Μ. Σκιαδαρέση: Tόσο δύσκολο είναι να αντιμετωπιστούν αυτά τα ανθρωποειδή;

07:12, 07 Δεκ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/113343
Mariaskiadaresidpfhdfigudyufghjkn

…Αλήθεια, τόσο δύσκολο είναι να αντιμετωπιστούν αυτά τα ανθρωποειδή που νομίζουν την κοινωνία τσιφλίκι τους και αλωνίζουν ένοπλοι χτυπώντας και προπηλακίζοντας όποιον επιλέξουν κάθε φορά; Φοβάμαι πως ναι! Είναι πολύ δύσκολο η δημοκρατία, ως πολίτευμα με αρχές, να αντιμετωπίσει τέτοια φαινόμενα, δεδομένου ότι εμπεριέχει μιαν αντίφαση…» η ιστορικός και συγγραφέας Μαρία Σκιαδαρέση, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη, με αφορμή την σιωπηρή διαμαρτυρία της 15ης Δεκεμβρίου* ενάντια στον ρατσισμό και νεοναζισμό, συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο του tvxs.gr.

«Παρήγορες οι πρωτοβουλίες όπως αυτή του E.G.A.M. (Ευρωπαϊκού Αντιρατσιστικού Κινήματος):

Άνθρωποι της τέχνης και των γραμμάτων από όλη την Ευρώπη υποστηρίζουν τη σιωπηρή διαμαρτυρία της 15ης Δεκεμβρίου ενάντια στον ρατσισμό και νεοναζισμό και την πορεία από τη Βουλή ως την Ακρόπολη.

Οι συμβολισμοί πάντα συγκινούν τους ανθρώπους. Καλό θα ήταν να τους αφύπνιζαν κιόλας! Γιατί δεν αρκεί η συγκίνηση για να χτυπηθεί η Λερναία Ύδρα με τα τόσα δηλητηριώδη πλοκάμια: φασισμό, νεοναζισμό, αντισημιτισμό, ρατσισμό και τα παρακλάδια τους, τη βία και τον φόβο. Χρειάζεται και αφύπνιση από τον λήθαργο όπου έχουμε περιπέσει.

Ως γνωστόν, τέτοια φαινόμενα δεν είναι πρωτόγνωρα. Ξανά, με την ίδια αγριότητα (τα μεγέθη βέβαια δεν είναι συγκρίσιμα γιατί ακόμα δεν έχουν τερματιστεί όσα σήμερα βιώνουμε, έτσι δεν ξέρουμε που και πως θα καταλήξει όλο αυτό), έχουν εμφανιστεί και παλαιότερα. Αυτό όμως που ξέρουμε καλά είναι ο λόγος που οδηγεί κάθε φορά σε τέτοιου είδους ‘αποκλίσεις’.

Ο άνθρωπος είναι ον που έχει επί αιώνες συνηθίσει να ζει σε ομάδες όπου, αναγκαστικά, προς διασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας των πραγμάτων μέσα στην ομάδα, μαθαίνει πως πρέπει να υπακούει σε κανόνες. Και πότε, σύμφωνα με όσα μας διδάσκει η ιστορία, ξεφεύγει από τους κανόνες αυτούς; Όταν πεινάσει. Η οικονομική κρίση, από τη στιγμή που ξεκίνησε στην Ευρώπη προ δεκαετίας, ήταν παραπάνω από βέβαιο ότι θα έβγαζε στην επιφάνεια ένστικτα που βρίσκουν συνήθως καταφύγιο σε μορφώματα τέτοιου είδους.

Στην αγροτική Ιταλία μετά τον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η οικονομική κρίση γέννησε τον φασισμό του Μουσολίνι που με το σύνθημα «υπακοή, πίστη, αγώνας» φύτεψε ένα φυτώριο, την μπαλίλα (νεολαία), ποτίζοντάς το με το νερό του πιο συστηματικού και εμπεδωμένου ολοκληρωτισμού: ο άνθρωπος είναι μέρος ενός συνόλου που δρα κάτω από τις διαταγές ενός αρχηγού του οποίου η γνώμη έχει το αλάθητο ενώ οι απόψεις του βαρύνουν ως θέσφατα.

Στη βιομηχανική Γερμανία, όπου η σαφώς οξύτερη κρίση, λόγω των πολεμικών καταστροφών και των υπαγορεύσεων της συνθήκης των Βερσαλλιών μεταξύ των οποίων και οι πολεμικές επανορθώσεις που ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει η χώρα στους νικητές, τον ίδιο καιρό ξεπήδησε το ναζιστικό κόμμα του Χίτλερ, που εμπλούτισε τον φασισμό με τον ρατσισμό, τον αντισημιτισμό και το ιδεολόγημα της αρίας φυλής.

Αυτή, την ακραία μορφή φασισμού διάλεξαν οι σημερινοί εχθροί της δημοκρατίας να υπηρετήσουν, πιστεύοντας πως θα μπορέσουν να φτάσουν στην εξουσία με την ίδια παλιά καλή συνταγή, πράγμα που φαίνεται από το γεγονός ότι ιδρύουν κόμματα.

Στοχεύουν άρα να εισέλθουν στο κοινοβούλιο και, χρησιμοποιώντας την πολιτική κάλυψη που τους προσφέρει, να πάρουν την εξουσία και τότε βέβαια να το σφραγίσουν, καταργώντας τον κοινοβουλευτισμό. Στη Γερμανία της Μέρκελ προσπαθούν, χωρίς αποτέλεσμα, για δεύτερη φορά να βγάλουν εκτός νόμου το νεοναζιστικό κόμμα ενώ εμείς –με τη γνωστή μας χαλαρότητα- ήδη το ανεχόμαστε μέσα στη Βουλή.

Αλήθεια, τόσο δύσκολο είναι να αντιμετωπιστούν αυτά τα ανθρωποειδή που νομίζουν την κοινωνία τσιφλίκι τους και αλωνίζουν ένοπλοι χτυπώντας και προπηλακίζοντας όποιον επιλέξουν κάθε φορά; Φοβάμαι πως ναι! Είναι πολύ δύσκολο η δημοκρατία, ως πολίτευμα με αρχές, να αντιμετωπίσει τέτοια φαινόμενα, δεδομένου ότι εμπεριέχει μιαν αντίφαση.

Αφενός διαθέτει ανοχές τέτοιες που της προσδίδουν τον χαρακτήρα του πλέον ‘ανθρώπινου’ πολιτεύματος με την έννοια του σεβασμού προς τον άνθρωπο, αφετέρου και εξαιτίας αυτής της ηπιότητας με την οποία είναι φύσει προικισμένη δεν μπορεί να αναπτύξει έναν αποτελεσματικό μηχανισμό που ‘νομίμως’ θα πετάξει με κάποιο τρόπο αυτά τα σκύβαλα απ’ το πολιτικό παιχνίδι δια παντός.

Είναι λοιπόν αναγκασμένη η δημοκρατία να ανέχεται όλους αυτούς που, οι ίδιοι δεν ανέχονται κανέναν, ακριβώς επειδή, εκ των πραγμάτων, δεν διαθέτει μηχανισμούς καταστολής τέτοιων φαινομένων.

Με λίγα λόγια ενώ αυτοί σκοτώνουν κόσμο, συνήθως με τρόπο που να μην μπορεί να τους φτάσει το χέρι του νόμου, -εκτός κι αν τους ξεφύγει κάτι οπότε γίνεται ένα φάλτσο που το στηλιτεύουν όλοι και ύστερα από λίγο το ξεχνούν- η δημοκρατία ως πολίτευμα και η συντεταγμένη κοινωνία ως σύνολο βαδίζουν με το σταυρό στο χέρι, με όπλα δηλαδή πολύ ηπιότερα εκείνων που διαθέτουν οι αντίπαλοι. Όπλα όπως το γράμμα του νόμου, η ευπρεπής ένσταση, η έστω αγανακτισμένη διαμαρτυρία, απέναντι στους κεφαλοσπάστες, στις αρβύλες με τα σιδερένια καρφιά για κλωτσιές με σίγουρο αποτέλεσμα, στους λοστούς και στις σιδερογροθιές.

Τι μας μένει λοιπόν; Μόνο η εγρήγορση! Ο πολιτικός κόσμος –και ιδιαίτερα ο δικός μας που δυστυχώς διαθέτει τις μικρότερες αντιστάσεις στα δύσκολα- να μην πιαστεί πάλι στον ύπνο όπως ο Βίκτωρ Εμμανουήλ ο Γ΄ στην Ιταλία του Μεσοπολέμου ή ο στρατάρχης Χίντεμπουργκ στη Γερμανία την ίδια εποχή.

Πρωτοβουλίες σαν αυτή του EGAM συμβάλλουν τουλάχιστον στην εγρήγορση των πολιτών κι αυτό είναι κάτι, μιας και κάποιοι πρέπει να γρηγορούν σε εποχές ύπουλες και σκοτεινές.

Και αν αδυνατούν οι πολιτικοί ας είναι τελικά οι πολίτες που θα υπερασπιστούν το Καπιτώλιο!-«

Εταιρεία Συγγραφέων προσυπογράφει το κείμενο του Ευρωπαϊκού Αντιρατσιστικού Κινήματος (EGAM)**, το οποίο επίσης υποστηρίζουν προσωπικότητες των γραμμάτων και της τέχνης απ’ όλη την Ευρώπη, κατά των ρατσιστικών επιθέσεων και της Χρυσής Αυγής. Η Εταιρεία Συγγραφέων επίσης προσυπογράφει την πρωτοβουλία του EGAΜ να διοργανώσει μια σιωπηρή πορεία διαμαρτυρίας στην Αθήνα στις 15 Δεκεμβρίου από τη Βουλή ως την Ακρόπολη και προτρέπει τα μέλη της να συμμετάσχουν.

Σχετικά Άρθρα:

**Το πλήρες κείμενο του Ευρωπαϊκού Αντιρατσιστικού Κινήματος (EGAM) είναι το παρακάτω:

 

Μαζί στην Ευρώπη για την δημοκρατία

Ενάντια στην ρατσισμό, τον αντισημιτισμό και τον νεοναζισμό!

 

Ο ρατσισμός, ο αντισημιτισμός και ο νεοναζισμός αναπτύσσονται, στην Ελλάδα αλλά και αλλού στην Ευρώπη, χωρίς ωστόσο οι δημοκρατικές δυνάμεις να κινητοποιούνται δυναμικά και αποφασιστικά.

 

Η ρατσιστική και αντισημιτική ρητορική καθώς και οι πράξεις βίας που πολλαπλασιάζονται στην Ελλάδα απειλούν τις θεμελιώδεις αξίες της δημοκρατίας στην ίδια τη χώρα που την γέννησε.

 

Αυτή η εξέλιξη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια «φυσική» και αμελητέα συνέπεια της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα, όχι μόνο επειδή τα Ανθρώπινα Δικαιώματα αποτελούν θεμέλιο για κάθε δημοκρατική κοινωνία αλλά και επειδή η κρίση δεν είναι κάτι που θα ξεπεραστεί αύριο.

 

Απέναντι στην ανεπίτρεπτη κατάσταση που βιώνει σήμερα η Ελλάδα, εμείς, διανοούμενοι, καλλιτέχνες, ενεργοί πολίτες της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, λέμε όλοι μαζί με μια φωνή  «Φτάνει!»

 

Φτάνει με τις ρατσιστικές επιθέσεις! Φτάνει με τη συμπαιγνία ανάμεσα στην αστυνομία και τους κακοποιούς νεοναζί της Χρυσής Αυγής! Φτάνει με την ρατσιστική και αντισημιτική ρητορική! Φτάνει με τη παθητική στάση της Δικαιοσύνης! Φτάνει με την ανεκτικότητα, τη προστασία και την εκ των πραγμάτων στήριξη που απολαμβάνουν οι γανγκστερ της Χρυσής Αυγής!

Αυτοί τρέφονται από την αδιαφορία και τις αδυναμίες των δημοκρατών δυνάμεων

 

Ας είμαστε ξεκάθαροι: Όταν πολεμάει κανείς τον ρατσισμό, τον αντισημιτισμό και τον νεοναζισμό στην Ελλάδα, δεν σημαίνει ότι πολεμάει την Ελλάδα. Σημαίνει ότι πολεμάει την ιδεολογία του μίσους που αναπτύσσεται από άκρη σε άκρη της Ευρώπης

Σημαίνει ότι συμμετέχει στην μεγάλη ευρωπαϊκή μάχη για την δημοκρατία. Σημαίνει ότι στηρίζει αυτούς που, παντού στην Ευρώπη, συμμερίζονται αυτή τη μάχη και έχουν ανάγκη την κινητοποίηση των δημοκρατικών δυνάμεων στην Ελλάδα. Σημαίνει ότι δίνει σε όλους, και κυρίως στους νεότερους, μια ελπίδα και μια προοπτική για το μέλλον διαφορετική από αυτήν που περιορίζει τον ορίζοντα σε μια μάχη για την αποπληρωμή του χρέους. Σημαίνει ότι παλεύει για το ευρωπαϊκό όνειρο, αυτό μιας ηπείρου πραγματικά δημοκρατικής απαλλαγμένης από τον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό

 

Σε αυτή την μεγάλη μάχη, η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της, γιατί οι ευρωπαϊκές πολιτικές που επιβάλλονται στην Ελλάδα, κυρίως σε ότι αφορά στην λιτότητα και στη μετανάστευση, δημιουργούν τις συνθήκες για την εξάπλωση του νεοναζισμού.

 

Οι Έλληνες πολιτικοί πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους, γιατί η δυσλειτουργία ορισμένων κρατικών θεσμών αλλά και η αδιαφορία μέχρι και η υποστήριξη που απολαμβάνει η Χρυσή Αυγή αποτελούν τη βάση για την ανεκτικότητα με την οποία αντιμετωπίζονται η ρητορική και οι πράξεις μίσους.

Ολόκληρη η κοινωνία πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της. Όλοι οι πολίτες έχουν προσωπικό καθήκον να πουν «Φτάνει!», να στείλουν στους νεοναζί το μήνυμα ότι υπάρχουν όρια τα οποία επιβάλει η δημοκρατία και τα οποία οι πολίτες είναι αποφασισμένοι να προασπιστούν

 

Γιαυτό καλούμε όλους όσους πιστεύουν στη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την ισότητα, να ενωθούν μαζί μας για να εκφράσουμε την αφοσίωση μας στην δημοκρατία και για να  απορρίψουμε το ρατσισμό, τον αντισημιτισμό και τον νεοναζισμό. Η πορεία θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 15 Δεκεμβρίου στις 15:00 από την Βουλή στην Ακρόπολη.

 

Τότε τανκς τώρα μπανκς. Tης Σοφίας Νικολαϊδου

07:12, 07 Δεκ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/113342
Nikolaidoudfpdhfidgfdiuyfgyudg

“Όλοι οι απατεώνες στην Ελλάδα είναι στην κυβέρνηση”, λέει ένας χωρικός. Μόνο που δεν είναι σημερινή φράση, την ανέσυρα από συνέντευξη που έδωσε Έλληνας πολίτης σε ξένο δημοσιογράφο το 1948. Την ξεστόμισε με απάθεια. Δεν είναι ανατριχιαστικές οι αναλογίες με το σήμερα;» η συγγραφέας Σοφία Νικολαϊδου, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη, με αφορμή την δημιουργική εμπειρία της συγγραφής –από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο– του μυθιστορήματος Χορεύουν οι ελέφαντες

Σ.Ν.: Το Χορεύουν οι ελέφαντες αντικρίζει δύο εποχές: την εποχή του εμφυλίου (1948-49) μέσα από μια πολύκροτη δίκη που έγινε πρωτοσέλιδο για μήνες και το σήμερα (2010-2011). Σχολείο, Πανελλαδικές, αναβράζουσα εφηβεία, κρίση.

Η πρώτη αράδα του είναι μια φράση που μπορεί να ακούγεται αγοραία, σίγουρα την έχουμε σχολιάσει ή ξεστομίσει ο καθένας με τον τρόπο του: “Όλοι οι απατεώνες στην Ελλάδα είναι στην κυβέρνηση”, λέει ένας χωρικός.

Μόνο που δεν είναι σημερινή φράση, την ανέσυρα από συνέντευξη που έδωσε Έλληνας πολίτης σε ξένο δημοσιογράφο το 1948. Την ξεστόμισε με απάθεια.
Δεν είναι ανατριχιαστικές οι αναλογίες με το σήμερα;

Έχουμε την εντύπωση ότι η Ιστορία προχωρά γραμμικά, η κοινωνία προοδεύει, όμως ίσως αυτή η ευθεία γραμμή που έχουμε στο μυαλό μας δεν είναι και τόσο ευθεία.

Ίσως είναι σπείρα κι ως κοινωνία επανερχόμαστε σε πράγματα που νομίσαμε ότι έχουμε αφήσει πίσω μας.

Κρ.Π.: Πώς σκέφτηκες να το γράψεις;

Σ.Ν.: Με βασάνιζε, εδώ και χρόνια, η υπόθεση Πολκ. Το 1948 δολοφονείται στη Θεσσαλονίκη ένας Αμερικανός δημοσιογράφος. Πρωθυπουργός, κυβέρνηση, ξένοι διπλωμάτες ανακατεύονται, θέλουν να βρουν οπωσδήποτε κάποιον ένοχο, για να κλείσει η υπόθεση. Δεν τον βρίσκουν. Τον κατασκευάζουν.

Είναι ο Στακτόπουλος. Είναι λοιπόν μια υπόθεση που τα έχει όλα: φόνο, αθώο αίμα, επέμβαση του ξένου παράγοντα, ψυχρό πόλεμο (η υπόθεση Πολκ εγκαινιάζει τον Ψυχρό Πόλεμο στην Ευρώπη), δικαστική πλάνη.

Δε με ενδιέφερε όμως να κάνω μια απλή αποτύπωση της ιστορίας. Η λογοτεχνία δεν είναι ρεπορτάζ.

Φέρνω λοιπόν την υπόθεση στο σήμερα: αντικρίζω τις δύο εποχές. Αναζητώ την ελληνική περιπέτεια –και την ελληνική παθογένεια- μέσα στα χρόνια και τα γεγονότα που μεσολάβησαν, από τότε ως σήμερα.

Η παθογένεια ενός κράτους, η παθογένεια ενός εκπαιδευτικού συστήματος που περνά τα παιδιά από τη μηχανή του κιμά, ο τρόπος που η ακρισία επικρατεί και καταπίνει τα πάντα. Ενήλικες και παιδιά τσουγκρίζουν με την Ιστορία που συμβαίνει μπρος στα μάτια τους και παίρνει παραμάζωμα τα πάντα.

Το Χορεύουν οι ελέφαντες, λοιπόν, συνδυάζει Ιστορία και επινόηση.

Αναφέρεται στη δίκη και την καταδίκη του Στακτόπουλου, στον οποίο αποδόθηκε ο φόνος του αμερικανού δημοσιογράφου Πολκ, έγκλημα που συντάραξε τη χώρα την περίοδο του εμφυλίου.

Το σχολικό έτος 2010-2011 ένας μαθητής αρνείται να δώσει Πανελλαδικές. Λαμπρό μυαλό, τσινάει και επαναστατεί. Η μάνα του τρελαίνεται κι αυτός τραβάει το σκοινί.

Ο αγαπημένος του καθηγητής του αναθέτει να ερευνήσει την παλιά υπόθεση. Ο πρώην άριστος μαθητής αρχίζει να ψάχνει. Πόσο έτοιμοι είναι οι ενήλικες ν’ ακούσουν τι έχει να πει; Κι οι δάσκαλοι; Μπορούν να διδάξουν ένα παιδί;

Κρ.Π.: Σε σχέση με αυτό που είπες, πως κάτι που νομίζουμε ότι το αφήσαμε πίσω μας, το ξαναβρίσκουμε μπροστά μας… Πότε πιστεύεις συμβαίνει αυτό; Σήμερα, πόσο μας αφορά κάτι τέτοιο, σε σχέση με την κρίση που βιώνουμε; 

Σ.Ν.: Το πρόβλημα με την Ιστορία είναι πως ποτέ δε διδάσκει.

Πολύ δύσκολα μαθαίνει κανείς από τα σφάλματα των άλλων, πρέπει να πάθει, για να μάθει.

Το θέμα της δικαιοσύνης, για παράδειγμα, και της απονομής της είναι ένα μείζον ζήτημα που δεν έπαψε να αποτελεί ανοιχτή πληγή για τη χώρα.

Η ετερονομία, το να κάνεις κάτι, για χάρη κάποιου άλλου πράγματος, ακούγεται σε κάποιους λογικό, όχι βέβαια όταν παίζεται το δικό τους τομάρι.

Γιατί η ρητορική που συνηθίζεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις, το περίφημο «να σώσουμε τη χώρα» (φράση που έλεγαν και τότε και σήμερα) συνήθως εκφωνείται από ανθρώπους που είναι πολύ πρόθυμοι να θυσιάσουν τα πάντα οι άλλοι.

Όπως λέει και ο δικηγόρος (που έχει βεβαίως τη φωλιά του λερωμένη) στο βιβλίο: «Εάν πιστεύετε πως με το νόμο στο χέρι αποδίδεται η δικαιοσύνη και λύνονται τα πάσης φύσεως προβλήματα, λυπάμαι αλλά είσθε αφελής». Και συνεχίζει: «Η πραγματικότητα είναι η υπέρτατη κατασκευή, ρωτήστε τους ανθρώπους που βιοπορίζονται από αυτή, δικηγόρους και δημοσιογράφους». Επίκαιρο, μέχρι τελικής πτώσεως.-


Σοφία Νικολαΐδου, Χορεύουν οι ελέφαντες, Μεταίχμιο, 2012

Η Σοφία Νικολαΐδου σπούδασε κλασική φιλολογία (προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές) και αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας (διδακτορική διατριβή).

Από το 2007 διδάσκει Δημιουργική Γραφή στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Έχει διδάξει σε σεμινάρια δημιουργικής γραφής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Επίσης, έχει διδάξει το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης του ΚΘΒΕ (2001-2004).

Έχει εκδώσει τα βιβλία:

– «Ξανθιά πατημένη» (διηγήματα, Κέδρος, 1997)
– «Ο φόβος θα σε βρει και θα’σαι μόνος» (διηγήματα, Κέδρος, 1999)
– «Πλανήτης Πρέσπα» (μυθιστόρημα, Κέδρος, 2002)
– «Ο μωβ μαέστρος» (μυθιστόρημα, Κέδρος, 2006)
– «Απόψε δεν έχουμε φίλους» (μυθιστόρημα, Μεταίχμιο, 2010, βραβείο The Athens Prize for Literature περιοδικού (δέ)κατα, 2011)

Επίσης έχει εκδώσει τις μελέτες:

– «Διαδίκτυο και διδασκαλία» (Κέδρος, 2001)
– «Λογοτεχνία και Νέες Τεχνολογίες» (Κέδρος, 2009) καθώς και τις μεταφράσεις:
– «Nick Cave, Μπαλάντες για φόνους και άλλα τραγούδια» (Κέδρος, 2005)
– Ευριπίδη, «Ελένη», (Κέδρος, 2008, ανέβηκε στο ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Γιάννη Παρασκευόπουλου το 2008-2009)
– Σοφοκλή, «Αντιγόνη», (Κέδρος, 2009, ανέβηκε στο ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Τάσου Ράτζου το 2009-2010).
Έχει συμμετάσχει σε δεκαοκτώ ελληνόγλωσσες και οκτώ ξενόγλωσσες ανθολογίες λογοτεχνικών κειμένων. Διηγήματά της έχουν μεταφραστεί σε οκτώ γλώσσες. Από το 2001 συνεργάζεται με την εφημερίδα «Τα Νέα» ως κριτικός βιβλίου με αντικείμενο την ξένη λογοτεχνία. Η ιστοσελίδα της είναι www.snikolaidou.gr