ήτανε, η οποία προδόθηκε απ’ τους μετέπειτα. Δεν μπόρεσε η θρησκεία να πείσει. Η ιδεολογία δεν μπόρεσε. Συνέχεια διαψεύδονται όλα αυτά. Ούτε η φιλοσοφία. Διότι κι αυτή διαψεύδεται.

Η Παιδεία, λοιπόν, μπορεί να βοηθήσει, γιατί αυτή θα μας οδηγήσει στην τέχνη. Θα μου πεις, ωραία, η λογοτεχνία τόσα χρόνια τι έκανε; Γράφονται τόσο ωραία βιβλία, αλλά δεν αλλάζει ο κόσμος, αντίθετα χειροτερεύει ο κόσμος!

Ποια είναι η αιτία; Εγώ λέω ότι η αιτία είναι ότι η τέχνη δεν φτάνει στα παιδιά. Δηλαδή, τελειώνουν το σχολείο, έχουν πάρει πληροφορίες που τις πιο πολλές φορές τις ξεχνάνε, και δεν έχουν μάθει πως και που θα μπορούσε να τους οδηγήσει ένα έργο τέχνης!

Από 6 ετών, πρέπει να το μάθεις το παιδί, να πιστέψει ορισμένα πράγματα. Βλέπω τα εγγόνια μου, που πάνε σε ένα σχολείο στο Σεν Κάθριν, και παρατηρώ πως τα μεγαλώνει… Βλέπω τον εγγονό μου, πως έχει μάθει να σκέφτεται, να αισθάνεται. Διαβάζει… Τώρα τελειώνει την τρίτη Λυκείου, και είναι σα να έχει δημιουργηθεί ένας σωστός άνθρωπος. Δεν θα μπορούσε να κάνει ποτέ κακό. Δεν θα μπορούσε να γίνει ποτέ ένα κομμάτι της Χρυσής Αυγής.

Αυτό το πήρε απ’ το σχολείο. Και από το σπίτι του, βέβαια, αλλά, αν το σχολείο επιδιώξει αυτό το πράγμα… θα έχουμε καλύτερο αποτέλεσμα.

Τελειώνουμε το σχολείο και μετά από μερικά χρόνια δεν θυμόμαστε τίποτα. Ενώ αν μας δίδασκαν περισσότερο την πνευματική ανάπτυξη, να βλέπει το μυαλό μας, να μας μάθει να σκεφτόμαστε, να μας μάθει να μιλάμε, και να τολμούμε να εκφραζόμαστε….

Σήμερα, όλο αυτό που ζούμε οφείλεται στην απληστία των ανθρώπων. Μόνο στην απληστία. Δεν είχαν, δηλαδή, ούτε ο Τσοχατζόπουλος, ούτε όλοι αυτοί, αντίσταση μέσα τους. Δυνάμεις που να αντιστέκονται. Η απληστία ήτανε το άπαν! Κι ήτανε αγράμματοι για μένα, ακαλλιέργητοι. Το να ξέρεις 5 και 5 κάνει 10, δεν λέει τίποτα, αν δεν ξέρεις τον εσωτερικό σου κόσμο. Διότι όλο το βασανιστήριό μας είναι ο εσωτερικός μας κόσμος. Αυτή η κόλαση μέσα μας είναι τρομακτική.

Και στον πιο απλό άνθρωπο, και σ’ ένα χωριάτη που κάθεται σε ένα βουνό και βόσκει τα πρόβατα, μέσα του γίνονται τρομακτικά πράγματα. Αυτά, θέλει να βγάλει η τέχνη. Κυρίως η τέχνη που σκάβει… να βρει τα αρχέτυπα. Σε βάθος.

Κρ.Π.: Όλα αυτά τα χρόνια, όμως, δεν έχει γίνει μία συλλογική κίνηση επικοινωνίας, διαλόγου, αντίστασης, από τους ανθρώπους της τέχνης.

Κ.Μ.: Είναι λίγοι… Είναι σωστό αυτό που λες και είναι το γαμώτο, είναι το κρίμα, αλλά ο κίνδυνος είναι εκεί. Ακόμα και οι σκεπτόμενοι άνθρωποι, δεν έχουν φτάσει σ’ αυτό το σημείο. Μόνο κάποιοι ποιητές, συγγραφείς. Αλλά είναι λίγοι.

Ακόμα και οι συγγραφείς, και όλοι, έχουν αδυναμίες. Εγώ πιστεύω ότι το έργο πολλών συγγραφέων είναι πολύ καλύτερο από τους ίδιους. Ένα έργο μπορεί να αλλάξει έναν άνθρωπο. Δεν μπορεί όμως να αλλάξει τον ίδιο… Θέλει μία άλλη διαδικασία. Πράγματι, όταν διαβάζεις το έργο ενός συγγραφέα και λες, τι ωραίο που είναι, τι ωραία που βλέπει τα πράγματα, δεν είναι σίγουρο ότι και ο ίδιος τα ζει έτσι.

Κρ.Π.: Οι άνθρωποι αλλάζουν με ένα διαφοροποιημένο – διορθωτικό βίωμα. Όχι με λόγια. Αλλά τα βιώματα, πρέπει και εμείς να προσπαθούμε να τα ζήσουμε;

K.M.: Αυτό κάνει η τέχνη, αφού δεν το κάνει ο ίδιος ο άνθρωπος. Και θα το έκανε καλύτερα, εάν έπαιρνε κάποιος καλύτερη προετοιμασία από τους καθηγητές, όπως ανέφερα. Αλλά το παιδί από το σχολείο μισεί το διάβασμα! Για παράδειγμα, αν ήσουν η Αντιγόνη, θα έθαβες τον αδελφό σου ή θα συμφωνούσες με την αδελφή της την Ισμήνη; Έτσι μαθαίνουμε την διαφορετικότητα των χαρακτήρων και γιατί ενεργεί έτσι ή αλλιώς καθένας από μας.

Κρ.Π.: Και που καταλήγουμε;

Κ.Μ.: Είπα, τι πιστεύω για το πως γεννήθηκαν όλες αυτές οι αντιξοότητες κι όλα αυτά τα εγκλήματα, για μένα, και πως γεννιέται η απληστία στον άνθρωπο, αλλά και πως θεραπεύεται: Με την τέχνη! Αλλά είναι σε πολύ κακό σημείο το εκπαιδευτικό μας σύστημα, οπότε πάλι δεν γίνεται τίποτα.

Κρ.Π.: Αφού είναι λύση η τέχνη, δεν θα ‘πρεπε και οι καλλιτέχνες να πρωτοστατήσουν σε κάτι;

Κ.Μ.: Δεν νομίζω ότι μπορεί να γίνει. Γιατί και οι καλλιτέχνες σε μεγάλο βαθμό παραμένουν έστω και υπόγεια, συνειδητά ή ασυνείδητα, ιδιοτελείς, και μερικές φορές και καιροσκόποι. Δεν αφήνονται, δεν έχουν φτάσει σε πλήρη απελευθέρωση. Μένει να φτάσουν εκεί, και δεν το μπόρεσαν.

Το ωραίο είναι, ότι το έργο τους θα μπορούσε, αν η Παιδεία κατάφερνε να το μεταδώσει. Οι ίδιοι, όμως, δεν είναι εύκολο να το κάνουν. Γιατί ακόμα δεν έχουν απελευθερωθεί, να γίνουν ωραίοι άνθρωποι… Κι αυτό δημιουργεί τις αντιπαραθέσεις, που δεν μπορούμε τελικά να σώσουμε ούτε τους εαυτούς μας.

Μου λείπει, να βρεθεί ένας τρόπος… Είναι πολιτικό θέμα. Και η τέχνη είναι κοινωνικό γεγονός, καταλήγει στην πολιτική, όχι στους πολιτικούς μας.

Κρ.Π.: Ένας καλλιτέχνης μπορεί να είναι έξω από την πολιτική;

Κ.Μ.: Καθόλου! Μα, είμαι από τους πρώτους που το πλήρωσα. Αλλά η πολιτική είναι άλλο θέμα.

Ο Τσέχωφ, έγραψε το Βυσσινόκηπο, χωρίς να έχει πουθενά αίσθηση πολιτικής. Κάποια στιγμή μόνο στο τέλος λέει: «Σε 200 χρόνια, ο κόσμος μπορεί θα είναι καλύτερος». Κι όμως, ο Βυσσινόκηπος είναι από τα πιο πολιτικά έργα! Μας δείχνει τον κόσμο, τις διαφορές, το ποια τάξη ανέρχεται και ποια τάξη κατέρχεται μέχρι που φτάνει στην παρακμή της. Στο τέλος, δείχνει εκείνον που αγοράζει το Βυσσινόκηπο, ότι από την επόμενη μέρα που αποκτά αυτήν την ομορφιά, φέρνει εργάτες και αρχίζει να κόβει όλες τις βυσσινιές! Έτσι τελειώνει το έργο. Ενώ ακούγεται το γκαπ – γκουπ!

Κρ.Π.: Αυτό δεν γίνεται στην Ελλάδα, σήμερα;

Κ.Μ.: Αυτό γίνεται! Κι εκείνος το είπε με το τίποτα. Δηλαδή, ο Τσέχωφ, τι άλλο μπορούσε να πει παραπάνω;

Κρ.Π.: Το έδειξε, δεν το εξήγησε.

Κ.Μ.: Το έδειξε. Και το να μάθεις, να εισπράττεις από τα έργα, έχεις αμέσως διαφοροποιηθεί!

Εγώ, θα έβαζα τον Βυσσινόκηπο να τον διαβάσουν και να τον δουν στο θέατρο όλα τα παιδιά. Και θα έβαζα το ποίημα του Καβάφη «Ας φρόντιζαν» που είναι όλη η ιστορία του κόσμου… Όλα αυτά να τα μεταφέρουν στη ζωή τους, στο σπίτι τους. Έτσι έρχεται η αλλαγή. Αλλά δεν έχουν καταλάβει τι είναι πολιτισμός…

Κρ.Π.: Και πως θα μπορούσαν;

Κ.Μ.: Είναι πολιτικό θέμα. Και δεν υπάρχει απάντηση. Αυτό τον κόσμο δεν μπορείς να τον πείσεις για τίποτα. Και το βλέπεις. Είμαι τόσο απογοητευμένος, που για μένα πρέπει να φτάσουμε στην καταστροφή, ίσως, για να αρχίζει κάτι ν’ αλλάζει.

Είχαμε τον πόλεμο στην Κατοχή, που ο κόσμος έζησε πραγματικά την τραγωδία του. Άλλαξε, πράγματι. Πολλά χρόνια, σιγά σιγά, άλλαζε.  Ήταν ωραίος. Μετά, όταν λύθηκαν λιγάκι κάποια από τα προβλήματα, όταν βολεύτηκαν, άρχισε το έγκλημα…

Κρ.Π.: Μια κρίση από μόνη της είναι αλλαγή;

Κ.Μ.: Μας αλλάζει; Αν κάποιος αρρωστήσει επικίνδυνα και είναι να πεθάνει, και κάνει αναδρομές στη ζωή του και βλέπει τα λάθη του, καταλήγοντας στο μηδέν, και λέει, έτσι όπως έζησα ήταν λάθος, δεν έζησα ωραία, και καταστράφηκα. Και ξαφνικά βρίσκεται ένα φάρμακο και θεραπεύεται, και γίνεται καλά. Έχει αλλάξει; Εγώ πιστεύω ότι θα κάνει τα ίδια πάλι.

Κρ.Π.: Γι’ αυτό λένε επιπλέον, ότι η κρίση, είτε είναι ευκαιρία μεταμόρφωσης, είτε καταστροφής. Αν θέλει αλλάζει. Για παράδειγμα, στην ταινία «Μαθήματα πιάνου» φαίνεται το πώς συμβαίνει μία αλλαγή, και με τι τίμημα…

Κ.Μ.: Ναι, διότι ο άνθρωπος σαν χαρακτήρας δεν αλλάζει. Αλλάζει, όμως, το υπερεγώ του. Δηλαδή, αυτό που η ζωή και τα βιώματα, τον οδήγησαν στην συνειδητοποίηση. Το μέγα πρόβλημα είναι η συνειδητοποίηση. Και σ’ αυτό βοηθάει η τέχνη.

Κρ.Π.: Οι πρώην αλκοολικοί, λένε, πάντα: «Είμαι αλκοολικός. Έχω να πιω 20 χρόνια…». Η συνειδητοποίηση, δηλαδή, και η αλλαγή, δεν εγκαθιδρύεται στην ζωή του ανθρώπου για πάντα. Είναι μία συνεχής πάλη. Αλλά μπορούμε να την ελέγξουμε και να επιλέξουμε. Όπως η Αντιγόνη, ή όπως οι φυλακισμένοι αριστεροί που αναφέρατε;

Κ.Μ.: Αυτό η ζωή δεν το δίνει εύκολα, επειδή τη ζούμε αποσπασματικά. Ενώ η τέχνη ενώνει και φέρνει τα κομμάτια κοντά…

Δεν μπορεί το παιδί μέχρι τα 18 του μέσα στα σχολεία αν έχει ένα σωστό τρόπο εκπαίδευσης να μην αλλάξει. Δεν μπορεί να μη συνειδητοποιήσει τι πραγματικές ανάγκες έχει ο άνθρωπος. Μόνο από την Παιδεία θα έρθει λύση.

Κρ.Π.: Αυτό είναι κάτι μακροπρόθεσμο, όμως. Τώρα τι κάνουμε;

Κ.Μ.: Εγώ τα βλέπω μαύρα τα πράγματα. Γιατί είναι πολίτικό θέμα, όπως είπα. Είναι μία απόφαση που θα την πάρουνε πολιτικοί. Κι αυτό είναι το δυστύχημα, αν σκεφτείς τι πολιτικούς έχουμε.

Κρ.Π.: Τα κινήματα «Occupy…» σε όλο τον κόσμο, λένε ότι όλα τα πολιτικά θέματα αφορούν το 99%, και όχι το 1% των πολιτικών εξουσιών. Δεν πρέπει ο κόσμος να πάρει πια τα πράγματα στα χέρια του, και να συμμετέχει σε κάθε πολιτική απόφαση;

Κ.Μ.: Ναι, αυτό είναι μια πραγματικότητα. Αλλά ο κόσμος, εδώ, μέσα από αυτό το 90%, δεν έχει αλλάξει σε τίποτα. Έχασε τα συμφέροντά του, κόπηκε η σύνταξη, και άρχισε να αγανακτεί. Δεν άλλαξε όμως. Έτσι και τους δώσουν κάτι, θα σταματήσουν. Άντε να αλλάξει ένα 5%… Οι υπόλοιποι είναι έτοιμοι πάλι για τη διαφθορά! Γι αυτό πιστεύω ότι μόνο όταν η αλλαγή φτάσει βαθύτερα, θα γίνει κάτι.

Μη νομίζεις ότι το 90%, επειδή είναι φτωχοί, ότι έχουν γίνει καλύτεροι άνθρωποι, γι’ αυτό θέλουν την αλλαγή. Για τους περισσότερους η «αλλαγή» είναι: Να ικανοποιηθούν τα συμφέροντά τους.

Και το τραγικό είναι, ότι και να κάνουν όλοι απεργία δεν γίνεται τίποτα. Είμαστε κατεστραμμένοι πια. Και δεν υπάρχουν αιτήματα.

Κρ.Π.: Τώρα υπάρχουν τα σημαντικότερα αιτήματα. Πώς δεν υπάρχουν αιτήματα;

Κ.Μ.: Το βασικό αίτημά τους είναι πώς να σώσουν το τομαράκι τους. Από τη μία έχουν φάει όλα τα λεφτά, τα έχουν βγάλει έξω όλα τα δισεκατομμύρια, και όταν τους λες ένα αίτημα, σου λένε: Δεν έχω. Από εκεί και πέρα μπορεί να παραιτηθούνε, και να πάμε για εκλογές. Δεν υπάρχει χρήμα. Και δεν παράγουμε τίποτα. Το 80% των πραγμάτων έρχονται απ’ έξω!

Και βλέπεις ότι οι άνθρωποι παραμένουν ίδιοι!  Πρέπει να καταλάβουν τι έφταιξε, να το πιστέψουνε, για να επανέλθουν σ’ αυτό που ήταν πριν 30 χρόνια, να επανέλθουν στα χωράφια τους, στις δουλειές τους, στις ευρεσιτεχνίες τους, να αρχίσει κάτι να γίνεται!

Να αρχίσουν να δημιουργούν, και να πιστέψουν στην ποιότητα. Διότι έχουν διαφθαρεί οι άνθρωποι και κάνουν όλες τις παγαποντιές καταστρέφοντας την ποιότητα.
Γι αυτό έχουν λιγοστέψει και οι όποιες εξαγωγές. Γιατί δεν έχουν ποιότητα.

Αυτή η αλλαγή πρέπει να είναι ουσιαστική. Να φτάσει βαθιά μέσα στην ψυχολογία του ανθρώπου: Πάψε να είσαι σκάρτος! Πάψε να είσαι άπληστος! Πάψε να κερδίζεις απ’ τη μύγα ξίγκι. Δηλαδή δεν είναι μόνο πολιτικό το θέμα. Είναι και αισθητικό.

Και το κακό είναι πως έχουμε μπει και μεις στο παιχνίδι.  Το 90% που λέγαμε πριν, είναι οι άνθρωποι που είναι έτοιμοι πάλι να πάρουν τις μίζες, και τα φακελάκια. Πώς θα τους αλλάξεις αυτούς τους ανθρώπους; Γι αυτό λέω για την Παιδεία. Πρέπει να αλλάξουμε δύο γενιές, πρέπει να γίνουν καλύτεροι οι άνθρωποι.

Πιο αξιοπρεπείς, πιο ηθικοί, λιγότερο κλέφτες. Άλλο να παίρνεις ένα δωράκι 5 ευρώ, και άλλο να παίρνεις 500 εκατομμύρια, που μας είπε ο Παπανδρέου. Κι ακόμα δεν άρχισε το κακό. Θα μας κουρέψουμε και πάνω από 10%. Είναι καθάρματα. 

Κρ.Π.: Την  «αισθητική» πώς την εννοείτε;

Κ.Μ.: Η αισθητική είναι το κυνήγι της ομορφιάς και της αλήθειας. Με τον τρόπο του ο καθένας μας, πρέπει να κυνηγάμε αυτό το πράγμα. Οι άνθρωποι να αγαπήσουμε την αλήθεια, που αυτή βρίσκεται παντού. Ο Ντοστογιέφσκι είχε πει κάτι γι αυτό, ότι μέσα στην ομορφιά βρίσκεται η αλήθεια. Όχι. Είπε: Η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο. Εγώ προσθέτω, φτάνει να μάθουμε να την εκτιμούμε μέσα μας. Στο βάθος.

Το κίνητρο της ομορφιάς του Παραδείσου, ήταν μέγα δόλωμα της θρησκείας. Κι αν το πίστευε ο κόσμος, ότι είναι πραγματικότητα, όλος αυτός ο κόσμος θα ήταν άγιος. Αλλά εδώ φτάνεις να είσαι 70 και 80 ετών, και συνεχίζεις να είσαι αλήτης, να είσαι κλέφτης.

Άρα, δεν πιστεύεις, κι ας κάνεις προσευχές και Τρισάγια. Δεν πιστεύεις ότι αν έχεις ζήσει όμορφα τη ζωή σου θα πάς στον Παράδεισο. Οι μουσουλμάνοι που τον πίστεψαν, είδαμε με τι αυταπάρνηση οδηγούνται στο θάνατο.  Την θρησκεία, δεν την κατηγορώ, αλλά δεν μου προσφέρει πια, δεν με αλλάζει. Δεν μπορεί να με αλλάξει.

Κρ.Π.: Υπάρχει ένα βιβλίο που δεν έχει μεταφραστεί απ όσο γνωρίζω, στα ελληνικά, που λέγεται «Η άρνηση του θανάτου». Οι περισσότεροι ζουμε, όχι μόνο αρνούμενοι ότι θα πάμε στον παράδεισο, αλλά και αρνούμενοι ότι μια μέρα θα πεθάνουμε…

Κ.Μ.: Είναι σα να ζούμε, νομίζοντας ότι εμείς θα την γλυτώσουμε! Αυτό που λες είναι το παν. Και η θρησκεία, εκεί βασίστηκε. Ήθελε να πει, με έμμεσο τρόπο, ότι μη φοβάσαι το θάνατο, γιατί στην ουσία, έχεις εξασφαλίσει την αθανασία.  Υπάρχει ένα κεφάλαιο στο «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» που λέγεται «Απολογισμός». Είναι ο τελευταίος μονόλογος του Λούη, που λέει ότι έτσι και τη γλυτώσουμε από το θάνατο, ξαναγινόμαστε ίδιοι. Άρα, να μην ελπίζουμε;-

Σχετικά Άρθρα

(30/03/2013)
(21/03/2013)
(08/06/2011)
(01/03/2013)

Ν.Βαλαωρίτης: Αγγλία και ΗΠΑ να μας στηρίξουν για τις γερμανικές αποζημιώσεις

07:18, 19 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/126078

[…] εάν οι όποιες κυβερνήσεις μας δεν ενεργήσουν διπλωματικά σωστά, και δεν πάμε στη Χάγη πριν αποκτήσουμε σοβαρή υποστήριξη κυρίως από τους Αγγλοσάξωνες, οι οποίοι ήταν και υπεύθυνοι που δεν πήραμε αυτές τις αποζημιώσεις, δεν πρόκειται να έχουμε κανένα αποτέλεσμα. Θα πρέπει κάποιος να τα υπενθυμίσει όλα αυτά στους Αμερικάνους με διπλωματικό τρόπο, ώστε να ζητήσει την υποστήριξή τους. Το ότι έχουμε δίκιο δεν φτάνει […] Ο ποιητής Νάνος Βαλαωρίτης, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για το tvxs.gr με αφορμή το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων – χρεών προς την Ελλάδα.

Ν.Β.: Σχετικά με τις διεκδικήσεις των αποζημιώσεων πολέμου, οι οποίες βγήκαν στην επιφάνεια χάρις σε κάτι αρχεία του Ζολώτα, διοικητή της Τράπεζας Ελλάδος, έχει ενδιαφέρον ότι επιτέλους το είπαμε επίσημα(σε κυβερνητικό επίπεδο. εννοώ, κι όχι μόνο σε ακτιβιστικό ή αντιπολιτευτικό, όπως έκανε ο Γλέζος).

Είναι βέβαια μια ανακούφιση, ότι τέλος πάντων, ειπώθηκε και είδαμε τις αντιδράσεις που είχε από την Γερμανία: Άλλες λυσσαλέες όπως του Σόιμπλε, άλλες πολύ αρνητικές όπως ήταν της εφημερίδας Bild, ή άλλες πιο ευνοϊκές, αναλόγως. Αλλά κανένα κόμμα δεν το δέχτηκε πλην του Linke. Δηλαδή, δεν έχουμε κανέναν σύμμαχο στη Γερμανία, εκτός από το Linke, το οποίο είναι και πολύ αδύνατος σύμμαχος.

Το θέμα, όμως, δεν είναι αν θα έχουμε αποδοχή απ’ τους Γερμανούς, αλλά αν θα έχουμε συμμάχους τους τρεις νικητές του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου: τους Αμερικάνους, τους Άγγλους και τους Ρώσους. Εκεί πρέπει να αποταθούμε για στήριξη στο θέμα των αποζημιώσεων, αφού εκείνοι ήταν που μας τις στέρησαν τότε. Βέβαια, όχι τόσο στους Ρώσους, γιατί δεν είχαν μεγάλο λόγο τότε γι’ αυτά τα θέματα και μας θεωρούσαν και εχθρούς τους, αλλά στους Αμερικάνους, οι οποίοι μας ανάγκασαν να μην ζητήσουμε αποζημιώσεις για να μπορέσει να ανοικοδομηθεί η Γερμανία. 

Γιατί, οι αποζημιώσεις για την καταστροφή της Ελλάδας, ήταν τόσο τεράστιες που αν είχαν δοθεί, θα είχαν εμποδίσει την ανοικοδόμηση της Γερμανίας.

Λοιπόν, εμείς, θεωρηθήκαμε ότι μπορούσαμε να το ξεπεράσουμε αυτό, και γι’ αυτό μας υποσχέθηκαν το σχέδιο Μάρσαλ, ένα επίδομα αμέσως μετά την Απελευθέρωσή μας ως αντίτιμο γι αυτήν τη μη αξίωση των αποζημιώσεων, αλλά και του γερμανικού δανειακού χρέους.

Το σχέδιο Μάρσαλ, ήταν ένα μεγάλο ποσό πολλών εκατομμυρίων για την Ελλάδα, που για όλη την Ευρώπη έφτανε τα 13 δις. Ακριβώς πριν ξεκινήσει η περίοδος του Ψυχρού Πολέμου και καθώς η Ευρώπη προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια της μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ με πρόεδρο τον Τρούμαν, αποφάσισε να χρηματοδοτήσει την ανάκαμψή της.

Εντωμεταξύ, εκείνο που παρεισέφρησε και άλλαξε τελείως το τοπίο, ήταν ο δικός μας Εμφύλιος, ο οποίος απορρόφησε, τελικά, όλα τα χρήματα από το σχέδιο Μάρσαλ με τα έξοδα του στρατού και του πολέμου. Εμείς πληρώσαμε τον Ψυχρό Πόλεμο, με θερμό πόλεμο και με αίμα! Ξεκίνησε ο Ψυχρός Πόλεμος με τον Ελληνικό Εμφύλιο ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Πήραμε τα λεφτά, αλλά τα λεφτά αυτά πήγανε για το στρατό, για τις πολεμικές επιχειρήσεις και για το πολεμικό υλικό που μας δώσανε. Αυτό θόλωσε το τοπίο, και ξεχάστηκαν οι αποζημιώσεις και το δάνειο των Γερμανών.

Τους οποίους Γερμανούς, βέβαια, θώπευαν τότε οι Αμερικάνοι, διότι είχε αρχίσει ο Ψυχρός Πόλεμος και η ένταση στο Βερολίνο δημιούργησε  μία τελείως διαφορετική εικόνα, πολιτική και στρατιωτική της Ευρώπης. Οι Αμερικάνοι, είχαν το νου τους να δυναμώσουν τη Γερμανία ως πρόχωμα εναντίον του Στάλιν και των Ρώσων γενικά, οπότε εμείς ξεχαστήκαμε…  Κι όχι μόνο ξεχαστήκαμε, αλλά θυσιαστήκαμε, αφού ήμασταν οι μόνοι οι οποίοι πολεμήσαμε στη διάρκεια του ψυχρού πολέμου.

Κακά τα ψέματα, αυτός ο Ψυχρός Πόλεμος, μέσω του Ζαχαριάδη, δεν ήταν και θέμα μόνο ελληνικό. Σίγουρα ήταν και κρυφά υποστηριζόμενο, από το Ανατολικό μπλοκ, γιατί φανερά είχε υπογράψει ο Στάλιν ότι η Ελλάδα είναι περιοχή της Δύσης.

Οι μόνοι, λοιπόν, που υποστήριζαν τους αντάρτες, τους δικούς μας κομμουνιστές, οι οποίοι ήταν προφανώς όλοι Σταλινικοί αφού ήταν επικεφαλής ο Ζαχαριάδης, ήταν από το Ανατολικό μπλοκ. Κι εννοώ όλοι οι αρχηγοί των ανταρτών, γιατί οι απλοί άνθρωποι δεν μπορούσαν να καταλάβουν τη διαφορά μεταξύ Σταλινικών ή άλλων.

Ήταν αυτή η συγκυρία του Εμφύλιου, η οποία ξεκίνησε και πολύ νωρίς από την εποχή ακόμα της Κατοχής, που οι αποζημιώσεις της Γερμανίας, ξεχάστηκαν…

Κρ.Π.: Ξεχάστηκαν; Ή δεν διεκδικήθηκαν συνειδητά; Επίσης, ξέρουμε ότι επί σχεδίου Μάρσαλ, όταν δόθηκαν αυτά τα χρήματα, όσα δεν δόθηκαν για τον στρατό, που είπατε, κλπ., τα εκμεταλλεύτηκαν επί Εμφυλίου, όσοι ήταν υπέρ της Κυβέρνησης, τότε, για να ανοικοδομήσουν την Ελλάδα και τους… εαυτούς τους, σε θέσεις εργασιακές, σε επιχειρήσεις κ.α., και επιπλέον, ήρθαν στα πράγματα και πρόσωπα που επί Κατοχής, συνεργάζονταν με τους Γερμανούς…   Όλοι αυτοί, λοιπόν, υπήρχε περίπτωση να ζητήσουν από την Γερμανία ποτέ τα χρωστούμενα;

Ν.Β.: Και στη Δυτική Γερμανία έγινε ακριβώς το ίδιο. Συνεργάστηκαν με τους πρώην χιτλερικούς. Συμφωνώ, ότι εκεί έμπλεξε η διεκδίκησή μας…

Και γιατί μπλέξαμε; Γιατί οι κυβερνήσεις μας, δεν τολμούσαν να διεκδικήσουν από τη Γερμανία πλέον, αφού ήταν όλοι δεξιοί. Αυτό είναι κατανοητό από την άποψη ότι ουσιαστικά το παιχνίδι το διευθύνανε οι Αμερικάνοι. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι ο τότε Αμερικανός απεσταλμένος, Πώλ Πόρτερ, ήταν ουσιαστικά ο δικτάτορας της Ελλάδας.

Εκεί, θόλωσε το τοπίο, και αποσιωπήθηκαν οι αποζημιώσεις. Και βλέπουμε τώρα την μεγάλη επίθεση που μας κάνουν οι Γερμανοί, που δεν είναι μόνο μία επίθεση οικονομικής φύσεως, αλλά και κουλτουριστική. Γιατί θέλουν να μας βγάλουν παριάδες της Ευρώπης! Αυτό, είναι κάτι, το οποίο δεν μπορώ να το δεχτώ. Και πιστεύω, ότι η διεκδίκηση των αποζημιώσεων θα δείξει ότι οι Γερμανοί δεν ακολούθησαν τις υποσχέσεις τους. Γιατί κάθε τόσο δίναν υποσχέσεις πως όταν ενοποιηθεί η Γερμανία θα μας πληρώσουν, ή όταν τούτο, ή όταν το άλλο…

Συγχρόνως, οι ίδιοι, κατάφεραν να διαγράψουν τα δικά τους χρέη προς τους Αμερικάνους και τους Άγγλους, και από τον Πρώτο και από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι εκπληκτικό, το πώς τα κατάφεραν. Δεν έπρεπε, όμως και εμείς να πάρουμε το μερίδιό μας από αυτή την ιστορία; Έπρεπε! Διότι, πολεμήσαμε και στους δύο πολέμους.

Σήμερα, όμως, αυτό που φοβάμαι, είναι μην τυχόν με τη νέα αυτή αυτοπεποίθηση που δείχνει η ελληνική κυβέρνηση, φερθεί όπως η κυβέρνηση του Γούναρη το ’20 – ’22. Δηλαδή, να μην συνεννοηθεί με τους συμμάχους, όπως θα μπορούσε ο Βενιζέλος τότε να κάνει αν ήταν στην κυβέρνηση, και να μην κάνουνε του κεφαλιού τους προχωρώντας προς την Άγκυρα.

Φοβάμαι, αύριο, μήπως εμφανιστούν ξαφνικά στη Χάγη, χωρίς την υποστήριξη των Αμερικάνων και των Άγγλων, για την υπόθεσή μας. Οπότε, θα την χάσουμε την υπόθεση των αποζημιώσεων, 100%. Με αυτόν τον τρόπο, ακόμα και να την κερδίσουμε, εν μέρει, ηθικά, θα την χάσουμε ουσιαστικά και δεν θα δούμε δεκάρα, εάν δεν έχουμε την υποστήριξή της Αμερικής και της Αγγλίας, τουλάχιστον.

Γιατί οι Ρώσοι, βέβαια, είναι πιο μακρινοί, αλλά Αγγλία και Αμερική, πρέπει να μας υποστηρίξουν. Αλλιώς, δεν πρόκειται να κερδίσουμε. Η Χάγη δεν είναι ένα αντικειμενικό δικαστήριο, είναι ένα δικαστήριο το οποίο καθοδηγείται, καθαρά, από τους Αγγλοσάξωνες. Και όταν υπάρχουν υποθέσεις οι οποίες έχουν να κάνουν με την Ανατολή και τη Δύση, βλέπουμε ότι είναι πάντοτε υπέρ της Δύσης, και οι κατηγορίες είναι πάντοτε προς την Ανατολή.

Αν δεν αποκτήσουμε, λοιπόν, αυτές τις συμμαχίες με τη φινέτσα τη διπλωματική που είχε επιδείξει τότε ο Βενιζέλος με τους συμμάχους, που μπορούσε να τους μιλήσει στη… γλώσσα τους, δεν θα το πετύχουμε.

Ο δε, Σαμαράς, δεν φρόντισε καθόλου να πάει στην Αμερική. Και κακώς! Εδώ, πήγε ο Τσίπρας! Τον οποίον θα τον πάρουν σοβαρά; Μάλλον, δεν θα τον πάρουν σοβαρά. Αλλά, τουλάχιστον, πήγε. Από την άλλη μεριά, τους βλέπω ξαφνικά με αυτή τη μεγάλη αυτοπεποίθηση. Και το φοβάμαι αυτό. Γιατί την θεωρώ αποκοτιά.

Επειδή τα προβλήματά μας εδώ είναι τεράστια και η κυβέρνηση έχει την πλάτη στον τοίχο, χρειάζεται κάποιο έρεισμα. Οι αποζημιώσεις, είναι ένα έρεισμα, το οποίο συμφωνώ απόλυτα, ότι πρέπει οι Γερμανοί να το λάβουν σοβαρά υπόψιν.

Κρ.Π.: Και το οποίο, το ανακίνησε κυρίως ο Γλέζος και με το βιβλίο του.

Ν.Β.: Από χρόνια το ανακινεί. Έζησα την Κατοχή, και είδα με τα μάτια μου ότι η Αθήνα είχε μετατραπεί σε Μπέλσεν(ένα από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου εξόντωναν τους ανθρώπους), και είναι κάτι που δεν το ξεχνάει εύκολα κανείς…

Δεν βλέπετε, πόσο οι Εβραίοι δεν αφήνουν ρούπι να ξεχάσουν οι Ευρωπαίοι το δικό τους ολοκαύτωμα; Εμείς, το δικό μας ολοκαύτωμα, ούτε καν το αναφέραμε! 

Κρ.Π.: Ο Στέλιος Κούλογλου έκανε το ντοκιμαντέρ «Νεοναζί: Το ολοκαύτωμα της μνήμης», αλλά και «Διακομματική πρόταση νόμου από τέως δημοσιογράφους και νυν βουλευτές, με τον οποίο να τιμωρείται ποινικά η άρνηση του Ολοκαυτώματος».

Ν.Β.: Και πολύ καλό ντοκιμαντέρ, εξαιρετικό. Στο ελληνικό ολοκαύτωμα πέθαναν τουλάχιστον 300.000 άνθρωποι από πείνα, και από σφαγές. Και το σύνολο είναι πολύ παραπάνω. Αν τα βάλεις όλα μαζί, είναι πάρα πολύ μεγάλος αριθμός(σε σχέση και με το σύνολο του ελληνικού πληθυσμού). Πρέπει να είναι τουλάχιστον 600.000.

Αυτή την καταστροφή την έζησα, διότι ήμουν στην Ελλάδα, μέχρι τέλη Ιουνίου του ’44, μέχρι το τέλος της Κατοχής αν εξαιρέσουμε τους δύο τελευταίους μήνες. Και τα είδα με τα μάτια μου. Και την πείνα των ανθρώπων. Και μεις πεινάγαμε. Δεν είναι ότι δεν υπήρχαν λεφτά για να αγοράσεις τρόφιμα, αλλά ότι δεν υπήρχαν τρόφιμα.

Αν δεν γίνουν αποδεκτά όλα αυτά, θα φταίμε εμείς! Και φταίνε οι κυβερνήσεις μας, οι οποίες ήταν τόσο εξαρτημένες από τους Αμερικάνους, τότε, που δεν υπήρχε τρόπος να διεκδικήσουν τίποτα από τους Γερμανούς, ούτε στον ύπνο τους…

Λοιπόν, τώρα που ξυπνήσαμε μετά από τόσα χρόνια, οι Γερμανοί μας λένε ότι αποκλείεται και ότι όλα αυτά ξεπεράστηκαν, αλλά, ουσιαστικά, δεν έχει κλείσει το θέμα.

Και πιστεύω ότι εάν οι όποιες κυβερνήσεις μας δεν ενεργήσουν διπλωματικά σωστά, και δεν πάμε στη Χάγη πριν αποκτήσουμε σοβαρή υποστήριξη κυρίως από τους Αγγλοσάξωνες, οι οποίοι ήταν και υπεύθυνοι που δεν πήραμε αυτές τις αποζημιώσεις, δεν πρόκειται να έχουμε κανέναν αποτέλεσμα.

Θα πρέπει κάποιος να τα υπενθυμίσει όλα αυτά στους Αμερικάνους με διπλωματικό τρόπο, ώστε να ζητήσει την υποστήριξή τους. Το ότι έχουμε δίκιο δεν φτάνει. Διότι κανένας δεν δικαιούται τίποτα αν ο άλλος δεν θέλει να σου δώσει. Έτσι είναι η πολιτική. Ας μην κάνουμε τα ίδια λάθη, που κάναμε το ’20-’22, με αποτέλεσμα τη Μικρασιατική καταστροφή.-

Σχετικά Άρθρα

(28/03/2013)
(19/02/2013)
(17/11/2012)
(12/04/2013)

Κώστας Μουρσελάς: Πέρα από την πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα

07:22, 15 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/125687
mourselasphiyfgtuyfoguhygohu

[…] εγώ πίστεψα κατ’ αρχήν στον ρεαλισμό, γιατί κατάλαβα ότι πέρα από την πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα. Κι αυτή η πραγματικότητα είναι κυρίως ο εσωτερικός κόσμος μας. Τι γίνεται μέσα μας […] Δεν υπάρχει τίποτε άλλο να σε εμπνεύσει, πραγματικά, εκτός από τη ζωή, την πραγματικότητα και τον άνθρωπο. Δεν υπάρχει τίποτε άλλο […] Ο συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη και το tvxs.gr, με αφορμή την επανέκδοση του μυθιστορήματός του «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά», που έχει μεταφραστεί ήδη σε πολλές χώρες του κόσμου.

Κ.Μ.: Μέχρι ένα σημείο, η παιδική ηλικία είναι πηγή έμπνευσης της δημιουργικότητας. Τα πρώτα κείμενα που γράφεις, έχουν άμεση σχέση με την παιδική ηλικία. Σα να γεννιέται, όμως, με τα χρόνια ένας δεύτερος χαρακτήρας και δημιουργείς πάλι μνήμες. Γίνεται δηλαδή ένας συνδυασμός. Δεν είναι αρκετά τα γεγονότα της παιδικής ηλικίας για ένα ολοκληρωμένο έργο, αλλά είναι μια αφετηρία. Παίρνεις αμπάριζα… Κι αυτό συνεχίζεται μέσα σε ωριμότερες ιστορίες.

Αν αποφασίσεις να γράψεις, υπάρχει κάτι που σε προωθεί. Γεννιέσαι μ’ αυτό και δεν το ξέρεις… Όταν ήμουν 13 χρονών,  άρχισα τις πρώτες δοκιμές και διαπίστωσα ότι μου άρεσε να γράφω. Διάβαζα από τότε Ντοστογιέφσκι, θυμάμαι. Η ανάγνωση, δηλαδή, είναι το πρώτο αναγκαίο στοιχείο που σε παροτρύνει να γράψεις. Ανακαλύπτεις ότι και συ θέλεις να πεις κάτι, αλλά δεν είναι ακόμα ολοκληρωμένο μέσα σου. Εγώ, δεν το ήξερα, ακριβώς, γιατί θέλω να γράψω.

Κρ.Π.: Είναι ανάγκη επικοινωνίας;

Κ.Μ.: Είναι ανάγκη επικοινωνίας, αλλά για μένα είναι και ανάγκη περιέργειας.

Έχω καταλήξει, ότι οι άνθρωποι πράγματι, γράφουν από περιέργεια στο τέλος. Ή διαβάζουν από περιέργεια. Δηλαδή, διαβάζοντας κάτι που σου έχει θέσει κάποια ζητήματα, κάποια κίνητρα, κάποια ενδιαφέροντα, πας και στην επόμενη σελίδα. Αυτός που το κάνει αυτό είναι ένας έτοιμος αναγνώστης.

Την κόρη μου για να την παρασύρω στο να διαβάζει, της έκανα ένα κόλπο. Κάποια μέρα αποφάσισα να της διαβάσω ένα κομμάτι από ένα βιβλίο. Καθώς το άκουγε, ξαφνικά, σταματάω. Α, μπαμπά, συνέχισε, συνέχισε, μου λέει. Τώρα, της λέω, θα το συνεχίσεις εσύ, άσε με ‘μένα. Το πήρε και το συνέχισε, κι από κει και πέρα έμαθε να διαβάζει, πιστεύω.

Επίσης, με τη μουσική, έβαζα κάποια κλασσικά κομμάτια που μου άρεσαν εμένα και τα άκουγε ο γιος μου. Δεν του έλεγα τι κάνω. Τυχαία έπεφτε ένα κομμάτι, που διάλεγα να μη δυσκολεύει και να ‘ναι φτιαγμένο για να το αγαπήσεις, κι όταν μεγάλωσε το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να αγοράσει ηχεία και να αρχίσει να βάζει μουσικές. Κι από τότε δεν έχει σταματήσει ποτέ να αγαπάει τα κλασσικά κομμάτια. Θέλει λοιπόν, παγίδες… κάτι που δεν το κάνουν οι δάσκαλοι.

Κρ.Π.: Ο δάσκαλος, έχει πει ο Κουν, κυρίως πρέπει να εμπνέει τη γνώση σ’ ένα μαθητή.

Κ.Μ.: Όλα θέλουν ένα ερέθισμα. Και η δημιουργία προϋποθέτει ένα ταλέντο.

Κρ.Π.: Ο πατέρας, όμως, μοιάζει να δίνει(συνειδητά ή ασυνείδητα) την «άδεια» στο παιδί του, ώστε να γεννηθεί ή να αξιοποιηθεί ένα ταλέντο του…

Κ.Μ.: Μόνο που δεν πρέπει να το πεις. Αν το πεις, το έχασες. Και το πρώτο λάθος της διδασκαλίας είναι το να αναγκάζεις τα παιδιά να γράφουν ψέματα.

Η δημιουργία δεν μπορεί να περιοριστεί. Κάνεις έναν αγώνα να αποστασιοποιηθείς από τον εαυτό σου, να αρχίσουν να βγαίνουν και οι άλλες φωνές εκτός από τον εαυτό σου σε ένα κείμενο. Όταν για παράδειγμα γράφεις ένα θεατρικό ή ένα μυθιστόρημα που πρέπει οι ήρωες να συγκρούονται, να είναι διαφορετικοί, να είναι η μέρα με τη νύχτα πολλές φορές(που εκεί είναι και η ομορφιά!), πρέπει να στηριχτείς σε όλες τις φωνές μέσα σου.

Θεματικά, βέβαια, όσα κι αν γράψουμε είναι σαν αυτό που λένε, ότι γράφουμε ουσιαστικά το ίδιο… έργο, σε συνέχειες. Η εμμονή τελικά, καταλήγει σ’ αυτό που παρασύρει εσένα.

Πάντως, εμένα δεν με παρέσυρε ποτέ η Ιστορία, στο να γράψω ένα ιστορικό έργο. Δεν μπορώ να γράψω ένα έργο για παράδειγμα που μιλάει ο Μεγαλέξανδρος. Πρέπει, αν θέλω, να βρω τρόπους που θα μιλάει κάποιος άλλος για το τι είπε ο Μεγαλέξανδρος.

Κι όλη η δυσκολία για μένα, είναι το πώς θα γεννηθεί ένας χαρακτήρας σε μία ιστορία.

Κρ.Π.: Γεννηθήκατε στον Πειραιά… Πώς ξεκινήσατε να γράφετε;

Κ.Μ.: Πράγματι γεννήθηκα στον Πειραιά. Ήμουν καλός μαθητής σε όλα, εκτός από τα μαθηματικά που ποτέ δεν τα αγάπησα. Μόνο τη χημεία αγαπούσα.

Στην Κατοχή ήμουν ένα πιτσιρικάκι. Για να επιβιώσουμε πήγαμε στα Κύθηρα, που καταγόταν η μητέρα μου και είχε σπίτι η γιαγιά μου και ο παππούς μου. Πήγαμε, λοιπόν, με τη μάνα μου. Ο πατέρας μου έλειπε μετανάστης στην Αμερική. Τον συνέλαβαν, τότε, και τον έστειλαν πάλι πίσω, και έτσι ήρθε κι εκείνος. Έτσι, έβγαλα τα τελευταία χρόνια της Κατοχής στα Κύθηρα.

Εκεί, είχα κάτι ξαδέλφια μεγαλύτερά μου 5-6 χρόνια, τα οποία διαβάζανε λογοτεχνία, ο ένας μάθαινε και βιολί… Δεν υπήρχαν αυτά τότε, ήταν ανύπαρκτα πράγματα. Το να έχεις αυτές τις πνευματικές ανησυχίες και επαφές….

Αυτά τα ξαδέλφια μου έδιναν και διάβαζα, βιβλία, όπως του Τσέχωφ, κάτι πρώτες παλιές εκδόσεις, ή Όσκαρ Ουάιλντ. Από εκεί ξεκίνησα να αγαπώ τη λογοτεχνία και το θέατρο.

Πάντα, πιστεύω, ένα μεγάλο μέρος της προσωπικότητάς μας, το κατασκευάζουν άλλοι. Γιατί έτυχε, εγώ, να έχω αυτά τα ξαδέλφια. Αν ήταν τίποτα αλητάμπουρες αυτοί, δεν ξέρω τι θα γινόμουνα. Δεν είμαστε καθαροί, εμείς. Είμαστε, λίγο, δημιούργημα άλλων.

Και παίζει ρόλο και το που ζεις. Δηλαδή, αν εγώ μεγάλωνα την εποχή εκείνη στην Αλβανία, δεν ξέρω αν θα γινόμουν αυτό που έγινα. Βέβαια σιγά σιγά βγαίνει ο βαθύτερος χαρακτήρας, αλλά θα παλέψεις πολύ για να τον βρεις, αν είσαι σε συνθήκες εντελώς αρνητικές.

Γιατί συναντάμε ανθρώπους –το έχω προσέξει- που είναι σχεδόν αγράμματοι, κι έχουν ένα φοβερό μυαλό. Συζητάς προβλήματα και απαντούν σαν να ‘ναι διαβασμένοι, σοφοί. Είχα έναν μαραγκό, που μου έφτιαχνε τα κουφώματα στο σπίτι, και είδα ότι είχε ένα μυαλό τέτοιο… Από τότε τον έχω φίλο και έρχεται στο σπίτι και κουβεντιάζουμε τουλάχιστον μια φορά τη βδομάδα.

Του λες ένα θέμα πολύ σοβαρό, και θα δεις ότι έχει μια άποψη πολύ σωστή! Πού την βρήκε; Πηγαία πράγματα…

Κρ.Π.: Συναισθηματική νοημοσύνη, δεξιότητες ζωής; Όλα αυτά δεν έχουν να κάνουν με τις γνώσεις, αλλά κυρίως με τα βιώματα.

Κ.Μ.: Σαν να δουλεύει μέσα του η φαντασία, η μνήμη, και κατασκευάζει ιστορίες αυτόματα…

Κρ.Π.: Με τη σύνθεση όλων αυτών…

Κ.Μ.: Ναι. Περνάει τη ζωή μέσα από διαδικασίες δικές του, νοητικές. Ε, τέτοιοι άνθρωποι, θα μπορούσαν να γράψουν.

Όταν γύρισα μετά από την Κατοχή στον Πειραιά, είχα έναν φίλο και πηγαίναμε μαζί σχολείο. Η μητέρα του, μου λέει: «Κωστάκη, θα σας πάω στο θέατρο». Δεν είχα δει θέατρο μέχρι 14-15 χρονών.

Μας παίρνει λοιπόν, και μας πάει στο Εθνικό Θέατρο. Ανεβήκαμε με τον ηλεκτρικό και πήγαμε και είδαμε τα παραμύθια του Άντερσεν. Και πράγματι γοητεύτηκα. Μου άρεσε πάρα πολύ. Και όταν επιστρέφαμε με τον ηλεκτρικό, πάλι, με ρωτάει η μαμά του φίλου μου: Σου άρεσε Κωστάκη; Της λέω «μου άρεσε, πάρα πολύ ωραίο, αλλά, έτσι μπορώ να γράψω κι εγώ». Είναι τρελό δηλαδή, πώς μου ήρθε, να πω αυτό το πράγμα. «Ναι;» μου λέει, «Σοβαρά; Και γιατί δεν γράφεις;».

Έτσι κάθισα και έγραψα το πρώτο μου έργο. Ένα θεατρικό που το έλεγα «Ερημιά», μια ιστορία, όπου ο ήρωάς μου ήταν στην επαρχία, και ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει, και έμενε σε κάτι ξαδέλφια του.

Ένας νεαρός φίλος που έκανε το γκαρσόνι σε κάποια ταβέρνα, μου είπε ότι πήγαινε και έτρωγε εκεί ο Σιδέρης, ο διευθυντής του Θεατρικού Μουσείου, και με προέτρεψε να πάω να τον βρω και να του το δώσω να το διαβάσει.

Και πράγματι, με κοντά παντελονάκια εγώ, παρόλο που ήμουνα δειλός, παίρνω το θάρρος και πάω στον Σιδέρη στο Θεατρικό Μουσείο, ο οποίος έχει γράψει και την ιστορία του ελληνικού θεάτρου… Του λέω είμαι ο τάδε, κι έχω φίλο το Βασίλη, το γκαρσόνι. Α, ναι, μου λέει; Έχω γράψει ένα θεατρικό, του λέω, που μου είπε να σας το φέρω, και επειδή είμαι μικρός, δεν ξέρω, ήθελα μια γνώμη, αν αξίζει.

Αυτός παραξενεύτηκε, βέβαια. Αλλά μου λέει, άστο. Το είδε, μάλλον, λίγο σαν παιχνίδι, και μου είπε να ξαναπάω μετά από ένα μήνα.

Πράγματι, εγώ πάω σε ένα μήνα και μου λέει, το διάβασα, είναι ωραίο, έχεις ταλέντο. Αυτό το συγκεκριμένο, βέβαια δεν μπορεί να παιχτεί στο θέατρο, πιθανόν αν το διορθώσεις, αν σου πω κάποια πράγματα… Αλλά αυτό θα σε κουράσει. Συνέχισε, και γράψε κάτι άλλο. Μη χάσεις το χρόνο σου, είναι κρίμα. Άστο αυτό, γράψε κάτι άλλο, μου λέει. Διάβαζε και γράφε.

Αυτό μου έδωσε την παρηγοριά, κι έφυγα ευχαριστημένος. Γιατί με έπεισε ότι δεν λέει ψέματα. Αν ήμουν 25 χρονών, πιθανόν ούτε καν να το διάβαζε. Αλλά προφανώς επειδή ήμουν τόσο μικρός, του άρεσε και το πρόσεξε.

Αυτό ήταν το ξεκίνημα. Και γράφω μετά το πρώτο μονόπρακτο που ήταν λίγο του παράλογου θεάτρου, αλλά δικής μου κατασκευής, και το έλεγα «Άνθρωποι και άλογα». Είχε δημιουργηθεί τότε, το 1969, ένας θίασος από έλληνες ηθοποιούς και κανά δυο σκηνοθέτες, που λεγόταν η Δωδέκατη Αυλαία, που δέχονταν να ανεβάζουν μονόπρακτα Ελλήνων συγγραφέων, για να γεννηθεί το σύγχρονο Ελληνικό θέατρο. Μέσα εκεί ήταν και ο Ληναίος, και ο Ζιώγας.

Ανέβασαν λοιπόν, αυτό, και άρεσε πολύ, έγινε χαλασμός κόσμου. Είχε πολύ θετικές κριτικές, το είχε δει και ο Κουν και μου είχε ζητήσει ένα έργο. Έτσι μπήκα στο θέατρο. Με το «Άνθρωποι και άλογα».

Και λειτούργησε βέβαια κι αυτή η κυρία που είχε γιο το φίλο μου, η οποία ήταν πανέμορφη και ντυνόταν μόνο με κάτι κομπινεζόν, και τρελαινόμαστε να την βλέπουμε εμείς οι μικροί. Με είχε γοητεύσει και μένα, και μάλιστα την έχω κάνει και ηρωϊδα στα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά».

Κρ.Π.: Αυτό το βιβλίο, θυμάμαι το είχα διαβάσει απνευστί, και για το σήριαλ έτρεχα κάθε φορά στο σπίτι, για να προλάβω να το δω, να μη το χάσω…

Κ.Μ.: Μέσα σ’ αυτό το σήριαλ, είχα βάλει αυτή την κυρία, που λεγόταν κυρία Μαρίτσα. Και είχα πολύ τολμηρές σκηνές. Αυτό που λέγαμε, για την παιδική ηλικία, οι μνήμες…

Το αυτοβιογραφικό στοιχείο παίζει ρόλο, αλλά μέχρι ενός σημείου. Όλοι αυτοβιογραφούμαστε. Οι ικανότητες του κάθε συγγραφέα, το ταλέντο του, είναι να μπορεί και να αποστασιοποιείται από αυτό, για να αρχίσει να τον εμπνέει, να αρχίσει να τον μεταμορφώνει.

Η μαγιά ξεκινάει από μια πραγματικότητα, πιστεύω, από υπαρκτά υλικά που τα έχεις βιώσει όχι μόνο εσύ ο ίδιος. Βίωμα είναι ακόμα και το να μου πεις κάτι. Από εκεί και πέρα, μια φράση είναι αρκετή, για να ξεκινήσει ένα μυθιστόρημα.

Δηλαδή, αν δεν μπορείς να συνθέσεις με τη φαντασία σου, μετά και με την επινόηση, δεν μπορείς να γράψεις. Σταματάς εκεί. Το έχω δει πολλές φορές.

Χρειάζεται ένα «γιατί», ένα ερώτημα «πώς έγινε αυτό;», μία συνέχεια. Αυτό, είναι η δημιουργική επινόηση πια. Μπορεί να ξεκινήσεις από ένα περιστατικό με τη μάνα σου και γράφοντας γι αυτήν στην συνέχεια, να μην είναι πλέον η μάνα σου, να έχεις φύγει από αυτό.

Μπορεί να χρειάζεται, δηλαδή, η μαγιά αρχικά για να φτιαχτεί το ψωμί, αλλά από εκεί και πέρα χρειάζεται και μία άλλη διαδικασία…

Κρ.Π.: Κάνουμε έργο, λέει, ότι δεν απωθούμε… Δηλαδή, μπορεί να βγαίνουν και πολλά ασυνείδητα κομμάτια μέσα στο έργο, που και ο ίδιος ο συγγραφέας να μην τα συνειδητοποιεί.

Κ.Μ.: Ή μπορώ να πω, ότι ένας συγγραφέας, έχει περισσότερα απωθημένα. Γιατί ο συγγραφέας αυτό που λέμε δημιουργική φαντασία, λειτουργεί μέσα του. Φαντάζεσαι… Υποφέρεις.

Εμένα, ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου, είναι τα φαντάσματά μου, τα οποία είναι έργα ολοκληρωμένα, που δεν τα γράφω πάντα. Έχω χιλιάδες σελίδες, με ιστορίες, για έργα που θα μπορούσα να γράψω. Η φαντασία παίζει φοβερό ρόλο.

Πιστεύω, όμως, ότι οι πιο πολλοί συγγραφείς που αγαπούν τη δουλειά τους, που είναι αληθινοί, δεν γράφουν μόνο επειδή έχουν κάποιες συγγραφικές δεξιότητες, και δεν προετοιμάζουν το θέμα τους. Δηλαδή, δεν φτιάχνουν την ιστορία τους από πριν, δεν βαδίζουν βάση ενός έτοιμου σχεδίου. Κι εγώ, επίσης, το μισώ αυτό. Δεν μπορώ να το κάνω. Διότι δεν έχει νόημα να γράψω αλλιώς. Γιατί γράφω από περιέργεια, όπως είπα.

Τα «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά», ξεκίνησαν από μία φράση. Όλο το έργο γεννήθηκε από έναν άνθρωπο, που βασίστηκε και ο χαρακτήρας του βασικού ήρωα, του Λούη.

Αυτός ήταν ένας τύπος πανέξυπνος, ο οποίος δεν είχε βγάλει ούτε το δημοτικό αλλά λάτρευε το διάβασμα και  η δουλειά του ήταν να πουλάει βιβλία με δόσεις, με καρτέλες. Μια μέρα μαθαίνω ότι παντρεύτηκε.

Όταν τον είδα τον ρώτησα πώς παντρεύτηκες; Μου λέει «έδινα βιβλία σε μια κοπελιά και δε μου έδινε τίποτα. Ε, και όταν πέρασαν τρεις μήνες, της λέω μια μέρα, ρε ξαδέλφη, δε θα μου δώσεις κανά φράγκο και μένα; Και μου λέει, παντρέψου με για να πατσίσουμε! Και την παντρεύτηκα».

Αυτή η φράση μου έφτιαξε όλο το χαρακτήρα, και την έχω μέσα στο μυθιστόρημα, να την λέει ο Λούης.  Η ζωή αυτού του ανθρώπου ήταν πραγματικά μια περιπέτεια…

Κρ.Π.: Και πως από μία φράση γεννιέται ένα ολόκληρο μυθιστόρημα;

Κ.Μ.: Όταν πιάνω το στυλό, δουλεύει το μυαλό μου αμέσως. Προσπάθησα κάποτε να γράψω σε γραφομηχανή αλλά δεν γινόταν, σταματούσε το μυαλό μου.

Κρατάω σημειώσεις για τον χαρακτήρα, να δω τι βγαίνει, για να τον καταλάβω καλύτερα.

Ο Εμμανουήλ Ρετσίνας, έλεγα, αυτό ήταν το όνομά του το λογοτεχνικό, είναι σχεδόν ωραίος, σχεδόν άσχημος, σχεδόν ηθικός, σχεδόν ανήθικος… Διάφορα τέτοια «σχεδόν» έγραφα και προχώραγα. Σχεδόν αυτό, σχεδόν εκείνο, και όλο προχωρούσα: έκανε και δύο γάμους, και παραλίγο τρεις… Έγραφα πράγματα που δεν τα είχα προσχεδιάσει.

Αυτό είναι το περίεργο. Γι αυτό λέω, ότι αν κάνεις προκάτ και τα προετοιμάζεις, δεν βγαίνει στο τέλος.

Έγραφα, λοιπόν, για να βρω το χαρακτήρα αυτού του ανθρώπου. Και μου άρεσε αυτό, παρασύρθηκα και προχώρησα κι έγραψα περίπου 20 σελίδες.

Τις διαβάζω μετά, και λέω, τι έχω κάνει εδώ; Πώς θα βγει θεατρικό αυτό το πράγμα που γράφω εδώ;(γιατί για θεατρικό το είχα ξεκινήσει, αλλά ο ήρωας δεν μου έβγαινε στη σκηνή, γι αυτό κάθισα να τον δουλέψω).

Κι έρχεται ένας φίλος μου, που είναι ηθοποιός και πάντα του διαβάζω ότι γράφω, γιατί έχει φοβερό ένστικτο και εκτιμώ πολύ τη γνώμη του, και του λέω, ρε Χρήστο, έχω γράψει κάτι, κάτσε να στο διαβάσω.

Το άκουσε, και μου λέει, μη το σταματάς, είναι πολύ ωραίο, είναι πεζογραφία, είναι μυθιστόρημα, δεν ξέρω τι είναι, αλλά μη το σταματάς, μου λέει, συνέχισέ το. Το πρώτο κεφάλαιο από τα Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, ήταν αυτές οι σημειώσεις. Δεν έχω αλλάξει σχεδόν τίποτα. Από εκεί και πέρα, όλο το μυθιστόρημα βγήκε σταδιακά. Σταδιακά οι χαρακτήρες, σταδιακά η πλοκή. Το ένα κεφάλαιο μου γεννούσε το επόμενο.

Κρ.Π.: Σας οδηγούσαν οι χαρακτήρες;

Κ.Μ.: Ναι, γιατί ακόμα και ένας χαρακτήρας δεν μπορεί να γεννηθεί αυτόματα. Ακόμα και το παιδί που γεννάει η μάνα σε εννέα μήνες, είναι μια προεργασία. Και μετά υπάρχει μια άλλη προεργασία, που δεν ξέρεις πώς αυτό το καταπληκτικό παιδί, γίνεται τελικά δολοφόνος.

Ε, αυτή η διαδικασία είναι η ομορφιά στη λογοτεχνία. Το φτάσιμο κάπου. Το φτάσιμο στην Ιθάκη, είναι, που το έχει πει ωραία ο Καβάφης.
Αυτό είναι και η περιέργεια! Το «τι θα απογίνει;».

Κρ.Π.: Τώρα που έχουν κλείσει τα Ελληνικά Γράμματα, το Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, θα τα επανεκδώσουν οι εκδόσεις Πατάκης; Κυκλοφόρησε στη Γαλλία και με άλλο τίτλο: Τα παιδιά του Πειραιά;

Κ.Μ.: Σώπα! Έχει τέτοιο τίτλο; Όχι. Δεν ξέρω, δεν ασχολούμαι πια.

Κρ.Π.: Μετά από το πρώτο θεατρικό σας, τι ακολούθησε;

Κ.Μ.: Ήμουν μικρός. Δεν είχα διαβάσει, ούτε για το θέατρο του παραλόγου, ούτε τίποτα. Αυτό παίχτηκε το 1962. Εγώ είχα μικρός ανάμειξη στα πολιτικά.

Κρ.Π.: Πιο πριν, στην Αντίσταση, ήσασταν και στην ΕΠΟΝ…

Κ.Μ.: Ήμουν και στην ΕΠΟΝ, στο γυμνάσιο. Είχαμε εκεί και τον Θόδωρο Παντελίδη, που τον εξετέλεσαν.

Με συνέλλαβαν, τότε, 16 ετών. Μπούκαραν μέσα στο σπίτι μας ξημερώματα, 5-6 αστυνομικοί. Έκλαιγε η μάνα μου. Με πήγαν στο 6ο τμήμα που ήταν κάπου στα Ταμπούρια του Πειραιά. Μου δίναν σκαμπίλια για να προδώσω, να τους δώσω ονόματα…

Είχα μία πολύ ωραία θεία, κι ερχόταν στον διοικητή της αστυνομίας, και του έλεγε: «Τι κάνετε; Είναι μικρός. Ανακατεύτηκε χωρίς να ξέρει τι του γίνεται, αφήστε τον ελεύθερο!». Του διοικητή, απ’ ότι φαίνεται, του άρεσε η θεία μου, και της έλεγε, ναι, να βγούμε καμιά μέρα, να δούμε τι θα κάνουμε, αλλά εκείνη κοίταζε να ξεφεύγει…

Κάποια μέρα με αφήσανε ελεύθερο. Είπε ο διοικητής στη θεία μου, πες του να βάλει μυαλό, να μην ανακατεύεται, και τέτοια. Εκεί βέβαια, μέσα στο τμήμα, είχα περάσει πολύ άσχημα, αλλά τελικά με αφήσανε.

Μετά, βέβαια, ξαναμπήκα σ’ αυτή την ιστορία, μετά από κανέναν χρόνο, όταν είχε συλληφθεί την πρώτη φορά ο Μπελογιάννης και πιάσανε μαζί και μένα. Λεγόταν η Δίκη των 35 Πειραιωτών, τότε, και θα πέρναγα έκτακτο Στρατοδικείο, με πολύ σοβαρή κατηγορία.

Κρ.Π.: Ήσασταν φοιτητής τότε;

Κ.Μ.: Ναι, είχα δώσει εξετάσεις και είχα πετύχει στη Νομική σχολή, την οποία την τελείωσα αλλά δεν εξάσκησα την δικηγορία γιατί ήθελα να γράψω.

Ήμασταν, λοιπόν, στο Μεταγωγών στην Πλάκα, όπου έζησα μια εβδομάδα μαζί με τον Μπελογιάννη, αλλά και με τον Παντελίδη που καταδικάστηκε. Μέχρι να γίνει η δίκη, μας πήγαν στη φυλακή στον Πειραιά, όπου εκεί πραγματικά πέρασα τραγικές ώρες. Αγωνία, ξύλο, πάρα πολλά. Να μην προδώσω…

Κρ.Π.: Μετά τον εμφύλιο δεν έγιναν όλα αυτά;

Κ.Μ.: Ναι, το 1951. Ο εμφύλιος τελείωσε το 1949. Υποτίθεται! Τον Μπελογιάννη τον ξαναπιάσανε μετά και η εκτέλεσή του έγινε το 1954. Στην πρώτη δίκη, δεν ήταν ακόμα κατηγορούμενος για κατασκοπεία.

Κρ.Π.: Μετά τον κατηγόρησαν, επειδή βρήκαν τους ασυρμάτους στην Καλλιθέα…

Κ.Μ.:  Ο Μπελογιάννης, ήταν ο αρχηγός αυτής της παράνομης ομάδας. Αυτή την ιστορία γιατί στην είπα; Γιατί έγινε μια σκηνή, που απογοητεύτηκα εγώ από την Αριστερά.

Στην Ασφάλεια του Πειραιά, εκεί που ήμασταν σε ένα υπόγειο, μέρα νύχτα με μια λάμπα(εκεί έπαθα και τη μυωπία), μας βγάζανε σε ένα πλατύσκαλο το απογευματάκι να παίρνουμε αέρα. Εκεί δίπλα ακριβώς, υπήρχε μια πόρτα με έναν φεγγίτη που είχε σπασμένο τζάμι, και κεί έβαζαν τις κρατούμενες γυναίκες και κυρίως πόρνες.

Εκεί μαζί μας, υπήρχαν και κρατούμενοι που ήταν από την εξορία, που τους έφερναν εκεί, είτε για να κάνουν δήλωση μετανοίας, είτε για να τους ξαναστείλουν εξορία. Και έρχονταν τα απογεύματα οι γυναίκες τους, νέες γυναίκες με τα παιδιά τους αγκαλιά… και τους παρακαλάγανε: «κάνε δήλωση, έλα σπίτι, δεν έχω να ζήσω το παιδί…». Και αυτοί γύριζαν το κεφάλι, έλεγαν δεν γίνεται. Έφευγαν αυτές, έκλαιγαν.

Σκηνές, δηλαδή, τρελές, που εκεί μπορούσες να πεις: Τι κάνεις; Γιατί αρνήσε; Διότι στην Ισπανία, το κομμουνιστικό κόμμα είχε βγάλει ανακοίνωση, όταν σας ζητάνε να κάνετε δήλωση, να κάνετε δήλωση. Δεν το απαγόρευε.

Κρ.Π.: Μετά έβγαλε ανακοίνωση, νομίζω ανεπίσημα;

Κ.Μ.: Μετά. Τότε δεν ίσχυε. Φεύγαν πάλι εξορία οι άνθρωποι. Πόσοι από αυτούς πεθάνανε, αρρωστήσανε…

Κρ.Π.: Η ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη που ξεκίνησε μία έρευνα για όσους υπέγραφαν, την ανέβαλλε, διότι ήταν πολύ δύσκολο αυτό που αντιμετώπισε, από το τι ζούσαν αυτοί οι άνθρωποι αφού υπέγραφαν και μετά. Προφανώς, είναι τρομερό να πρέπει να δηλώσεις ότι καταδικάζεις και μετανιώνεις για τη ζωή που έχεις ζήσει και έχεις αγωνιστεί μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Κ.Μ.: Γιατί τους βρίζανε προδότες. Αυτό το έζησα εγώ. Τίποτα… Αλλά, θα σου πω τη σκηνή που έζησα, και με έκανε να τους σιχαθώ όλους.

Εκεί που ήταν οι πόρνες, δίπλα, βγαίναν μερικές στο φεγγίτη, και βγάζανε τα στήθη τους και λέγανε: Κοίταξε να δεις! Εδώ! Οι κρατούμενοι σαν να ήταν άγιοι, γύριζαν αμέσως το κεφάλι και δεν έβλεπαν. Ο μόνος που έβλεπε ήμουν εγώ.

Αλλά, μετά έκρινα, και είπα, αυτό είναι Αριστερά; Σου απαγορεύει να έχεις τα ένστικτά σου, την επιθυμία, να δεις μια ωραία γυναίκα, όταν είσαι στερημένος; Δηλαδή, δεν το καταλάβαινα! Γιατί να μη δεις; 

Κρ.Π.: Ήταν ταγμένοι σε έναν αγώνα… τίποτα δεν τους αποσπούσε. 

Κ.Μ.: Αυτό το «ταγμένος». Αυτό με ενόχλησε. Είδα ότι εγώ δεν έχω καμιά δουλειά μέσα σε ένα τέτοιο κόμμα, σε έναν τέτοιο αυταρχισμό, να καθηλώσω τη ζωή μου, να μεταβληθώ σε άγιο, χωρίς να είμαι άγιος. Κάπως έτσι, λειτουργούσε μέσα μου εντελώς αντίθετα.

Μετά απ’ αυτή την αλλαγή, κατάλαβα, παρόλο που είχα αρχίσει να γράφω, ότι στο έργο μου δεν πρέπει να βαραίνει η ιδεολογία.

Διότι στα πρώτα γραπτά μου, με επηρέαζε η ιδεολογία. Βέβαια στο Άνθρωποι και Άλογα, δεν με επηρέασε τόσο. Ήταν πιο ανεξάρτητο, είχε μια τρέλα. Αλλά, βασικά, ένιωθα ότι με κατευθύνει προς μία ιδεολογική κατεύθυνση.

Κι αυτό πάλι με ενόχλησε. Ήθελα να απελευθερωθώ τελείως, να μην ξεκινάω από καμία ιδεολογία, από καμιά φιλοσοφία, από τίποτα. Άρχισα να πιστεύω ότι ο συγγραφέας είναι πάνω από όλα αυτά, πάνω από ιδεολογίες πάνω και από αισθητικές θεωρίες, διότι πρέπει να αφήσεις τον εαυτό σου εντελώς ελεύθερο να δημιουργήσεις εκεί που σε οδηγεί η προσωπικότητά σου, και ότι φορτίο κουβαλάς μαζί.

Όχι επειδή, π.χ. αυτό το είπε ο Νίτσε. Άσχετα αν η φιλοσοφία μέχρι ενός σημείου σε διευκολύνει, σου ανοίγει το μυαλό. Όλα αυτά μπορεί να έχουν οτιδήποτε, αλλά εσύ είσαι πάνω από αυτά.

Μετά, οι θεωρίες οι αισθητικές, έχουν ένα ενδιαφέρον, αλλά και πάλι εάν θέλεις να δημιουργήσεις, πρέπει να τις ξεχάσεις. Πρέπει να είσαι πάνω και από τις θεωρίες. Ένας σημαντικός συγγραφέας δημιουργεί τους δικούς του κανόνες. Δεν μπορεί να υπακούσει σε κανόνες.

Οι κριτικοί καλώς κάνουνε, δεν μπορεί να μην έχεις κάποια στοιχεία να παλεύεις κρίνοντας ένα έργο. Αλλά εκεί φαίνεται πότε πετυχαίνεις και πότε δεν πετυχαίνεις.

Κρ.Π.: Οι κριτικοί δεν θα έπρεπε πρώτα και κύρια να λένε τι νιώθουν και τι βιώνουν διαβάζοντας ένα έργο;  Ο πολιτισμός είναι η ψυχή μας(κι όταν λέμε ψυχή εννοούμε το βίωμα, το συναίσθημα, και το λόγο – τη λογική, σε σύνθεση και συνεργασία).  

Κ.Μ.: Αυτό είναι το δύσκολο. Συμφωνώ. Αλλά τι γίνεται; Καταλαβαίνω ότι ο κριτικός έχει την ανάγκη να υπερασπίσει αυτό που γράφει και με μία θεωρία. Γι αυτό βλέπεις κριτικές που παραπέμπουν συνεχώς σε θεωρίες. Αλλά η δημιουργία δεν έχει καμία σχέση με όλα αυτά. Όταν γράφεις, δηλαδή, δεν μπορείς να πεις, ούτε αν είσαι ρεαλιστής, αν είσαι νατουραλιστής, κλπ.

Εγώ κατάλαβα, όπως είπα, ότι πρέπει να είμαι πάνω ακόμα και από την ιδεολογία. Ο συγγραφέας φτιάχνει ιστορία, δεν γράφει για την Ιστορία.

Ένα καλό έργο, είναι ιστορία ολόκληρη. Ο συγγραφέας δεν πρέπει να ξεκινάει ούτε σαν ρεαλιστής, ούτε σαν σουρεαλιστής, όλα αυτά τα περιέχει το έργο του, ανάλογα με την προσωπικότητά του.

Ακόμα και η πρωτοπορία έχει σχέση πρώτον με την επικαιρότητα, την ώρα που ζεις, που γράφεις, και με την προσωπικότητά σου.

Όλα αυτά τα θεωρώ πρόσθετα, καλλιγραφίες. Δηλαδή, ο Κάφκα, με τις πρωτότυπες γραφές, δεν καθόταν να σκεφτεί, πρέπει να γράψω κάτι πρωτότυπο. Απλά, ήταν ο Κάφκα.
Έτσι έβλεπε τη ζωή. Έγραψε τις Μεταμορφώσεις, που είναι ένα έργο σαν να κυλά καθαρό νερό… Δεν κάθισε να σκεφτεί πως θα γράψω αυτό για να συμβολίσω εκείνο… Αυτά δεν υπάρχουνε. Είναι ανοησίες.

Από εκεί και πέρα, εγώ πίστεψα κατ’ αρχήν στον ρεαλισμό, γιατί κατάλαβα ότι πέρα από την πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα. Κι αυτή η πραγματικότητα είναι κυρίως ο εσωτερικός κόσμος μας. Τι γίνεται μέσα μας… Αυτός ο λαβύρινθος, αυτή η κόλαση, αυτό το εσωτερικό, τα καλύπτει όλα. Αυτό το λέω πραγματικότητα, το λέω ζωή. Δεν υπάρχει τίποτε άλλο να σε εμπνεύσει, πραγματικά, εκτός από τη ζωή, την πραγματικότητα και τον άνθρωπο. Δεν υπάρχει τίποτε άλλο. Ακόμα και ένα ζώο μπορεί να σε εμπνεύσει…

Κρ.Π.: Και η επινόηση είναι η μεγαλύτερη αλήθεια;

Κ.Μ.: Ε, βέβαια! Διότι και η επινόηση, είναι από τον πραγματικό κόσμο. Το όνειρό μας είναι πραγματικός κόσμος. 

Κρ.Π.: Είναι αυτό που λείπει; Κι επειδή δεν το έχουμε, δημιουργούμε κάτι;

Κ.Μ.: Όλη η τέχνη, είναι αυτό που λες. Η τέχνη είναι αυτό που λείπει. Αυτό το επιπλέον που δεν τολμούμε να ζήσουμε, που δεν τα καταφέρνουμε.

Παραμένουμε άνθρωποι της παντόφλας, του καναπέ, του βολέματος, και η τέχνη αυτό παλεύει, να σε βγάλει μέσα από κει, να πετάξεις τα… λέπια. Και να δεις αυτή η απελευθέρωση που θα σε οδηγήσει. Πού θα πας. Αυτό το άγνωστο… το οποίο, δεν έχει σχολές, δεν έχει τίποτα. Όλα αυτά είναι για να διευκολύνουν λίγο τον κριτικό για να υπερασπίσει αυτό που νιώθει. Αλλά οι πιο πολλοί δεν γράφουν αυτό που νιώθουν…

Κρ.Π.: Τι γράφετε τώρα;

Κ.Μ.: Γράφω συνέχεια. Κατ’ αρχήν γράφω θεωρητικά, έχω βγάλει τον πρώτο τόμο «Ασκήσεις επί χάρτου» στον Καστανιώτη, και έχω γραμμένους κάπου οκτώ τόμους, αλλά θέλουν καθαρογραφία.

Είναι κείμενα αισθητικής τα οποία γράφτηκαν εδώ και χρόνια, σιγά σιγά, διαβάζοντας και γράφοντας, τα προβλήματα που συναντούσα ο ίδιος ή τα προβλήματα που είχαν οι άλλοι που διάβαζα. Κυρίως από τις αδυναμίες της γραφής, έβγαζα τους δικούς μου κανόνες. Μέσα από τη γραφή πια, όχι θεωρητικά. Κι αυτά τα έδινα για να διαβάζονται πιο ευχάριστα, σε μορφή διαλόγου. Όλα αυτά, μέσα από την πείρα μου.

Και ο υπότιτλος του βιβλίου είναι: Στο περιθώριο της γραφής και της ανάγνωσης. Το οποίο μπορεί να βοηθήσει και στη δημιουργική γραφή, γιατί δεν είναι σαν μάθημα, αλλά σαν εμπειρία μιας πραγματικότητας.

Κρ.Π.: Για το τελευταίο σας βιβλίο, με τίτλο: «Στην Άκρη της Νύχτας», από τις εκδόσεις Πατάκη, τι έχετε να πείτε;

Κ.Μ.: Αφορά, τελικά τον Παπαδιαμάντη. Πάντα με προβλημάτιζε ο Παπαδιαμάντης. Δεν μπορούσα να δώσω τόσο σημασία, μόνο στο ότι ήταν θρησκευόμενος, στο ότι έψελνε, κλπ, κάτι το οποίο ήταν μια πραγματικότητα.

Διαβάζοντας το έργο του, αλλά και αυτά που διαδίδοντο ότι ήταν ο άνθρωπος που δεν έζησε, που δεν πήγε με γυναίκα, που ήταν σαν ευνούχος…  έβλεπα ότι είναι ένας άνθρωπος ερωτικότατος. Στο «Όνειρο στο κύμα» του Παπαδιαμάντη, ένα καταπληκτικό διήγημα, είναι αυτό το βασανιστήριο που δεν το έφτανε ποτέ στο τέλος. Νομίζω, ότι δεν υπάρχει σε διήγημά του ένας ήρωας, που να τον δούμε να ολοκληρώνει. Οι ήρωές του, δεν φτάνουνε στην άκρη…

Αυτό μου έβαλε την ανησυχία, με παρέσυρε, να ψάξω τι διάολο συνέβαινε μέσα σ’ αυτόν τον άνθρωπο, που δεν έχει καμία σχέση με αυτό που λέγανε όλοι οι άλλοι. Ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης άλλωστε δήλωνε, ότι εγώ γράφω αλήθειες, δεν γράφω φαντασίες.

Δηλαδή, να ψάξω έναν εσωτερικό κόσμο που τον φανταζόμουνα να είναι μια κόλαση. Ε, αυτόν τον κόσμο έγραψα. Είναι ο Παπαδιαμάντης από μέσα… Και είναι δοσμένο με τέτοιον τρόπο σαν να είναι ντοκιμαντέρ.

Κρ.Π.: Τι άλλο έχετε να πείτε σε σχέση με την εμπειρία της γραφής;

Κ.Μ.: Και να μη γράφω προς δημοσίευση, δεν σταματάω να γράφω ποτέ. Έχω δει τους ήρωές μου να ζούνε, κι αυτό με γεμίζει. Έχω χιλιάδες σελίδες. Και τελικά κατάλαβα, ότι δεν είναι ανάγκη να το κάνω, πάντα έργο, αυτό που γράφω. 

Όπως βλέπω όλες αυτές τις συμπεριφορές των κριτικών, των συναδέλφων, υπάρχει μια καθίζηση των πάντων. Οπότε βγαίνει μια αίσθηση ματαιότητας. Τα έχω σιχαθεί όλα.

Όλες αυτές τις δημόσιες σχέσεις, το τι δημιουργούν για να πετύχουν μια συνέντευξη, για να διαφημιστούν, τα βλέπω και δεν μου πάνε όλα αυτά.

Δεν τα αρνούμαι, βέβαια. Καλά κάνεις αν θέλεις να υπερασπίσεις το έργο σου με κάθε τρόπο. Αλλά δεν τα μπορώ πια. Δεν με αφορούν. Δεν μπορείς να το συντηρήσεις όλο αυτό για να σε θυμούνται. Λες: Ας με ξεχάσουνε.

(Ακολουθεί τις αμεσως επόμενες μέρες, το Β΄μέρος της συνέντευξης του συγγραφέα Κώστα Μουρσελά, ο οποίος απαντά στην Κρυσταλία Πατούλη, με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;» συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο του tvxs.gr που δημοσιεύεται από το 2010)

Σχετικά Άρθρα

H ανατομία του φασισμού. Του Robert Paxton

09:39, 13 Απρ 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/125550

Ο φασισμός δεν μπορεί να γίνει κατανοητός μόνο μέσα από την ιδεολογία του. Πρέπει να εξεταστεί και στην πράξη.
Η πρακτική του φασισμού απαιτεί τη συνεργασία και την υποστήριξη των πλέον ισχυρών και συντηρητικών στοιχείων της κάθε κοινωνίας.
Επειδή ο φασισμός είναι συντηρητικός απαιτεί κάτι περισσότερο από τη βία, τον τρόμο και τον εκφοβισμό. Δημιουργεί το κακό μέσα από την κάλυψη του καλού και του συμβατικού.
Επομένως, το κακό του φασισμού δεν αποκαλύπτεται παρά μόνο όταν πλέον είναι αργά.

[…] Όλοι είναι σίγουροι πως γνωρίζουν τι είναι ο φασισμός. Ο φασισμός, όντας η πιο ενσυνείδητα εποπτική απ’ όλες τις πολιτικές μορφές, μας παρουσιάζεται με έντονες βασικές εικόνες:

σοβινιστής δημαγωγός που αγορεύει με πάθος ενώπιον ενός εκστατικού πλήθους΄ πειθαρχημένες σειρές από νεαρούς που παρελαύνουν με στρατιωτικό βηματισμό΄ μαχητές με χρωματιστά πουκάμισα που ξυλοκοπούν μέλη κάποιας δαιμονοποιημένης μειονότητας΄ αιφνιδιαστικές εισβολές τα χαράματα΄ και καλογυμνασμένοι στρατιώτες που παρελαύνουν στους δρόμους μιας υπόδουλης πόλης.

Ωστόσο, εξετάζοντας πιο προσεκτικά μερικές από αυτές τις οικείες εικόνες, βλέπουμε ότι δημιουργούν εύκολες πλάνες.

Η εικόνα του πανίσχυρου δικτάτορα εξατομικεύει το φασισμό και δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση πως μπορούμε να τον κατανοήσουμε πλήρως εξετάζοντας προσεκτικά μόνο τον αρχηγό.

Η εικόνα αυτή, η ισχύς της οποίας επιβιώνει ακόμη και σήμερα, αποτελεί τον τελευταίο θρίαμβο των φασιστών προπαγανδιστών. Προσφέρει ένα άλλοθι στα έθνη που ενέκριναν ή ανέχτηκαν φασίστες ηγέτες και στρέφει την προσοχή μακριά από τα πρόσωπα, τις ομάδες και τους θεσμούς που τον βοήθησαν. […]

Η εικόνα του πλήθους που φωνάζει ρυθμικά πανηγυρικές ιαχές τρέφει τον ισχυρισμό ότι ορισμένοι ευρωπαϊκοί λαοί είχαν μια φυσική προδιάθεση προς το φασισμό και ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό λόγω του εθνικού τους χαρακτήρα. Φυσική συνέπεια αυτής της εικόνας είναι η συγκαταβατική άποψη ότι η ιστορία ορισμένων εθνών έδωσε τροφή στο φασισμό.

Κάτι τέτοιο μετατρέπεται πολύ εύκολα σε άλλοθι για τα έθνη που παρέμειναν απλοί θεατές: δε θα μπορούσε να συμβεί σ’ εμάς.

Πέρα από αυτές τις οικείες εικόνες και έπειτα από μια ποιο λεπτομερή εξέταση, η φασιστική πραγματικότητα γίνεται ακόμα πιο περίπλοκη.

Για παράδειγμα, το καθεστώς που εφηύρε τη λέξη φασισμός –η Ιταλία του Μουσολίνι- επέδειξε ελάχιστα σημάδια αντισημιτισμού για διάστημα δεκαέξι χρόνων αφότου ανέλαβε την εξουσία. […]

Ένα άλλο θεωρούμενο ως βασικό χαρακτηριστικό του φασισμού είναι το αντικαπιταλιστικό, αντι-αστικό πνεύμα του. Τα πρώιμα φασιστικά κινήματα επεδείκνυαν την περιφρόνησή τους απέναντι στις αξίες της αστικής τάξης και σε όσους το μόνο που ήθελαν ήταν «να κερδίσουν χρήματα, χρήματα, βρώμικα χρήματα».

Επιτίθεντο στον «διεθνή οικονομικό καπιταλισμό» σχεδόν όπως και στους σοσιαλιστές. Έφτασαν στο σημείο να υποσχεθούν ότι θα δήμευαν τις περιουσίες των ιδιοκτητών πολυκαταστημάτων προς όφελος των πατριωτών μαστόρων και τις περιουσίες των μεγάλων γαιοκτημόνων προς όφελος των αγροτών.

Κάθε φορά όμως που τα φασιστικά κινήματα αποκτούσαν την εξουσία, δεν έκαναν τίποτα για να υλοποιήσουν αυτές τις αντικαπιταλιστικές απειλές. Αντίθετα, πραγματοποιούσαν με ακραία βία και σχολαστικότητα τις απειλές τους κατά του σοσιαλισμού. […]

Μόλις τα φασιστικά καθεστώτα έπαιρναν στα χέρια τους την εξουσία, απαγόρευαν τις απεργίες, διέλυαν τα ανεξάρτητα εργατικά συνδικάτα, μείωναν την αγοραστική δύναμη των μισθωτών και κατέκλυζαν με παραγγελίες τις πολεμικές βιομηχανίες, προς μεγάλη ικανοποίηση των εργοδοτών. […]

Το βιβλίο ετούτο τάσσεται με την άποψη πως όσα έκαναν οι φασίστες μάς λένε τουλάχιστον όσα είπαν. […]  Ωστόσο, ακόμα και στην πιο ακραία της μορφή, η αντικαπιταλιστική ρητορική των φασιστών ήταν επιλεκτική. […] Σε πολύ βαθύ επίπεδο, οι φασίστες απέρριπταν την άποψη ότι οι οικονομικές δυνάμεις αποτελούν τους βασικούς μοχλούς που κινούν την Ιστορία. […]

Ένα επιπλέον πρόβλημα που παρουσιάζουν οι εικόνες του φασισμού είναι ότι επικεντρώνονται σε ιδιαίτερα θεαματικές στιγμές της φασιστικής διαδρομής –η Πορεία προς τη Ρώμη, η πυρκαγιά στο Ράιχσταγκ, η Kristallnacht (Η νύχτα των κρυστάλλων)- και παραλείπουν τη συμπαγή ιδιοσυστασία της καθημερινής εμπειρίας και τη συμμετοχή του κόσμου στην εγκαθίδρυση και στη λειτουργία των φασιστικών καθεστώτων.

Τα φασιστικά κινήματα δε θα είχαν αναπτυχθεί χωρίς τη βοήθεια των απλών ανθρώπων, ακόμα κι εκείνων που συνήθως χαρακτηρίζονται καλοί. Οι φασίστες δε θα μπορούσαν ποτέ να αποκτήσουν δύναμη χωρίς τη συναίνεση ή ακόμα και την ενεργή αποδοχή της παραδοσιακής ελίτ –αρχηγών κρατών, αρχηγών κομμάτων, υψηλόβαθμων κυβερνητικών στελεχών, πολλοί από τους οποίους έτρεφαν έντονη απέχθεια γι ατις ωμές βαρβαρότητες των στρατιωτικών φασιστών.

Οι παρεκτροπές των φασιστικών καθεστώτων απαιτούσαν επίσης και την ευρεία συνεργία μελών του κατεστημένου: δικαστικών, στελεχών της αστυνομίας, στρατιωτικών, επιχειρηματιών.

Για να κατανοήσουμε πλήρως πώς λειτουργούσαν τα φασιστικά καθεστώτα, πρέπει να φτάσουμε ως τους κοινούς ανθρώπους και να εξετάσουμε τις καθημερινές τους επιλογές. Οι επιλογές αυτές σηματοδότησαν την αποδοχή ενός προφανώς μικρότερου κακού ή την απόφαση να παραβλεφθούν κάποιες υπερβολές που βραχυπρόσθεσμα δε φαίνονταν και τόσο καταστροφικές, ίσως εν μέρει αποδεκτές, αλλά οι οποίες με τη βαθμιαία συσσώρευση οδήγησαν σε τερατώδη  αποτελέσματα. […]


*Αποσπάσματα από το βιβλιο Η ανατομία του φασισμού, του Robert O. Paxton, Εκδόσεις Κέδρος

Το βιβλίο ετούτο αποτελεί μια προσπάθεια να έρθει η μονογραφία ως είδος γραφής πιο κοντά στη συζήτηση σχετικά με το φασισμό εν γένει και να παρουσιαστεί ο φασισμός με τρόπο τέτοιο, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διομορφίες και η πολυπλοκότητά του.

Αυτός είναι και ο λόγος που, σε αντίθεση με τη συνήθη πρακτική, εστιάζεται περισσότερο στις πράξεις των φασιστών και λιγότερο στα λόγια τους.

*O Robert O. Paxton είναι επίτιμος καθηγητής των κοινωνικών επιστημών του Πανεπιστημίου της Κολούμπια. Μεταξύ των έργων του περιλαμβάνονται: «Η Γαλλία επί Βισί», «Παρελάσεις και πολιτική στο Βισί», «Η Ευρώπη τον εικοστό αιώνα» και «Γαλλικός αγροτικός φασισμός». Ζει στη Νέα Υόρκη.

Σχετικά Άρθρα

Από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο

Σε πρώτο πρόσωπο, έλληνες και ξένοι συγγραφείς αφηγούνται στην Κρυσταλία Πατούλη τη δημιουργική πορεία της συγγραφής – από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο- ενός από τα βιβλία τους:

Φωτεινή Τσαλίκογλου: Είμαστε πλάσματα υπό μετακόμιση

Γιώργος Κολέμπας: Επιστροφή προς τα… μπρος!

Ηλίας Γκότσης: Η γραμματική των αποθεμάτων

Κώστας Νασίκας για Εξορίες Γλώσσας: Η μαρτυρία ως επιβίωση

Ελεωνόρα Σταθοπούλου: Ζούμε μια εποχή νομοτελειακά αποκαλυπτική

[…] Ήθελα να φτιάξω μια ιστορία που να μιλάει για τη δύναμη των ανθρώπινων σχέσεων που σφυρηλατούνται κι ανθίζουν μέσα σε αντίξοες συνθήκες.  Για τη δύναμη που πηγάζει από τη θέληση του…
***
***
12:07 | 04 Απρ. 2015
[…] Το γιατρικό της αλήθειας και της μη συγκάλυψης του πόνου που κυριαρχεί στο «Ευτυχισμένο νησί» είναι, έτσι τουλάχιστον πιστεύω εγώ, ένα χρήσιμο μάθημα ψυχολογίας […] Η συγγραφέας και καθηγήτρια…
***
23:14 | 18 Δεκ. 2015
Γιατί δεν επαναστατούν οι άνθρωποι; Ποιός είναι ο ορισμός της πορνείας; Γιατί οι φονιάδες είναι ιεροφάντες; Γιατί η ευχή «καλή ανάσταση!» είναι ανήθικη; Γιατί είναι καλύτερα να μας βομβαρδίζουν παρά…
***

Στο στίβο της κριτικής

[…] Με τον παρόντα τρίτο τόμο ολοκληρώνω, ύστερα από τριάντα πέντε συνολικά έτη, τη θητεία μου στον στίβο της κριτικής και βγαίνω στη σύνταξη […] Μόνο με την εντιμότητά του ο κριτικός μπορεί να…
***
11:02 | 29 Ιαν. 2016
[…] Άγνωστο γιατί, τόσο απλά, μ’ ένα άγγιγμα και δυο σκέψεις, τριάντα επτά χρόνια μετά από εκείνη τη μέρα στο σχολείο, η βροχή είχε αλλάξει τη διάθεσή μου, αυξάνοντας τις όποιες αντοχές μου. Ήταν…
***
14:31 | 26 Φεβ. 2015
[…] Το κυριότερο είναι ότι έκανα και το χρέος μου. Να τιμήσω με αυτό τον τρόπο την μνήμη όλων αυτών των ανώνυμων άγνωστων που έγραψαν την ιστορία αλλά και τον θείο μου που χάθηκε και δεν πέρασε την…
***
18:18 | 25 Δεκ. 2014
Η ζήλια είναι μαχαιριά είναι η πρώτη από μιας σειράς μαύρων κωμωδιών, στην οποία κινητήρια δύναμη και καταλύτης των ανθρώπινων πράξεων είναι κάθε φορά ένα από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα […] …
***
14:54 | 23 Δεκ. 2014
Είναι  η ιστορία της πτώσης  ενός ανθρώπου. Συγκεκριμένα ενός  ηλεκτρολόγου–μηχανικού, πρώην μετόχου εταιρείας, πρώην πανεπιστημιακού, πρώην οικογενειάρχη που χάνει όλα όσα έδιναν…
***
23:33 | 25 Νοε. 2014
[…] Πάντα ήταν ο θάνατος. Η υπέροχη κοσιά, που από τη γέννησή μας επιχειρεί γύρω από τον λαιμό μας, δίνει στα μάτια μας βάθος, στη φωνή μας στίξεις, στα έργα μας κίνηση, στις ημέρες μας εκτάσεις…
***
10:42 | 11 Νοε. 2014
[…] Το νομαδικόν είναι ο καρπός της μεγάλης μου επιθυμίας να σταθώ δίπλα σε εκείνην ή εκείνον που ζει την ασφυξία των αδιεξόδων και να τους πω: “Είναι μόνο ένα όνειρο. Δεν έχει ο κόσμος αδιέξοδα….
***
09:30 | 08 Νοε. 2014
  […] Πιστέψαμε ότι μπορούμε να διάγουμε ελεύθερη και πλούσια ζωή χωρίς χειρωνακτική ή άλλη εργασία – μόνο με εμβάσματα, επιδοτήσεις, ευρωπαϊκά προγράμματα και ολίγο τουρισμό. Είναι απίστευτη…
***
14:58 | 01 Νοε. 2014
[…] Η ίδια η ζωή ακολουθεί δρόμους επανάληψης. Η Άνοιξη έρχεται και επανέρχεται… Και τελικά ποιος είναι αυτός που θα αξιωθεί να ζήσει… «Δυο φορές Άνοιξη»; […] Ο συγγραφέας Μάνος Κοντολέων,…
***
09:39 | 27 Σεπ. 2014
«Η φτώχεια είναι πιο φρόνιμη αν νιώθει ότι φταίει». Γιάννης Αγγελάκας   «Ριζώστε βαθιά στο μυαλό σας ότι η περίοδος της ευκολίας και των κεκτημένων συνηθειών έκλεισε απότομα… αλίμονο εάν δεν…
***
08:05 | 01 Αυγ. 2014
«[…] Νομίζω ότι οι αναγνώστες έχουν τρομερό ένστικτο. Πάντα καταλαβαίνουν τι είναι αυθεντικό και τι όχι. Και για μένα οι πληγές, τα μυστικά, οι σκοτεινές πτυχές που απελευθερώνονται και…
08:02 | 17 Ιουλ. 2014
Πρέπει να ήταν το καλοκαίρι του 1994, πάνε κιόλας είκοσι χρόνια από τότε, που έλαβα ένα ανώνυμο γράμμα. Τότε σπούδαζα Ξένες Γλώσσες και Λογοτεχνίες στην Μπολόνια, στην Ιταλία, και ζούσα στο κέντρο…
06:29 | 01 Ιουλ. 2014
[…] Ήταν Οκτώβριος του 2011 όταν πρωτοεμφανίστηκε στο μυαλό μου η ιδέα να γράψω ένα διήγημα. Ήθελα να μιλήσω για τον τρόπο που οι πράξεις του παρελθόντος διαμορφώνουν το παρόν και το μέλλον μας….
08:57 | 10 Ιουν. 2014
[…] Οι άνεργοι είναι ο αδύναμος κρίκος. Οι άνεργοι μπορούν να γίνουν, αν οργανωθούν, ο πιο δυνατός κρίκος. Μόνο αν αναλάβουν την πρωτοβουλία των κινήσεων θ’ αλλάξουν οι προτεραιότητες αυτής της…
11:47 | 07 Ιουν. 2014
[…] τα ζώα υπήρξαν από παλιά  μέρος της ζωής μου, και όχι μόνο είχαν σημαντικό ρόλο στη θεματολογία του έργου μου, αλλά, κατά κάποιο τρόπο, συμμετείχαν και στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μου […] Ο…
06:18 | 04 Ιουν. 2014
Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο «Ημερολόγιο ενός ανέργου». Έχει και τη δική μου ιστορία μέσα… και γι’ αυτό ευχαριστώ την Κρυσταλία Πατούλη που με δίδαξε να μη φοβάμαι να γράφω όσα αισθάνομαι, πόσο…
06:03 | 02 Μάιος. 2014
«Ξεκίνησα να γράφω ιστορίες από την εφηβεία μου, αλλά η παρατήρηση, που είναι και η αρχή για να διαμορφωθεί μια ιστορία στο χαρτί, ξεκίνησε σίγουρα από πολύ νωρίτερα και ίσως έχει να κάνει και με το…
07:47 | 19 Μαρ. 2014
[…]  Ένας εξελιγμένος Παράδεισος σε μία ιδιόμορφη ουτοπία. Η αποθέωση της υλικής αιχμαλωσίας, με προπαρασκευασμένες ανάγκες που ηδόνιζαν καλοκουρδισμένους καταναλωτές.» Ο δημοσιογράφος και…
09:53 | 08 Φεβ. 2014
Αφορμή γι’ αυτό το διήγημα στάθηκε μια αλαφροΐσκιωτη γυναίκα που συνάντησα στο Ζάππειο. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή. Ως νέος δεν είχα καθόλου τον νου μου στον γάμο και στην τεκνοποιία…
09:26 | 09 Ιαν. 2014
[…] πρέπει πλέον, χωρίς φόβο ή χωρίς πάθος, να αναπτύξουμε στάσεις και συμπεριφορές οι οποίες μπορούν να υπερβούν την κρίση. Στο πλαίσιο αυτό είναι ανάγκη να αναπτυχθούν τρόποι και είδη λόγων με…
07:20 | 23 Δεκ. 2013
[…] Ένα χειμωνιάτικο πρωινό, σε απευθείας μετάδοση από την τηλεόραση, ο εισαγγελέας Ιούλιος Σύλλας συνοδευόμενος από δύο δικαστικούς επιμελητές και μια οικογένεια αστέγων, χτυπά την πόρτα ενός…
07:20 | 13 Δεκ. 2013
[…] Το «Κάντε κάτι επιτέλους!» καταδεικνύει τον εκμαυλισμό και το αδιέξοδο της κοινωνικής ζωής. Οι ήρωες παλεύουν με το τέλος της εφηβείας και με την κατάρα που βαραίνει την εποχή τους….
07:17 | 04 Δεκ. 2013
[…] Νιώθω λες και επί σαράντα χρόνια «ζωγραφίζαμε» ένα πορτραίτο που –δυστυχώς- τα αποκαλυπτήριά του έγιναν το 2010 όταν ξέσπασε η κρίση. Από κείνη  τη χρονιά  άρχισε να ξεδιπλώνεται…
07:16 | 25 Νοε. 2013
«Αν ψάξω να βρω ποια είναι η αφορμή που με ώθησε να γράψω το βιβλίο, πρέπει να εξομολογηθώ μια αλήθεια: η πρώτη σκηνή από το μυθιστόρημα είναι απολύτως αληθινή ΄ ένας έλληνας συγγραφέας δέχεται (ή…
08:04 | 05 Νοε. 2013
[…] Εάν κάτι με λυπεί στην όλη υπόθεση, η οποία κατά τα άλλα μου έφερε τόσες χαρές, δεν είναι ούτε οι αρνητικές κριτικές ούτε οι φανατικοί εχθροί που απέκτησα χάρη σ’ αυτό το μυθιστόρημα. Δυστυχώς…
06:20 | 20 Σεπ. 2013
[…] Ήταν μάλλον κάποιο συνθηματικό των κομμουνιστών, σκέφτηκε το όργανο, προκειμένου να ξεγελούν τις Αρχές ως πιστοί του Κυρίου και να αναγνωρίζονται μεταξύ τους. Το χαρακτήρισε ως «σφυροδρέπανο»…
06:40 | 30 Ιουλ. 2013
[…] τι συνέβη και ενώ, από τα σπλάχνα των πανανθρώπινων οραμάτων της Επανάστασης, πρόεκυψε ένα κοινωνικό σύστημα που εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο το υποδέχτηκαν ως τον ελπιδοφόρο προάγγελο…
06:28 | 04 Ιουν. 2013
[…] Η γνώση και η συγχώρεση πάνε μαζί. Η γνώση και η πρόοδος πάνε μαζί. Είναι καιρός να καταλάβουμε ότι οι ιδεολόγοι και οι σταμπαρισμένοι που κυνηγήθηκαν ανελέητα, απλά αποτέλεσαν το προκάλυμμα…
08:52 | 07 Μάιος. 2013
[…] Στα βιβλία, όπως και στη ζωή, στην αρχή σε απασχολούν η ομορφιά και η επιφάνεια (επίφαση), όσο περνούν τα χρόνια και τα νιάτα ξεθωριάζουν ψάχνεις πίσω από τις γραμμές για τις αιτίες των…
13:40 | 03 Μάιος. 2013
Ένα παιδί με ρώτησε κάποτε πώς μυρίζει ο Θεός. Μου το ρώτησε, εκείνο το περιορισμένο ανοιξιάτικο διάστημα που το άρωμα απ’ τις νεραντζιές θριαμβεύει πάνω στο καυσαέριο και τα σκουπίδια, χαρίζοντας…
20:41 | 30 Απρ. 2013
Νομίζω ότι γεννήθηκα αριστερός. Φρόντισε η Ασφάλεια της δεκαετίας του εξήντα την πολιτική μου αγωγή με το κυνηγητό του πατέρα μου, που είχε την ατυχή έμπνευση να πολεμήσει όχι μόνο στο αλβανικό…
06:26 | 12 Απρ. 2013
[…] Θέλησα να αναδείξω τη ρωγμή που δίχασε την ελληνική κοινωνία στον Εμφύλιο και της οποίας τις καταστροφικές συνέπειες εξακολουθούμε να πληρώνουμε μέχρι σήμερα. Η ΡΩΓΜΗ δηλαδή συνεχίζεται ατάραχη…
06:45 | 03 Απρ. 2013
[…] στη λογοτεχνία με οδήγησε μια ερωτική τραυματική εμπειρία στην ηλικία των σαράντα μου χρόνων. Αυθόρμητα ένιωσα την ανάγκη να αφηγηθώ τις δραματικές όψεις και την κατάληξη του δεσμού. Έτσι, μέσα…
09:30 | 23 Μαρ. 2013
«Μήπως…» αναρωτιέται ο κεντρικός ήρωας «λησμονώντας τούς προγόνους αποκόβεσαι απ’ τη ρίζα σου κι αντί για δεντρί είσαι κισσός, που ψάχνει αλλού στηρίγματα; […] πέρα όμως από τους λόγους που…
07:43 | 19 Μαρ. 2013
«Πριν να αρχίσω να γράφω «Το Δείπνο», με περιέβαλλε όλο και πιο έντονα ένα αίσθημα ματαίωσης, προϊόν ίσως τόσο της ηλικίας όσο και μιας πάσχουσας κοινωνίας γύρω μου…» Η συγγραφέας Λίλα Κονομάρα…
09:58 | 24 Φεβ. 2013
«Η έκδοση αυτή, χωρίς να το έχω αντιληφθεί νωρίτερα, συμπίπτει με τα 70 χρόνια από την ίδρυση της ΕΠΟΝ τον Φεβρουάριο του 1943. Και είναι μια ευκαιρία να σκεφτούμε όλους αυτούς τους νέους ανθρώπους…
07:20 | 07 Δεκ. 2012
“Όλοι οι απατεώνες στην Ελλάδα είναι στην κυβέρνηση”, λέει ένας χωρικός. Μόνο που δεν είναι σημερινή φράση, την ανέσυρα από συνέντευξη που έδωσε Έλληνας πολίτης σε ξένο δημοσιογράφο το 1948. Την…
05:23 | 16 Οκτ. 2012
Τα τελευταία χρόνια, χρόνια της παγκοσμιοποίησης του θεάματος και του σταδιακού εκχρηματισμού της ζωής, με απασχολεί σοβαρά, πολύ σοβαρά το θέμα της πολιτικής απείθειας, της συλλογικής πολιτικής…
18:15 | 01 Οκτ. 2012
[…] Σκοπός μου ήταν να μοιραστώ με τους αναγνώστες την αισιοδοξία της ιστορίας που προχωράει, με αγώνες και πολλές θυσίες, αργά και βασανιστικά, αλλά προχωράει από το χθες προς το αύριο, από το απλό…
08:40 | 29 Αυγ. 2012
[…] το ερώτημα συνέχιζε να με βασανίζει. Πώς φτάσαμε ώς εδώ από το 1990 και μετά; Μέσα σε λίγα μόλις χρόνια; Και Ελλάδα είναι μόνο οι Έλληνες ή και οι ξένοι που θέλουν ή αναγκάζονται να ζούνε σ’…
23:30 | 25 Αυγ. 2012
[…] Έτσι ξεκίνησε το Πάσπορτ. Από φόβο μην πεθάνω και δεν προλάβω. Από την προκαταβολική πίκρα που ένιωθα στην ιδέα ότι δεν θα είχα τολμήσει ποτέ να δοκιμάσω να κάνω αυτό που πάντα «μ’έκαιγε…
06:55 | 13 Αυγ. 2012
Το βιβλίο με  τίτλο «ΠΡΟΣΕυΧΕ», άρχισε να «γράφεται» μέσα μου, πολλά χρόνια πριν οι εμπειρίες και οι αγωνίες που το προκάλεσαν, γίνουν συγκεκριμένες λέξεις στο νου μου και κατόπιν, ανάγκη τόσο…
06:42 | 10 Αυγ. 2012
Μου ζητήσατε να σας μιλήσω για «τη δημιουργική εμπειρία της γραφής από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο»…» ο πεζογράφος, ποιητής, κριτικός της λογοτεχνίας, τεχνοκριτικός και ανθολόγος Περικλής…
06:40 | 09 Αυγ. 2012
Το βιβλίο είναι αφιερωμένο σε όλους τους μικρούς αγγέλους που γνωρίσαμε μέσα από αυτή την περιπέτεια και έχασαν την μάχη με τον καρκίνο, αλλά και σε όλους τους μικρούς ήρωες που αγωνίστηκαν και…
00:33 | 03 Ιουλ. 2012
Ήταν ένα ρεπορτάζ που πολύ ήθελα να κάνω αλλά ποτέ δεν έγινε. Για την ακρίβεια, δούλευα ως δημοσιογράφος σε περιφερειακό κανάλι της Θράκης και ήμουν υπεύθυνη για τη Ροδόπη. Ήξερα ότι κάθε βράδυ…
08:32 | 01 Ιουν. 2012
Τα διηγήματά μου, αν μη τι άλλο, είναι η απόδειξη του βιωμένου χρόνου. Τα γράφω και τα ξεχνάω. Κι εκείνα αυξάνονται και κατακυριεύουν τη μνήμη του υπολογιστή» η συγγραφέας Αμάντα Μιχαλοπούλου…
15:00 | 09 Μάιος. 2012
Είχα τα ζόρια μου βέβαια. Τις σχέσεις, τα παιδιά μου, το γιόκα μου που περνάει (ακόμα) κωλο-εφηβεία… σε γενικό κλίμα απολύσεων, ανεργίας, λαμογιάς, καταστροφολογίας και τρομολαγνείας – δηλαδή με…
06:23 | 11 Απρ. 2012
Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Χριστόφορος Κάσδαγλης μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή τους «Ανώνυμους Χρεωκοπημένους»… «Aνώνυμοι Χρεωκοπημένοι» λέγεται το νέο βιβλίο σου που μόλις κυκλοφόρησε…
07:55 | 20 Φεβ. 2012
Η ιδέα να γράψω ένα σατιρικό δοκίμιο εστιασμένο στην προσπάθεια αποκάλυψης του ψευδεπίγραφου χαρακτήρα του εμμέσως αντιπροσωπευτικού πολιτεύματος, του αποκαλούμενου «δημοκρατία», μου ήρθε αρκετά…
08:31 | 10 Φεβ. 2012
Από μικρό παιδί είχα αδυναμία στο επονομαζόμενο pulp fiction, στην αστυνομική λογοτεχνία που κυκλοφορούσε κάποτε μόνο σε βιβλία τσέπης και φτηνά περιοδικά. Μου άρεσε η περιγραφή των μεγαλουπόλεων τη…
11:08 | 07 Φεβ. 2012
Το μυθιστόρημά μου Ο Θεός αυτοπροσώπως αφορμάται από την διαβόητη ιστορία του «δράκου του Σέιχ Σου» η οποία συνδέεται με το πρόσωπο και την εκτέλεση του Αρ. Παγκρατίδη, ως προς την ενοχή του οποίου…
07:20 | 06 Φεβ. 2012
O συγγραφέας Δημήτρης Πετσετίδης αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη τη δημιουργική εμπειρία της συγγραφής –από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο- του βιβλίου Eν οίκω, που πρόκειται να κυκλοφορήσει τον…
14:29 | 04 Φεβ. 2012
Ίσως ήρθε ο καιρός να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την ιστορική μνήμη με την ίδια ευκολία και ελαφρότητα…» ο συγγραφέας Γιώργος Λίλλης αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη τη δημιουργική εμπειρία…
08:08 | 31 Ιαν. 2012
Εδώ και κάποιες δεκαετίες μεθοδικά και συστηματικά, με την κατεδάφιση της παιδείας και την αμέριστη αρωγή των Μέσων Μαζικής Αποβλάκωσης, επετεύχθη η αλλοίωση της φυσιογνωμίας του ελληνικού λαού…
01:30 | 11 Ιαν. 2012
Ως νοσταλγία ορίζεται ο πόνος ή o ανικανοποίητος πόθος για επιστροφή στον οίκο (την εστία). Η Επιστροφή περιγράφει την επάνοδο στην προγονική εστία ενός βετεράνου, μοναχικού αρχαιολόγου, διωκόμενου…
***
06:05 | 03 Ιαν. 2012
«Η μουσική είναι η εμπειρία σου, οι σκέψεις σου, η σοφία σου, αν δεν τη ζήσεις, δεν θα βγει από το κόρνο σου», έλεγε ο Τσάρλι Πάρκερ. Δεν ξέρω πώς μου προέκυψε, αλλά οι περισσότερες ιστορίες σε αυτό…
06:53 | 27 Δεκ. 2011
Η «Μαύρη πέτρα» είναι το αγαπημένο μου βιβλίο όχι επειδή είναι το τελευταίο μου αλλά επειδή περιέχει κάποιες πρωτογενείς απέχθειες. Ονομάζω πρωτογενείς τις συγκινήσεις της πρώιμης ηλικίας, αυτές που…
02:06 | 24 Δεκ. 2011
«Το καινούριο μου βιβλίο που πρόκειται να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Σύγχρονοι Oρίζοντες, έχει τίτλο «ΕΑΜ», όπου βέβαια αναλύεται από κάτω τι σημαίνει: Έρως Ανίκατε Μάχαν…» ο συγγραφέας Βασίλης…
07:10 | 27 Δεκ. 2011
Το Μακάρι να ήσουν εδώ δανείζεται τον τίτλο του από το γνωστό  Wish you were here  των Pink Floyd, κάθε άλλο παρά τυχαία. Το βιβλίο μιλά κυρίως για τις χαμένες ευκαιρίες επικοινωνίας, πρώτα…
08:00 | 21 Δεκ. 2011
Η συγγραφέας Ιωάννα Μπουραζοπούλου, αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη τη δημιουργική πορεία της συγγραφής -από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο- του βιβλίου της «Η ενοχή της αθωότητας» των εκδόσεων…
11:18 | 09 Δεκ. 2011
Το μυθιστόρημα: « Η ζωή και τίποτ’ άλλο» είναι το πρώτο μου πεζό μέσα σε Τριάντα χρόνια  συγγραφικής δραστηριότητας που περιλαμβάνει  επτά  βιβλία Ποίησης. Ξεκινά το 1981 με τα «Τοπία…
12:01 | 07 Δεκ. 2011
Αρχικά ο τίτλος των ιστοριών αυτών, ήταν «Χαμηλή βλάστηση» γιατί οι ήρωες ήταν κοντύτεροι από τον αντίπαλο ή απ’ τις περιστάσεις…» η συγγραφέας Ελεωνόρα Σταθοπούλου, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για…
10:48 | 06 Δεκ. 2011
Η συγγραφέας Μαρία Στεφανοπούλου μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για το «Tο Θέατρο των Πηγών και η νοσταλγία της καταγωγής. Γέρζυ Γκροτόφσκι – Εουτζένιο Μπάρμπα: στο δρόμο της ουτοπίας», των εκδόσεων της…
22:18 | 05 Δεκ. 2011
«Κάθε εμπόδιο για καλό», έλεγαν οι παλιότεροι (των γονιών μου συμπεριλαμβανομένων). Οι νεότεροι αγανακτούσαμε ή κοροϊδεύαμε –και ορθώς κάναμε τότε, όπως ορθώς κάνουν και οι νυν νεότεροι, όποτε ακούν…
18:46 | 05 Δεκ. 2011
Το πρώτο μισό του 20ου αιώνα είναι γεμάτο από συγκλονιστικά ιστορικά γεγονότα τα οποία συναντάμε συχνά, μετουσιωμένα σε λογοτεχνία, μέσα στις σελίδες μυθιστορημάτων ή διηγημάτων…» o συγγραφέας…
07:10 | 05 Δεκ. 2011
Το τρένο των νεφών», το χρωστούσα στον ήρωα του προηγούμενου βιβλίου μου «Οδυσσέας και Μπλουζ», ο οποίος  προσπαθούσε εναγωνίως να το τελειώσει…..
06:04 | 03 Δεκ. 2011
«Μερικά δημιουργήματα βγαίνουν από μία ανάγκη βαθύτατου χρέους…» ο συγγραφέας Θωμάς Κοροβίνης, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για την βιωματική – δημιουργική πορεία -από την έμπνευση έως το…
07:36 | 25 Νοε. 2011
Είναι μια φράση που με στοιχειώνει, δεν είναι δική μου (πρέπει να ανήκει στον Ντελίλο, από μία συνέντευξή του στην «Καθημερινή», πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια και τη μεταφέρω εδώ με δικά μου…
17:53 | 18 Νοε. 2011
Καλοκαίρι ήτανε, θυμάμαι. Καθόμασταν με τον πατέρα μου στη βεράντα. Αυτός έπινε τον απογευματινό καφέ του κι εγώ διάβαζα ένα κόμικ. Άξαφνα και χωρίς να θυμάμαι το λόγο – ίσως εκείνη την περίοδο να…
07:39 | 18 Νοε. 2011
Διάφοροι φίλοι με ρωτούν αν ο «Άχρηστος Δημήτρης» είναι ένα αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα και πιο συγκεκριμένα αν ο Γιώργος που αφηγείται στο βιβλίο την ιστορία του Δημήτρη είμαι εγώ. «Δεν είναι μόνο…
18:04 | 16 Νοε. 2011
Η σχέση μου με το χρόνο πάντα ήταν και εξακολουθεί να είναι παράξενη. Δεν τον κατανοώ. Μας προσπερνά με πολύ γρήγορα βήματα. Δεν κοιτάζει πίσω ποτέ. Και είναι ελάχιστες οι κινήσεις που μπορεί ο…
21:43 | 13 Νοε. 2011
Οι συγγραφείς συνήθως ψάχνουν ένα θέμα. Στην Επιστροφή στη Σμύρνη τα πράγματα συνέβησαν ανάποδα: το θέμα ξύπνησε στο συγγραφέα τη διάθεση της συγγραφής. Μια διάθεση που βρισκόταν σε ύπνωση…
20:53 | 11 Νοε. 2011
Όλα ξεκίνησαν από ένα τηλεφώνημα: «Έχω μια ιδέα» μου είπε ο συνομιλητής μου. «Διάλεξε μερικά από τα πιο αγαπημένα σου τραγούδια, ταίριαξέ τα μέσα σε μια ιστορία και φέρτη να την κάνουμε ραδιοφωνική…
07:10 | 11 Νοε. 2011
Η γενιά μου, όσοι δηλαδή είχαν την τύχη να ζήσουν τα παιδικά τους χρόνια στη δεκαετία του ’60, έκανε τα πιο μακρινά και ωραία ταξίδια μέσ’ από τα βιβλία. Κατεβήκαμε στους βυθούς και φτάσαμε ως το…
21:54 | 09 Νοε. 2011
Σαν παιδί, παρατηρούσα με τις ώρες τα μυρμήγκια. Κυρίως με εντυπωσίαζαν τα συναπαντήματά τους και τα διαδοχικά αγγίγματα από κεραία σε κεραία. Ίσως αυτές οι παιδικές παρατηρήσεις να αποτέλεσαν μια…
12:40 | 06 Νοε. 2011
Οι «Σκοτεινές επιγραφές» έρχονται μετά από μια περίοδο σιωπής επτά χρόνων. Ήταν μία σιωπή που μου επιβλήθηκε από τα πράγματα της ζωής αλλά στο διάστημα αυτό δεν αισθάνθηκα καμιά στιγμή την ανάγκη να…
11:22 | 02 Νοε. 2011
Αν παρομοίαζα το βιβλίο με δέντρο, τι φυσικότερο ξεκινώντας απ’ τη ρίζα ν’ ανηφορίσω προς τα κλαριά; Στον Μυ της καρδιάς, όμως, πήγα ανάστροφα, σαν το ποτάμι της μνήμης σε μια από τις ιστορίες του…
15:05 | 31 Οκτ. 2011
Εδώ και 15 περίπου χρόνια, ένας επισκέπτης ήρθε κι εγκαταστάθηκε για τα καλά στα τοπία του βίου, για μένα: Ο καρκίνος. Έφτασε με όχημα συγγενείς, φίλους, γνωστούς και ασθενείς μου – ήτοι, σχεδόν από…
07:19 | 27 Οκτ. 2011
To δάσος των παιδιών» είναι ένα αφήγημα όπου το παρελθόν τρέχει παράλληλα με το παρόν, σ’ έναν τόπο που προορίζεται να χαθεί.» o συγγραφέας Χρήστος Αγγελάκος, μιλά για το τελευταίο του βιβλιο στην…
22:12 | 24 Οκτ. 2011
Όταν το 2005 ξεκίνησα να γράφω το μυθιστόρημα έγραψα ως πρόχειρο τίτλο: «Το μυθιστόρημα της μεταπολίτευσης». Ήθελα να περιγράψω την Ελλάδα αυτής της περιόδου, γιατί μέσα μου είχε κατασταλάξει ένα…
Επιπλέον:
  1. Μιχάλης Μοδινός: Είναι απίστευτη η απληστία που εκδηλώσαμε
  2. Tέταρτος κόσμος. Tου Γιάννη Γρηγοράκη
  3. Η ακροδεξιά στην Ελλάδα δεν έπεσε από τον ουρανό. Της Άννας Φραγκουδάκη
  4. Μάθε για το υδρογόνο! Του Κώστα Λάμπου
  5. Οι αισιόδοξοι. Του Βαγγέλη Μπέκα
  6. Ο συγγραφέας Θωμάς Κοροβίνης για το ’55
  7. Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος στον Γ. Συμπάρδη για την «Υπόσχεση γάμου»
  8. Αλίμονο αν πάψουμε να ονειρευόμαστε _ Της Ελένης Ρουφάνη (1)
  9. Για τα ιδανικά και το νόημα του κάθε αγώνα. Toυ Βασίλη Χριστόπουλου (1)
  10. Η συλλογική πολιτική απείθεια ως έσχατη πολιτική στάση. Του Άρη Μαραγκόπουλου (1)
  11. Η τύχη των λαών είναι σε χέρια επικίνδυνων.Του Γιάννη Γρηγοράκη (1)
  12. Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας _ του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (1)
  13. Η κοινωνία πριν αποκτηνωθεί αδιαφορεί. Του Βασίλη Παπαθεοδώρου (1)
  14. Τότε ξεκίνησα να μαθαίνω την Ελληνική Ιστορία… Της Σόφκα Ζινοβιέφ (1)
  15. Nα προσπαθεί κανείς να ζήσει σαν «αληθινός άνθρωπος». Tης Ανθούλας Αθανασιάδου (1)
  16. Ανώνυμοι Χρεωκοπημένοι. Του Χριστόφορου Κάσδαγλη
  17. Ημερολόγιο 2012: Θεσσαλονίκη. Από τον Θωμά Κοροβίνη
  18. «Να νιώθεις μπλε, να ντύνεσαι κόκκινα» Έρση Σωτηροπούλου
  19. Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος για «Τα παιδιά του Κάιν»
  20. Ένας γραφιάς μπορεί να πει… Γιώργος Συμπάρδης

Κριτικές – Παρουσιάσεις -Συνεντεύξεις για βιβλία:

06:14 | 02 Ιουλ. 2014
[…] οι αλαζονικά θεωρούμενοι και αυτοανακηρυγμένοι νικητές θα είναι οι πραγματικοί ηττημένοι! Κι αυτούς που σήμερα τους λένε χαμένους και ηττημένους, αυτοί θα είναι οι νικητές, σύμφωνα με όλα τα…
08:35 | 22 Ιουν. 2014
[…] Άλλη δικαιοσύνη σήμερα δεν υπάρχει στην οποία μπορούν οι λαοί να προσφύγουν:  σε τέτοιες στιγμές το επαναστατικό δίκαιο έχει τον λόγο. Το δυστύχημα είναι όμως ότι οι άνθρωποι δεν στρέφουν…

 

07:18 | 22 Δεκ. 2014
[…] Ας είναι αυτό το βιβλίο κατευόδιο και ευχή για την ανάπαυση του αδικοθανατισμένου αδερφού Μένη Κουμανταρέα, ενός εμβληματικού συγγραφέα για την εποχή μας που το έργο του, αν δεν ήμασταν σήμερα…

[περισσότερα]

09:59 | 14 Φεβ. 2015
Μία κωμική όσο και σοκαριστική νουβέλα «πολιτισμικής φαντασίας», από τον φυσικό καλλιεργητή – ερευνητή – συγγραφέα Γιάννη Μακριδάκη και τις εκδόσεις Εστία, που εισάγει τη νεοελληνική λογοτεχνία στη…

[περισσότερα]

 

07:12 | 12 Νοε. 2014
Όπως και στην Κατοχή, σήμερα οι άνθρωποι φοβούνται. Και εκείνοι που τώρα είναι κλεισμένοι και άπραγοι στα σπίτια τους γιατί αισθάνονται ότι δεν υπάρχει διέξοδος, μοιάζουν με τους ανθρώπους που ήταν…

 

11:17 | 09 Νοε. 2014
[…] Tο ασυνείδητο διαθέτει τέτοια δύναμη, από την οποία δεν μπορεί εν συνεχεία να ξεφύγει καμία συνειδητή απόπειρα αναχαίτισης ή περιορισμού του. Όσο και να προσπαθεί κάποιος να ξεγελάσει το…
16:35 | 19 Οκτ. 2014
[…] Δεν λύνεται από σωτήρες το πρόβλημα. Πρέπει εμείς να κινητοποιηθούμε, ο λαϊκός κόσμος, οι άνθρωποι που είναι χτυπημένοι από την κρίση, οι άνεργοι, οι ανασφάλιστοι, τα θύματα της κρίσης πρέπει…
09:47 | 25 Μαρ. 2014
Από τα μικρά μου χρόνια ως σήμερα, ας μην πω με ακρίβεια πόσα είναι γιατί θα τρομάξω κι εγώ η ίδια, έζησα έναν πόλεμο, δύο εμφύλιους πολέμους, δύο δικτατορίες και δύο προσφυγιές […] Κάθε εποχή έχει…

[περισσότερα]

08:16 | 23 Ιουν. 2013
Το 8 ώρες και 35 λεπτά αναφέρεται στην τελευταία πτήση της Delta Airlines στην Αθήνα. Ενας νέος άνδρας, ο Τζόναθαν, αδελφός της Αμαλίας, εγγονός της Ερασμίας και του Μενέλαου Αργυρίου ταξιδεύει για…
20:30 | 12 Νοε. 2011
Έκανα ένα ταξίδι που διήρκεσε τρία χρόνια. Άρχισε κατά λάθος σχεδόν. Είχα ξεκινήσει για την Αμερική για να παρακολουθήσω τις πρώτες μέρες της προεκλογικής μάχης Ομπάμα-Μακέιν, τον Σεπτέμβριο του 2008…

[περισσότερα]

06:13 | 06 Ιουν. 2013
[…] σε τελική ανάλυση είναι ένας μύθος ότι είναι δημοκρατία. Απλά, στήνουνε μια τεράστια θεατρική παράσταση στη βουλή με 300 ηθοποιούς και παίζουνε ρόλους για να περνάει η ώρα. Όμως, όλα τα…
08:00 | 21 Μάιος. 2013
Ο Γιουνγκ, που ασχολήθηκε με το δεύτερο μισό της ζωής, σε αντίθεση με τον Φρόυντ(ο οποίος ερεύνησε τον άνθρωπο κυρίως στο πρώτο μισό της ζωής του), λέει ότι: «Ο άνθρωπος στο πρώτο μισό της ζωής…

06:45 | 20 Μάιος. 2013
Ζω, σημαίνει αναζητώ μια αλήθεια και η μόνη αλήθεια, ίσως είναι αυτή που σε φέρνει κοντά στις ρωγμές της ιστορίας σου… που σου επιτρέπει  να μην λογοκρίνεις, ούτε να κοροϊδεύεις, ούτε να…
15:01 | 26 Οκτ. 2012
Ήταν 1η του Απρίλη του 1948. Γίνονταν τρομεροί βομβαρδισμοί. Είχα βγάλει τα πρόβατά μου πάνω σ’ ένα σιάδι, κι ο ήλιος δεν είχε βγει ολόκληρος και ήρθε ο «γαλατάς». *Μαρτυρία της Αρετής Μπακιρτζή-…
03:08 | 14 Ιουλ. 2012
*Η ταινία έτρεχε μ’ όση δύναμη είχαν κανονίσει αυτοί που έφτιαξαν τη μηχανή. Τώρα θα σπάσει, σκέφτηκα και δεν έκανα τίποτα να τη σταματήσω.    […] Και ήμουν εγώ αυτός που έπαιζε με τα…
13:10 | 27 Απρ. 2012
Γεννήθηκα στον Πειραιά και έζησα μέχρι τα 6 μου χρόνια σε νοικιασμένες μονοκατοικίες με μικρές ασβεστωμένες αυλές. Στη Νίκαια θυμάμαι και μετά στο Δάσος Χαϊδαρίου, μέσα στα πεύκα. Όμως σε όλα αυτά τα…
07:31 | 24 Φεβ. 2012
*Δεν γίνεται να συνεχίσουμε έτσι, Μωάμεθ. Τέρμα μ’ αυτή τη μαλθακή στάση. Δεν είσαι ο Ιησούς, που όταν του ‘διναν χαστούκι γύριζε την άλλη μεριά του προσώπου του. Πάρε την απόφαση. Βγάλε ένα…
04:58 | 28 Δεκ. 2011
Για το «Ζ» έχω πει τόσα πολλά, που δεν έχω τίποτα καινούργιο να προσθέσω. Άλλωστε και στο διαδίκτυο θα πρέπει να υπάρχουν μερικά από αυτά που έχω πει κατά καιρούς. Αλλά θα σου διηγηθώ ένα περιστατικό…
09:05 | 23 Δεκ. 2011
Σ’ αυτό το βιβλίο καταθέτω μια εναγώνια αναζήτηση των βαθύτερων αιτίων της οδυνηρά βιούμενης απ’ το λαό μας μεταπολιτευτικής χρεοκοπίας… » ο φιλόλογος και συγγραφέας Λαοκράτης Βάσσης μιλά στην…
19:02 | 16 Σεπ. 2011
Ο συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης, μιλά στο tvxs.gr και την Κρυσταλία Πατούλη για το ταξίδι του στις 20 Σεπτεμβρίου στο Βερολίνο, όπου είναι καλεσμένος για να εκπροσωπήσει την Ελλάδα με αφορμή το…
13:04 | 08 Σεπ. 2011
Στο πλαίσιο του 11ου Διεθνούς Φεστιβάλ Λογοτεχνίας Βερολίνου, ενός από τους σημαντικότερους θεσμούς παγκοσμίως, ο συγγραφέας Μάνος Κοντολέων, συμμετέχει στο Διεθνές Φεστιβάλ Παιδικής και Εφηβικής…
07:15 | 21 Νοε. 2013
[…] έναν χρόνο μετά το θάνατό του, βλέπω όσα μας άφησε ως παρακαταθήκη, αυτός ο Έλληνας φιλόσοφος και ποιητής της ζωής, σαν ένα ανεκτίμητο θησαυρό, που κρύβει όχι μόνο τη μοναδική διέξοδο από την…
13:26 | 03 Οκτ. 2011
Πῶς ἐπιζεῖ κανείς σέ μιά δύσκολη ἐποχή;  Τό ἐρώτημα εἶναι ἐπίκαιρο γιατί ἀναμφίβολα ἀντιμετωπίζουμε δύσκολες ἐποχές, πού δέν πρόκειται νά παρέλθουν ὡς διά μαγείας.». Η συγγραφέας Αθηνά Κακούρη…

[περισσότερα]

 

Βιβλίο

Γράφω για να καταλάβω τον εαυτό μου

Η συγγραφέας Ειρήνη Δερμιτζάκη αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη και το Tvxs.gr τη δημιουργική εμπειρία της συγγραφής -από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο- του τελευταίου βιβλίου της Γεννημένος λούζερ …

 

Γιατί λέω και γράφω ιστορίες

Από μικρό παιδί έψαχνα να βρω την αλήθεια μέσα στο ψέμα. Όχι την πραγματικότητα, μα την αλήθεια, τη …

 

Βιβλία / Παρουσιάσεις / Αποσπάσματα:

15:45 | 05 Μάιος. 2016
Ο φυσικός καλλιεργητής και συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης στο νέο του βιβλίο Η Πρώτη Φλέβα, εισχωρεί στο μυαλό ενός ναυτικού και μίας ιερόδουλης, ψυχογραφώντας δύο διαφορετικούς χαρακτήρες: Τη Λόλα…
***
09:16 | 05 Δεκ. 2014
Απόσπασμα από το «Αμφιθέατρο», το νέο βιβλίο του Δημήτρη Ποταμιάνου, δημοσιευμένο με αφορμή την πρώτη παρουσίασή του* στην Αίγινα την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου, στις 07.00 το απόγευμα, στο ξενοδοχείο «…
09:59 | 03 Δεκ. 2014
Αποκλειστική προδημοσίευση από το νέο βιβλίο της ψυχολόγου – ψυχοθεραπεύτριας Χάρις Κατάκη, που η κυκλοφορία του από τις Εκδόσεις Πατάκη συμπίπτει με την επέτειο των 30 χρόνων του Εργαστηρίου…
07:22 | 02 Δεκ. 2014
Ως σπάνιο ντοκουμέντο μπορεί να χαρακτηριστεί η Νεανική αλληλογραφία του Βασίλη Βασιλικού και του Μένη Κουμανταρέα, όπως αναπτύχθηκε ανάμεσά τους από το 1954 έως το 1960. Γράμματα εξομολογητικά,…

 

07:30 | 14 Νοε. 2014
[…] Μέσα από τον ελεύθερο διάλογο, τη συλλογικότητα και τον σεβασμό της προσωπικότητας του συνομιλητή, είναι δυνατό να υλοποιηθεί το κοινό συμφέρον των ανθρώπων […] Ζ. Παπαδημητρίου – Γ….

[περισσότερα]

13:43 | 18 Οκτ. 2014
Λένε πως η σφραγίδα της προσωπικότητας  μπαίνει στα πρώτα πέντε – δέκα  χρόνια του ανθρώπου… Ήμουν  παράξενα ανήσυχο και ξεσηκωμένο παιδί. Ζήτημα ίσως ιδιοσυγκρασίας, σίγουρα και…

[περισσότερα]

07:02 | 07 Ιουλ. 2014
[…] – Εμείς, της έλεγε, και στην απομόνωση και στα ξερονήσια, παντού βρίσκουμε τρόπο να γεμίζουμε τη ζωή μας και να δημιουργούμε όχι μονάχα παρόν, μα και μέλλον. Να, πάρε παράδειγμα τα σχέδια που…
09:02 | 10 Ιουν. 2014
[…] Οι εναλλακτικές, οι ήπιες, οι ανανεώσιμες πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές ενέργειας μπορούν συνδυαζόμενες να απαλλάξουν την ανθρωπότητα από το εξουσιαστικό ενεργειακό σύστημα των ορυκτών…
06:21 | 04 Ιουν. 2014
[…] κυριάρχησε, τόσο από τα δεξιά, όσο και από τα αριστερά, μια εκκωφαντική σιωπή γύρω από την ΟΠΛΑ […] Σύμφωνα μάλιστα με την άποψη πολλών ιστορικών, η σιωπή αυτή έκανε ακόμα πιο έντονα τα πάθη…
06:55 | 25 Απρ. 2014
[…]Μπορεί, λοιπόν, μια συζήτηση για την ουτοπία να μοιάζει θεολογική, αλλά πρέπει να αντιληφθούμε ότι ο «Μεσσίας είναι συλλογικός, είναι η ίδια η ανθρωπότητα[…] η καταπιεσμένη ανθρωπότητα»* και…
11:13 | 20 Απρ. 2014
[…] Εμείς μιλάμε για μια εντελώς διαφορετική επανάσταση. Μιλάμε για μια επανάσταση η οποία μεταμορφώνει ριζικά, βαθιά, την ψυχολογική δομή του ανθρώπου […] […] Ένα σοβαρό πείραμα βαθιάς αλλαγής…

09:59 | 19 Απρ. 2014
Σε όλα μου τα βιβλία προσπάθησα να δείξω ότι η βία που ασκείται στα παιδιά γίνεται μπούμεργανγκ για την κοινωνία. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξα όταν έθεσα το ερώτημα τού από πού προέρχεται το μίσος,…
06:41 | 03 Απρ. 2014
Flectere si nequeo Superos, Acheronta movebo. Κι αν δεν μπορέσω να κινήσω τις ουράνιες δυνάμεις, θα κινήσω τον Αχέροντα. (Με αυτό το μότο του Βιργίλιου από την Αινειάδα ξεκινά ο Φρόυντ το έργο του Η…
19:02 | 16 Μαρ. 2014
Η αμάθεια υποβιβάζει τον άνθρωπο μόνο όταν συνοδεύεται από υλικά πλούτη. Η ένδεια και η ανέχεια καθυποτάσσουν τους φτωχούς. Η εργασία υποκαθιστά στη ζωή τους τη μάθηση και απασχολεί τη σκέψη τους….
08:57 | 13 Μαρ. 2014
[…] Ένα μυθιστόρημα για τα χρόνια που οι άρχοντες δε χτίζουν πια ανθρώπους στα κατώγια τους, μα αρνούνται ακόμα σθεναρά το ξύπνημα των σέμπρων. Μια εποχή στην κόψη, ανάμεσα στο παρελθόν που φεύγει…
08:20 | 02 Δεκ. 2013
[…] «Κατασκεύασε το μέλλον σου». Αυτή την προσταγή που γονείς και κοινωνικό σύνολο «σιγοψιθυρίζουν» στο αυτί του εφήβου, ο αναλυτής την υποκαθιστά με μια ευχή: «Κατασκεύασε το παρελθόν σου». Ευχή και…
07:12 | 22 Νοε. 2013
Η στιγμή του τελικού απολογισμού φτάνει κάποτε σε όλους, ξάδελφε. Θα φτάσει και σε μας. Δε θα φτάσει; Όσο και να τη σπρώχνεις προς το απώτερο μέλλον, όσο κι αν κάνεις πως δε σε αφορά, όσο κι αν λες «…
08:29 | 16 Νοε. 2013
[…] Όχι, δεν αγαπώ εύκολα αυτούς τους ανθρώπους, αν και αυτοί παραμένουν η τροφή μου. Θα τους αγαπήσω όμως ως ήρωές μου και είναι τότε που θα τους καταλάβω καλύτερα, και αυτή είναι και η μαγική…
07:13 | 14 Νοε. 2013
[…] Η ιστορία των γεγονότων διηγείται πώς αυτή η τύποις δημοκρατία που υπήρξε η Ελλάδα καθ’ όλο τον 20ό αιώνα (με τα περιστασιακά της ολισθήματα προς τη δικτατορία) κατόρθωσε, μέσω συστηματικών…
07:16 | 08 Νοε. 2013
Η πρώτη ηδονή, και μάλιστα στον κρόταφο, είναι μια φράση που με ακολουθεί από χρόνια, που την βρίσκω σε διάφορα παλιά μου σημειωματάρια –κυκλωμένη συνήθως από κόκκινα τοξάκια: μην ξεχαστεί! Μην…
08:39 | 13 Απρ. 2013
– Ο φασισμός δεν μπορεί να γίνει κατανοητός μόνο μέσα από την ιδεολογία του. Πρέπει να εξεταστεί και στην πράξη. – Η πρακτική του φασισμού απαιτεί τη συνεργασία και την υποστήριξη των πλέον ισχυρών…

[περισσότερα]

13:11 | 02 Απρ. 2013
[…] Σήμερα αυτό που καταρρέει (μαζί με τις ψευδαισθήσεις μας) είναι επίσης το κεντρικό φαντασιακό του καπιταλισμού που είναι η διαρκής ανάπτυξη της παραγωγής και της κατανάλωσης, γιατί προσκρούει…
09:01 | 12 Μαρ. 2013
Όταν είναι ξεκάθαρος ο σκοπός της συνομιλίας και το κριτήριο για τη στιγμή που θα κάνουμε αυτή τη συζήτηση, το επόμενο ερώτημα είναι το εξής: Τι λέμε στο παιδί για την κρίση; Η απάντηση έχει δύο…
08:14 | 09 Μαρ. 2013
Λιγάκι παρακεί πάνε, απάνω στα ξινά κάθουνται και μας λοξοκοιτάζουνε. Εγώ που τους ξέρω, τους αντιλαμβάνομαι. Νιώθω το μάτι τους όση ώρα τρωγοπίνω και είναι καρφωμένο απάνω μου. Οι μουσαφιραίοι όμως…

07:29 | 07 Μαρ. 2013
Εγώ γυναίκα, η άνθρωπος, ζητούσα το πρόσωπό Σου πάντοτε, ήταν ως τώρα του ανδρός και δεν μπορώ αλλιώς να το γνωρίσω. Ποιος είναι και πώς πιο πολύ μονάχος, παράφορα, απελπισμένα μονάχος,…
08:36 | 22 Ιαν. 2013
Κάθε πρωί σε περπατώ στην παλιά παραλία σου, αγαπημένη, εκεί που στέκονταν τα τείχη σου μέχρι το 1875, εκεί όπου  ο ευφυής Εμπράρ είχε σχεδιάσει μια προκυμαία είκοσι πέντε μέτρα πιο μπροστά απ’…
10:05 | 10 Νοε. 2012
«Για μένα το δίκιο ήταν με το μέρος των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού, ενώ έτρεμε το φυλλοκάρδι μου για την τύχη του θείου Αντώνη και του ξαδέρφου μου του Αντρέα, που, αξιωματικοί του Εθνικού…
06:58 | 31 Ιουλ. 2012
Οι άνθρωποι είμαστε κατ’ εξοχήν «αφηγηματικά όντα» (Maclntyre, 1961), που σημαίνει πως «ονειρευόμαστε με αφηγήματα, ονειροπολούμε με αφηγήματα, θυμόμαστε, προσδοκούμε, ελπίζουμε, απογοητευόμαστε,…

 

23:55 | 29 Ιουν. 2012
Αγάπα το Θεό και αγάπα τον πλησίον, έλεγε η εντολή. Αλλά ήδη για τον Νίτσε ο Θεός ήταν νεκρός. Και ο πλησίον; Στον προτεχνολογικό κόσμο, η γειτνίαση των ανθρώπων ήταν ουσιαστική. Τώρα δεσπόζει η…

[περισσότερα]

15:04 | 19 Ιουν. 2012
Για την Ελλάδα, η ιστορία του ξένου κεφαλαίου είναι στενά δεμένη με την πολιτική ιστορία των 120 χρόνων της ελεύθερης ύπαρξης του έθνους μας. Όποιος θελήσει ν’ ανιστορήσει τούτη την περίοδο, πολλές…

06:27 | 15 Ιουν. 2012
[…] Μισώ αυτή τη χώρα. Μου έφαγε τα σπλάχνα. Γράφω σ’ εσένα γιατί μαζί ποθήσαμε να είναι γόνιμα αυτά τα σπλάχνα, κι αυτός ο πόθος μάς ένωσε νύχτες και νύχτες… και σ’ άλλες ώρες της μέρας, όταν…
03:36 | 03 Ιουν. 2012
Ποιός από μας δεν έχει γνωρίσει κάποιον άνθρωπο (ίσως τον ίδιο μας τον εαυτό) που να είναι τόσο στραμμένος προς τα έξω, τόσο απορροφημένος στη συσσώρευση αγαθών ή στο τι σκέφτονται οι άλλοι, ώστε…
19:53 | 11 Μάιος. 2012
Ας μάθουμε επιτέλους να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους και να μην παραποιούμε την ιστορία μας. Ο ελληνικός λαός, στην πλειοψηφία του, αγάπησε το Μεταξά. Όπως και οι Ιταλοί που αγάπησαν το…
14:43 | 10 Μάιος. 2012
«Ας του δώσουμε το απολυτήριο να τον ξεφορτωθούμε. Έχει μια έλλειψη περιέργειας μάλλον αθεράπευτη. Όπου και να σκάψει κανείς στο μυαλό του, συναντάει ένα υπόστρωμα πετρωμένων πεποιθήσεων χωρίς…
17:12 | 08 Απρ. 2012
Στην καρδιά της ορθολογικότητας της δικιάς μας κουλτούρας βρίσκεται ένας αποκλεισμός, που προηγείται οποιουδήποτε άλλου, πιο ριζικός από τον αποκλεισμό των τρελών, των παιδιών ή των κατώτερων φυλών,…
12:01 | 05 Απρ. 2012
Η σοβαρή και αναπόφευκτη ερώτηση πώς να ζήσουμε; απευθύνεται σε μας και μας αφορά ζωτικά, την ίδια στιγμή που μας διαφεύγει, όπως διαφεύγει κι από τον ίδιο τον εαυτό της. Οι διάφορες απαντήσεις που…

06:00 | 04 Απρ. 2012
Η παραβολή του υιού που δεν ήθελε να αγαπηθεί: Τα παιδιά σας δεν είναι δικά σας παιδιά. Είναι γιοι και κόρες της λαχτάρας της ζωής για τη ζωή. Έρχονται στη ζωή με την βοήθειά σας αλλά όχι από…
06:50 | 12 Μαρ. 2012
Ο καθένας έχει τη δική του «προσωπική αντίληψη για τη ζωή», αλλά υπάρχουν κοινοί παρανομαστές που διαμορφώνουν ομοιότητες στις ανάγκες και στις απαιτήσεις. Δεν χωρά αμφιβολία πως η ζωή είναι γεμάτη…

07:25 | 08 Μαρ. 2012
Τόσο η ελληνική λέξη «μοίρα», δηλαδή μερίδιο, τμήμα του κύκλου και κάθε ανάπτυξης, όσο και οι αποδόσεις της έννοιας αυτής σε άλλες γλώσσες (γερμ. Los, αγγλ. Lot κλπ) , υποδηλώνουν ότι δεσμευόμαστε…
12:11 | 08 Φεβ. 2012
Δηλαδή; Δηλαδή η μαγειρική των δύσκολων αυτών καιρών, η σύγχρονη, η πολεμική μαγειρική, μια μαγειρική ιδιότυπη, πρωτότυπη, εκκεντρική, μια κουζίνα που δεν συγγενεύει με καμιά από τις γνωστές κουζίνες…
00:26 | 21 Ιαν. 2012
Χωρίς συναίσθημα δεν υπάρχει τέχνη. Η συγκίνηση του δημιουργού, αυτό που εγώ τουλάχιστον αποκαλώ συναίσθημα, είναι προϋπόθεση της τέχνης. Η λειτουργία, ωστόσο, του συναισθήματος είναι διπλή. Από…
00:59 | 12 Ιαν. 2012
Δεν πουλώ ύφος, στυλ, λογοτεχνία. Δεν γράφω διηγήματα. Καταθέτω γεγονότα και συμπτώματα της εποχής που ζω. Όλα όσα γράφω συνέβησαν. Σε μένα ή σε άλλους. Χρόνια τώρα σπαταλιέμαι, παρακολουθώντας όλα…
00:44 | 07 Ιαν. 2012
(5.6.1962) – Τι είναι αυτός ο μακρύς μονόλογος, που νοιώθω μέσα μου σήμερα το πρωί και που φαντάζομαι πως θάπιανε πολλά φύλλα χαρτιού αν τον έγραφα; Αλήθεια, είναι στιγμές που νοιώθω μια περίεργη…
04:06 | 02 Ιαν. 2012
Όταν κάποτε η άγνοια που προέκυψε από την απώθηση της παιδικής ηλικίας εξαλειφθεί και η ανθρωπότητα ξυπνήσει από το λήθαργό της, θα μπορέσει να αναστείλει αυτή την παραγωγή του κακού». Μια προσπάθεια…
06:15 | 01 Ιαν. 2012
Δεν ξέρω γιατί έγραψα αυτά τα κείμενα. Ίσως νόμιζα ότι η αδύνατή μου φωνή θα υπερνικήσει το θορυβώδες τραίνο που περνάει χωρίς να σταματά…» Γιάννης Τσαρούχης (1910-1989)   «… Έχοντας…

07:14 | 31 Δεκ. 2011
Ήθελα να βγω στον καθαρό αέρα. Πρέπει να ήταν έντεκα όταν έκλεισα την πόρτα πίσω μου. Κατέβηκα στο ισόγειο. Κατηφόρισα προς τη Φωκίωνος Νέγρη. Προσπέρασα το δημοτικό μου σχολείο. Στο ύψος της…
16:57 | 25 Δεκ. 2011
Κι η τέχνη πρέπει, σ’ αυτούς τους καιρούς των αποφάσεων ν’ αποφασίσει. Μπορεί να κάνει τον εαυτό της όργανο µιας µικρής µερίδας ορισµένων που παίζουν τις θεότητες της µοίρας για τους πολλούς και που…
00:45 | 22 Δεκ. 2011
Ότι ο Δημήτρης Μπάτσης εκτελέστηκε πλάι στο Νίκο Μπελογιάννη δεν ήταν τυχαίο. Ότι μια γενιά Ελλήνων αγνόησε την ύπαρξη του βιβλίου και του συγγραφέα του, κι αυτό δεν ήταν τυχαίο: Το «Κατεστημένο…
08:19 | 20 Δεκ. 2011
Τούτη είναι η εποχή μας, καλή ή κακή, ωραία ή άσκημη, πλούσια ή φτωχή, δεν τη διαλέξαμε.» Απόσπασμα από την Ασκητική, του Νίκου Καζαντζάκη, Εκδόσεις Καζαντζάκη. […] Δυο φωνές μέσα μου παλεύουν. O…

[περισσότερα]

09:11 | 01 Απρ. 2015
Ο Πασκουάλ Σεράνο στο βιβλίο του «Δημοσιογραφική Συμμορία» αναρωτιόταν ποιος επιλέγει τους προέδρους, οι πολίτες ή τα μέσα ενημέρωσης. Στην Ιταλία, ο μεγιστάνας των μέσων Σίλβιο Μπερλουσκόνι, που…

Επιπλέον:

Η εύρεση λύσεων είναι απειλητική. Μπερτ Χέλινγκερ

***

08:49 | 15 Μάιος. 2016
[…] Η φυσική φιλοσοφία του καιρού μας διαμορφώνει μια κοσμοθεωρία που είναι ουσιαστικά ολιστική και αρνείται του διαχωρισμούς. Η Δυτική Επιστήμη  δείχνει να επιστρέφει, σύμφωνα με τη σπείρα…
***
12:00 | 05 Μαρ. 2016
[…] Ο προφιλοσοφικός στοχασμός των σοφών και ποιητών της Ιωνίας αναδύεται σε ένα αρχαϊκό ανατολικό και ασιατικό πλαίσιο σκέψης και ομιλίας, το οποίο αφομοιώνει και γονιμοποιεί ριζικά με τον Λόγο…
***
10:54 | 03 Μαρ. 2016
[…] Η σκέψη της κλασικής ελληνικής αρχαιότητας δομείται από δύο ανταγωνιστικές όσο και συμπληρωματικές οντολογικές, μεταφυσικές και γνωσιοθεωρητικές προκείμενες. Από τη μια η ορθολογιστική-…

Η ρωγμή. Του Γιώργου Κακούρου

07:26, 12 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/125152

[…] Θέλησα να αναδείξω τη ρωγμή που δίχασε την ελληνική κοινωνία στον Εμφύλιο και της οποίας τις καταστροφικές συνέπειες εξακολουθούμε να πληρώνουμε μέχρι σήμερα. Η ΡΩΓΜΗ δηλαδή συνεχίζεται ατάραχη και ανεπηρέαστη από τις εξελίξεις σε άλλους τομείς […] ο Γιώργος Κακούρος, Μηχανολόγος μηχανικός – Γραμματέας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη τη δημιουργική εμπειρία της συγγραφής –από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο– του πρώτου του μυθιστορήματος με τίτλο Η ρωγμή, των εκδόσεων Καστανιώτη.

Αν και άργησα πολύ να γράψω, είχα μανία με τα βιβλία και το διάβασμα από παιδί. Οφειλόταν μάλλον στις οικογενειακές καταβολές. Υπήρχαν πολλά βιβλία κάθε είδους στο σπίτι.

Διάβαζα τα κλασικά βιβλία γνωστών συγγραφέων για παιδιά και τα κλασσικά εικονογραφημένα αλλά και βιβλία εκλαϊκευμένης επιστήμης για το πώς λειτουργούν τα διάφορα πράγματα, για το διάστημα και το σύμπαν, για τον ανθρώπινο οργανισμό, για τον κόσμο των φυτών και των ζώων και οτιδήποτε άλλο κινούσε το ενδιαφέρον μου.

Στα παιδικά μυθιστορήματα με εντυπωσίαζαν οι περιπέτειες των ηρώων και ένιωθα θαυμασμό για τους συγγραφείς που κατάφερναν να τις περιγράφουν τόσο παραστατικά και να μου δημιουργούν τέτοια έντονα συναισθήματα. Από τότε μου είχε δημιουργηθεί η επιθυμία να γράψω κι εγώ κάτι τέτοιο κάποτε. Ήταν μιας μορφής απωθημένο.

Στο γυμνάσιο αργότερα άρχισα να κρατάω σημειώσεις για θέματα και καταστάσεις που εύρισκα πως είχαν κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον: απόψεις και αισθήματα για ανθρώπους γύρω μου, επεισόδια και σκέψεις από τη σχολική μου ζωή, απόψεις για  γεγονότα που διάβαζα στις εφημερίδες ή έβλεπα στην τηλεόραση.

Η καταγραφή αυτή, ένα είδος ημερολογίου, ήταν μια ανάγκη για μένα, με χαλάρωνε από την ένταση του σχολείου και των μαθημάτων. Εξακολουθούσα βέβαια να διαβάζω στον ελεύθερο χρόνο μου. Μου άρεσε πολύ η ιστορία και, παρότι θετικής κατεύθυνσης, αφιέρωνα αρκετή ώρα διαβάζοντας ιστορικά θέματα.

Ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τις ιστορίες της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου όταν μπήκα στους Μηχανολόγους του Πολυτεχνείου. Ήταν λίγο μετά τη μεταπολίτευση, εποχή έντονης πολιτικοποίησης στα Πανεπιστήμια. Άρχισαν να εμφανίζονται τότε βιβλία με μαρτυρίες αγωνιστών της Αριστεράς που είχαν φύγει στο τέλος του Εμφυλίου ως πολιτικοί πρόσφυγες στις σοσιαλιστικές χώρες και επέστρεφαν μετά την πτώση της χούντας.

Μέσα στο κλίμα της πολιτικοποίησης άρχισα να διαβάζω τέτοια βιβλία μαρτυρίες μαζί με άλλα πιο θεωρητικά για ιδεολογίες και πολιτική. Το θέμα μου προξένησε μεγάλο ενδιαφέρον. Αναστατώθηκα από τη φρίκη της αδελφοκτόνας σφαγής και την πικρία των αγωνιστών που είδαν τον αγώνα τους να μη δικαιώνεται.

Στη διάρκεια της φοιτητικής μου ζωής διάβασα αρκετά βιβλία με θέματα από τη σύγχρονη ελληνική ιστορία: Επανάσταση του 1909, Βαλκανικοί Πόλεμοι, Εθνικός Διχασμός, Μικρασιατική Καταστροφή, Β’ Παγκόσμιος, Εθνική Αντίσταση, Δεκέμβρης 44, Εμφύλιος. Με ιδιαίτερη έμφαση στα τρία τελευταία.

Διαπίστωσα δε με έκπληξη, οδυνηρή βέβαια, πως δεν είχαμε διδαχτεί τίποτε απ’αυτά τα τόσο σημαντικά θέματα στο σχολικό μάθημα ιστορίας στη διάρκεια των έξι χρόνων του γυμνασίου. Ή ότι τα είχαμε διδαχτεί με τέτοιο τρόπο που δεν μου είχε μείνει καμιά ουσιαστική γνώση. Το κλίμα λοιπόν εκείνης της εποχής με επηρέασε καθοριστικά. Κατέγραφα σκέψεις και αισθήματα για όλα αυτά τα που διάβαζα. Άρχισα τότε να σκέφτομαι να γράψω ένα βιβλίο με θέμα μια ιστορία από τον Εμφύλιο.

Παρά την έξαψη που μου δημιούργησαν εκείνες οι μαρτυρίες και την ενασχόλησή μου με την πολιτική τότε, δεν έγραψα τίποτα. Έμειναν όμως χαραγμένα στο μυαλό μου.

Πήρα το πτυχίο μου από τους Μηχανολόγους το 1980. Συνέχισα για μεταπτυχιακά, έκανα οικογένεια, έπιασα δουλειά στη Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας το 1987.

Η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, ο σχεδιασμός ερευνητικής πολιτικής και η αξιολόγηση ερευνητικών προγραμμάτων με απορρόφησαν εντελώς. Η συγγραφή μου περιορίστηκε σε τεχνικά κείμενα και κείμενα πολιτικής σε θέματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Το ενδιαφέρον της λογοτεχνικής συγγραφής έπεσε σε λήθαργο.

Κι ύστερα ήρθαν τα έτη 1989, 1990 και 1991, χρονιές συνταρακτικών διεθνών γεγονότων που άλλαξαν τη μορφή του κόσμου όπως είχε διαμορφωθεί μισό αιώνα πρωτύτερα και όπως νομίζαμε πως θα μείνει για πάντα. Και ταυτόχρονα μια δραματική χρονιά για μένα και την οικογένειά μου. Ίσως λόγω των προσωπικών προβλημάτων έγινα πιο ευαίσθητος στα προβλήματα των άλλων.

Ξύπνησαν τα αισθήματα που με είχαν συνταράξει πριν 15 χρόνια διαβάζοντας για τον Εμφύλιο. Αναρωτιόμουν πώς να αισθάνονται τα εκατομμύρια κομμουνιστών σε ολόκληρο τον κόσμο, που είχαν χάσει τα πάντα για την ιδεολογία τους, όταν είδαν να καταρρέει έτσι άδοξα και απαξιωτικά η πρακτική εφαρμογή του σοσιαλισμού. Σκεφτόμουν ιδιαίτερα τους Έλληνες αγωνιστές του ΕΛΑΣ και του Δημοκρατικού Στρατού που βασανίστηκαν, εξορίστηκαν, έχασαν οικογένειες, για ένα όραμα που διαψεύστηκε.

Προβληματιζόμουν από την άλλη αν πράγματι αισθάνονταν έτσι ή αν πίστευαν πως ο αγώνας τους άξιζε τελικά τον κόπο έστω και με αυτή την εξέλιξη.  Αλλά και η ελληνική κοινωνία έδειχνε να καταρρέει εκείνη την εποχή: συνεχείς απεργίες, ταραχές στην εκπαίδευση, καθημερινά συλλαλητήρια, δολοφονία Τεμπονέρα, απογοήτευση του κόσμου, αδιαφορία της πολιτείας.

Κατάσταση με μεγάλες ομοιότητες με τη σημερινή. Ούτε όμως τότε έγραψα για όλα αυτά που σκεφτόμουν τόσο έντονα. Εγκαταστάθηκαν όμως μέσα στο μυαλό μου πολύ πιο συνειδητά κι άρχισε να δουλεύει η ανάγκη της συγγραφής. Ήταν διαρκώς στο πίσω μέρος του μυαλού μου. Διαρκώς μεγάλωνε και πίεζε για να εκτονωθεί.

Το 1999 πήγα στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο. Εκεί διαπίστωσα κάτι που δεν το είχα παρατηρήσει σαν φοιτητής:

ένα μεγάλο τμήμα των φοιτητών ήταν αμέτοχο στην ενεργά κοινωνική φοιτητική ζωή, δηλαδή στην υποβολή αιτημάτων για βελτίωση των σπουδών, στη συλλογική διεκδίκηση δικαιωμάτων για καλύτερες συνθήκες φοιτητικής ζωής, στη συνεργασία με συμφοιτητές και συμφοιτήτριες για την επίτευξη κοινών φοιτητικών στόχων. Δεν αναφέρομαι βέβαια στην παρακολούθηση των μαθημάτων και στη γενικότερη συνέπεια στις εκπαιδευτικές τους υποχρεώσεις.

Κι ήταν ένα τμήμα μόνο των φοιτητών, πολιτικοποιημένο και δυναμικό όμως, που είχε αναλάβει αυτό το ρόλο. Αρκετές δε φορές, οι απόψεις αυτού του τμήματος ερχόταν σε αντίθεση με αυτές του  άλλου, του σιωπηλού το οποίο μπορεί και να ήταν μεγαλύτερο.

Προσπαθούσα να καταλάβω τι ήταν αυτό που έκανε πολλούς νέους, έξυπνους και μορφωμένους κατά τα άλλα, αδιάφορους στο κοινωνικό γίγνεσθαι του Πανεπιστημίου; Έφταιγαν οι οικογενειακές τους καταβολές; Ή ότι θεωρούσαν πως τέτοιοι αγώνες ήταν εκ των προτέρων χαμένοι και δεν θα είχαν αποτέλεσμα; Ή φοβούνταν πως οι άλλοι, οι πιο δυναμικοί, θα τους καπέλωναν και συνεπώς δεν θα ήταν τα δικά τους αιτήματα που θα προωθούνταν; Ή ήταν απορροφημένοι από το life style;

Μήπως το ότι έβλεπαν το Πανεπιστήμιο απλά σαν ένα μέσο να τους δώσει ένα πτυχίο που θα τους βοηθήσει να βγάλουν λεφτά; Κι όταν έβγαιναν αργότερα στην αγορά εργασίας, που θα ήταν πια όλη τους η ζωή κι όχι απλά ένας σταθμός όπως ίσως θεωρούσαν το πανεπιστήμιο, θα άλλαζαν;

θα γίνονταν πιο συνειδητοποιημένοι; θα διεκδικούσαν πιο δυναμικά τα δικαιώματά τους; Τον προβληματισμό αυτό τον αξιοποίησα αργότερα στο βιβλίο γιατί έκανα τον νεαρό ήρωα, στην αρχή τουλάχιστον, απολιτίκ.

Είχα στο μεταξύ την τρομερή τύχη να γνωρίσω μια κυρία που είχε πάρει μέρος στον Εμφύλιο με τον Δημοκρατικό Στρατό.

Μου περιέγραψε πολλά περιστατικά από τις προσωπικές της εμπειρίες, τόσο από τον Εμφύλιο όσο και μετά από τη ζωή και τις δυσκολίες των πολιτικών προσφύγων στην Τασκένδη, με τρομερή δύναμη και νεανικό πάθος. Οι διηγήσεις της με συγκλόνισαν.

Αισθάνθηκα υποχρεωμένος να τα κάνω όλα αυτά γνωστά στον κόσμο. Κι από την άλλη είχα μια ανησυχία μήπως δεν καταφέρω να τα αποδώσω με την ένταση και τη φλόγα που μου τα αφηγήθηκε εκείνη. Η επαφή μαζί της πάντως ενεργοποίησε ξανά το ενδιαφέρον μου για την περίοδο εκείνη.

Διάβασα ξανά μερικά από τα βιβλία που είχα διαβάσει παλιά, εκείνα που είχα θεωρήσει πιο σημαντικά και ενδιαφέροντα, αλλά και πολλά καινούργια σχετικής θεματολογίας, σαφώς πιο αντικειμενικά και αποστασιοποιημένα δεδομένου ότι είχε περάσει αρκετός χρόνος από τότε.

Ακόμα κι αυτά όμως έφεραν το ιδεολογικό φορτίο της πλευράς απ’όπου ο συγγραφέας προερχόταν, πολύ μικρότερης έντασης βέβαια συγκριτικά με τα παλαιότερα.

Έχουν περάσει περισσότερα από εξήντα χρόνια από το τέλος του Εμφυλίου αλλά το θέμα εξακολουθεί να είναι φορτισμένο. Και χωρίς να είμαι ιστορικός για να μπορώ να πω ότι η εκτίμησή μου βασίζεται σε επιστημονική έρευνα, έχω την αίσθηση ότι το θέμα δεν έχει αποφορτισθεί επειδή δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα αντικειμενική μελέτη και ανάλυσή του ούτε και αποτίμηση των συνεπειών του.

Περί τα μέσα του 2007 όλα αυτά που σκεφτόμουν και διάβαζα τόσα χρόνια είχαν γίνει τόσο πυκνά μέσα στο κεφάλι μου που με απασχολούσαν διαρκώς. Συνειδητοποίησα πως δεν είχα πια καμιά δικαιολογία να αναβάλλω τη συγγραφή. Αποφάσισα πως ήρθε η στιγμή. Συγκέντρωσα και αποδελτίωσα σχετικό υλικό για κανένα εξάμηνο και άρχισα να γράφω στις αρχές του 2008.

Μου πήρε περίπου τρία χρόνια να ολοκληρώσω (γράψιμο και τελικές διορθώσεις) το κείμενο. Είχα δυσκολία, στην αρχή κυρίως, να προσαρμοστώ στην απαίτηση αυστηρής οργάνωσης του υλικού και λιτής γραφής. Κι αυτό παρά την προηγούμενη απασχόληση και εμπειρία μου στη σύνταξη τεχνικών κειμένων που από τη φύση τους είναι λιτά και δομημένα. Όμως η γραφή του λογοτεχνικού κειμένου είχε πολύ διαφορετικές απαιτήσεις.

Δυσκολευόμουν συχνά, ιδίως σε τμήματα όπου είχα συγκεντρώσει πολύ και ενδιαφέρον υλικό (τόσο από προσωπικές μαρτυρίες όσο και από τη βιβλιογραφία) στη διαχείριση και την επιλογή: τι να εντάξω στο κείμενο και τι όχι.

Κι αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να καθυστερώ και να κάνω πολλές διορθώσεις. Έτσι, από ένα σημείο κι ύστερα, έγινα πιο αποφασιστικός στο τι από την αρχή επέλεγα να γράψω και τι όχι.

Συμπερασματικά, η συγγραφή αυτού του πρώτου βιβλίου ήταν για μένα μια επώδυνη διαδικασία που όταν όμως κατάφερα και την ολοκλήρωσα αισθάνθηκα κυριολεκτικά λυτρωμένος.

Έμπνευση για την ιστορία μου ήταν όλα αυτά που ανέφερα παραπάνω. Θέλησα να αναδείξω τη ρωγμή που δίχασε την ελληνική κοινωνία στον Εμφύλιο και της οποίας τις καταστροφικές συνέπειες εξακολουθούμε να πληρώνουμε μέχρι σήμερα. Η ΡΩΓΜΗ δηλαδή συνεχίζεται ατάραχη και ανεπηρέαστη από τις εξελίξεις σε άλλους τομείς.

Το βιβλίο παρακολουθεί τη ζωή τριών γενιών μιας ελληνικής οικογένειας στη διάρκεια του 20ου αιώνα.

Τα μέλη της προσπαθούν, το καθένα με το δικό του τρόπο, να αντιμετωπίσουν προσωπικά προβλήματα και κοινωνικά γεγονότα. Κι αυτά που ζουν κι αισθάνονται ενεργοποιούν νοητές αναδρομές σε σημαντικά γεγονότα, προσωπικά και κοινωνικά, του παρελθόντος τους.

Μέσα από τη ζωή και τις περιπέτειες τους θέλησα να παρουσιάσω τις επιπτώσεις των γεγονότων αυτών στην ελληνική κοινωνία.

Επιδίωξή μου ήταν επίσης να φανεί το πώς η πολιτική στράτευση για μια καλύτερη κοινωνία συγκρούεται με την βασική επιθυμία του ανθρώπου για μια ήσυχη και ειρηνική ζωή και ότι η σύγκρουση αυτή οδηγεί σε πολλαπλές ρωγμές, προσωπικές και συλλογικές. Στις περιπέτειες αυτής της οικογένειας προσπάθησα ουσιαστικά να αποτυπώσω την ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας όπως την αντιλήφθηκα από τις ζωντανές και βιβλιογραφικές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα που τη διαμόρφωσαν.-


Ο Γιώργος Κακούρος γεννήθηκε το 1957 στην Αθήνα. Πήρε πτυχίο μηχανολόγου μηχανικού του ΕΜΠ το 1980 και διδακτορικό δίπλωμα της Ecole Centrale στη Λυών Γαλλίας το 1984 στη ρευστομηχανική.

Το διάστημα 1987-1998 εργάσθηκε στη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας ως ειδικός επιστημονικός συνεργάτης με αντικείμενο τον σχεδιασμό και την υλοποίηση εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων και την αξιολόγηση τεχνολογικών ερευνητικών έργων.

Από το 1999 μέχρι σήμερα εργάζεται στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ) ως γραμματέας του Πανεπιστημίου. Επιπλέον, διδάσκει μαθήματα σχετικά με τη διαχείριση τεχνολογίας και καινοτομίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Σχετικά Άρθρα

Γιάννης Στεφόπουλος: Έχουμε τον μεγαλύτερο κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα

07:11, 12 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/125436

[…] το τραγικό που συνέβη μεταπολιτευτικά, είναι ότι φτάσαμε να περιορίσουμε το οικονομικό μέγεθος της χώρας στην περιουσία κάποιων μεγάλων οικογενειών, και «οίκων». Διότι πιστεύω ότι σ’ αυτή τη χώρα, έχουμε τον μεγαλύτερο κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα που υπάρχει. Λέμε συνέχεια ότι για όλα φταίει το δημόσιο, ενώ δεν βλέπουμε τι γίνεται στον ιδιωτικό τομέα […] Ο ηθοποιός Γιάννης Στεφόπουλος, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή την παράσταση Μήδεια του Μποστ, συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο που δημοσιεύεται στο tvxs.gr.

Γ.Στ.: Ήταν μια σκέψη που είχε η Ιφιγένεια Αστεριάδη με τον Νίκο Δημητρόπουλο, τον σκηνοθέτη της παράστασης, επειδή το συγκεκριμένο έργο αν και είναι γραμμένο γύρω στο ’87, είναι απόλυτα σημερινό. Τα λόγια του Μποστ έρχονται και κουμπώνουν με την κατάσταση την οποία ζούμε.

Κρ.Π.: Δηλαδή;

Γ.Στ.: Στην προκειμένη περίπτωση, καταπιάνεται με τη Μήδεια που θέλει να σφάξει τα παιδιά της επειδή ελευθεριάζουν, αλλά με τη λογική ότι θέλει ν’ αλλάξει τη δυσβάστακτη ζωή την οποία ζει η ίδια μαζί με τον Ιάσονα.

Ουσιαστικά, όμως, τα θέματα τα οποία θέτει με έναν μεταφορικό τρόπο, αφορούν τόσο την εποχή του, όσο και την σημερινή εποχή.

Μιλάει π.χ. για την ανεργία, ή για τις ανθρώπινες σχέσεις και όλη η παράσταση θα λέγαμε ότι είναι ένα καυστικό σχόλιο πάνω στην υποκρισία που αιώνες και χιλιετίες τώρα κατατρώει τα θεμέλια της ελληνικής κοινωνίας.

Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας, δε νιώσαμε την ανάγκη ν’ αλλάξουμε ή να προσθέσουμε κάτι στο κείμενό του. Μόνο εκεί που έλεγε η Μήδεια «εξάσκησε τα παιδιά στα Λατινικά» εμείς το αλλάξαμε και το κάναμε «εξάσκησέ τα στα Σαξονικά», δηλαδή στα γερμανικά…

Κρ.Π.: Και όταν λέει ότι σκοτώνει η Μήδεια τα παιδιά της επειδή ελευθεριάζουν; Τι εννοεί;

Γ.Στ.: Γενικά τα παιδιά της είναι πολύ άτακτα. Το ένα 14 και το άλλο 13 και δεν τα πάνε καλά με τα ήθη και την… υπακοή. Χαριτολογώντας ο Μποστ, παραθέτει όλη τη σύγχυση της σύγχρονης Ελλάδας πάνω στην υποκρισία και τον καθωσπρεπισμό.

Έχει πάρει την Μήδεια του Ευριπίδη και την έχει φτιάξει με τη δική του ματιά. Από εκεί και πέρα είναι πολύ γήινος στη σκέψη του και αντιλαμβάνεται όχι μόνο τα προβλήματα που υπάρχουν αλλά και το πώς διαιωνίζονται…

Γιατί το δεύτερο που κάνει είναι να δείχνει συνέχεια, ότι οπουδήποτε φαίνεται να δίνεται μια λύση στα πράγματα, ουσιαστικά δεν είναι λύση!

Κρ.Π.: Αυτό που γράφετε για την παράσταση, ότι «πίσω από τα γέλια, καιροφυλακτεί η μελαγχολία κι εκείνο το απόκοσμο ρίγος του θανάτου», τι ακριβώς εννοεί;

Γ.Στ.: Το σπουδαίο στον Μποστ είναι πως μέσα από την κωμωδία υπάρχει πάντα από πίσω μια σκέψη κι ένα βλέμμα μελαγχολίας. Διακωμωδεί μεν το γεγονός, χωρίς όμως να παραβλέπει την ουσία του.

Δεν έρχεται δηλαδή, να κάνει μία επιθεωρησιακού χαρακτήρα καταγραφή, για να δούμε το πρόβλημα και με κάποιον τρόπο να το… εξαγνίσουμε.

Ο Μποστ, βλέπει το πρόβλημα, το αντιμετωπίζει, το στυλιτεύει, σε κάνει να γελάς μέσα από αυτόν τον υπέροχο λόγο του με τον δεκαπεντασύλλαβο που χρησιμοποιεί συνέχεια, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα φύγεις από την παράσταση μόνο χαμογελαστός. Θα φύγεις και με μια μελαγχολία, αφού σε βάζει να σκεφτείς και όχι να κοιμηθείς τον ύπνο του δικαίου.

Κρ.Π.: Θυμίζει η παράσταση το «τσίρκο του παραλόγου» όπως λέτε επίσης;

Γ.Στ.: Ακριβώς. Ο Μποστ, άλλωστε, αγαπούσε πάρα πολύ το τσίρκο. Και η ιδέα του σκηνοθέτη μας, να στηθεί η παράσταση μόνο με δύο ηθοποιούς, ενώ έχει δεκαπέντε ρόλους, βασίστηκε πιο πολύ σ’ αυτήν την αγάπη του, στο ότι είναι μία παράσταση σαν ένα τσίρκο. Δηλαδή, και το σκηνικό το ίδιο παραπέμπει σ’ αυτό, και οι δύο ηθοποιοί λειτουργούν σαν… κλόουν, καθώς υποδύονται όλους αυτούς τους ρόλους.

Κρ.Π.:  Το καρνιβαλιστικό κατά κάποιον τρόπο στοιχείο της παράστασης, θυμίζει αυτό που είπε πρόσφατα ο Νάνος Βαλαωρίτης, ότι οι αντιδράσεις στον παραλογισμό που ζει ο ευρωπαϊκός Νότος, μπορεί να πάρουν έναν παρόμοιο σουρεαλιστικό χαρακτήρα;

Γ.Στ.: Το ζήτημα είναι, ότι πάντα το τσίρκο και το καρναβάλι, κάποια στιγμή, μπορεί να «γυρίσει» σε κάτι άγριο και ανεξέλεγκτο.

Είναι πολύ εύκολο να περάσουμε από την έννοια του γέλιου, της χοντρής πλάκας, σε μια απόλυτη αγριάδα η οποία δεν έχει ούτε έλεγχο, αλλά ούτε και πραγματικό όριο. Και δεν ξέρω, αν σήμερα, είμαστε πολύ κοντά σ’ αυτό…

Κρ.Π.: Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε; Τι πιστεύεις;

Γ.Στ.: Από το ’21 και μετά η ιστορία της χώρας μας είναι μια ιστορία πολέμων. Η δικτατορία του Μεταξά, ο Δεύτερος Παγκόσμιος, ο Εμφύλιος, μετά η χούντα…
Ουσιαστικά, λοιπόν, το πρώτο μεγάλο κενό, το πρώτο μεγάλο διάστημα ηρεμίας, το ζούμε από το 1974 και μετά.

Θεωρώ, λοιπόν, ότι αυτό που φταίει, είναι πως μεταπολιτευτικά δόθηκε πρόσφορο έδαφος σ’ αυτούς που κυβερνήσανε, να δώσουν στον λαό(τον καταπιεσμένο και τυραννισμένο) ένα μικρό τυράκι όπως δίνουμε σε ένα μικρό ποντικάκι, ώστε να μπορέσουν να τον χειραγωγήσουν, να τον ποδηγετήσουν, και να τον κάνουν πελάτη τους – ψηφοφόρο, με όλα τα παρελκόμενα, με αποτέλεσμα να αποδιαλύσουν το όποιο κράτος είχε πάει να δημιουργηθεί.

Όταν περάσαμε με όλα αυτά στην πεποίθηση των παιδιών ότι: εμένα ο μπαμπάς μου είναι στο τάδε κόμμα και θα με βάλει στην τάδε υπηρεσία, οπότε το τι θα σπουδάσω ή δεν θα σπουδάσω υπαγορεύεται απ’ αυτό, είδαμε και πως μεταλλάχτηκε σιγά σιγά ο ελληνικός λαός από πολίτης σε πελάτης, που με μόνο μια ψήφο στο χέρι κανόνιζε τη ζωή του. Και έτσι μπήκαμε σε έναν φαύλο κύκλο, που εναλλάσσονταν οι πράσινοι με τους μπλε…

Και για μένα, το τραγικό που συνέβη μεταπολιτευτικά, είναι ότι φτάσαμε να περιορίσουμε το οικονομικό μέγεθος της χώρας στην περιουσία κάποιων μεγάλων οικογενειών και μεγάλων «οίκων». Διότι πιστεύω ότι στην Ελλάδα, έχουμε τον μεγαλύτερο κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα που υπάρχει. Λέμε συνέχεια ότι για όλα φταίει το δημόσιο, ενώ δεν βλέπουμε τι γίνεται στον ιδιωτικό τομέα.

Και γενικά η χώρα μας, στηρίχτηκε πάνω σε μία παραοικονομία, η οποία βόλευε πάντα το κράτος. Διότι με την ανέχεια των κρατούντων ‘γίναν όλα αυτά…

Τώρα τι πρέπει να κάνουμε; Λόγω του ότι ζούμε σε μία ευλογημένη χώρα, νομίζουμε ότι επειδή βλέπουμε συνέχεια έναν τεράστιο ήλιο, είναι και όλα λαμπερά, εύκολα και  ωραία. Αλλά δεν είναι. Αν λοιπόν ο κόσμος δεν καταλάβει αυτό ακριβώς, και δεν προσπαθήσει να το αλλάξει, δεν βλέπω να γίνεται τίποτα.

Το μόνο που μας έχει δοθεί, είναι το να ζούμε σε ιδανικές κλιματολογικές συνθήκες, που όμως αυτό μας κάνει πολλές φορές να μην αντιλαμβανόμαστε τη μουντάδα των πραγμάτων γύρω μας.

Αυτές οι μέρες και τα χρόνια τα οποία ζήσαμε κοροϊδεύοντας ο ένας τον άλλον, ή κλείνοντας το μάτι ο ένας στον άλλον –γιατί ξέρεις ο ψηφοφόρος κλείνει το μάτι σ’ αυτόν που ψηφίζει και το αντίθετο- έχουν περάσει ανεπιστρεπτί, και πρέπει να βρούμε άλλες λύσεις, με διαφορετικές επιλογές, μέσα από συλλογικότητες, με αλληλεγγύη και άλλου είδους συνεργασίες.

Μόνο αν σκεφτεί ο Έλληνας συλλογικά, τα πράγματα θα πάνε καλύτερα. Μόνο μέσα από τα κοινά συμφέροντα, και όχι από το ατομικό συμφέρον του καθενός. Δεν είναι δηλαδή μία εποχή που μπορεί ο καθένας, απλά να σώσει το τομάρι του! Είναι μία εποχή που όλοι μαζί πρέπει να αγωνιστούμε για να αλλάξει κάτι σ’ αυτή τη χώρα. Το τραγικό όμως είναι ότι βλέπουμε πως αντί ο κόσμος να αντισταθεί και να επαναστατήσει, αντίθετα συντηρητικοποιείται, και δεν παίρνει χαμπάρι!

Γιατί είναι ψεύτικη αντίδραση να επαναστατείς υπέρ και μόνο για τα του οίκου σου, ή ενάντια σε μία άλλη μικρή ομάδα, που τη θεωρείς υπαίτια για όλα τα δεινά (χαρακτηριστικό παράδειγμα όλο αυτό το ξενοφοβικό μένος που εκφράζει η Χρυσή Αυγή).

Το έλεγα και στο Σωματείο των Ηθοποιών πρόσφατα, που αποφάσισαν μόνο δύο μέρες απεργία(επειδή οι ηθοποιοί πλέον δεν θα έχουν για πρώτη φορά συλλογική σύμβαση και θα θεωρούνται όλοι –ανεξαρτήτως προϋπηρεσίας- υπάλληλοι των 600 ευρώ), πως αν δεν γίνει μία γενική απεργία διαρκείας από όλους μαζί, δεν θα δούμε κανένα αποτέλεσμα.

Και υπάρχει και ένα ζήτημα πολύ σημαντικό: Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε μόνο να αντιπαρέλθουμε μια κυβέρνηση η οποία με τον καιρό περνάει σε μία απόλυτη μη-δημοκρατία(δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω καλύτερα), αλλά έχουμε να αντιμετωπίσουμε και μία τηλεόραση η οποία μας παρουσιάζει συνέχεια το άσπρο μαύρο. Διότι δεν μπορεί να γίνεται ότι γίνεται στην Χαλκιδική και να βγαίνουν τα κανάλια και να λένε ότι συλλάβανε υπόπτους! Ποιούς υπόπτους βρε συλλάβανε; Με τον τρόπο που τα παρουσιάζει η τηλεόραση, απλώνεται ο φόβος παντού. Απλώνεται ο συντηρητισμός. Απλώνεται η απάθεια. Αυτό το μέσον έχουν μόνο: Της τρομοκρατίας. Τίποτε άλλο.

Κρ.Π.: Αφού δεν είναι καλά τα παιδιάκια να τα «σφάξουμε» να τελειώνουμε; Όπως στη Μήδεια του Μποστ;

Γ.Στ.: Αφού δεν είναι «καλά» τα παιδάκια να τα πάμε φυλακή να τελειώνουμε! Όποιος… κουνιέται πολύ και διαμαρτύρεται και πολύ… Και υπάρχουν πολλές φυλακές. Δεν είναι μόνο τα σίδερα.

Κρ.Π.: Όταν καταστρέφουν τον τόπο σου, ή όταν δεν έχεις να… φας;

Γ.Στ.: Κι αυτό φυλακή είναι. Κι όταν δεν έχεις να πληρώσεις πάλι φυλακή είναι. Κι όταν αρρωστήσεις και δεν έχεις ασφάλιση ούτε για να πάρεις τα φάρμακά σου, φυλακή δεν είναι; Και η μαύρη εργασία στην οποία οδηγούν τον κόσμο, μια φυλακή είναι.

Αν λοιπόν, ο κόσμος δεν οργανωθεί σε συλλογικότητες, και δεν αποφασίσει να παλέψει με αλληλεγγύη, με την πραγματική έννοια, και αν ο καθένας δεν καταλάβει ότι πια δεν μιλάμε για ένα πρόβλημα το οποίο αφορά κάποιον πολύ μακρινό μας, αλλά αφορά τον εαυτό μας, και τον διπλανό μας, και αν δεν δει τα προβλήματα όπως είναι και αν δεν αντισταθεί πραγματικά, δεν πρόκειται να γίνει τίποτα.

Γιατί οι κυβερνήσεις και οι τραπεζίτες τη δουλειά τους κάνουν. Βρίσκουν και τα κάνουν! Το θέμα είναι τι κάνουμε όλοι εμείς απέναντί τους.-


Μήδεια
του Μποστ

Σκηνοθεσία-μουσική επιμέλεια: Νίκος Δημητρόπουλος
Παίζουν: Ιφιγένεια Αστεριάδη, Γιάννης Στεφόπουλος

Φωτισμοί: Παναγιώτης Μανούσης, Κουστούμια: Βανέσσα Τουζλούκωφ, Σκηνικά: Γιώργος Λυντζέρης, Επιμέλεια κίνησης: Κυριάκος Κοσμίδης, Φωτογραφίες: Στάθης Σταμουλακάτος, Video: Αλέξης Πηλός, Παραγωγή: Ενδορφίνη
Κάθε Τρίτη και Τετάρτη στις 21.00

Βιργινίας Μπενάκη 7, 104 36, Μεταξουργείο, τηλ. 210 5200059, Μετρό στάση Μεταξουργείο, www.endorfini.gr, e-mail: endorfinistb@gmail.com
Σχετικά Άρθρα

“… και οι εκπαιδευτικοί έχουν ψυχή!”

Posted by


afisa

ΤΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

ΤΟΥ  ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

&

ΤΟ

 ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ

«ΓΕΦΥΡΕΣ ΠΑΝΤΟΥ»

ΤΟΥ   ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ  ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

διοργανώνουν Hμερίδα  με θέμα:

……και ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΕΧΟΥΝ ΨΥΧΗ!

~

Η Hμερίδα θα πραγματοποιηθεί στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

 (Ελευθερίου Βενιζέλου 70, Καλλιθέα)

το Σάββατο 13 Απριλίου  2013, ώρα: 9.30 -14.30

Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗ

 

Η Ημερίδα έχει σκοπό την παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης στους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης σε θέματα που αφορούν στη σχέση με τον εαυτό τους, αλλά και στις σχέσεις αλληλεπίδρασης με όλες τις ανθρώπινες ομάδες που σχετίζονται άμεσα με την εκπαιδευτική διαδικασία (μαθητές, γονείς, συναδέλφους). Η υποστήριξη αυτή θα δοθεί στο πλαίσιο βιωματικών εργαστηρίων, τα οποία θα συντονίζονται από επαγγελματίες ψυχικής υγείας.

– ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΒΕΒΑΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ –

Κ. Γέρου: Μπορεί ο κόσμος να αλλάξει; Μπορεί να σκεφτεί διαφορετικά;

07:11, 09 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/125053

Με το «Ντοκουμέντο», θελήσαμε να καταγραφεί η απορία, η αμηχανία, η οργή μας και οι σκέψεις μας για τα όσα συμβαίνουν. Μπορεί ο κόσμος ν’ αλλάξει; Μπορεί να σκεφτεί διαφορετικά; […] Πηγαίναμε και στηνόμασταν στις ουρές του ΟΑΕΔ, του ΙΚΑ, σε νοσοκομεία που είχαν εφημερία, ακούγαμε αυτά που έλεγαν οι άνθρωποι, την απόγνωσή τους, τα αιτήματά τους, και προσπαθούσαμε να τα καταγράψουμε […] Η ηθοποιός Κάτια Γέρου, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή την παράσταση «Ντοκουμέντο», συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο που δημοσιεύεται στο tvxs.gr από το 2010.

Κ.Γ.: Με το «Ντοκουμέντο», θελήσαμε να καταγραφεί η απορία, η αμηχανία, η οργή μας και οι σκέψεις μας για τα όσα συμβαίνουν. Μπορεί ο κόσμος να αλλάξει; Μπορεί να σκεφτεί διαφορετικά;

Για όλα αυτά συναντηθήκαμε τέσσερις άνθρωποι: Η Ελεάνα Γεωργούλη – μια αγαπημένη μου μαθήτρια από τη σχολή του Θεάτρου Τέχνης- ο μουσικός Λεωνίδας Μαριδάκης, ο Σάββας Στρούμπος που ανέλαβε τη σκηνοθετική επιμέλεια κι εγώ.

Από τον περασμένο Σεπτέμβρη ξεκινήσαμε να μαζεύουμε υλικό. Πηγαίναμε και στηνόμασταν στις ουρές του ΟΑΕΔ, του ΙΚΑ, σε νοσοκομεία που είχαν εφημερία, ακούγαμε αυτά που έλεγαν οι άνθρωποι, την απόγνωσή τους, τα αιτήματά τους, και προσπαθούσαμε να τα καταγράψουμε. Μαζεύαμε αποκόμματα από εφημερίδες, διαβάζαμε βιβλία για την κρίση.

Τα ωμά, πραγματικά υλικά που συλλέξαμε, σιγά σιγά μεταμορφώθηκαν σε έναν λόγο πιο μεταφορικό, και το τελικό αποτέλεσμα της παράστασης έχει στοιχεία από το πολιτικό cabaret και την performance. Έτσι στα κείμενά μας, συναντάμε τον Primo Levi που μιλάει για την εμπειρία του στο Άουσβιτς και για το τι είναι φασισμός, ή τον Subcomandante Marcos που περιγράφει πώς σκέφτεται η εξουσία.

Επίσης, γραφτήκανε 3 τραγούδια με στίχους και μουσική πρωτογενείς από τον Λεωνίδα Μαριδάκη, και χρησιμοποιήσαμε κάποιους στίχους του Γιάννη Αγγελάκα από ένα τραγούδι του που λέει: «Πατρίδα μου είναι εκεί που μίσησα και με μισήσαν περισσότερο απ’ οπουδήποτε αλλού».

Κάποια στιγμή, προστέθηκαν και μικρές δικές μας φράσεις, και τέλος χρησιμοποιήσαμε αποσπάσματα από την ελληνική ποίηση. Αν τα βάλεις όλα αυτά τα κομμάτια των ποιητών μαζί, λένε… τα πάντα!

Το τι συμβαίνει, οι ποιητές μας το είπανε. Ήταν μία διαρκής προειδοποίηση. Οι άνθρωποι αυτοί, με τα υπέροχα ελληνικά τους μας φώναξαν! Ειδοποίησαν. Η παράσταση ομνύει σε αυτό που λέμε πολιτισμό, πνευματικότητα.

Σήμερα έχουμε φτάσει στο σημείο, να πιστεύουμε ότι όλα αυτά τά ‘χουν ανάγκη μόνο οι χορτάτοι άνθρωποι, αυτοί που μπορούν να πληρώσουν ένα ακριβό εισιτήριο.

Ενώ εμείς λέμε με τον δικό μας αδέξιο ή επιδέξιο τρόπο(δεν ξέρω!), ότι όλα αυτά θα ‘πρεπε να είναι η τροφή του ανθρώπου που πάσχει. Αυτή η απίστευτη κληρονομιά και ο πλούτος που έχει παράξει η χώρα, ανήκουν σε όλους.

Γιατί μοιάζει, σήμερα, σαν… να μη μας ανήκουν πια; Σα να μην τα πολυθυμόμαστε; Σα να μην τα μνημονεύουμε όσο πρέπει; Είναι πολύ περίεργο, αυτό που συμβαίνει.

Σαν κάποιος μηχανισμός να μας έκανε να ξεχάσουμε, ότι δεν έπρεπε με τίποτα να ξεχαστεί. Κάνουμε, λοιπόν στο «Ντοκουμέντο» ένα είδος επίκλησης, να ξαναθυμηθούμε μερικά βασικά πράγματα!

Κρ.Π.: Όταν φτάνουμε να ζούμε σε μία κοινωνία που τρέφεται κυρίως μέσα από το χρήμα, η ψυχή μας(γιατί ο πολιτισμός είναι δεν είναι η ψυχή μας;) έχει μπει σε δεύτερη μοίρα; Χάσαμε την ψυχή μας με κάποιον τρόπο;

Κ.Γ.: Απολύτως! Υπάρχει μια φράση που λέμε στην παράσταση: Κορμιά χωρίς κεφάλια, κεφάλια χωρίς μάτια, μάτια χωρίς σκέψη, σκέψη χωρίς ψυχή.

Αυτός ο κατακερματισμένος άνθρωπος, έρμαιο ενός life style απίστευτα χαζού και γκροτέσκου, ενός life style που είναι η παρωδία του ανθρώπου. Δεν θα πρεπε να λέγεται life style. Ήταν death style…

Αυτή η σκέψη είναι μέσα στον προβληματισμό της παράστασής μας. Καθόμαστε καμιά φορά μετά την πρόβα και συζητάμε, προσπαθώντας να βρούμε τη γραμμή που διαπερνάει την παράσταση, ακριβώς επειδή είναι αποσπασματική, και να βρούμε το τι αρθρώνουμε.

Και σαφώς αρθρώνουμε την πίστη μας σε ένα είδος αλληλεγγύης. Να κρατιόμαστε από το χέρι και να προχωράμε. Κάτι ρεαλιστικό, και απολύτως αναγκαίο, που δεν έχει κανενός είδους λυρισμό… Βλέπετε, όμως, είναι όλα παρεξηγημένα.

Υπάρχει ένας στίχος του Κατσαρού, που λέει: Αντισταθείτε σ’ αυτούς που λένε «λυρισμό» τα ωραία λόγια. Τα ωραία λόγια είναι τραχιά πάντα, είναι στιβαρά, είναι αιχμηρά. Αλλά, βλέπετε, όλα είναι παρεξηγημένα.

Κρ.Π.: Παρόλο που πήρατε στοιχεία από ντοκουμέντα, από την πραγματική ζωή των συμπολιτών σας, ποια ήταν εκείνα που θέλατε να υπάρχουν οπωσδήποτε στο κείμενο της παράστασης, από την πραγματικότητα γύρω σας, αλλά και από την πραγματικότητα μέσα σας;

Κ.Γ.: Θελήσαμε να μιλήσουμε για την αγριότητα του φασιστικού λόγου, την αγριότητα του λόγου της εξουσίας καθώς και για τους δικούς μας φόβους και να συμπεριλάβουμε ακόμη και τις προτάσεις μας. Το ονομάσαμε Ντοκουμέντο. Κάτι σαν: Η δική μας αλήθεια.

Προσπαθήσαμε, να μοιραστούμε ακόμα και την αμηχανία μας, και τα ερωτήματά μας.

Δυστυχώς, η εποχή μας βρίσκεται τόσο κάτω από το «Δόγμα του σοκ», που δεν μπορείς να τραγουδήσεις κάτι αντίστοιχο με το: «Εμπρός βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω από την Ελλάδα»… Δεν είναι πολύ κρίμα; Δεν μπορείς… να βρεις την αντίστοιχη φλόγα και το αντίστοιχο θάρρος για να μιλήσεις έτσι.

Κρ.Π.: Για την αλληλεγγύη, δηλαδή… Έχουμε ξεχάσει αυτή τη λέξη; Διότι έχει μυθοποιηθεί και ο άνθρωπος που κάνει τα πάντα μόνος του; Ακόμα και στα σόσιαλ μίντια κυκλοφορούν σχόλια που λένε: «να πούμε ένα μπράβο στον εαυτό μας που περάσαμε δύσκολα και δεν το είπαμε πουθενά και το περάσαμε μόνοι μας…»

Κ.Γ.:
Είναι τρομακτικό. Γιατί αν το κάνεις αυτό, μία, δύο, τρεις, θα αρρωστήσεις, θα σου βγει κάτι, αφού δεν το είπες πουθενά και το πέρασες μοναχός σου.

Και δεύτερον, όσες φορές ακούω εξομολογήσεις ανθρώπων ή δημόσιες, ή μέσω της τέχνης τους, είτε στη γειτονιά, που κάποιος εξομολογείται το ζόρι που τραβάει…  το εκτιμώ πολύ. Και δεν είναι απαραίτητο να συνδυάζεται η εξομολόγηση με την κλαψούρα! Αλλά είναι όλα τόσο παρεξηγημένα!

Γιατί η εξομολόγηση, έχει θάρρος και τσαμπουκά. Και είναι χρήσιμη. Όταν ακούς τον άλλο να μιλάει, βοηθιέσαι και εσύ.

Κρ.Π.: Συνήθως λοιδορούνται όσοι μιλούν πρωτοπρόσωπα, είτε είναι δημόσια πρόσωπα είτε όχι. Ενώ, ότι προσωπικό μας λέει κάποιος, δεν θα έπρεπε να το εκλαμβάνουμε ως δώρο; Υπάρχει διαστρέβλωση και γι αυτό, εκτός των άλλων;

Κ.Γ.: Ακριβώς. Και είναι σαν να πρέπει να είμαστε, μονίμως: Πολύ νέοι, πολύ ωραίοι, πολύ υγιείς, πολύ πλούσιοι, πολύ επιτυχημένοι, πολύ ευτυχείς! Δεν ξέρω, που είναι όλοι αυτοί οι τύποι; Να τους βρούμε να τους βάλουμε σε ένα μουσείο…   Η αντιπρόταση είναι να εξομολογούμαστε, κι ας περάσουμε τη ζωή μας λοιδορούμενοι. Τόσα έχουμε πάθει, τι παραπάνω θα πάθουμε;

Στην παράσταση μιλάμε και γι’ αυτό το χαμόγελο διαρκείας, το με-το-ζόρι-χαμόγελο. Ε, όχι, δεν θα τους κάνουμε τέτοιο χατίρι. Διότι αν τους  κάνουμε τέτοια χατίρια θα φτάσουμε σε μια απόλυτη παραμόρφωση.

Η φύση και κλαίει, και ουρλιάζει και οργίζεται. Υπάρχει όλη η γκάμα. Η συνεχής άνοιξη, το συνεχές χαμόγελο, δεν είναι άνοιξη, είναι φορμόλη, είναι τσιμέντο, είναι σχηματοποιημένο απόλυτα. Και αυτό που ζούσαμε τα προηγούμενα χρόνια, δεν θα το έλεγα άνοιξη, αλλά ένα πάρτι διαρκείας, με θαμώνες τους party animals.

Τώρα πια όλη η αγωνία βρίσκεται στο να μη χάσουμε αυτή τη μικρή φλογίτσα που διαμαρτύρεται και που ψάχνει εναλλακτικούς δρόμους.

Κρ.Π.: Τα τελευταία χρόνια μετά την κρίση, ποιες είναι οι στιγμές που έχουν εντυπωθεί στη μνήμη σας;

Κ.Γ.: Μια στιγμή που μου έχει μείνει, ήταν μία τεράστια διαδήλωση με απίστευτη ρήψη χημικών.  Αμέσως μετά οι άνθρωποι σχημάτισαν μια αλυσίδα και με πλαστικά μπουκαλάκια έπαιρναν νερό από το συντριβάνι του Συντάγματος, και σαν σκυταλοδρομία, τα έφταναν σε όλο το χώρο, από πάνω μέχρι κάτω, ώσπου σιγά σιγά πλύθηκε η πλατεία και ξεκίνησε η συνέλευση.

Οι συνελεύσεις αυτές για το δικό μου το μυαλό ήταν πολύ ουσιαστικές. Άλλο ένα ξεχασμένο πράγμα, το να μπορείς να μιλάς, μέσα σε ένα πλήθος και ο άλλος να μπορεί να σε ακούει και να μοιράζονται οι σκέψεις και τα αισθήματα. Εκείνη τη μέρα δεν θα την ξεχάσω…

Κρ.Π.: Μα, το μόνο που μπορούμε να μοιραστούμε οι άνθρωποι πραγματικά ισότιμα, δεν είναι οι σκέψεις και τα συναισθήματά μας;

Κ.Γ.: Κι όμως, θυμάμαι μια μέρα που είχαμε πάει με την Ελεάνα στον Άγιο Σάββα που εφημέρευε και κατευθυνόμενες προς μία τεράστια αίθουσα αναμονής, αναρωτηθήκαμε μήπως κάναμε λάθος γιατί δεν ακουγόταν τίποτα… Στρίψαμε στη γωνία και βρεθήκαμε σε αυτή την αίθουσα, αντικρίζοντας ένα ακίνητο πλήθος κάπου 300 ατόμων, που δεν μιλούσε κανείς! Παρόλο που σε τέτοιες συναντήσεις συνήθως υπάρχουν συζητήσεις, χάος, ίσως και φασαρίες, εκεί κανείς δεν μιλούσε… Και είμαστε λαός που έχουμε μία άνεση να πιάνουμε κουβέντα.

Κρ.Π.:  Είμαστε; Ήμασταν;

Κ.Γ.: Ήμασταν… Ήταν πραγματικά το απόλυτο σοκ. Να βλέπεις τους ανθρώπους σιωπηλούς με σκυμμένο κεφάλι.

Κρ.Π.: Να μη μοιράζονται τίποτα…

Κ.Γ.: Τίποτα! Δεν ακουγόταν ούτε ένας ψίθυρος…

Και βέβαια, δεν θα ξεχάσω την κωφάλαλη μητέρα που είχε ανέβει πάνω στο γερανό στην Ομόνοια και προσπαθούσε με χειρονομίες στη γλώσσα των κωφαλάλων, και πετώντας χαρτάκια, να διαμαρτυρηθεί για την κατάργηση του επιδόματός της. Ήταν λες και την έβαλε ο Beckett εκεί πάνω… αν και την είχε βάλει μόνο η απελπισία της.

Κρ.Π.: Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε; Τι πιστεύετε;

Κ.Γ.: Το ένα είναι ότι αφήσαμε την τύχη των πραγμάτων σε «ειδικούς»(με πολλά εισαγωγικά)…

Θα μου πείτε, μπορεί ένας πολίτης να έχει εποπτεία, του πώς οργανώνεται η οικονομία της χώρας; Κανονικά θα ‘πρεπε να μπορεί να ‘χει. Θα ‘πρεπε να ξέρει ότι ο παραγωγικός ιστός της χώρας διαλυόταν και κανείς δεν έκανε τίποτα.

Αποδείχθηκε, λοιπόν, ότι αυτοί οι «ειδικοί» δεν ήξεραν την τύφλα τους, και αφήσαν χέρσο ένα τεράστιο και πολύ γόνιμο χωράφι(και κυριολεκτικά και μεταφορικά το αναφέρω).

Δεν μιλάω, δηλαδή, μόνο για τη γεωργία. Για παράδειγμα, υπήρχαν τόσα εργοστάσια και βιοτεχνίες που τώρα δεν υπάρχουν. Άμα το σκεφτείς τρελαίνεσαι. Δηλαδή, αντί η παραγωγή να αυξάνεται σ’ αυτή τη χώρα, η παραγωγή έπαψε να υφίσταται!

Το ένα θέμα είναι αυτό. Το άλλο, είναι: Δανείζεσαι για να εξακολουθείς να δανείζεσαι;

Ο αλόγιστος δανεισμός, είναι από τις σημαντικότερες αιτίες. Πώς το κάνουν αυτό για μια ολόκληρη χώρα; Ποιός τους δίνει το δικαίωμα να υπερδανείζουν μια χώρα, και να εκτινάσσουν το χρέος μέχρι εκεί πάνω;

Επομένως, η αιτία της καταστροφής είναι ότι ο οικονομικός σχεδιασμός έγινε από ανθρώπους  που δεν είχαν ιδέα –αλλά είναι τρομερό να μην έχεις ιδέα και να διαχειρίζεσαι τα οικονομικά μιας ολόκληρης χώρας. Εδώ εμείς οι ηθοποιοί, λέμε καμιά φορά τα λόγια μας άσχημα, ή δεν παίζουμε έναν ρόλο καλά, και μας ξευτελίζουνε!

Το άλλο, είναι η κλεπτοκρατία και η διαφθορά, πράγμα που και αυτό το ήξεραν οι πάντες. Συγχρόνως, εμείς οι πολίτες, δεν συμμετείχαμε σε τίποτα και δεν ενημερωνόμασταν για τίποτε. Πηγαίναμε ψηφίζαμε… Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός, και μετά τέλος.  Καμία αίσθηση της κοινωνικής και προσωπικής ευθύνης.

Μέσα σε όλα τα τεράστια χρέη, που είναι και οι Ολυμπιακοί Αγώνες, είναι και οι μίζες για τα εξοπλιστικά συστήματα… Χρεωθήκαμε γι αυτό το λόγο.

Και μετά, όταν ήρθε η ώρα της κρίσης, δεν σηκώθηκε ένας από τους κυβερνώντες να ζητήσει έναν λογικό διακανονισμό. Να ζητήσει λογιστικό έλεγχο, που πήγαν δηλαδή τα λεφτά των δανείων. Η έλλειψη οποιασδήποτε διάθεσης καν για διαπραγμάτευση, είναι το πιο φρικτό, είναι έγκλημα.

Η Γερμανία δεν θα είχε σηκώσει ποτέ κεφάλι, αν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι σύμμαχοι δεν έλεγαν: οκ, θα ξεχρεώσεις, με το να  ενώσουμε το χρέος σου, με την ανάπτυξή σου. Όταν η ανάπτυξη πάει καλά θα αποπληρώνεις, όταν δεν πάει καλά δεν θα το αποπληρώνεις.

Δεν διαπραγματεύτηκε, λοιπόν, κανείς και έσυραν έναν ολόκληρο λαό σε έναν πόνο, άνευ λόγου… Πολλοί  λίγοι άνθρωποι, όπως ο Γλέζος, μιλούν για τις γερμανικές αποζημιώσεις και το κατοχικό δάνειο. Πραγματικά, θα έπρεπε όλες οι ελληνικές εφημερίδες σήμερα να χωρίσουν την πρώτη σελίδα τους μόνιμα σε δύο μέρη. Το ένα μέρος να λέει για το κατοχικό δάνειο της Γερμανίας και τον λογιστικό έλεγχο του χρέους μας, και στην υπόλοιπη σελίδα όλες τις άλλες ειδήσεις.

Κρ.Π.: Και τι άλλο θα έπρεπε να γίνει;

Κ.Γ.: Έλα ντε! Τι να πω; Εμένα με παρηγορεί το γεγονός ότι υπάρχουν 1200 αγροτικοί συνεταιρισμοί και συνεταιρισμοί ανταλλαγής. Δηλαδή, η αυτοοργάνωση και η αλληλεγγύη των ανθρώπων, είναι ένα από τα πιο βασικά.

Επίσης, ένας εθελοντισμός που θα στήριζε την Παιδεία και τον Πολιτισμό, μία ομάδα κρούσης και αντίστασης χιλιάδων καλλιτεχνών και εκπαιδευτικών, ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών, που θα όργωνε την επικράτεια και θα πρόσφερε γνώση και πολιτισμό σε όσους το έχουν ανάγκη, αλλά δεν έχουν πρόσβαση.

Σε αυτή τη φάση που βρισκόμαστε, βρίσκω εφιαλτικό να μην συζητιέται ένα άλλο σενάριο εξόδου από την κρίση. Φαίνεται σαν τα όποια Plan Β, όπως λέγονται, να απαγορεύονται ακόμα και να συζητηθούν! Πραγματικά απορώ γιατί δεν αφήνουν κάποιον ούτε να αρθρώσει μια άποψη π.χ. περί επιστροφής σε εθνικό νόμισμα.  Όχι για να το κάνουμε οπωσδήποτε, αλλά για να ξέρουμε τι ακριβώς σημαίνει.

Όταν φτάσει μια κοινωνία να φοβάται τη συζήτηση, να δαιμονοποιείται η συζήτηση και να μπαίνουν ταμπού, τότε μάλλον πρέπει να φοβόμαστε γενικότερα.-


Info
H θεατρική παράσταση ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ στο Beton7

Συντελεστές:
Ηθοποιοί: Κάτια Γέρου & Ελεάνα Γεωργούλη, Μουσικός: Λεωνίδας Μαριδάκης, Σκηνοθετική επιμέλεια: Σάββας Στρούμπος, Photo credits: Μάριος Ζέρβας, Video & Trailer credits: Χρυσάνθη Μπαδέκα

Πρεμιέρα | Παρασκευή 12 Απρίλη 2013, για 9 μόνο παραστάσεις (έως Κυριακή 28 Απρίλη)

Kέντρο Τέχνης και Πολιτισμού ΒΕΤΟΝ7: Πύδνας 7, (στάση Μετρό “Κεραμεικός”, έξοδος Κων/πόλεως, 5’με τα πόδια) Βοτανικός, τηλ. 210-7512625
Από Παρασκευή 12 Απρίλη 2013 για 9 μόνο παραστάσεις ( έως Κυριακή 28 Απρίλη ) – Κάθε Παρασκευή,  Σάββατο & Κυριακή. Ώρα έναρξης: 21:15

Σχετικά Άρθρα

Aποφασίστηκε η απαλλαγή του Πέτρου Καπετανόπουλου του από την κακουργηματική κατηγορία

ΚΙΝΗΜΑ ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ   ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Με το υπ. αριθμ. 805/2013 βούλευμα που εξέδοσε το Συμβούλιο Εφετών Αθηνών αποφασίστηκε η απαλλαγή του Πέτρου Καπετανόπουλου του από την κακουργηματική κατηγορία της «συνέργειας σε ληστεία».

Η εξέλιξη αυτή οριστικοποιεί την απαλλαγή του Π. Κ. από την μόνη κακουργηματική κατηγορία –που εντελώς ανυπόστατα του αποδόθηκε – και αποσοβεί τον κίνδυνο (να τεθεί σε προσωρινή αργία –σύμφωνα με το άρθρο 103 του Υπαλληλικού Κώδικα όπως ισχύει σήμερα με το «Μνημόνιο 3».

Είναι μια μεγάλη νίκη που οφείλεται κύρια στον καθοριστικό παράγοντα της ευρύτατης κοινωνικής και πολιτικής συμπαράστασης που εκδηλώθηκε, της δημοσιοποίησης και ανάδειξης των αυθαιρεσιών και της απόλυτης κατακραυγής εναντίον τους.

Ευχαριστώντας τους για άλλη μια φορά όσους στάθηκαν δίπλα μας, συνεχίζουμε μαζί τους τον αγώνα που αυτή τη φορά επικεντρώνεται στη δίκη που θα γίνει, όταν προσδιορισθεί, για τα πλημμελήματα της «αντίστασης κατά της αρχής», της «ελευθέρωσης κρατουμένου» και…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 32 επιπλέον λέξεις

Σταύρος Ζένιος: Στην Κύπρο έχουμε δημιουργήσει την τέλεια κρίση χρέους

08:39, 06 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/124750

Στην Κύπρο έχουμε δημιουργήσει την τέλεια κρίση χρέους. Είναι η τέλεια καταιγίδα από πλευράς κρίσης χρέους: Υψηλό χρέος νοικοκυριών, επιχειρήσεων, δημόσιου τομέα, και από πάνω ήρθε και μία μεγάλη κρίση στο τραπεζικό σύστημα. Επομένως αυτή τη στιγμή, είμαστε αντιμέτωποι με μια πολύ σύνθετη κατάσταση […] O Σταύρος Ζένιος, καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, και πρόεδρος των Πρυτάνεων των Πανεπιστημίων των Ευρωπαϊκών Πρωτευουσών, απαντά στην Κρυσταλία Πατούλη λόγω της κρίση στην Κύπρο, με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυριως τί πρέπει να κάνουμε;«.

Στ.Ζ.: Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίσουμε η ότι η κρίση στην Κύπρο δεν δημιουργήθηκε αποκλειστικά εξ’ υπαιτιότητας των Κυπρίων.

1/3 του σημερινού μας προβλήματος της τάξης των 4ρων και πλέον δισεκατομμυρίων, που είναι 25% του ΑΕΠ (Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος) της χώρας, ήταν αποτέλεσμα του κουρέματος του ελληνικού δημόσιου χρέους, μιας πολιτικής απόφασης, δηλαδή, της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Άρα η Κύπρος έχει κληρονομήσει ένα δυσανάλογο μεγάλο βάρος, 25% του ΑΕΠ, από την Ευρωπαϊκή διαχείριση της Ελλαδικής κρίσης.

Μετά, 1/3 του τι προσπαθούμε να σώσουμε, είναι οι καταθέσεις των ξένων(κυρίως Ρώσων), δηλαδή 25 εκατομμύρια από τα 70, που έχει το τραπεζικό μας σύστημα. Και θα έπρεπε και αυτοί(οι καταθέτες) να είναι μέρος της εξίσωσης της λύσης.

Μέσα από αυτές τις συνθήκες, δημιουργήθηκε μια κατάσταση, που η Κύπρος χρειάζεται να βρει 17 δισεκατομμύρια ευρώ, και για να χρηματοδοτήσει το δημόσιο χρέος, και για να ανακεφαλαιοποιήσει τις τράπεζες. Μα, 17 δισεκατομμύρια ευρώ, είναι το 100% του ΑΕΠ!

Όταν άρχισε η κρίση, το δημόσιο χρέος ήταν 70% του ΑΕΠ. Δεν ήταν υπερβολικό. Ήταν υψηλό, αλλά δεν ήταν υπερβολικό. Όμως, με 100% του ΑΕΠ να προστεθεί λόγω του προβλήματος των τραπεζών, η κατάσταση είναι μη βιώσιμη.

Έτσι φθάσαμε στη λύση που έδωσε το eurogroup, η οποία είναι μια λύση που περνάει όλο το πρόβλημα στον Κύπριο φορολογούμενο και στον Κύπριο καταθέτη. Και τονίζω και πάλι ότι αν ο Κύπριος φορολογούμενος είχε δημιουργήσει το πρόβλημα από μόνος του, αποκλειστικά, να το πλήρωνε και μόνος του. Μα σε κάποιον βαθμό το δημιούργησαν οι πολιτικές αποφάσεις άλλων! Δηλαδή, οι πολιτικές αποφάσεις της ΕΕ!

Το κούρεμα του ελλαδικού δημόσιου χρέους, στην Κύπρο στοίχισε 25% του ΑΕΠ, προκάλεσε τα προβλήματα του τραπεζικού συστήματος…

Επομένως, αυτός ο συνδυασμός, το να φορτωθεί 10 δισεκατομμύρια χρέος το κράτος, συν άλλα 5,8% από τις καταθέσεις, αυτό ήταν ένα πολύ ισχυρό πλήγμα στην οικονομία.

Κρ.Π.: Λέτε ότι η ελληνική κρίση και η αντιμετώπισή της από την ΕΕ, έφερε κυρίως αυτές τις επιπτώσεις στη δική σας οικονομία…

Το κούρεμα του ελλαδικού χρέους που έγινε… Οι κυπριακές τράπεζες, είχαν υψηλά αποθέματα σε ομόλογα, του ελληνικού δημοσίου. Όταν έγινε εκείνο το κούρεμα, οι τράπεζες οι δικές μας βρέθηκαν με ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης, που ήταν της τάξεως των 4ρων δισεκατομμυρίων, δηλαδή 25% του ΑΕΠ.

Αυτό ήταν ένα πολύ ισχυρό πλήγμα. Προστίθεται σε αυτό και το δημόσιο χρέος, και έτσι φτάσαμε σ’ αυτήν την κατάσταση που είναι μη βιώσιμη!

Η λύση που δόθηκε, δεν πιστεύω ότι θα λύσει το πρόβλημα, διότι έχει καταστρέψει ένα σημαντικό τομέα οικονομικής δραστηριότητας, τον τραπεζικό τομέα δηλαδή, και οι υπηρεσίες του, που υπολογίζεται μεταξύ 9 και 25% του ΑΕΠ.

Είχαμε έναν πολύ μεγάλο τραπεζικό τομέα. Οι καταθέσεις στις τράπεζες ήταν περίπου 8 φορές το ΑΕΠ της χώρας. Ένας μεγάλος τραπεζικός τομέας, δεν είναι πρόβλημα, αν  η χώρα μπορεί να τον στηρίξει στη δύσκολη περίσταση, ή αν ο μεγάλος τραπεζικός τομέας δεν είναι ντόπιες τράπεζες.

Στην Κύπρο, δυστυχώς, σε μεγάλο βαθμό οι τράπεζες ήταν ντόπιες, άρα το κράτος είχε ευθύνη να τις στηρίξει σε μια δύσκολη περίοδο, και αντιλαμβάνεστε ότι μια οικονομία 18 δισεκατομμύρια, δεν μπορούσε να στηρίξει τράπεζες με καταθέσεις 70 δισεκατομμύρια, στη δύσκολη στιγμή.

Εδώ, είχαν γίνει σημαντικά λάθη από τις διοικήσεις των τραπεζών, ιδίως στη Λαϊκή Τράπεζα, η οποία είχε αγοραστεί από μεγαλομετόχους, οι οποίοι αντί να χειριστούν την τράπεζα με πολύ συντηρητισμό, την χειρίστηκαν ως ριψοκίνδυνη επένδυση.

Έγινε επέκταση της Λαϊκής Τράπεζας, διοχετεύτηκαν πάρα πολλά επισφαλή δάνεια στην Ελλάδα, η τράπεζα αγόρασε τράπεζες από την Ελλάδα που είχαν κι αυτές επισφαλή δάνεια, και πολύ γρήγορα, αυτές οι λανθασμένες κινήσεις φάνηκαν στους ισολογισμούς της Λαϊκής Τράπεζας, και μαζί με τα αποτελέσματα που έφερε το κούρεμα του χρέους, η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας χρεοκόπησε!

Άρα, χρειάζεται πολύ πιο προσεκτική και αυστηρή εποπτεία όταν οι τράπεζες είναι τόσο μεγάλες και πολύ πιο συντηρητική διαχείριση αυτών των τραπεζών από τις διοικήσεις και από τους μεγαλομετόχους.

Τώρα, φτάσαμε εδώ που φτάσαμε! Ε, πιστεύω, ότι η διαχείριση του eurogroup, όπως είχε πει και ο προηγούμενος πρόεδρός του, ήταν «μια τεράστια αμηχανία», αλλά φαντάζομαι ότι αυτό λέχθηκε στα πλαίσια της διπλωματικής γλώσσας, για να μην το αποκαλέσει ξεκάθαρα «κολοσσιαίο λάθος»!

Είδαμε πως εξελίχθηκε, πρώτα αποφασίστηκε να υπάρξει κούρεμα των εγγυημένων καταθέσεων… Αν είναι δυνατόν η Ευρωζώνη να ανατρέπει μια παράδοση σχεδόν ενός αιώνα για το νόημα των εγγυημένων καταθέσεων, και ακολούθησε ένα τεράστιο κούρεμα, των μη εγγυημένων καταθέσεων!

Αυτά, δεν είναι θετικά μηνύματα για το τραπεζικό σύστημα της Ευρωζώνης και δεν νομίζω επίσης ότι υπήρχε αντίληψη πόσο βαρύ πλήγμα θα ήταν για την κυπριακή οικονομία.

Βεβαίως να επωμιστεί η Κύπρος ένα βαρύ φορτίο για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, αλλά δεν θα πρέπει να μπορεί να σταθεί στα πόδια της στο τέλος της… ημέρας, για να πληρώσει τα χρέη της;

Δηλαδή, να μην φθάσουμε στις καταστάσεις της Βικτωριανής Αγγλίας που όποιος είχε οικονομικά προβλήματα τον βάζανε φυλακή και καταστρέφανε την επιχείρησή του και τον ίδιο, και από πάνω τον συντηρούσανε, αλλά να μπορέσει να σταθεί στα πόδια για να πληρώσει και το βαρύ τίμημα των χρεών του.

Τώρα, λοιπόν, θα πρέπει να δούμε πώς θα διαχειριστούμε την επόμενη μέρα.

Να πω ότι η κοινωνία εδώ μετά από το πρώτο σοκ, φαίνεται να ανακαλύπτει εκ νέου κάποιες αξίες και δυνάμεις που τις είχαμε δει και το 1974, δηλαδή, συλλογική προσπάθεια, όχι πανικός, ο καθένας να προσπαθήσει να κάνει ότι μπορεί, να βάλει το μικρό του λιθαράκι για να ξαναρχίσει η ανοικοδόμηση της χώρας.

Πρόσφατα, όταν ξανάνοιξαν οι τράπεζες ήταν πολύ ήρεμα τα πράγματα, οι συντεχνίες φάνηκαν πολύ συγκρατημένες, αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν δυνάμεις που είναι εκτός της χώρας μας, άρα να γίνουν κινητοποιήσεις αλλά όχι να ρίξουν την οικονομία…

Πιστεύω ότι αυτό που πρέπει να γίνει αυτή τη στιγμή είναι πρώτον το πολιτικό σύστημα που διαχειρίζεται τα πράγματα να σχεδιάσει το μέλλον με βάθος τριετίας. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να λυθούν τα προβλήματα σήμερα. Αυτά θα πάρουν το δρόμο τους, θα γίνουν ζημιές, θα κλείσει μια τράπεζα, θα υπάρξει ανεργία.

Το θέμα είναι να σχεδιάσουμε τα πράγματα, ούτως ώστε η οικονομία μας σε μία τριετία να περάσει σε μία νέα δυναμική πορεία. Και πιστεύω ότι μέσα από τα ερείπια, έχουν παραμείνει κάποιοι πολλοί ισχυροί πυλώνες. Δηλαδή:

– Εξακολουθούμε να έχουμε ένα εξαιρετικό φορολογικό καθεστώς για να προσελκύσουμε ξένες επιχειρησεις.

– Εξακολουθούμε να έχουμε πολύ υψηλού επιπέδου επαγγελματικές υπηρεσίες(λογιστές, δικηγόρους, ελεγκτικούς οίκους) διεθνών προδιαγραφών.

Μόλις αποκτήσουμε εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα με πιο μικρές αλλά ισχυρές τράπεζες, ίσως και με ξένες τράπεζες, θα έχουμε πάλι όλα τα συστατικά στοιχεία για να προσελκύσουμε τις ξένες επιχειρήσεις.

Ταυτόχρονα, πρέπει να γίνει μια στροφή σταδιακά, να μην είναι η οικονομία μας τόσο μονόπλευρα στηριζόμενη στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και στον τουρισμό.

Είναι ευκαιρία να γίνει αυτό που πολλοί λέγαμε για πάρα πολύ καιρό, αλλά ουδέποτε το σχεδιάσαμε ως κοινωνία προσεκτικά:

Στροφή προς την καινοτομία, τηνεπιχειρηματικότητα, το ανθρώπινο δυναμικό. Εκεί βρίσκεται το μέλλον της Κύπρου.

Γεωγραφικά είμαστε απομονωμένοι για να είμαστε σταθμός εμπορίου, αλλά στο διαδικτυακό κόσμο μπορούμε να είμαστε στην καρδιά της Ευρώπης. Και έχουμε το ανθρώπινο δυναμικό για να γίνουμε σταθμός στην επιχειρηματικότητα, στην καινοτομία.

Μπορούμε να είμαστε κέντρο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, χωρίς να είμαστε κέντρο χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων.

Και επίσης, οι τράπεζες που θα δραστηριοποιούνται εδώ, πρέπει να αντιλαμβάνονται ότι είναι διακομιστικοί σταθμοί των χρημάτων που κατατίθενται στις τράπεζες, και δεν πρέπει να τα επενδύουν ή να δίνουν δάνεια.

Είναι πάρα πολλά τα χρήματα για να τα χειριστούμε εμείς! Άρα οι τράπεζες είναι εδώ για να στηρίζουν την επιχειρηματική δραστηριότητα, εμείς προσφέρουμε τις υπηρεσίες, δηλαδή ως λογιστές, δικηγόροι, ελεγκτικοί οίκοι, νοικιάζουμε γραφεία και χώρους, αλλά τα χρήματα τα διαχειρίζονται ξένες τράπεζες.

Με άλλα λόγια, αν κάποιοι έρχονται και σταθμεύουν τα πολύ καλά αμάξια τους στο δικό σου χώρο στάθμευσης, μπορεί να είσαι ένας επιτυχημένος διαχειριστής χώρου στάθμευσης, αλλά δεν μπορείς να ανοίκειςκαι γραφείο ενοικιάσεως αυτοκινήτων με τα αμάξια τους! Ε, λοιπόν, εμείς αυτό κάναμε!

Άρα, εμείς πρέπει να δούμε τα χρήματα και τις τράπεζες ως μοντέλο στάθμευσης χρημάτων στην Κύπρο, και όχι ως γραφείο επενδύσεων …

Βεβαίως, εδώ, εκφράζω μία μεγάλη διαφωνία με τη θέση του κύριου Σόιμπλε, που λέει ότι αυτό το μοντέλο έχει αποτύχει, και ορθώς αντιδρά και το Λουξεμβούργο. Αυτό που έχει αποτύχει, δεν είναι να υπάρχουν στην Ευρώπη οάσεις ξένων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Αυτό που έχει αποτύχει, είναι αυτές οι οάσεις να έχουν και μεγάλο τραπεζικό σύστημα που να το θεωρούν δικό τους! Όπως κάναμε στην Κύπρο. Το Λουξεμβούργο και η Μάλτα δεν το έκαναν αυτό.

Το Λουξεμβρούργο έχει ξένες τράπεζες, που τους προσφέρει, όπως είπα, τον χώρο στάθμευσης…  Επομένως, οι Γερμανοί, έχουν δει με έναν πολύ άκομψο τρόπο αυτή την περίπτωση, και χωρίς να υποτιμώ καθόλου τα λάθη που έχουμε κάνει εμείς, επανέρχομαι ότι το 1/3 του προβλήματος, το δημιούργησαν αποφάσεις άλλων.

Δεν γίνεται να επικρατήσει το onesize για όλους. Μπορεί να γίνει η Κύπρος, για παράδειγμα, κέντρο παραγωγής και βιομηχανίας Mercedes;

Τα θέματα λιτότητας, δηλαδή να ζει το κάθε κράτος εντός των δυνατοτήτων του, το σέβομαι ως άποψη απόλυτα, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να αφήσουν κάποιες οικονομίες να αναπτύξουν το δικό τους μοντέλο.

Γιατί λέμε ως Ευρωπαίοι στους Ρώσους, ότι δεν σας θέλουμε στην Ευρώπη; Διότι, αυτό τους είπε το eurogroup!

Και επίσης, το άλλο που θεωρώ ως πολύ σημαντικό ατόπημα, είναι ότι λήφθηκαν αποφάσεις στηριζόμενες σε μία έκθεση των μυστικών υπηρεσιών της Γερμανίας, σχετικά με το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, που είναι σε πλήρη αντίθεση με διεθνής οργανισμούς που αξιολογούν κράτη – μέλη, και έχουν βάλει την Κύπρο σε καλύτερη θέση από τη Γερμανία και την Ολλανδία στη νομοθεσία για να αποφεύγεται ξέπλυμα βρώμικου χρήματος.

Τι μήνυμα στέλνει η Ευρώπη όταν παίρνει σημαντικές πολιτικές αποφάσεις στηριζόμενη σε έγγραφα μυστικών υπηρεσιών;

Κρ.Π.: Το βασικότερο πρόβλημα, πιο είναι στην Κύπρο αυτή τη στιγμή;

Το βασικό πρόβλημα στην Κύπρο αυτή τη στιγμή, είναι η ανασύσταση και η εξυγίανση του τραπεζικού τομέα, που είναι ένας σημαντικός πυλώνας της οικονομικής δραστηριότητας. Δεύτερον, είναι να ανασυνταχθούμε ως κέντρο παροχής επαγγελματικών υπηρεσιών, όχι κατ’ ανάγκη χρηματοοικονομικών. Και το τρίτο, είναι να στρέψουμε την οικονομία μας, περισσότερο στην καινοτομία και την επιχειρηματικότητα.

Κρ.Π.: Οι συνέπειες που μπορεί να έχουν όλα αυτά, πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν; Ειδικά για τον λαό της Κύπρου, και μάλιστα αυτό το μεσοδιάστημα, μέχρι να ανασυγκροτηθούν κάποια πράγματα;

Πιστεύω ότι πρώτα πρώτα θα δούμε πάλι ένα κύμα μεταναστευτικό, όπως είχαμε δει, τη δεκαετία του ’60 και μετά το ’74. Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό. Ο κόσμος φεύγει, βοηθά τη χώρα του απ’ έξω, και επανέρχεται. Εγώ είχα ζήσει γύρω στα 20 χρόνια στο εξωτερικό.

Το άλλο που βλέπω, είναι ότι υπάρχουν κάποιες ευκαιρίες στην Κύπρο για να εργοδοτηθούν άμεσα.

Τα τελευταία χρόνια, λόγω της μεγάλης ευμάρειας, η τουριστική μας βιομηχανία στηριζόταν πολύ σε ξένο εργατικό δυναμικό. Ε, δεν είναι ντροπή, να είμαστε εμείς αυτοί που θα φιλοξενούμε τους τουρίστες μας, εργαζόμενοι. Και αυτό, όχι μόνο θα δώσει προσωρινή ανακούφιση σε ανέργους αλλά με αυτόν τον τρόπο δεν θα φεύγουν τα χρήματα από την Κύπρο. Άρα, με έναν σμπάρο δύο τρυγόνια.

Είναι καιρός να ξαναθυμηθούμε και κάποιες θέσεις εργασίας, μέχρι να φτάσουμε σε μια νέα περίοδο ανάπτυξης και προόδου. Καμιά εργασία δεν είναι ντροπή, και προέχει αυτή τη στιγμή το να ξαναφτιάξουμε τη χώρα μας:

Τη γεωργία που την είχαμε αγνοήσει. Σύγχρονες μεθόδους γεωργίας αλλά και οικολογική προσέγγιση και περιβαλλοντική ανασυγκρότηση, είναι κι αυτό μια ευκαιρία, τώρα. Όσο πιο γρήγορα το αναγνωρίσουμε και το κάνουμε, τόσο πιο γρήγορα θα λύσουμε τα άμεσα προβλήματα και θα δούμε την οικονομία μας να γυρίζει σε μία αναπτυξιακή πορεία εκ νέου.

Κρ.Π.: Πώς θα γίνουν ομαλά τέτοιες αλλαγές;

Οι αλλαγές μπορεί να γίνουν ομαλά, αν εμείς αναγνωρίσουμε ότι πρέπει να εργαστούμε με τους ίδιους μισθούς διότι αυτούς τους μισθούς μπορεί να αντέξει η οικονομία μας αυτή τη στιγμή.

Θα είναι άσχημο να περάσουμε σε μία περίοδο εσωστρέφειας και ρατσισμού και να χειροτερέψουμε τα κοινωνικά προβλήματα. Ας σηκώσουμε τα μανίκια και να στρωθούμε στη δουλειά…

Κρ.Π.: Να στρωθούνε στη δουλειά, αλλά ποιοι; Όλο αυτό θα το πληρώσει ο κάθε εργαζόμενος; Με ποια λογική φτιάχνει η πολιτική τέτοια κράτη, και θέλουνε μετά και την ομαλότητα;

Βεβαίως, εδώ είναι που υπάρχουν τα προβλήματα της Ευρωζώνης και είναι ιδίως ευθύνη των ισχυρών κρατών, αν θέλουν η Ευρώπη να πάει μπροστά.

Δεν μπορείς να έχεις όλη την περιφέρεια της Ευρώπης να είναι φτωχή! Μπορεί να υπήρχαν λάθη, αλλά το κέντρο πρέπει να βοηθήσει τις χώρες αυτές να σταθούν στα πόδια τους.

Η Κύπρος, είναι καλό παράδειγμα. Το δημόσιο χρέος ήταν 70%. Δεν ήταν υπερβολικό. Δεν μπορεί να πει κανείς ότι ήταν ένα σπάταλο κράτος. Η παραοικονομία στην Κύπρο, είναι σχετικά υψηλή, εκτιμάται σε 30%, αλλά δεν είναι και η χειρότερη στην Ευρωζώνη.

Αυτά, πρέπει να τα δουν οι ομάδες της Ευρωζώνης που θέλουν να γίνει η Ευρώπη ισχυρή οικονομική δύναμη. Ε, δεν μπορεί να γίνει η Ευρώπη ισχυρή οικονομική δύναμη με τέτοια τεράστια οικονομικά προβλήματα και με τεράστιες ανισότητες.

Ανησυχώ ότι οι ηγέτες της Ευρώπης έχουν ξεχάσει γιατί δημιουργήθηκε η ΕΕ. Και βλέπουμε, πλέον, τους ανταγωνισμούς που οδήγησαν στον Πρώτο και στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, να εκφράζονται τώρα με πιο ήπια μορφή, αλλά εξίσου καταστροφικά.

Η Κύπρος, αυτή τη στιγμή, πληρώνει και σε κάποιο βαθμό, τις προεκλογικές σκοπιμότητες στη Γερμανία. Έχουν υπερχειλίσει οι προεκλογικές σκοπιμότητες της Γερμανίας εκτός της χώρας.

Αυτές είναι συνταγές για καταστροφή! Και αύριο θα επηρεάσουν την Ιταλία ή την Ισπανία. Θα υπάρξουν μεγάλες συγκρούσεις. Η Κύπρος με την τέλεια κρίση, έβαλε στο τραπέζι της ΕΕ και του eurogroup, μερικά μεγάλα διλήμματα…

Σχετικά Άρθρα

Ανδρέας Δημητρίου: H κατάσταση στην Κύπρο είναι τραγική

08:41, 04 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/124469

Κατ’ αρχάς νομίζω ότι κανένας δεν διαφωνεί ότι η κατάσταση είναι τραγική. Ο κόσμος έχει την αίσθηση ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μία πολύ μεγάλη καταστροφή της οικονομίας μας που θα τραυματίσει και θα υποβαθμίσει το βιοτικό μας επίπεδο δραματικά και άμεσα […] Ο Ανδρέας Δημητρίου, καθηγητής ψυχολογίας, πρόεδρος του Ερευνητικού Ιδρύματος του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και πρώην Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη εξ’ αφορμής των πρόσφατων γεγονότων στην Κύπρο, με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυριως τί πρέπει να κάνουμε;«.

Ανδρ.Δ.: Πολλοί συζητούν και τις αιτίες. Νομίζω ότι τις αιτίες θα πρέπει να τις αναλύσουμε σε μια σειρά επιπέδων, από το συστημικό επίπεδο στο τεχνικό επίπεδο.

Ως προς το συστημικό επίπεδο της Κύπρου θεωρώ ότι μας έλειψαν οι μηχανισμοί ανάλυσης –όπως και στην Ελλάδα, για το που πηγαίνει ο σύγχρονος κόσμος και η Ευρώπη. Θα πρέπει, λοιπόν, να αναλύσουμε τους συστημικούς λόγους των προβλημάτων που έχουμε και στην Κύπρο και στην Ελλάδα.

Κατά την άποψή μου, ο Ελληνισμός στο σύνολό του απέτυχε να κατανοήσει πως πρέπει να διαχειριστούμε τη σχέση του με την ΕΕ, ως πολιτικό πλαίσιο και ως πλαίσιο οικονομικής δραστηριότητας.

Επομένως, συνέβαιναν οικονομικά γεγονότα και πολιτικά γεγονότα, τα οποία είτε μας διεύφευγαν είτε τα παρερμηνεύαμε. Ως εκ τούτου, όταν φούσκωνε η οικονομική κρίση εδώ στην Κύπρο αλλά και στην Ελλάδα, όλα τα Οικονομικά μας Επιτελεία, του κράτους αλλά και του καθ΄υπόθεσιν επιτυχούς ιδιωτικού τομέα, όπως θα έπρεπε κατεξοχήν να είναι οι τράπεζες, πιάστηκαν στον ύπνο.

Μαζί με την απρονοησία υπήρξε μια –ας την πούμε- καπιταλιστική απληστία στην Κύπρο, που οδήγησε τις τράπεζές μας σε ένα ξέφρενο ρυθμό ανάπτυξης πέραν πάσης λογικής.

Επίσης, στον κρίσιμο χρόνο η πολιτική μας ηγεσία μαζί με τη διοίκηση της Κεντρικής Τράπεζας, δεν κατάφεραν να κατανοήσουν τι θα σήμαινε το κούρεμα του ελληνικού χρέους, και ποιες συνέπειες θα είχε στην κυπριακή οικονομία.

Εξάλλου, όταν εξελίσσονταν τα σημαντικότερα οικονομικά συμβάντα, η Κύπρος μπήκε σε μια προεκλογική περίοδο παρατεταμένη, η οποία μάλιστα ακολούθησε τη μεγάλη πολιτική και κοινωνική κρίση που προέκυψε από την έκρηξη στο Μαρί. Όλες οι ασπίδες είχαν κατέβει. Όλοι οι μηχανισμοί άμυνας κοινωνίας, κράτους και πολιτικής ηγεσίας, είχαν κατέβει διότι όλοι ασχολούνταν με τις εκλογές.

Έτσι φτάνουμε ως εδώ, έχοντας νέα κυβέρνηση μόλις πριν ένα μήνα. Αυτή η νέα πολιτική μας ηγεσία δεν είναι καλά ενήμερη για την κατάσταση της χώρας.

Επίσης, πήγε να διαπραγματευθεί στις Βρυξέλλες με το eurogroup με τις ψευδαισθήσεις της δύναμης που προέρχονταν από την εκλογική τους νίκη και την ψευδαίσθηση της στήριξης από τους πολιτικούς φίλους.

Η κατάσταση αυτή δημιούργησε κακές εκτιμήσεις και οδήγησε σε εσφαλμένες πολιτικές αποφάσεις που στον κρίσιμο χρόνο αναστάτωσαν την κυπριακή κοινωνία με το φόβο του κουρέματος των καταθέσεων κάτω από τα 100.000 ευρώ, που έπρεπε να είναι προστατευμένες. Μετά το ένα λάθος έφερε το άλλο, και φτάσαμε εδώ που φτάσαμε.

Το πολιτικό σύστημα, του Προέδρου συμπεριλαμβανομένου, απαξιώνεται. Σκεφτείτε ότι σήμερα, ένα μόλις μήνα μετά την ανάληψη της εξουσίας, παρετείται ο Υπουργός Οικονομικών.

Κρ.Π.: Σε ποια λάθη αναφέρεστε;

Ανδρ.Δ.: Δεν επιτρεπόταν μια μεγάλη τράπεζα όπως είναι η Λαϊκή Τράπεζα, να δανείζεται από το ELA, δισεκατομμύρια από βδομάδα σε βδομάδα! Είναι και ασύλληπτο και απαράδεχτο ότι μέσα σε μερικούς μήνες δανείστηκαν σχεδόν 10 δισεκατομύρια ευρώ. Αυτά τα πράγματα κρύβονταν από όλους. Ούτε η Εποπτική Αρχή έπαιξε το ρόλο της, ούτε η πολιτική ηγεσία απαίτησε από την Εποπτική Αρχή να παίξει το ρόλο της.

Επομένως ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο που οδηγεί σε πολιτικές αστοχίες, που έχουν να κάνουν με τις εκλογές, και με το πώς λειτούργησε το πολιτικό σύστημα μετά την έκρηξη στο Μαρί, διασταυρώνεται με μια αστοχία, και του υπουργείου Οικονομικών αλλά και της Κεντρικής μας Τράπεζας. Και φτάνουμε στην πραγματικότητα να ανακαλύπτουμε ότι οι τράπεζές μας δανείζονταν πολύ περισσότερα από ότι ο οποιοσδήποτε φανταζόταν.

Απ’ την άλλη όμως, το πράγμα γίνεται τραγικό γιατί έχουμε μία εν πολλοίς δυσδιάστατη οικονομία:

Έχουμε τον τουρισμό από τη μια και από την άλλη το τραπεζικό σύστημα. Και αυτή τη στιγμή χάσαμε τη μία διάσταση, τον ένα πόλο.

Στα χρόνια της μεγάλης ανάπτυξης δεν υπήρξε πρόνοια από την Κυπριακή πολιτεία να επενδύσει και να παράγει ανάπτυξη σε πολλούς άλλους τομείς, όπως είναι για παράδειγμα ο τομέας της καινοτομίας, ο τομέας της γεωργίας, ο τομέας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(που υποτίθεται θέλουμε να καταστήσουμε την Κύπρο Κέντρο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης). Επομένως, τα αίτια είναι πάρα πολλά.

Θα μου πείτε τώρα, τι μέλλει γενέσθαι;

Κατ’ αρχήν ο κόσμος πρέπει να παραμείνει ψύχραιμος .Η πολιτεία στο σύνολό της πρέπει να καθίσει με σωφροσύνη και χωρίς τα πάθη που μας χώριζαν, να ξανασχεδιάσει το πώς θα επανέλθουμε σε φάση ανάπτυξης σε πολλούς τομείς σαν αυτούς που ανέφερα προηγουμένως και σίγουρα όχι με υστερίες του τύπου: Έξω από την Ευρώπη ή έξω από το ευρώ. Η πεποίθησή μου είναι ότι δεν υπάρχει άλλος χώρος από αυτόν για μας.

Επομένως, επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι κοινωνία αγγέλων, πρέπει να αγωνιζόμαστε και να ανταγωνιζόμαστε για την παρουσία μας, την πολιτική, την κοινωνική και την πολιτιστική, και να ξανασχεδιάσουμε ξανά, από την αρχή, το πώς θα πορευτούμε σ’ αυτόν τον πολύ περίπλοκο κόσμο.

Η έξοδος από την Ευρωζώνη, ή πολύ περισσότερο η έξοδος από την Ευρώπη, θα ήταν ολέθρια. Διότι δεν θα μας επέτρεπε να αποκτήσουμε την οργάνωση και τις επιδόσεις, που πρέπει να έχει μια κοινωνία που υποχρεωτικά είναι Ευρωπαϊκή και πρέπει να παραμείνει εκεί.

Κρ.Π.: Με κάθε τίμημα, και με όποιο κόστος; Και με τη λογική της Γερμανίας για το τι σημαίνει ΕΕ;

Ανδρ.Δ.: Όχι βέβαια. Αλλά πρέπει αυτά τα θέματα να τεθούν στα όργανα της ΕΕ και κατ’ εξοχήν στο Ευρωκοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Προφανώς, δεν πρέπει να μιλάμε για μια γερμανική Ευρώπη, αλλά για την Ευρώπη όλων. Αλλά αν φύγουμε εκτός ΕΕ, θα κάνουμε τι; Και θα πάμε που; Θα είμαστε μία χώρα που θα στηρίζετε μόνο στον τουρισμό της; Μα δεν είναι αυτό που θέλουμε. Θέλουμε να μετέχουμε στο κοινωνικό, το πολιτικό, και το επιστημονικό γίγνεσθαι της Ευρώπης σε όλες τις διαστάσεις.

Κρ.Π.: Μα, θα αφήσουν να το κάνετε αυτό;

Αντρ.Δ.: Δεν θέλω να είμαι αυτομαστιγωτικός, αλλά εμείς είναι που δανειστήκαμε δεκάδες εκατομμύρια πάνω από το εθνικό μας προϊόν.

Κρ.Π.: Εσείς, ή οι τράπεζες;

Ανδρ.Δ.: Οι τράπεζες είναι μέρος αυτού του συστήματος.

Κρ.Π.: Μέρος της ΕΕ θέλετε να πείτε; Δηλαδή, λειτουργούσαν πάνω στη λογική της;

Ανδρ.Δ.: Έτσι είναι.

Κρ.Π.: Όταν αυτή η λογική μας φέρνει στην καταστροφή, πρέπει να συνεχίσουμε να την ακολουθούμε; 

Ανδρ.Δ.: Είναι η άποψή μου, ότι δηλαδή θα πρέπει να τεθούν τα θέματα στα πολιτικά όργανα της ΕΕ, στο βαθμό που μπορούμε να επηρεάσουμε και η Ελλάδα αλλά και η Κύπρος, όπως και άλλες χώρες που βρίσκονται σε ανάλογη κατάσταση με μας.

Πρέπει από κοινού να διαμορφώσουμε το πολιτικό πλαίσιο των αποφάσεων. Να φέρουμε τα σοβαρά πολιτικά και οικονομικά θέματα στα όργανα της ΕΕ, για να ξαναδούμε πως λύνονται τα οικονομικά θέματα, ποιο είναι το πολιτικό πλαίσιο λύσης των οικονομικών θεμάτων, γιατί τελικά όλα καταλήγουν στην καθημερινή ζωή του κάθε πολίτη!

Κρ.Π.: Άρα χρειάζεται συνασπισμός των χωρών που αντιμ
τωπίζουν προβλήματα, απέναντι στην πολιτική της ΕΕ που αντιπροσωπεύεται κυρίως από τη θέση της Γερμανίας;


Ανδρ.Δ.:
Ασφαλώς! Διότι αυτή τη στιγμή, μία χώρα προσπαθεί να επιβάλλει ένα δικό της μοντέλο πάση θυσία. Αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό.

Αλλά από την άλλη πλευρά, δεν είναι και λύση μια αδύναμη χώρα να αποχωρίσει από την ΕΕ. Διότι αν κάθε αδύναμη χώρα αποχωρούσε, στο τέλος η Ευρώπη θα γίνει, αυτό που φοβόμαστε ότι θα γίνει! Και θα μας απειλεί και πάλι!

Κρ.Π.: Μήπως έχει γίνει; Ο κόσμος τι πρέπει να κάνει;

Ανδρ.Δ.: Όλοι περιμένουμε να δούμε. Κανείς δεν ξέρει ποια θα είναι η περικοπή των εισοδημάτων του αύριο. Διότι υπήρξε μία περικοπή στο δημόσιο τομέα, της τάξης του 10%, άρα αναμένεται αύριο ότι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που θα ακολουθήσει, το Εθνικό προϊόν μπορεί να μειωθεί μέχρι 5 ή 10%. Αυτό το γεγονός θα μειώσει τους μισθούς κι άλλο. Δηλαδή, θα φτάσει τους μισθούς στο επίπεδο που έχουν φτάσει στην Ελλάδα.

 Είναι τραγικό. Αλλά κανένας ακόμα δεν έχει αίσθηση. Όλοι φοβόμαστε το αύριο αλλά κανένας δεν ξέρει πως θα είναι αυτό το αύριο…

Κρ.Π.: Ο κυπριακός λαός πώς πρέπει να αντιδράσει; Η αντίδραση του κόσμου στην Ελλάδα μεχρι στιγμής, σας ικανοποιεί;

Ανδρ.Δ.: Όχι δεν νομίζω ότι είναι ικανοποιητικός το τρόπος που έχει αντιδράσει η Ελλάδα.

Βέβαια η Ελλάδα είναι σε δύσκολη θέση έτσι κι αλλιώς. Μπορεί να κρατιέται πάνω από το νερό μετά δυσκολίας. Επομένως κανένας δεν θέλει να πνιγεί η Ελλάδα. Από την άλλη μεριά κανένας δεν είναι κι ευχαριστημένος από την αντιμετώπιση που είχαμε. Νιώθουμε μόνοι. Ο κόσμος εδώ είναι πικραμένος γιατί μεγάλο μέρος των προβλημάτων μας προήλθαν από την Ελλάδα. Αλλά δεν ήλθαν μόνο από την Ελλάδα. Ήλθαν από το γεγονός ότι οι τράπεζές μας φέρθηκαν άσοφα, άπληστα και πολύ ερασιτεχνικά και η πολιτική ηγεσία υστέρησε δραματικά.

Κρ.Π.: Αν πάρετε παράδειγμα από την Ελλάδα, τι πρέπει να κάνετε για να έχετε ένα καλύτερο αποτέλεσμα;

Ανδρ.Δ.: Όλοι αυτή τη στιγμή συζητούν λύσεις. Το βέβαιο είναι ότι θα πρέπει να διαφοροποιήσουμε την οικονομία μας. Δεν μπορούμε να βάζουμε όλα μας τα αυγά σε ένα ή δύο καλάθι, μόνο!

Επομένως θα πρέπει να ξαναστραφούμε στη βιομηχανική μας παραγωγή, που περίπου την καταργήσαμε τα τελευταία 20 χρόνια, θα πρέπει ξαναστραφούμε προς τη γεωργία μας, που περίπου την καταργήσαμε επίσης, και να πάμε και σε πιο έξυπνους τομείς της οικονομίας που έχουν πλεονεκτήματα όπως είναι η καινοτομία, η Πανεπιστημιακή εκπαίδευση…

Κάποτε συζητιόταν ότι η Κύπρος θα μπορούσε να γίνει ένα παγκόσμιο κέντρο Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, αλλά αυτό δεν επιτεύχθηκε. Πρέπει να το ξανασκεφτούμε και να δούμε πως θα το σχεδιάσουμε ώστε να γίνει.  Διότι χρειάζεται να αξιοποιήσουμε το πολύ υψηλού επιπέδου προσωπικό που έχουμε στα πανεπιστημιακά μας ιδρύματα, με το οικονομικό γίγνεσθαι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Κρ.Π.: Πώς προβλέπετε ότι θα διαχειριστεί αλλά και θα αντιδράσει ο κυπριακός λαός σε αυτή την απότομη – βίαιη αλλαγή της καθημερινής του ζωής;

Ανδρ.Δ.: Ο λαός της Κύπρου θέλει από την πολιτική ηγεσία υπευθυνότητα και να του δώσει ελπίδα, με τις ενέργειές της και τους χειρισμούς της και την πολιτισμένη συλλογική διαχείριση των προβλημάτων. Από κει και πέρα, υπάρχουν άνθρωποι που θα πληγούν δραματικά.

Θα δούμε ανθρώπους με υψηλά εισοδήματα όπως για παράδειγμα ένα ζευγάρι που εργαζόταν στη Λαϊκή τράπεζα και έπαιρναν μαζί μισθό ύψους 8.000 ευρώ, να χάνουν τη δουλειά τους και να πέφτουν στα 1200 ευρώ με το επίδομα ανεργίας…  Από εκεί και πέρα, υπάρχει αύριο…

Κρ.Πρ.: Πιστεύεται ότι ο κόσμος θα εξεγερθεί;

Ανδρ.Δ.: Ο κόσμος εξεγείρεται ήδη και βγαίνει στους δρόμους! Είναι ένα καλό σημάδι. Αλλά από την άλλη μεριά, θέλουμε ανασχεδιασμό της οικονομίας μας, για να μπορεί να τον δώσει σ’ αυτόν τον κόσμο.

Κρ.Π.: Εσείς μιλάτε για ένα μακροχρόνιο σχέδιο, πολύ σωστά, αλλά το θέμα είναι και τι θα κάνουν οι άνθρωποι αυτή τη στιγμή, που από την μια μέρα στην άλλη μπορεί να βρεθούν στο δρόμο;

Ανδρ.Δ.: Εδώ οι οικογενειακοί δεσμοί είναι πολύ ισχυροί, και αυτό είναι μία στήριξη…

Σχετικά Άρθρα

Γ. Ιωάννου: Το όραμα της ΕΕ υποκαταστάθηκε από μια Λέσχη Μονεταριστική

07:43, 03 Απρ 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/124453

[…] το αρχικό περιεχόμενο του οράματος της Ευρωπαϊκής ενοποίησης, έχει εξαφανιστεί, ιδίως μετά τη δημιουργία του eurogroup […] υποκαταστάθηκε από μια Λέσχη Μονεταριστική, η οποία έγινε περισσότερο το εργαλείο για να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα των ισχυρών χωρών της Ευρώπης. Και για να είμαι πιο ακριβής, κάποιων ισχυρών χωρών της Ευρώπης, δηλαδή της Γερμανίας και της περιφέρειάς της […] Ο Γιάννης Η. Ιωάννου, καθηγητής Γαλλικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Παν/μιο Κύπρου, αντιπρόεδρος διοικούσας Επιτροπής Ανοιχτού Παν/μίου Κύπρου, και πρόεδρος του ΔΣ του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη εξ’ αφορμής των πρόσφατων γεγονότων στην Κύπρο, με βάση το ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυριως τί πρέπει να κάνουμε;«.

Εδώ και καιρό, το αρχικό περιεχόμενο του οράματος της Ευρωπαϊκής ενοποίησης, έχει εξαφανιστεί, ιδίως μετά τη δημιουργία του eurogroup. Αναφέρομαι στο όραμα, έτσι όπως το είχαν διατυπώσει αρχικά ο Ζαν Μονέ, ο Σουμάν, και στη συνέχεια στην ώθηση που είχε πάρει η διαδικασία της Ευρωπαϊκής ενοποίησης, ξανά, στη δεκαετία του ‘80 με τους Μιτεράν, Ντελόρ, και άλλους.

Κρ.Π.: Μιλάτε για τις αξίες που οδήγησαν στην ίδρυση της ΕΕ;

Γ.Ι.: Ακριβώς. Ήταν η εξάλειψη της αδικίας και της δυστυχίας, η εξουδετέρωση των πολέμων εντός της ευρωπαϊκής ηπείρου, η ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των λαών και των κρατών, η αλληλογνωριμία στην βάση της ισότητας και του σεβασμού στην διαφορετικότητα,  η απεξάρτηση από τα τότε ισχυρά κέντρα εξουσίας που αντιμάχονταν το ένα το άλλο, τη Σοβιετική Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, και ένα σωρό άλλα πράγματα που θα μας έπαιρνε πολύ χρόνο για να τα αναφέρουμε.

Λοιπόν, αυτό το όραμα της ΕΕ πιστεύω ότι υποκαταστάθηκε από μια Λέσχη Μονεταριστική, η οποία έγινε περισσότερο το εργαλείο για να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα των ισχυρών χωρών της Ευρώπης. Και για να είμαι πιο ακριβής, κάποιων ισχυρών χωρών της Ευρώπης, δηλαδή της Γερμανίας και της περιφέρειάς της.

Κρ.Π.: Πιο συγκεκριμένα; 

Γ.Ι.: Εννοώ μία στενή ομάδα ισχυρών κρατών της Ευρώπης, η οποία διαχειρίζεται αποκλειστικά και μόνο την υπόθεση: Χρηματοοικονομική πρόοδος και ευημερία των ισχυρών αδιαφορώντας για τους πιο αδύνατους και κυρίως αδιαφορώντας για την πολιτική, την  κοινωνική και την πολιτισμική Ευρώπη.

Η μόνη αξία, δηλαδή, που προωθείται είναι η αξία του χρήματος σε βάρος των υπόλοιπων αξιών της Ένωσης.

Οπότε, με αυτό το σκεπτικό, ο χειρισμός που έγινε στο eurogroup για το θέμα της Κύπρου, δικαιολογείται… απόλυτα. Ήταν ένας χειρισμός εντελώς έξω από τις παραδοσιακές αξίες της Ευρώπης και γι’ αυτό το λόγο προκάλεσε αντιδράσεις από τον Ευρωπαϊκό χώρο αλλά και από τον Παγκόσμιο.

Αυτή νομίζω, ότι είναι η πρώτη αιτία της σημερινής κατάστασης. Η δεύτερη όμως αιτία, έχει να κάνει, πράγματι, με ένα προβληματικό χρηματοπιστωτικό σύστημα που υπήρχε στην Κύπρο  και είχε ενισχυθεί πάρα πολύ τα τελευταία χρόνια.

Κι αυτό το χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν ελεγχόταν  αρκετά από το θεσμικό πλαίσιο.

Δεν υπήρχαν θεσμοί οι οποίοι να έχουν πράγματι την ευθύνη του ελέγχου και της εφαρμογής αυστηρών πολιτικών που επιβαλλόταν να εφαρμοστούν, με αποτέλεσμα να παρατηρηθεί μια χαλαρότητα και να γίνουν όλα αυτά που συνειδητοποιούμε καθημερινά:

Υπερτροφία του Δημόσιου και ημιδημόσιου τομέα, υπερβολικά ωφελήματα και συχνά, προνόμια, αδυναμία εξυγίανσης με δική μας πρωτοβουλία και πολιτική, υπέρογκος δανεισμός.

Και όταν το ποτήρι ξεχείλισε είδαμε κεφάλαια που απευθύνονταν σε τράπεζες, να καταλήγουν σε μοναστήρια, να καταλήγουν σε κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, σε διάφορους μεγαλοκτηματίες, να έχουν διαγραφεί δάνεια χωρίς κανένας να είχε αντιληφθεί οτιδήποτε, μέχρι πολύ πρόσφατα.

Μόνο όταν η Λαϊκή τράπεζα άρχισε να καταρρέει ιδίως το 2011, άρχισαν να δημιουργούνται υποψίες ότι υπήρχαν «μαύρες τρύπες» μέσα σε δύο τράπεζες κυρίως, που απορροφούσαν διαρκώς κεφάλαια.

Άρα, η απουσία εθνικού πλαισίου στην Κύπρο, αρκετά αποτελεσματικού, που θα μπορούσε να ελέγξει αυτό το υδροκέφαλο χρηματοπιστωτικό σύστημα, που ήταν 7 φορές πιο μεγάλο από το ακαθάριστο εθνικό προϊόν(ΑΕΠ), έπαιξε πολύ καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των γεγονότων.

Από εκεί και πέρα τα γεγονότα είναι πια γνωστά. Δεν θα ήθελα να μιλήσω για καλούς ή κακούς χειρισμούς, διότι σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, νομίζω ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο να μην υπάρξουν κακοί χειρισμοί(όσο και καλοί) όπως έχουμε παρατηρήσει τους τελευταίους μήνες.

Το αποτέλεσμα βέβαια είναι ότι η Κύπρος χρεοκόπησε χωρίς καλά καλά να το καταλάβουμε.

Κρ.Π.: Τί πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα;

Γ.Ι.: Θα μπορούσαν να αρχίσουν να εφαρμόζονται μια σειρά από μέτρα που θα μπορούσαμε να είχαμε πάρει και εμείς οι ίδιοι από πολύ πιο πριν.

Αλλά έχω την ισχυρή άποψη ότι αυτό που λέγεται “la raison d’etat”, η λογική του κράτους και το συμφέρον του κράτους, όπως και το συμφέρον κυρίως των κομμάτων εξουσίας, δεν άφηνε τους ιθύνοντες και τους αρμόδιους, εκεί που υπήρχε –αν υπήρχε- η πολιτική βούληση, να εφαρμόσουν κάποια αποτελεσματικά μέτρα. Θα δώσω μόνο ένα παράδειγμα, αυτό των κυπριακών αερογραμμών, όπου είχαν εκπονηθεί –αν δεν κάνω λάθος- 3 σχέδια εξυγίανσής τους, από τη δεκαετία του ’90 μέχρι σήμερα.

Επειδή υπήρχε υπερβολικά μεγάλος αριθμός προσωπικού με προκλητικά ωφελήματα, για μια πολύ μικρή εταιρεία, είχε εκπονηθεί ένα σχέδιο για να εξυγιανθεί. Τότε, λοιπόν, είχε απολυθεί και αποζημιωθεί γενναιόδωρα, ένας σημαντικός αριθμός από υπαλλήλους.

Λίγα χρόνια μετά, οι υπάλληλοι των κυπριακών αερογραμμών αυξήθηκαν και πάλι σε μη βιώσιμο επίπεδο χάρη στην πελατειακή σχέση που χαρακτηρίζει την Κυπριακή κοινωνία και η εξυγίανση βεβαίως δεν ολοκληρώθηκε.

Επαναλήφθηκε  ανάλογο σχέδιο, και απολύθηκε ένα μεγάλο μέρος του προσωπικού, για να φτάσουμε αυτή τη στιγμή, να υπάρχει μια μελέτη στα χέρια των κυπριακών αερογραμμών -εδώ και λίγο καιρό- που διαπιστώνει ότι από τους 1100 υπαλλήλους, θα πρέπει και πάλι να φύγουν 400 και κάτι, αλλά κανείς δεν τολμούσε να εφαρμόσει αυτό το σχέδιο. Έφερα αυτό το παράδειγμα, αλλά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε πάρα πολλά άλλα.

Θέλω να πω, ότι η πολιτική βούληση, ο λαϊκισμός και η πελατειακή σχέση ανάμεσα στις κυπριακές κυβερνήσεις και στους πολίτες δεν επέτρεψαν την εφαρμογή κάποιων σημαντικών μέτρων, ώστε σταδιακά να εξυγιάνουν τον δημόσιο και ημιδημόσιο τομέα της κυπριακής δημοκρατίας, και φτάσαμε σήμερα πια στο σημείο, να εφαρμόζουμε κάποια μέτρα μέσα σε ένα κλίμα πανικού, επειδή ακριβώς το επιβάλει αυτή τη στιγμή η Τρόικα.

Οι ευθύνες μας, ως Κυπρίων, είναι δηλαδή επίσης αυξημένες. Πάνω σε αυτό το ζήτημα, βέβαια, ο τρόπος που λειτουργούν τα κόμματα – το ξέρετε και εσείς από την Ελλάδα- και ιδίως τα κόμματα εξουσίας, είναι γνωστός.

Νομίζω, ότι είναι μια χρυσή ευκαιρία, μέσα στην τραγικότητα των στιγμών που περνάμε να υπάρξουν διορθωτικές κινήσεις και πολιτικές,  ώστε να παρθούν κάποιες αποφάσεις για την πραγματική αξιοκρατία και εξυγίανση του δημόσιου και του ημιδημόσιου τομέα, π.χ. της της Μέσης Εκπαίδευσης, που αντιμετωπίζει ανάλογο πρόβλημα.

Οι συνδικαλιστικές πιέσεις, επίσης, είναι ένας από τους παράγοντες, που δεν επέτρεπαν την λήψη εκείνων των μέτρων που θα μπορούσαν να φέρουν κάποιο αποτέλεσμα, μέσα στη λογική της εξυγίανσης.

Κρ.Π.: Η βίαιη πτώση του οικονομικού στάτους είναι η πρώτη αιτία αυτοκτονιών, όπως γνωρίζουμε. Και στην Κύπρο όλα συνέβησαν εν μία νυκτί και με πρωτοφανή βίαιο τρόπο. Υπάρχει κάποια πρόληψη πάνω σε αυτά τα πιθανά προβλήματα;

Γ.Ι.: Είναι μια συζήτηση που δεν έχει γίνει ακόμα. Διότι  αυτές τις μέρες οι συζητήσεις περιστρέφονταν γύρω από το χρηματοοικονομικό και γενικότερα οικονομικό θέμα. Αλλά, τα παράγωγα αυτής της κατάστασης, τα κοινωνικά και ψυχολογικά προβλήματα που θα δημιουργηθούν, νομίζω ότι θα τα διαπιστώσουμε πάρα πολύ σύντομα.

Θέλω να πιστεύω ότι δεν θα επικρατήσει ο πανικός και θα ληφθούν κάποια μέτρα πρόνοιας. Πρέπει να ενισχυθούν τουλάχιστον οι ομάδες εκείνες του πληθυσμού που το έχουν περισσότερο ανάγκη, έτσι ώστε να προληφθούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό αυτά τα φαινόμενα. Αλλά είναι γεγονός ότι σε μερικές περιπτώσεις η κατάσταση είναι ήδη τραγική.

Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν βρεθεί ξαφνικά – όπως το ξέρετε και εσείς- στο δρόμο, χωρίς δουλειά, με ένα σωρό δάνεια στους ώμους τους. Ένα παράδοξο όλης αυτής της υπόθεσης είναι επίσης ότι ενώ έχουν κουρευτεί οι καταθέσεις, τα δάνεια παραμένουν άθικτα, τα οποία θα πρέπει να εξοφληθούν από τους κατόχους. Οπότε αντιλαμβάνεστε ότι ένας μέρος του πληθυσμού έχει μπει σε μία πάρα πολύ δύσκολη κατάσταση και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι δεν θα παρατηρηθεί αύξηση φαινομένων όπως αυτά που περιγράφετε. Νομίζω ότι ο Κύπριος αρχίζει μόλις να συνειδητοποιεί την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα.

Κρ.Π.: Φυσικά χρειάζεται και κάποιος χρόνος ώστε να μπορέσει κάποιος να διαχειριστεί μια τέτοια κατάσταση, που δεν δόθηκε. Σε μερικές περιπτώσεις δεν ξέρουμεακόμα τι έχει γίνει καλά καλά.

Γ.Ι.: Ακριβώς. Ούτε έχουν οριστικοποιηθεί ακόμα τα μέτρα, τα ποσοστά των μειώσεων των μισθών και ωφελημάτων κλπ.

Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι χρειάζεται μια σχετική σταθεροποίηση της κατάστασης ώστε αυτή να περιέλθει κάτω από τον έλεγχο του κράτους για να μπορέσουν να προσδιοριστούν κάποιες πολιτικές. Και νομίζω πως υπάρχουν τέτοιες πολιτικές που θα μπορέσουν να περιορίσουν τέτοιου είδους φαινόμενα.

Κρ.Π.: Δεν θα πρέπει και ο κυπριακός λαός να καθορίσει τις απαιτήσεις που θα ασκήσει πίεση γι αυτές;

Γ.Ι.: Υπάρχουν κινητοποιήσεις καθημερινά και συστηματικά, αρκετά έντονες μάλιστα.

Βεβαίως, είναι γεγονός ότι καμιά Τρόικα και καμιά κυβέρνηση δεν θα δώσει αν δεν το διεκδικήσεις σθεναρά. Από την άλλη, όμως, προσωπικά θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή του κόσμου στον κίνδυνο του λαϊκισμού. Διότι τέτοια φαινόμενα  βοηθούν και μέσα σε αυτά ευδοκιμούν κινήματα όπως τα ξέρουμε, νεοναζιστικά και ρατσιστικά, τοκογλυφικά κ.α..

Υπάρχουν και αυτοί οι κίνδυνοι που θα πρέπει να προσέξουμε και προσωπικά με ανησυχούν.

Κρ.Π.: Δυστυχώς όταν συμβαίνουν αλλαγές(πόσω μάλλον αναγκαστικές), συνήθως στους ανθρώπους παρατηρείται ένα πισωγύρισμα. Το βλέπουμε και στην Ελλάδα με τα νεοναζιστικά φαινόμενα.

Γ.Ι.: Αυτό υπαινισσόμουν και εγώ. Και θέλω να ελπίζω, ότι το παράδειγμα της Ελλάδας δεν θα επικρατήσει και εδώ. Θέλω να ελπίζω ότι εδώ θα υπάρξουν τέτοιες πολιτικές που θα καταφέρουν να χαλιναγωγήσουν αυτού του είδους τα λαϊκίστικα κινήματα.

Το πιο τραγελαφικό είναι η κοινή διαπίστωση ότι, ειδικά στην περίπτωση της Κύπρου, το κυρίως πρόβλημα δημιουργήθηκε από το χρηματοπιστωτικό σύστημα και ιδίως τις  συγκεκριμένες τράπεζες. Αυτοί λοιπόν που ήταν οι πρωταγωνιστές αυτού του δράματος, έχουν  διαφύγει, ή έχουν ήδη βγάλει τα χρήματά τους έξω, και τώρα καθίσταται και κάπως δύσκολο να τους βρει κανείς, τουλάχιστον για να ικανοποιήσει το περί δικαίου αίσθημα του απλού λαού.

Κρ.Π.: Το οποίο δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο;

Γ.Ι.: Όχι, είναι πολύ σημαντικό διότι καλείται να πληρώσει αυτός ο λαός με τις καταθέσεις του και ότι άλλο, αυτό το οποίο έχουν προκαλέσει οι συγκεκριμένοι άνθρωποι, οι οποίοι δεν είναι και πάρα πολλοί,  100 – 200- 300 άτομα, δεν ξέρω. Αυξάνεται βέβαια ο αριθμός αν συνυπολογίσουμε και τα διαπλεκόμενα συμφέροντα. Αυτό είναι απίστευτο!

Κρ.Π.: Εκτός από το κούρεμα των καταθέσεων, πληρωμή για όλα αυτά, είναι και η μείωση μισθού και η απώλεια κεκτημένων γενικώς.

Γ.Ι.: Ξέρω συγκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων που αποφάσισαν να χτίσουν ένα σπίτι και πήραν ένα δάνειο και το είχαν σε κάποιο λογαριασμό για να πληρώνουν τις σχετικές δαπάνες, και τώρα τους παίρνουν μέρος των χρημάτων αυτών ενώ είναι υποχρεωμένοι να πληρώσουν το δάνειο μέχρι το τελευταίο ευρώ.
Είναι πραγματικά απίστευτο, και εδώ είναι η τραγωδία.

Κρ.Π.: Η οποία δεν έχει γίνει αντιληπτή ακόμα, σε όλο το φάσμα; Αν δεν υπάρξει αλληλεγγύη και διεκδίκηση από τον κόσμο, αλλά και μια βαθύτερη κατανόηση του προβλήματος, πώς θα αντιμετωπιστούν όλα αυτά;

Γ.Ι.: Ένα από τα πρώτα θέματα που είχε τεθεί από κάποιους υπεύθυνους, ήταν ακριβώς το θέμα της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ομόνοιας μεταξύ του λαού για να μην αφεθεί περιθώριο να καταργηθούν ζωτικής σημασίας δικαιώματα που μετά θα ήταν πάρα πολύ δύσκολο να επανέλθουν. Γιατί όπως γνωρίζουμε ότι καταργείται δεν επανέρχεται σχεδόν ποτέ, παρά μόνο με νέους αγώνες, νέες κινητοποιήσεις και μετά από πολλά χρόνια συνήθως.

Αυτό το θέμα της κοινωνικής αλληλεγγύης, έχει ήδη εκδηλωθεί με έναν αρκετά δυναμικό τρόπο και φαίνεται ότι εκφράζεται ανάμεσα στο λαό με διάφορες κινητοποιήσεις που έχουν να κάνουν με κοινωνικά παντοπωλεία, με εκδηλώσεις κοινωνικού χαρακτήρα και αλληλεγγύης, μαζεύονται χρήματα και τρόφιμα για διάφορες κοινωνικές ομάδες που βρίσκονται σε πολύ δύσκολη κατάσταση. Είναι ένα από τα θετικά.

Μέσα σε αυτό τον κόσμο είναι και οι άνθρωποι της διανόησης, της τέχνης και της επιστήμης που έχουν συνειδητοποιήσει την αναγκαιότητα να προωθήσουν και να ενισχύσουν τέτοιου είδους στάσεις για να μπορέσουμε να σταθούμε όρθιοι απέναντι σε αυτό το τσουνάμι.

Κρ.Π.: Κάποιοι το ονομάζουν ατομική βόμβα...

Γ.Ι.: Μία ατομική βόμβα ήταν στην πραγματικότητα. Τινάχτηκε από τη μια μέρα στην άλλη όλη η οικονομία της Κύπρου. Αυτό έχει συμβεί. Σε μία νύχτα κυριολεκτικά, όχι μεταφορικά. Και δεν νομιμοποιείσαι την στιγμή που κατηγορείς ένα κράτος για ξέπλυμμα βρώμικου χρήματος της ρώσικης μαφίας, να στέλνεις την επομένη τις εταιρείες σου να πείσουν τους ρώσους να μεταφέρουν τα χρήματά τους στην Γερμανία, στην Αγγλία και δεν ξέρω πού αλλού.

Αυτό που θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό –και σας μιλά ένας πεπεισμένος Ευρωπαϊστής, από τους πρώτους που αρθρογράφησαν υπέρ της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση- είναι να συνειδητοποιήσουν οι λαοί του Νότου ότι αυτή η ΕΕ στην οποία είχαμε επενδύσει, δεν έχει πια καμία σχέση με τον αρχικό της προσανατολισμό και την οραματική σύλληψή της. Αυτό δεν το έχουμε κατανοήσει αρκετά.

Δεν έχει γίνει κανένας σοβαρός διάλογος σ’ αυτό το επίπεδο που να δείχνει ότι πια η ΕΕ, μην μπορώντας να διαχειριστεί το όραμά της έτσι όπως η ίδια το είχε διατυπώσει, ξέπεσε σε αυτή τη Μονεταριστική Πολιτική, με αποτέλεσμα να γίνεται εργαλείο για την οικοδόμηση μιας οικονομικής αυτοκρατορίας κάποιων κρατών. Νομίζω, ότι είναι θέμα για συζήτηση και θα πρέπει κάποια στιγμή να το αγγίξουμε πολύ τολμηρά.

Κρ.Π.: Το ίδιο θέμα το έχει θέσει ο καθηγητής Στέφανος Ροζάνης, και έχει επιστήσει την προσοχή εδώ και έναν χρόνο περίπου, μέσα από τον δημόσιο διάλογο που έχει ανοίξει με την έρευνα για την κρίση.

Γ.Ι.: Και συμφωνώ μαζί του. Νομίζω ότι αυτό αφορά κυρίως τους λαούς του Νότου αλλά και τους υπόλοιπους σε ένα δεύτερο στάδιο.

Κρ.Π.: Επίσης ο καθηγητής Κώστας Βεργόπουλος, ανέφερε ότι «κανονικά, θα έπρεπε να βγει εκτός της ΕΕ η Γερμανία», διότι αυτή δημιουργεί όλα αυτά τα προβλήματα.

Γ.Ι.: Και το κάνει και με μια πολύ συγκεκριμένη και περιοριστική άποψη. Δηλαδή, η γερμανική άποψη είναι εξαιρετικά φτωχή και περιοριστική αν αφαιρέσουμε τον παράγοντα «οικονομικά συμφέροντα». Μα, δεν ήταν αυτό η ΕΕ. Δεν ήταν μόνο υπόθεση οικονομικών συμφερόντων. Ήταν η νέα πολύπλευρη δημιουργική προοπτική για τους λαούς της Ευρώπης που μέχρι τη δεκαετία του πενήντα αυτοκαταστρέφονταν από διαδοχικούς πολέμους. Ήταν επίσης η διέξοδος από τις ηγεμονικές δυνάμεις και πολιτικές του ψυχρού πολέμου. Πως είναι δυνατόν οι λαοί αυτοί να υποταχθούν σε μια νέα ηγεμονία που αναφύεται μέσα από ένα ακρωτηριασμένο πλέον ευρωπαϊκό όραμα, αν αυτό υπάρχει;

Σχετικά Άρθρα