Γιώργος Κοντογιώργης: Μας χρειάζεται -επειγόντως- ένα νέο πολιτικό συμβόλαιο!

07:10, 19 Οκτ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/108730

Το άρθρο «Τί πρέπει να κάνουμε ενόψει της περικύκλωσης της Βουλής;« που δημοσιεύτηκε πριν έναν περίπου χρόνο στην Ελλάδα, στα πλαίσια του δημοσίου διαλόγου στο tvxs,  φέρεται να επηρέασε τους Ισπανούς αγανακτισμένους στη σύνταξη του μανιφέστου τους και την απόφασή τους για την περικύκλωση του Ισπανικού Κοινοβουλίου, όπως αναφέρει ο Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Γιώργος Κοντογιώργης στην Κρυσταλία Πατούλη, εκτιμώντας συγχρόνως, την κοινωνικοπολιτική κατάσταση στην Ισπανία και την αντίστοιχη στη χώρα μας, τονίζοντας, πως «Μας χρειάζεται -επειγόντως- ένα νέο πολιτικό συμβόλαιο! Ένα συμβόλαιο, που να ενσωματώνει την κοινωνία των πολιτών στην πολιτεία«.

Γ.Κ.: Απ’ όσο γνωρίζω, το συγκεκριμένο άρθρο, μεταφράσθηκε πρώτα στα Γαλλικά, στη συνέχεια στα Ισπανικά και στα Αγγλικά, και κυκλοφόρησε σε διάφορες χώρες και σε πολλά μπλογκ (από τη Χιλή μέχρι την Ισπανία έως την Γαλλία και την Αμερική).

Κεντρική ιδέα της πρότασής μου σε αυτό, ήταν ό,τι, αν οι πολίτες δεν πάρουν τα πολιτικά πράγματα στα χέρια τους, όχι μόνο δεν μπορούν να ελπίζουν στην καλυτέρευση της ζωής τους, αλλά θα γνωρίσουν και πολύ χειρότερες μέρες.

Και για να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους, πρέπει να εξαναγκάσουν την πολιτική τάξη να αλλάξει το πολίτευμα και να πολιτευθεί προς το συμφέρον της κοινωνίας. Για το σκοπό αυτό, όμως, δεν αρκεί ο παραδοσιακός τρόπος της πολιτικής δράσης, γι’ αυτό υπεδείκνυα την ιδέα, να δημιουργήσουν μια «δημο-αλυσίδα», με σκοπό να περικυκλώσουν τη Βουλή με συγκεκριμένα αιτήματα που αριθμούσα στο κείμενο.

Κρ.Π. Οι αγανακτισμένοι του Συντάγματος, πάντως, προσπάθησαν…

Γ.Κ.: Ναι, αλλά ως διαδηλωτές όχι ως «δημο-αλυσίδα», όχι ως κοινωνία πολιτών. Κάποιοι ήθελαν να εκφυλίσουν την κίνηση και να ελέγξουν την κατάσταση. Μάλιστα, ορισμένοι, ειρωνεύθηκαν την ιδέα γιατί είτε ζούσαν στο παρελθόν είτε δεν τους βόλευε.

Όταν το περασμένο Νοέμβριο βρέθηκα στη Νέα Υόρκη είχα μια μακρά συνομιλία με τον εκεί διανοητή Ρίτσαρντ Γούλφ, έναν από τους ηγέτες και εμψυχωτές του κινήματος των αγανακτισμένων στις ΗΠΑ, που είχε ως επίκεντρο τη Γουόλ Στρήτ.

Του ανέπτυξα την άποψή μου, ότι δηλαδή ο τρόπος της διαμαρτυρίας ήταν αδιέξοδος και, τελικά, θα τους διαλύσουν, για τον πρόσθετο λόγο ότι στις ΗΠΑ η ιδέα της «πολιτικής συλλογικότητας», της «συλλογικής δράσης» δεν είναι ανεκτή.

Εκείνος, μου δήλωσε αισιόδοξος… Την μεθεπομένη, όμως, έγινε ακριβώς αυτό που του είχα αναφέρει, στη Γουόλ Στρήτ.

Και στην Ισπανία, ανεξαρτήτως του αν η αρχή της ιδέας συνάδει στο «Κάλεσμά» μου, στο ίδιο αποτέλεσμα θα καταλήξουν. Γιατί οι εκδηλώσεις διαμαρτυρίας είναι αντικειμενικά καταδικασμένες σε αποτυχία.

Κρ.Π.: Αν και πιέζουν τις πολιτικές καταστάσεις… Γιατί λέτε, ό,τι είναι καταδικασμένες σε αποτυχία;

Γ.Κ.: Μα γιατί τις τελευταίες δεκαετίες τα πράγματα εξελίχθηκαν δραματικά, οι συσχετισμοί άλλαξαν και μαζί τους η σχέση μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής.
Σήμερα το πολιτικό σύστημα κατέχεται ολοκληρωτικά από τη «διεθνή των αγορών», ενώ τα λεγόμενα κινήματα παραμένουν δέσμια στις παλαιές αντιλήψεις για τον τρόπο πολιτικής δράσης.

Πιστεύουν ότι αρκεί να κατεβάσουν ένα μέρος της κοινωνίας στους δρόμους για να αναγκάσουν τους πολιτικούς να πολιτευθούν όπως αυτοί θέλουν. Τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και οι εξωθεσμικοί τρόποι δράσης ανάγονται στο παρελθόν της ιστορίας. Το μέλλον άνοιξε ήδη άλλους δρόμους.

Κρ. Π.: Πώς μπορεί, λοιπόν, να γίνει αποτελεσματική η παρέμβαση της κοινωνίας πολιτών;

Γ.Κ.: Η κοινωνία μπορεί να αποτελέσει ένα εκρηκτικό μίγμα, της οποίας η δύναμη δεν υπόκειται σε σύγκριση με καμία άλλη. Αρκεί να το συνειδητοποιήσει και κυρίως να λειτουργήσει ως σώμα.

Η παντοδυναμία των αγορών οφείλεται στο γεγονός ότι οι κοινωνίες είναι εγκιβωτισμένες στην ιδιωτεία, δεν αντιμετωπίζονται ως συγκροτημένη ολότητα, ικανή να παράξει πολιτική βούληση.

Ο λόγος που οι καθεστωτικές δυνάμεις φοβούνται τις εξεγέρσεις και τις επαναστάσεις είναι αυτός: για την στιγμή που οι κοινωνίες θα λειτουργήσουν ως σώμα και θα συμπαρασύρουν τα πάντα στο διάβα τους.

Το ερώτημα, λοιπόν, που θέτω, είναι πώς μια κοινωνία θα συγκροτηθεί ως σώμα, κι όχι πώς ή πότε θα επαναστατήσει ευκαιριακά. Πώς με άλλα λόγια, θα μεταβληθεί σε διαρκή θεσμό της πολιτείας.

Κρ.Π.:  Πριν όμως φθάσει στην τελική φάση, πώς μπορεί να μεταβάλει το διακύβευμα αυτό, σε απαίτηση- πρόταγμα, και πώς θα το επιβάλει;

Γ.Κ.:  Υπάρχουν δύο τρόποι.  Είτε να περιμένει να ωριμάσουν οι συνθήκες οπότε θα γίνει αναπόδραστη η ανάγκη, είτε να αναγκάσει την εξέλιξη.

Οι συνθήκες θα γίνουν αναπόδραστες όταν το πρόβλημα της ανασυγκρότησης των σχέσεων κοινωνίας και πολιτικής, για να αποκατασταθεί η ισορροπία της κοινωνίας με την αγορά, φθάσει στον πυρήνα των χωρών της πρωτοπορίας. Τότε, αυτό που θα συμβεί εκεί θα διαχυθεί στον κόσμο και θα μεταφερθεί και στην Ελλάδα.

Θεωρώ ότι ο κόσμος οδεύει προς την τελική λύση που θα θεσμοθετεί την βούληση της κοινωνίας στο πολιτικό σύστημα.

Ως προς αυτό η παρούσα κρίση δεν είναι ίδια με τις προηγούμενες του 20ου αιώνα.

Επειδή όμως η Ελλάδα είναι το εργαστήρι των εξελίξεων θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να βιάσει και την λύση στο πολιτικό πρόβλημα. Να λειτουργήσει δηλαδή ως μαμή της ιστορίας.

Το ζήτημα δεν είναι απλό, διότι εμπλέκονται σ’ αυτό εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες που το κάνουν εξαιρετικά σύνθετο.

Γι αυτό προέβαλα την ιδέα της «δημο-αλυσίδας», όπου η κοινωνία μπορεί να δράσει συντεταγμένα ως σώμα, ώστε να εξαναγκάσει την καθόλα αντιδραστική πολιτική τάξη και να της επιστρέψει μικρό μέρος της πολιτικής της κυριαρχίας, για την εκχώρηση της οποίας άλλωστε δεν ερωτήθηκε.

Να την αποδεχθεί επομένως ως εταίρο της πολιτείας, να υποβάλει τις πολιτικές της στον έλεγχο της δικαιοσύνης, να εναρμονισθεί με το συμφέρον και τα αιτήματα της κοινωνίας των πολιτών.

Κρ.Π.: Μπορεί εη Ελλάδα να αποτελέσει, δηλαδή, τον… πρωτομάστορα, ως προς αυτό;

Γ.Κ.: Υπό προϋποθέσεις ναι. Προσεγγίζω την κρίση σε τρία επίπεδα: το διεθνές, το ευρωπαϊκό και το ελληνικό, τα οποία, βέβαια, έχουν κοινό παρανομαστή.

Εάν το εγχείρημα επιτύχει έστω κατά μικρόν στην Ελλάδα, επειδή ακριβώς αποτελεί το δυτικό εργαστήρι, θα μπορούσε να αποτελέσει τον σπινθήρα για την εξάπλωσή του.
Δείτε τι συμβαίνει στην Ισπανία, τι έγινε με τους αγανακτισμένους.

Αυτό που συμβαίνει στον δυτικό κόσμο επιβεβαιώνει την άποψη, που έχω εκφράσει εδώ και δεκαετίες, ότι δηλαδή τα πράγματα βαίνουν προς την ανάγκη ενός νέου πολιτικού συμβολαίου μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής, με πρόσημο την αντιπροσώπευση.

Αν συγκρίνει κανείς το κείμενο που δημοσιεύτηκε στο tvxs και του Μανιφέστου των Ισπανών, θα διαπιστώσει  ότι τουλάχιστον τα μισά από αυτά που είχαμε προτείνει τα λένε οι ίδιοι με παρεμφερή τρόπο. Προσθέτω φυσικά και την ιδέα της περικύκλωσης της Βουλής, την οποία όμως, όπως είπαμε, δεν είδαν ως «δημο-αλυσίδα» αλλά ως διαδήλωση.

Αυτό ακριβώς επιβεβαιώνει τη διαπίστωσή μου ότι το τοπίο της εξέλιξης δεν έχει ακόμη αποκρυσταλλωθεί. Οι κοινωνίες δεν έχουν ακόμη εντάξει το πολιτικό διακύβευμα της κρίσης στο διατακτικό τους.

Όμως, ήδη έχουν πάρει το μήνυμα ότι για να μπορέσουν να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις και να μην πολιτεύονται οι κυβερνήσεις μόνο προς το συμφέρον των αγορών, όπως συμβαίνει σήμερα, ένας τρόπος υπάρχει: Να εισέλθουν οι ίδιες πιο ενεργά στην πολιτική!

Απομένει να αντιληφθούν ότι αυτό σημαίνει ότι πρέπει να θεσμοθετηθεί η βούλησή τους στη διαδικασία λήψεως των αποφάσεων. Αυτό έδειξε και δείχνει η δική μου η πρόταση.

Γιατί πρέπει οι κοινωνίες θα επιδιώξουν να γίνουν θεσμός -και τί είδους θεσμός στην παρούσα συγκυρία-, ώστε να επηρεάζουν τις πολιτικές αποφάσεις και να πάψει να έχει οικονομική παντοδυναμία και μονοσήμαντη πολιτική επιρροή η αγορά, σε αυτές τις αποφάσεις.

Κρ.Π.: Το μήνυμα από την Ισπανία πώς το ερμηνεύετε;

Γ.Κ.: Συνομολογείται η άμεση επιρροή του «Καλέσματος» στη διαμόρφωση του ισπανικού μανιφέστου.

Πρέπει να πω ότι το «Κάλεσμά» μου, κυκλοφόρησε στα Γαλλικά, με τον τίτλο «Μανιφέστο για μια κοινωνία των πολιτών», πράγμα που βοήθησε στην ευρεία κυκλοφορία του και στην αναπαραγωγή του σε άλλες γλώσσες, όπως στα ισπανικά και στα αγγλικά.

Η ηλεκτρονική εφημερίδα Mediapart που το δημοσίευσε, είναι μία πολύ μεγάλη εφημερίδα, η οποία θεωρείται ότι είναι το αντίστοιχο της Monde της δεκαετίας του 1960.
Η εφημερίδα αυτή, έχει μεγάλη απήχηση στους κόλπους των «αγανακτισμένων».

Μάλιστα, ο καθηγητής Ρίτσαρντ Γουλφ, που σας προανέφερα, στη γαλλική του εκδοχή το πληροφορήθηκε.

Έχει ενδιαφέρον να προσεχθεί ότι ακόμη και σήμερα που καταγράφεται η ολοκληρωτική ήττα του κρατούντος πολιτικού συστήματος και του αντιστοίχου σ’ αυτό τρόπου πολιτικής δράσης, ο διάλογος για την κρίση παραμένει έγκλειστος στο παρελθόν.

Η συζήτηση που άνοιξε το «Κάλεσμά» μου ακούγεται με πολύ ενδιαφέρον, όμως ο χρόνος του απέχει ακόμη πολύ από την κατανόηση του διακυβεύματος.

Στην Ελλάδα η πρόσληψή του είναι πιο εύκολη, παρόλον ότι οι δυνάμεις που κινούν την πολιτική το βλέπουν με «κακό μάτι».

Η κοινωνία, περισσότερο από ποτέ, αντιμετωπίζεται ως απειλή από τους ηγήτορές της.

Ο Μαρξ είχε προβεί σε μια απλή διαπίστωση. Ότι η πολιτική εξουσία αναπαρήγε περίπου αυθεντικά τις πολιτικές της αστικής τάξης.

Οι επίγονοι αναλώθηκαν στο να μετρούν αυτό το περίπου, το βαθμό της σχετικής αυτονομίας της πολιτικής εξουσίας. Ουδείς υπεισήλθε στην αιτία του φαινομένου.
Και αυτό, διότι όπως τότε, έτσι και σήμερα, ουδείς διανοείται ό,τι το νεοτερικό πολιτικό σύστημα δεν είναι οριστικό, αλλά απλώς ένας σταθμός στη διαδικασία της πολιτικής ολοκλήρωσης των κοινωνιών.

Ένας σταθμός, που γι’αυτό αναπαράγει το παλαιό καθεστώς (τη δεσποτική αρχή του ανήκειν του συστήματος στο κράτος) στις νέες πρωτο-ανθρωποκεντρικές συνθήκες της κοινωνίας.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι η πολιτική εξουσία είναι ταξικά και, μάλιστα, μονοσήμαντα διατεταγμένη στις μέρες μας, επειδή η κοινωνία δεν μετέχει οργανικά σ’ αυτήν. Επειδή το πολιτικό σύστημα το ενσαρκώνει ταυτολογικά το κράτος αντί της κοινωνίας και δι’ αυτού είναι και ο έχων την μεγαλύτερη επιρροή.

Κρ.Π.: Δηλαδή;

Γ.Κ.: Αν οι κοινωνίες θέλουν να μην κυβερνούν οι αγορές, να μην συντρίβονται από τη δύναμή τους, να μην να φτάσουν στο έσχατο σημείο της εξαθλίωσης, πρέπει να πάρουν τα πολιτικά πράγματα στα χέρια τους, όχι κατά το παλαιόν, διαδηλώνοντας, αλλά να αξιώσουν να έχουν θεσμική γνώμη στην πολιτική διαδικασία, όπως ήδη ανέφερα.

Να μην λαμβάνονται πολιτικές αποφάσεις χωρίς, τουλάχιστον, οι ίδιες να διατυπώνουν άποψη και να ελέγχουν δίκην εντολέα τους υπευθύνους των πολιτικών αυτών (π.χ με δημοψηφίσματα κλπ.)…

Κρ.Π.: Αυτό το έχετε διατυπώσει και στο εν λόγω άρθρο.

Γ.Κ.: Αυτό, και άλλα πολλά τα έχω διατυπώσει, ουσιαστικά, εδώ και δεκαετίες. Λέω, λοιπόν, ότι, για να ανατρέψουν οι κοινωνίες των πολιτών την πολιτική κυριαρχία των αγορών, που δημιουργεί τις περιοδικές κρίσεις και την εξαθλίωση, πρέπει να πάψουν να κινούνται όπως στο παρελθόν, δηλαδή να θεωρούν ότι η θέση τους είναι αυτονοήτως στην ιδιωτεία και ότι, ως εκ τούτου, η πολιτική τους αρμοδιότητα εξαντλείται μόνο στις διαδηλώσεις και στις απεργίες, ή στην χειραγώγησή τους από τους κομματικούς, τους συνδικαλιστικούς και άλλους απίθανους «ινστρούκτορες» ή «αγκιτάτορες».

Να αντιληφθούν ότι μόνον με την αντιπροσωπευτική προσομοίωση, τουλάχιστον, στη φάση αυτή, του πολιτικού συστήματος, θα επανέλθουν ως κεντρικοί φορείς στην πολιτική.  Και μόνον με τον εξαναγκασμό της πολιτικής τάξης θα τους αποδοθεί αυτό που τους υφήρπασαν και αρνούνται να τους το επιστρέψουν, δηλαδή, την «λαϊκή κυριαρχία».

Κρ.Π.: Λέτε, ότι δεν μπορεί να λέγεται κάποιος πολίτης, όταν μόνο ψηφίζει κάθε τέσσερα χρόνια και δεν ελέγχει την εξουσία του, οπότε, γι’ αυτόν τον σκοπό, στην παρούσα φάση, πρώτα πρέπει να συνταχθεί ένα συλλογικό μανιφέστο, όπως π.χ. έκαναν οι Ισπανοί, και κατόπιν, περικύκλωση της Βουλή, έχοντας ένα συγκροτημένο κοινό αίτημα;

Γ.Κ.: Προφανώς. Ναι. Τούτο όμως προϋποθέτει ότι έχεις μέσα σου ως κοινωνία ξεκαθαρίσει τον ορίζοντα των εννοιών.

Συνειδητοποιείς ότι το σημερινό σύστημα, που σου το σερβίρουν ως δημοκρατικό και αντιπροσωπευτικό δεν είναι τίποτε από αυτά.

Και ότι επίσης για να εισαγάγεις την έννοια της αντιπροσώπευσης στο πρόταγμά σου πρέπει προηγουμένως να έχεις χωνέψει το διακύβευμά της.

Τί είναι, πώς εμπραγματώνεται και γιατί σου χρειάζεται τώρα.

Οφείλεις να γνωρίζεις επίσης, για να μη δημιουργείται σύγχυση, ότι η συζήτηση για τη δημοκρατία -την όντως δημοκρατία, όχι το σημερινό υπόλειμμα της δεσποτείας- δεν είναι του παρόντος.

Το «Μανιφέστο» μου, αυτό που μεταφράστηκε και στα ισπανικά, έχει πολλά κοινά με το τελικό «Μανιφέστο» των Ισπανών. Ποια είναι, όμως, η διαφορά τους; Ότι, εδώ το «Μανιφέστο» το έφτιαξε ένας Κοντογιώργης και το διακίνησε μία Κρυσταλία με το tvxs.

Ένας λόγος που το αγνόησαν οι Έλληνες Αγανακτισμένοι, είναι ότι εμείς δεν είμαστε μέρος του καθεστωτικού πυρήνα που κινούσε τα νήματα. Ο άλλος είναι ότι δεν συνέφερε τους πυρήνες αυτούς.

Ο τρίτος λόγος έχει να κάνει με τη δύναμη της αδράνειας που δημιουργεί η αλλοτρίωση στα μυαλά των καθεστωτικών ανθρώπων. Δεν τους έλεγε τίποτε. Επειδή ο καθεστωτικός ακτιβιστής ή διανοούμενος δεν διαθέτει αυτονομία σκέψης, λειτουργεί ως μηρυκαστικό.

Δεν αποκλείεται τώρα που το πρόβαλαν οι Ισπανοί Αγανακτισμένοι και το παρουσίασαν ως πρόταση για λύση του πολιτικού προβλήματος να το υιοθετήσουν, για να δείξουν προοδευτικοί. Για να δικαιολογήσουν δηλαδή της αξίωσή τους να ηγούνται του «πλήθους»!

Κρ.Π.: Με τους Έλληνες αγανακτισμένους, τι συνέβη; Υπήρχε αυτό που λέγεται, σε ένα βαθμό, ή από ένα σημείο και μετά, υποκίνηση;  

Γ.Κ.: Ο λαός που συγκεντρώθηκε στο Σύνταγμα δεν ήταν υποκινούμενος. Απλώς χειραγωγήθηκε καθοδόν από τις κομματικές και άλλες οργανωμένες ομάδες.
Από την πρώτη στιγμή, όπως ξέρετε, όταν είδα τη διείσδυσή τους και τον τρόπο που λειτουργούσαν, είχα προβλέψει ότι όχι μόνο θα εκφυλισθεί ο αγώνας τους, αλλά και ότι ήταν καταδικασμένος να αποτύχει.

Ποιός είναι ο ασφαλέστερος τρόπος γι’ αυτό: αντί να τους στρέψεις προς τον αντίπαλο με στόχο, εν προκειμένω τη σύναψη «αναγκαστικού γάμου» με τη Βουλή και την κυβέρνηση, τους αποπροσανατολίζεις, με δήθεν «αμεσοδημοκρατικές» διαδικασίες, κάνοντας τους να νομίσουν ότι είναι άρχοντες δίκην βραχονησίδας στον Ατλαντικό.

Τους προτείναμε λοιπόν πώς πρέπει να δράσουν, τι πρέπει να κάνουν και τι πρέπει να διεκδικήσουν, εάν ήθελαν να γίνουν αφεντικά στον τόπο τους και στους εαυτούς τους. Οι ομάδες χειραγώγησης, όμως, δεν είχαν λόγους να οδηγήσουν τους «αγανακτισμένους» στην επιτυχία. Θα ακύρωναν τον εαυτό τους.

Τον λαό τον θέλουν διαδηλωτή υπό την ηγεσία τους, όχι θεσμικό εταίρο της πολιτείας. Την πολιτεία και την πρωτοβουλία των κινήσεων στην πολιτική δυναμική την φυλάνε για τους ίδιους.

Κρ.Π.: Εκφράσατε την βεβαιότητα ότι θα αποτύχουν και οι Ισπανοί. Για ποιό λόγο;

Γ.Κ.: Ναι, αν και είναι όντως ένα βήμα μπροστά από τους Έλληνες Αγανακτισμένους, διότι, έχουν επεξεργασθεί ένα πρόγραμμα, έχουν προτάξει δηλαδή το μανιφέστο τους.
Θα αποτύχουν όμως με βεβαιότητα, διότι λειτουργούν κατά το παλαιό. Για να αναστραφούν οι συσχετισμοί πρέπει να αισθανθούν οι κυβερνώντες την μόνιμη ανάσα της κοινωνίας των πολιτών.

Η περικύκλωση της Βουλής έχει έννοια όταν λάβει τη μορφή της συμπαγούς «δημο-αλυσίδας» σε χρόνο διαρκείας, όχι μία ημέρα, κάποιες ώρες. Μόνο με εξαναγκασμό οι κοινωνίες θα επαναφέρουν την επιρροή τους στην πολιτική.

Διαφορετικά θα βιώσουμε καταστάσεις με πρόσημο τη βία, την ανομία αλλά και την εξέγερση, που πολλοί πίστεψαν ότι είχαν περιέλθει στην ιστορία.

Κρ.Π.: Τί διαφορά έχουν οι εξεγέρσεις από τον εξαναγκασμό της πολιτικής, μέσω της κοινωνίας πολιτών που προτείνετε;

Γ.Κ.: Υπάρχει ουσιώδης διαφορά. Στη μία, κινείσαι σε συντεταγμένο πλαίσιο και αξιώνεις πράγματα με ασφάλεια, οδηγώντας τις εξελίξεις. Στην άλλη, με την ανομία ή και την εφήμερη εξέγερση, θέτεις σε κίνδυνο περισσότερα από όσα ενδεχομένως επιδιώκεις να επιτύχεις. Κυρίως κινείσαι χωρίς στόχο, δίχως πρόταγμα. Στη μία, κινείσαι εντός της πολιτικής διαδικασίας, στην άλλη την υπερβαίνεις ή μάλλον την καταλύεις.

Κρ.Π.: Ουσιαστικά εξέγερση είναι και αυτό που προτείνετε, αλλά με άλλο τρόπο; Αλλά, τώρα μιλάτε για την πρώτη περίπτωση;

Γ.Κ.: Βέβαια. Θέλω να προλάβω την δεύτερη, διευκολύνοντας την εξέλιξη που θεωρώ μεσοπρόθεσμα αναπόφευκτη. Γιατί όσο εξαθλιώνεις κάποιον πρέπει να γνωρίζεις ότι θα τον βρεις μπροστά σου, με τους δικούς του όρους. Πολλώ μάλλον εάν έχει αγγίξει τα όρια της ωριμότητάς που θα του επιτρέψουν να προσεγγίσει το νέο.

Δεν εξεγείρεται εύκολα και, μάλιστα βίαια, αυτός που δεν έχει και δεν γνωρίζει το καλύτερο, αλλά εκείνος που έχει και το χάνει. Οι ολιγάρχες το γνωρίζουν αυτό, οπότε «σαλαμοποιούν» την διαδικασία καθόδου των κοινωνιών στον Άδη της εξαθλίωσης.

Εξού και η έννοια της κοινωνικής συνοχής, στο πλαίσιο αυτό, δεν συνδέεται με τον δείκτη ευημερίας της κοινωνίας, αλλά με τη διαχείριση υπό έλεγχο των αντοχών της κοινωνίας στην εξαθλίωση.

Κρ.Π.: Στην Ελλάδα, «σωζόμαστε» πλέον, με μία περικύκλωση της Βουλής, όπως την εννοείται;

Γ.Κ.: Εξαρτάται για ποιά Ελλάδα μιλάμε. Η είσοδος της ελληνικής κοινωνίας στον κόσμο της μεγάλης κλίμακας (στο λεγόμενο κράτος έθνος) έγινε τελικά με όρους που προδίκαζε τη δραματική της συρρίκνωση. Η διαδικασία αυτή προφανώς δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Η Ελλάδα μετά την κρίση θα είναι το ομοίωμα της Ελλάδας που ξέραμε. Μην ξεχνάτε ένα πράγμα: η εξωτερική ήττα μπορεί να διορθωθεί. Η εσωτερική ήττα δεν είναι ανατάξιμη. Και οι ήττες του νεότερου ελληνισμού αφορούν όλες στο εσωτερικό μέτωπο.

Κρ.Π.: Οπότε, εσείς τι προτείνεται αυτή τη στιγμή, για την ελληνική κοινωνία; Τί… πρέπει να κάνουμε;

Γ.Κ.: Η κρίση στην Ελλάδα ξεπερνάει την τωρινή συγκυρία. Γι’ αυτό και εμμένει η καθίζηση. Ανάγεται στην προβληματική σχέση της ελληνικής κοινωνίας, με το προ-πολιτικό ή, αλλιώς, τριτοκοσμικό πολιτικό σύστημα της νεοτερικότητας, που της επεβλήθη.

Μέχρι τώρα διδασκόμαστε ότι για να προοδεύσει η χώρα έπρεπε η κοινωνία να οπισθοδρομήσει ανθρωποκεντρικά, προκειμένου να εξευρωπαϊσθεί. Είναι μια σχιζοφρενική ιδέα που έγινε σχέση μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής.

Αυτή ακριβώς βρίσκεται στη βάση της κατοχής του κράτους από θύλακες ολιγαρχικών συμμοριών και της λεηλατικής πολιτικής λειτουργίας της πολιτικής τάξης.

Αν η σχέση αυτή δεν αναιρεθεί, με την θεραπεία της πολιτείας, με την αντιπροσωπευτική της μετάλλαξη, η χώρα θα συνεχίσει να πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Δείτε τη σταθερά αυτής της λεηλατικής πολιτικής τάξης, από τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους: ενοχοποιεί την κοινωνία για το πελατειακό και, κατά τούτο, αποδομητικό της συλλογικότητάς της σύστημα, μέσα στο οποίο της επέβαλε να λειτουργήσει.

Και συγχρόνως, ενοχοποιεί την έννοια του «επιχειρείν», την επιχειρηματική δραστηριότητα, ώστε στην αρχή μεν να αποκλείσει τις έξωθεν άρχουσες δυνάμεις του ελληνισμού να ενταχθούν στον εθνικό κορμό, στη συνέχεια δε να ελέγξει την αστική τάξη, μεταβάλλοντάς την σε παράκλητο του κράτους.

Έτσι, κατάφερε να παραμείνει μοναδικός νομέας του κράτους, το οποίο το χρησιμοποίησε ως μοχλό για τη λεηλασία της κοινωνίας.

Κρ.Π.: Και για την έξοδο από την τωρινή κρίση;

Γ.Κ.: Δυο τινά. Για να μην γίνει μη ανατάξιμη η καταστροφή της χώρας και να μην πληρώσει το συνολικό κόστος η κοινωνία με την εξαθλίωσή της, ένας τρόπος υπάρχει. Να ορθώσει τη συλλογικότητά της απέναντι στην λεηλατική, παρασιτική και γι’αυτό περιδεή και πρόσφορη σε κάθε εξάρτηση πολιτική τάξη.

Αναφέρομαι στο σύνολο της πολιτικής τάξης χωρίς καμία εξαίρεση, διότι απλούστατα όλες μαζί συναντώνται στο ζήτημα της διατήρησης της αυτονομίας και των προνομίων τους απέναντι στην κοινωνία.

Η κοινωνική συλλογικότητα γίνεται εκρηκτική όταν συγκροτείται σε σώμα. Καμία δύναμη δεν μπορεί να της αντισταθεί.

Κρ.Π.: Ο δημοσίος διάλογος στο tvxs, βασίζεται εν πολλοίς σε αυτό που έχουν καταλήξει στο μανιφέστο τους οι Ισπανοί, δηλαδή, στο να βρεθούν τα πιθανά κοινά σημεία, μέσα στις θέσεις που έχει ο καθένας, και ενδεχομένως, να μην μείνουμε μόνο στα λόγια. Όμως, αυτό που φαίνεται να συμβαίνει στην Ελλάδα, είναι ότι δεν υπάρχει ενιαία συλλογική προσπάθεια και ο κόσμος συνεχίζει να εκφράζεται κυρίως από θεσμικούς φορείς που τον διαμεσολαβούν. Συγχρόνως, ο πνευματικός κόσμος της χώρας, στην πλειοψηφία του, δεν φαίνεται να έχει κοινά αιτήματα, αφού όχι μόνο δεν τα εκφράζει ως τέτοια, αλλά και δεν… εμφανίζεται -κατά πλειοψηφία- ούτε να τα επικοινωνήσει, έστω προσωπικά, ο καθένας, εκθέτοντας την άποψή του.

Γ.Κ.: Ένα πράγμα οφείλει να αντιληφθεί ιδίως η ελληνική κοινωνία: ότι δεν πρέπει να περιμένει από τους πνευματικούς της ανθρώπους. Είναι βαθιά καθεστωτικοί.
Τώρα, η συλλογική βούληση για να συγκροτηθεί, πρέπει η κοινωνία να λειτουργήσει ή, ακόμη καλύτερα, να γίνει σώμα, θεσμός της πολιτείας.

Δεν είναι σώμα η διαδηλώνουσα κοινωνία, γι’ αυτό και δεν έχει διάρκεια, είναι θνησιγενής και χειραγωγήσιμη. Η επισήμανση αυτή αφορά και στο περιεχόμενο του προτάγματος που καλείται να επεξεργασθεί για το μέλλον της όσο και στον τρόπο της εμπραγμάτωσής του.

Κρ.Π.: Αυτό ακριβώς, προτείνεται μέσα από αυτόν τον δημόσιο διάλογο, ο οποίος πιθανά θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τα κοινά που μπορεί όλους να μας συνδέουν σε μία κοινωνική συνύπαρξη, εν μέσω μίας κρίσης που πάει να… εξαφανίσει τη μισή Ελλάδα και σε ανθρώπινο δυναμικό αλλά και τον τόπο και τον πολιτισμό.

Γ.Κ.: Αυτό είναι το ζητούμενο. Να αποκτήσουμε συνείδηση του κοινού μας τόπου, αντί να γινόμαστε προαπαιτούμενο της κομματοκρατίας. Να αντιληφθούμε ότι η λύση δεν διέρχεται από την εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, αλλά από την μεταβολή της σχέσης μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής.

Κρ.Π.: Μάλλον, υπάρχει και ένα  ζήτημα επικοινωνίας; Ίσως, επίσης, ο καθένας κοιτάει, κυρίως, το… κονάκι του;

Γ.Κ.: Αυτό συνδέεται με το αξιακό υπόβαθρο των μελών μιας ιδιωτικής κοινωνίας, όπως είναι αυτή της εποχής μας.

Το συλλογικό καλείται να υπηρετήσει το ιδιωτικό, μάλιστα δε το ατομικό, το οποίο θεωρείται θεμιτό να τρώει και να μεγεθύνεται από τις σάρκες του συλλογικού, δηλαδή της κοινωνίας. Δεν είναι θέμα επιλογής παραδείγματος από την Δύση, όπως διατείνονται πολλοί που είναι άσχετοι με τον χρόνο των φαινομένων.

Οφείλεται στην πρωτο-ανθρωποκεντρική φάση που διέρχεται ο κόσμος της νεοτερικότητας, στην οποία ο άνθρωπος έχει ελευθερωθεί μόνο μερικώς, δηλαδή ως προς την ατομική του υπόσταση.

Όταν ο κόσμος της Δύσης θα ολοκληρώσει τον ανθρωποκεντρικό του κύκλο, με την μετάβασή του στη δημοκρατία, το ατομικό θα συναντηθεί με το συλλογικό σε ένα αδιαίρετο όλον, ικανό να υποστηρίξει την συνολική ελευθερία του ανθρώπου.

Κρ.Π.: Σίγουρα, αλλά οι εξαιρέσεις δεν θα διαμορφώσουν και αυτές τον κανόνα, τελικά;

Γ.Κ.: Συμφωνώ, αλλά ότι και να λένε οι λίγοι, εάν δεν συντρέξουν οι συνθήκες της αλλαγής, δεν θα ακουστούν. Απολογιστικά θα αξιολογηθούν ενδεχομένως ως «προφήτες». Προσέξτε: Οδηγούμαστε στην εξαθλίωση όχι επειδή δεν υπάρχει λύση, αλλά γιατί δεν αδυνατούμε να προσεγγίσουμε τα πράγματα, παραμένοντας δέσμιοι των βεβαιοτήτων και των εξαρτήσεών μας.

Με απλούστερη διατύπωση, πρέπει να υπερβούμε τους εαυτούς μας, την εποχή μας, για να τοποθετήσουμε τη μοίρα μας στο μέλλον της εξέλιξης. Να το πάρουμε επιτέλους απόφαση. Η πρόοδος δεν στεγάζεται πια στο παρόν σύστημα ούτε στις αξιακές του αναφορές.

Μας χρειάζεται -επειγόντως- ένα νέο πολιτικό συμβόλαιο! Ένα συμβόλαιο, που να ενσωματώνει την κοινωνία των πολιτών στην πολιτεία.-

(Ο Γιώργος Κοντογιώργης είναι Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και ασχολείται με τη «μεταβολή πολιτειών» όπως και την κατασκευή των εννοιών δημοκρατία, αντιπροσώπευση και την εξέλιξη -ειρηνικά ή επαναστατικά- των πολιτικών συστημάτων – http://contogeorgis.blogspot.com/)


Τα σχετικά άρθρα:
Το μανιφέστο των Ισπανών
Nα ανοίξουν το δρόμο για την αυτόβουλη υπέρβασή τους… Γιώργος Κοντογιώργης
Στ. Ξαρχάκος – Γ. Κοντογιώργης: Ανοιχτή επιστολή προς τους συμπολίτες μας
Η Ολιγαρχία των συμμοριών. Tου Γιώργου Κοντογιώργη
Η 11/9 και το διακύβευμα της «παγκοσμιοποίησης»
Τί πρέπει να κάνουμε ενόψει της περικύκλωσης της Βουλής; Απαντά ο Γιώργος Κοντογιώργης
Κάλεσμα στην κοινωνία των πολιτών, του Γιώργου Κοντογιώργη
Τί πρέπει να κάνουμε; Απαντά ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης Γιώργος Κοντογιώργης

 

Επίσης:

Ειρήνη Ρέππα: Το κλειδί της επαγγελματικής σταδιοδρομίας και της… επιβίωσης

07:10, 19 Οκτ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/108738

Το σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον απαιτεί κάποια προσόντα, αλλά πάνω απ’ όλα απαιτεί δεξιότητες ζωής», η οικογενειακή θεραπεύτρια και σύμβουλος επαγγελματικής σταδιοδρομίας, Ειρήνη Ρέππα, μιλά στην σύμβουλο ανθρωπίνων σχέσεων και δημοσιογράφο Κρυσταλία Πατούλη, για τις σημερινές απαιτήσεις στις όλο και πιο αντίξοες συνθήκες εργασίας (και ανεργίας…), δίνοντας έμφαση στον καθοριστικό ρόλο της συναισθηματικής νοημοσύνης, δηλαδή, στις δεξιότητες ζωής, που αποτελούν το πολυτιμότερο εργαλείο, το κλειδί, για την τέχνη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας, και κυρίως, πλέον, της… επιβίωσης!

Κρ.Π.: Κατά πόσο οι σπουδές είναι εκείνες που καθορίζουν το επάγγελμα ενός ανθρώπου, όπως και της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας, και κατά πόσο οι δεξιότητες της ζωής του;

Ειρ. Ρ.: Το σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον απαιτεί κάποια προσόντα, αλλά πάνω απ’ όλα απαιτεί δεξιότητες ζωής.

Οι δεξιότητες ζωής, είναι μία έννοια που δεν έχει να κάνει με ποσότητες και χαρακτηριστικά που μετριούνται. Για παράδειγμα, τα εφόδια που τα κατακτά κανείς μέσα από ακαδημαϊκές σπουδές ή ακόμη και τα υλικά εφόδια (όπως αν έχει κάποιος ένα χρηματικό κεφάλαιο) ότι, δηλαδή, έχει να κάνει ποσότητα, είναι η μία πλευρά. Η άλλη πλευρά, έχει να κάνει με αυτό που είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, με τον εαυτό του, με τις δεξιότητες που έχει.

Οι δεξιότητες, κοινωνικές ή προσωπικές, είναι κάποιες δυνατότητες που έχει ο άνθρωπος, οι οποίες άπτονται της προσωπικότητάς του. Για παράδειγμα, η δεξιότητα να προσαρμόζεται κανείς, να έχει φαντασία, ή να έχει δημιουργικότητα, να λύνει προβλήματα, να είναι ευέλικτος, να οργανώνει το χρόνο του, να συνεργάζεται, και πάνω από όλα η δεξιότητα του να επικοινωνεί κανείς.

Η δεξιότητα της επικοινωνίας έχει δύο έννοιες: την επικοινωνία με τον εαυτό μας και την επικοινωνία με τους άλλους.

Οι δεξιότητες ζωής, λοιπόν, αφορούν μιαν άλλη νοημοσύνη, τη συναισθηματική νοημοσύνη.

Το εκπαιδευτικό σύστημα έτσι όπως είναι σήμερα διαμορφωμένο προάγει την ανάπτυξη της γνώσης και όχι την ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης
Άρα, αυτές τις δεξιότητες ζωής, δεν μπορεί κάποιος να τις αναπτύξει καθώς σπουδάζει. Τις μαθαίνει, καθώς ζει, καθώς επικοινωνεί, στην οικογένειά του, στο σχολείο του, ή σε δραστηριότητες καθαρά εξω-εκπαιδευτικές.

Κρ.Π.: Τις δεξιότητες ζωής ξεκινά κάποιος να τις αναπτύσσει κιόλας από την προσχολική ηλικία, δηλαδή, μέσα από την οικογένειά του, από τους ρόλους που θα του επιτρέψει να λάβει, ή ακόμα και η σειρά γέννησης σε σχέση με τα αδέλφια του, και στη συνέχεια, με όλα τα ερεθίσματα που θα του δοθούν στον ελεύθερο χρόνο του…

Ειρ.Ρ.: Ένα παιδί, καθώς το αφήνουμε ελεύθερο να παίζει, το μαθαίνουμε να δημιουργεί, το μαθαίνουμε να απολαμβάνει, να αγαπάει αυτό που κάνει. Αυτό είναι μια πολύ σημαντική δεξιότητα: να χαίρεσαι και να είναι δημιουργικός.

Σήμερα, το μόνο που έχουμε μάθει είναι να παίρνουμε πληροφορίες ή να μαζεύουμε πλήθος τυπικών προσόντων, και να επενδύουμε σε αυτά. Δεν επενδύουμε, όμως, σε αυτό που είμαστε εμείς σαν άνθρωποι!

Η ψυχοπνευματική μας κατάσταση, έχει να κάνει ακόμα και με τα κινηματογραφικά έργα που βλέπουμε, με το θέατρο, το διάβασμα, και γενικά με τον πολιτισμό.
Μέσα από όλα αυτά, βλέπουμε έναν κόσμο που δεν μπορούμε να τον δούμε από τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τα βιβλία γνώσεων, αλλά σε μια πιο ελεύθερη κατάσταση, σε μη εκπαιδευτικές, φορμαρισμένες πληροφορίες.

Εμείς οι Έλληνες έχουμε για πάρα πολλούς λόγους μία εμμονή, μια προσήλωση, στις σπουδές και στα πτυχία, που μας οδήγησε στο να μη δώσουμε έμφαση στην αναζήτηση ποιοτικών χαρακτηριστικών του ανθρώπου. Για παράδειγμα, οι έφηβοι, δεν μαθαίνουν την ομαδικότητα, τη συνεργασία, δεν αναλαμβάνουν ομαδικές  εργασίες στο σχολείο με στόχο την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους, και κυρίως δεν εμπνέονται από πουθενά, αλλά  μαθαίνουν να αποστηθίζουν πληροφορίες.

Έτσι, οι νέοι  βγαίνουν στην αγορά εργασίας, με όλα αυτά τα τυπικά εφόδια, αλλά οι σύγχρονοι εργοδότες, ζητούν και άλλα πράγματα, όπως π.χ. ρωτάνε συχνά, τί δεξιότητες ζωής έχεις, με τι ασχολείσαι, τι ενδιαφέροντα έχεις, αν είσαι σε κάποια εθελοντική ομάδα, κλπ.

Διερευνούν δηλαδή, την εμπειρία που μπορεί να έχει κανείς από προγράμματα μέσα στην κοινότητα, από μη κυβερνητικές οργανώσεις, κ.ά.

Οι περισσότεροι υποψήφιοι εργαζόμενοι  στηρίζονται μόνο στο ένα πόδι, με αυτό που έχει να κάνει με τα τυπικά χαρακτηριστικά και τις σπουδές. Οι οποίες, όσο καλές και να είναι, δεν βοηθάνε στο να… ανοίξεις πανιά, και να ταξιδέψεις στον κόσμο της εργασίας.

Κρ.Π.: Είναι πολύ κατατοπιστικό αυτό το παράδειγμα που συνήθως φέρνεις με τον «παντός καιρού» -θα λέγαμε- σέρφερ της εργασίας, και το πώς μπορεί να ταξιδέψει με κάθε μορφή… ανέμου.

Ειρ.Ρ.: Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι σαν να κάνουμε ένα job serf και μάλιστα σε πολύ άγρια εργασιακά κύματα…

Κρ.Π.: Και σήμερα, μην ξεχνάμε, η πιο δύσκολη δουλειά, είναι να ψάχνεις να βρεις δουλειά…

Ειρ.Ρ.: Αν λοιπόν, φανταστούμε ότι κάποιος κάνει σερφ και δεν μπορεί να ελέγξει ούτε τα μεγάλα κύματα της εργασιακής αγοράς, ούτε τους αντίξοους ανέμους, ούτε τις γενικές άσχημες καιρικές συνθήκες, αλλά πρέπει να πλοηγηθεί μέσα σε αυτή την κατάσταση, η σανίδα πάνω στην οποία πατάει, είναι τα μετρήσιμα, τα ποσοτικά εφόδιά του, που έλεγα πριν, που έχουν να κάνουν με τα τυπικά προσόντα, με ακαδημαϊκή καριέρα, σεμινάρια και γνώσεις, τα οποία χρειάζονται φυσικά και αυτά. Δηλαδή, δεν μπορείς να κάνεις σερφ χωρίς να έχεις μία… σανίδα του σερφ.

Αλλά εκείνο που είναι πάρα πολύ σημαντικό για να προχωρήσεις είναι το πανί. Οι δεξιότητες ζωής, λοιπόν, είναι ουσιαστικά, το πανί και ο χειρισμός του.
Πολλοί άνθρωποι, μπορούν να πάνε μέχρι μία απόσταση με τα τυπικά προσόντα. Για ένα μακρύ ταξίδι, με ευελιξία, με περισσότερες επιλογές, σε έναν αβέβαιο κόσμο όπως ειδικά ο σημερινός, χρειάζεται ο σωστός χειρισμός του πανιού, δηλαδή, χρειάζονται οι προσωπικές δεξιότητες ζωής.

Οι καταστάσεις άλλαξαν απότομα. Και συμβολικά, μπορεί να ήμασταν μέχρι τώρα σε ένα γιαλό, και όλα εκεί σχεδιάζονταν εύκολα, νιώθοντας ότι έχουμε, σχετικά, τον έλεγχο στο εργασιακό μας περιβάλλον.

Η τέχνη, λοιπόν, της σταδιοδρομίας, γιατί σήμερα μιλάμε πια για την τέχνη της σταδιοδρομίας, είναι να μπορείς να πας το πανί σου, ανάλογα με τον καιρό, ανάλογα με τον άνεμο, και ακόμα κι αν πέσεις να μπορείς να ξανασηκωθείς.

Αυτό χρειάζεται μεγάλο κουράγιο και μεγάλη πίστη σε αυτό που θέλεις να κάνεις.

Και εδώ είναι μια άλλη διάσταση που θέλω να δώσω, που την ξεχνάμε όσοι μιλάμε για το τεχνικό κομμάτι της διαχείρισης του επαγγέλματος:

Ότι, κάνοντας ένα επάγγελμα, χρειάζεται όχι μόνο να διαχειριστείς αυτό το επάγγελμα, αλλά να είσαι μάστορας, να είσαι δεξιοτέχνης, να είσαι εφευρετικός, να είσαι παθιασμένος, να είσαι πρωτότυπος, να έχεις μεράκι.

Αυτά όλα τα στοιχεία, όμως, δεν μαθαίνονται. Αυτά είναι κίνητρα, όπου χρειάζεται για να πας μακριά, να θέλεις να είσαι εκεί, να θέλεις να το κάνεις, να το αγαπάς.

Τα τελευταία χρόνια, έμοιαζε όλοι να μαζεύουν πτυχία, να μαζεύουν προσόντα, να επενδύουν σε αυτά, ώστε να πάρουν πίσω υλικές αμοιβές, δηλαδή, χρήματα και τίτλους…

Στην άποψη που υπάρχει για την τέχνη της σταδιοδρομίας, χρειάζεται να επενδύσεις και κάτι που δεν είναι μετρήσιμο: Επενδύεις την ψυχή σου, επενδύεις το πάθος σου για κάτι, τη δημιουργικότητά σου, και παίρνεις πίσω  εκτός από χρήματα και  πράγματα που πάλι δεν είναι μετρήσιμα, όπως πληρότητα, ικανοποίηση, χαρά, αποδοχή.

Κρ.Π.: Αυτοπραγμάτωση…

Ειρ.Ρ.: Και εκπλήρωση. Να κάνεις τελικά αυτό που θέλεις και να γίνεις αυτό που είσαι. Το επάγγελμα, λοιπόν, δεν είναι αυτό το στεγνό κομμάτι που βάζουμε μέσα μόνο ύλη, σπουδές, και πληροφορίες…

Κρ.Π.: Να μπορείς να λες για την εργασία σου, είμαι αυτό, και όχι κάνω αυτό…

Ειρ.Ρ.: Ακριβώς. Χρειάζεται να επιτρέψουμε  στον εαυτό μας την δυνατότητα να εμπνευστεί και να διεκδικήσουμε το όνειρο  μας και γιατί όχι να γίνουμε λίγο απρόβλεπτοι…
Γιατί όταν οι καιροί είναι δύσκολοι, όσο πιο ρίσκο μπορεί να πάρει κανείς, όσο πιο απρόβλεπτος μπορεί να γίνει, ακόμα και με τον ίδιο του τον εαυτό, τόσο πιο πολλά μπορεί να ανακαλύψει και να πετύχει.

Μπορεί για παράδειγμα, να νομίζει κάποιος ότι έχει ένα πεπερασμένο δυναμικό, και μπαίνοντας στα φουρτουνιασμένα κύματα, δηλαδή, στην πράξη, να ανακαλύψει κρυμμένες δεξιότητες, κρυμμένα ταλέντα, ένα κρυμμένο δυναμικό, που δεν υποψιαζόταν ποτέ μέχρι εκείνη τη στιγμή, ότι τα είχε.

Κρ.Π.: Ειδικά στον εργασιακό τομέα, που όλα στις μέρες μας, είναι άκρως δυσοίωνα, εκτός από τα δεδομένα του ρεκόρ ανεργίας, και του το ότι όλα τα εργασιακά δικαιώματα θεωρούνται πλέον.. προνόμια, η συναισθηματική νοημοσύνη, δηλαδή, οι δεξιότητες ζωής, δεν μοιάζουν να είναι πολύ σημαντικότερες για την επιβίωση; Και συμβαίνει, μάλιστα, και ένα παράδοξο, ό,τι μέσα σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες, αναγκαστικά, αναπτύσσονται περισσότερο;

Ειρ.Ρ.: Ένας θεωρητικός της εργασίας, λέει, ότι σήμερα, οι καριέρες δεν σχεδιάζονται, δεν προλέγονται, αλλά σφυρηλατούνται – χτίζονται.
Αυτό σημαίνει, ότι ανοίγεις δρόμο προχωρώντας.

Ότι γνωρίζαμε μέχρι πριν λίγα χρόνια για το σχεδιασμό σταδιοδρομίας, δεν υφίσταται τελικά, διότι στην πορεία, προχωρώντας, ανακαλύπτεις καινούργια κομμάτια του εαυτού σου, καινούργιες ευκαιρίες, και εκεί μπορεί να επενδύσεις με καινούργιες σπουδές, με καινούργια επιμόρφωση.

Με αυτή την έννοια λοιπόν, μπορείς να ανακαλύψεις και κυρίως να αναπτύξεις ή να καλλιεργήσεις δεξιότητες στην πορεία.

Για παράδειγμα, το ηλεκτρονικό εμπόριο δεν μπορούσε κανείς να το φανταστεί πριν μερικά χρόνια. Φτάσαμε σταδιακά σε αυτές τις επιλογές.

Εκείνο λοιπόν, που είναι να μη φοβηθούμε πια, είναι να είμαστε ενεργητικοί στη σταδιοδρομία μας. Αυτό που λέμε θετική αβεβαιότητα, να την έχουμε σαν θετικό μοχλό, σαν έναν σύμμαχο. Με λίγα λόγια, να καταφέρουμε να κάνουμε σύμμαχο τις δύσκολες συνθήκες.  Δηλαδή, ο άνεμος, από τη μία, μπορεί και να σε πετάξει απότομα, αλλά από την άλλη μπορεί να σου δώσει και την ώθηση να πας πιο μακριά!

Κρ.Π.: Άρα όπως και κάθε άλλη τέχνη, και η τέχνη της σταδιοδρομίας, απαιτεί δημιουργικότητα, μια πορεία που δεν γνωρίζει κάποιος εξ αρχής το αποτέλεσμα, και κυρίως, απαιτεί όχι μόνο τη λογική και τις γνώσεις μας, αλλά και την ψυχή και την προσωπικότητά μας, δηλαδή, τα βιώματά μας – τις δεξιότητες της ζωής μας.

Ειρ.Ρ.: Και το κύριο είναι ότι οι όλες οι δεξιότητες, μαθαίνονται και εξελίσσονται. Δηλαδή, στην πορεία, μαθαίνεις να προσαρμόζεσαι, ή στην πορεία μπορεί αν και είσαι ευέλικτος, να αποκτήσεις ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία.

Εάν είσαι μέσα στο ταξίδι, λοιπόν, κάποια στοιχεία από αυτές τις δεξιότητες, τα αναπτύσσεις μέσα στην πράξη. Αλλά μπορείς όχι μόνο να τα εξελίξεις αλλά και να τα μάθεις εξ αρχής.

Για παράδειγμα, ένας έφηβος μπορεί να μάθει να παίρνει πρωτοβουλίες, ή να κάνει καινοτομίες –μια πάρα πολύ σημαντική επαγγελματική δεξιότητα- μέσα από την συμμετοχή του σε μια ομάδα για την διοργάνωση της καθιερωμένης πενθήμερης εκδρομής του σχολείου του.

Κρ.Π.: Οι άνθρωποι χρειάζονται, λοιπόν, να ψάχνουν εκείνα τα ερεθίσματα που θα τους βοηθήσουν να ανακαλύψουν και να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους;

Ειρ.Ρ.:  Ευκαιρίες και ερεθίσματα, είναι όλα αυτά που μπορεί να δώσει η οικογένεια και το σχολείο, ώστε να πάρει το νέο παιδί την ευθύνη του, να μεγαλώσει, να ενηλικιωθεί, και να μπορέσει έτσι να συνεργάζεται ή να επικοινωνεί. Διότι, δεν μπορεί να τα μάθει όλα αυτά μόνο μέσα από ένα βιβλίο, ή μόνο με την πληροφορία.

Κρ.Π.: Πόσο σημαντική για όλα αυτά είναι και η αυτογνωσία;

Ειρ.Ρ.: Η αυτογνωσία είναι πολύ σημαντική, αλλά αυτό που συμβαίνει με την αυτογνωσία, είναι ότι χρειάζεται και κάποιος σύμβουλος σταδιοδρομίας να σε βοηθήσει σε αυτή.

Στην χώρα μας εκτός από ιδιωτικά κέντρα και ειδικούς επαγγελματίες που προσφέρουν συμβουλευτικές υπηρεσίες, υπάρχουν δομές στο δημόσιο τομέα, όπως τα Κέντρα Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΚΕΣΥΠ).

Η επαγγελματική ταυτότητα είναι ένας προσωπικός χάρτης. Δηλαδή, δεν μπορώ να οργανώνω τη ζωή μου, να κάνω ένα πλάνο ζωής χωρίς να γνωρίζω ποιος είμαι.

Είναι σημαντικό, λοιπόν, να δώσουμε χρόνο στον εαυτό μας και στους νέους ανθρώπους που είναι στις σχολικές δομές, αλλά και σε μεγαλύτερους ενήλικες που προσπαθούν να επανακαθορίσουν την καριέρα τους, ώστε να καταφέρουν να αξιοποιήσουν και το κομμάτι της αυτογνωσίας αλλά και την πληροφόρηση που μπορεί να λάβουν από όλες τις δομές και τους ειδικούς που ήδη υπάρχουν.

Σημασία έχει ένα πράγμα. Για να πορευτώ στη ζωή μου, πρέπει να ξέρω ποιος είμαι, τι θέλω, τι μπορώ, και αυτό δεν μπορώ πολλές φορές να το ανακαλύψω μόνος μου.

Για να φέρω ένα παράδειγμα: Ας πούμε ότι είναι κάποιος στο σταθμό ενός τρένου. Δεν θα κοιτάξει απλώς τους προορισμούς  που γράφουν τα τρένα. Χρειάζεται να πάει πρώτα να ρωτήσει, να ψάξει για το τι δρομολόγια υπάρχουν και να δει και τι εισιτήριο έχει, για να δει που θέλει να πάει και τι δυνατότητες επιλογών έχει. Η αυτογνωσία, λοιπόν, είναι σαν να ξέρει κανείς ποιο είναι το εισιτήριό του αλλά χρειάζεται  παράλληλα και μια έγκυρη πληροφόρηση.

Κρ.Π.: Κάθε άνθρωπος, πρόκειται να αλλάξει στη ζωή του περίπου επτά επαγγέλματα, μέσο όρο;

Ειρ.Ρ.: Ναι, αλλά εδώ χρειάζεται να κάνουμε μία διευκρίνιση. Δηλαδή, κάποια επαγγέλματα στηρίζονται σε κάποιες βασικές σπουδές. Για παράδειγμα, ένας γιατρός, μπορεί να μην αλλάξει επάγγελμα, αλλά να διαφοροποιήσει την απασχόλησή του σε σχέση με το επάγγελμά του.

Υπάρχει, με λίγα λόγια, η έννοια «μετατρέψιμη γνώση».

Δηλαδή, μία νηπιαγωγός, μπορεί να ασχοληθεί με το θεατρικό παιχνίδι. Να μεταφέρει τις γνώσεις και τις δεξιότητες που έχει σε ένα άλλο κομμάτι, σε μια άλλη απασχόληση, που της δίδεται από το βασικό της επάγγελμα.

Είναι, λοιπόν, σαν μία πλατφόρμα, βασικών γνώσεων και βασικών ικανοτήτων και δεξιοτήτων που έχει το άτομο, και από εκεί μπορεί να μετακινηθεί σε κάποιες άλλες δραστηριότητες, που όμως δεν είναι πέρα από τον εαυτό του.

Αυτό που είναι σημαντικό, είναι ότι όσο πιο πολύ κανείς επενδύει στην προσωπική του ανάπτυξη, ταυτόχρονα, λαμβάνει και τα δώρα για την επαγγελματική του σταδιοδρομία.

Όσο λοιπόν φροντίζουμε για την συναισθηματική μας νοημοσύνη, δηλαδή τις δεξιότητες της ζωής μας, για να είμαστε καλύτερα μέσα μας, αυτό που είπες και συ πριν την ψυχή μας, το πώς είμαστε με τον εαυτό μας, με την αυτοπεποίθησή μας, αυτά όλα είναι το πανί μας για να μετακινηθούμε σε άλλες δραστηριότητες και σε άλλες εκπαιδεύσεις ή και σε επανεκπαιδεύσεις.

Κρ.Π.: Πόσο χρειάζεται να αξιοποιήσει κανείς τον πλούτο των βιωμάτων του, που είναι κυρίως η βάση των ταλέντων του και των δεξιοτήτων του, και που μπορούν να τον προσανατολίσουν τόσο στην επιλογή επαγγέλματος, όσο και στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων του;

Ειρ.Ρ.: Ναι, οι δεξιότητες της ζωής, αφορούν σε όλο αυτό το κομμάτι.

Μιλάμε, δηλαδή, για το νόημα που έχει για τον καθέναν η δουλειά του. Είναι δηλαδή, το κίνητρο, είναι το γιατί εγώ θέλω να είμαι μέσα σε αυτό το επάγγελμα, ή μέσα σε αυτή τη δραστηριότητα, κάτι που βρίσκεται συνήθως, μέσα στην οικογενειακή μας ιστορία.

Κρ.Π.: Η οικογενειακή ιστορία, είναι ένας πολύ δυνατός μοχλός που κινητοποιεί τις δεξιότητες ζωής, και προσανατολίζει στο επάγγελμα…

Ειρ.Ρ.: Ή άλλες φορές, μπορεί, όμως και να τις υπονομεύει. Πώς έχει βιώσει κάποιος τον εαυτό του ως παιδί μιας οικογένειας αλλά και ως μαθητής μιας συγκεκριμένης σχολικής κοινότητας, έχει άμεση σχέση με τα κίνητρα, ή τα αντικίνητρα που έχει για να προχωρήσει ή όχι σε σπουδές και επάγγελμα.

Ένας σπουδαίος λοιπόν παράγοντας που καθορίζει την προσωπική και επαγγελματική μας ανάπτυξη σχετίζεται  με την προσωπική ιστορία του καθενός, που γράφεται από τη στιγμή που γεννιόμαστε και στην πορεία αν βρούμε την αυτογνωσία και την αυτεπίγνωση, μπορούμε να κάνουμε και ανατροπές μέσα σε αυτό. Δηλαδή, δεν είναι προκαθορισμένο τίποτα. Η επαγγελματική σταδιοδρομία είναι μία δυναμική διεργασία.

Οπότε, δεν πρέπει να απογοητευόμαστε αν σήμερα είμαστε σε μία κατάσταση δύσκολη. Αύριο, μπορεί να βρεθούμε σε μία άλλη.

Σημασία έχει να μην είμαστε παθητικοί.

Οι άνθρωποι, λοιπόν, που είναι δημιουργικοί και ενεργητικοί, δεν επιτρέπουν στον εαυτό τους να ελέγχονται από καταστάσεις, αλλά να ενεργούν, βάση της δύναμης του κινήτρου που υπάρχει μέσα τους.

Κρ.Π.: Μπορεί κάποιος να είναι ενεργητικός στο να συσσωρεύει γνώση αλλά να είναι παθητικός στο να αξιοποιεί τις δεξιότητες της ζωής του;

Ειρ.Ρ.: Μπορεί να συμβαίνει ,να έχεις υλικά και να μη μαγειρεύεις… Γι’ αυτό μιλάμε για δημιουργικότητα. Εδώ και κάποια χρόνια, μιλάμε για τη σταδιοδρομία σαν χειροτέχνημα, σαν carier craft. Δηλαδή, είναι σαν να είναι ένα πήλινο κανάτι, το οποίο έχει δημιουργικότητα, έχει φαντασία, έχει μαστοριά, ταλέντο και αγάπη, όμως χρησιμεύει και κάπου, είναι λειτουργικό.

Έτσι είναι να δούμε και σήμερα τις επαγγελματικές δραστηριότητες. Δηλαδή, να ξαναγυρίσουμε στην εποχή της μαστοριάς, της τέχνης, της αγάπης, και να βλέπουμε μέσα σε αυτό και τη χρηστικότητα αυτού που κάνουμε.

Αν πάμε σε ένα χωριό και δούμε μία πέτρινη βρύση, ξέρουμε ότι οι παλιοί μαστόροι μπορεί να μην είχαν γνώσεις Πολυτεχνείου, αλλά αυτές οι βρύσες, υπάρχουν μέχρι και σήμερα.

Η πρόκληση, λοιπόν, σήμερα, είναι να αξιοποιήσουμε τη γνώση και την πληροφορία και να βάλουμε και στοιχεία μιας παραδοσιακής μαστοριάς και δεξιοτεχνίας, αγάπη , υπευθυνότητα για αυτό που κάνουμε για να πάμε λίγο πιο μπροστά.

Κρ.Π.: Άρα να γυρίσουμε και πίσω και να πάρουμε κάποια πολύτιμα στοιχεία από τους παλιούς και να τα συνθέσουμε με το παρόν και το μέλλον. Για να μιλήσουμε και για άλλη μία σημαντική δεξιότητα: τη σύνθεση;

Ειρ.Ρ.: Ακριβώς. Τέλος, θα ήθελα να αναφέρω ένα απόσπασμα σχετικό με την εργασία που έχει γράψει ο Χαλίλ Γκιμπράν, στο βιβλίο του  «Ο Προφήτης»:

[…] Μετά, ένας γεωργός είπε, «Μίλησέ μας για την εργασία».

Κι εκείνος απάντησε, λέγοντας:

Σας έχουν ακόμα πει πως η ζωή είναι σκοτάδι, και μέσα στην απελπισία σας επαναλαμβάνετε σαν ηχώ αυτό που ειπώθηκε από τον απελπισμένο.
Κι εγώ λέω ότι η ζωή είναι πραγματικά σκοτάδι, εάν δεν υπάρχει πάθος,
Και κάθε πάθος είναι τυφλό, εάν δεν υπάρχει γνώση,
Και κάθε γνώση είναι μάταιη, εάν δεν υπάρχει δουλειά,
Και κάθε δουλειά είναι άδεια, εάν δεν υπάρχει αγάπη,
Και όταν δουλεύετε με αγάπη ενώνεστε με τον εαυτό σας, ο ένας με τον άλλο, και με τον Θεό.

Και τι σημαίνει να δουλεύεις με αγάπη;
Σημαίνει να υφαίνεις το ύφασμα με κλωστές που τραβάς από την καρδιά σου, σα να ‘ταν να φορέσει το ύφασμα αυτό η αγαπημένη σου ψυχή.
Σημαίνει να χτίζεις ένα σπίτι με στοργή, σα να ΄ταν να κατοικήσει στο σπίτι αυτό η αγαπημένη σου ψυχή.
Σημαίνει να σπέρνεις σπόρους με τρυφερότητα και να μαζεύεις τη σοδειά με χαρά, σα να ‘ταν να φάει τον καρπό η αγαπημένη σου ψυχή.
Σημαίνει να δίνεις σ’ όλα τα πράγματα το δικό σου νόημα με μια ανάσα από το πνεύμα σου.».-

Η Ειρήνη Ρέππα, γεννήθηκε στην Αθήνα.  Έχει  M.Sc. στη Σχολική Ψυχολογία & Συμβουλευτική  από το Πανεπιστήμιο Πατρών και κατέχει  Πιστοποιητικό Ειδίκευσης μεταπτυχιακού επιπέδου στη Συμβουλευτική και τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό από τον Τομέα Ψυχολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών.

Ειδικεύτηκε  στη Συστημική  Οικογενειακή Θεραπεία στο Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων (1999-2003).

Εργάστηκε  ως σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού και ανάπτυξης δεξιοτήτων ζωής  σε Κέντρο Συμβουλευτικής- Επαγγελματικού Προσανατολισμού της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στο κέντρο αυτό πρόσφερε συμβουλευτικές υπηρεσίες (σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο) σε γονείς , εφήβους, εκπαιδευτικούς.

Υπήρξε  μέλος συγγραφικής ομάδας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, σχολικών βιβλίων Συμβουλευτικής και Επαγγελματικού Προσανατολισμού και έχει δημοσιεύσει κείμενά της για θέματα ψυχολογίας, συμβουλευτικής και οικογενειακών σχέσεων  σε  επιστημονικά περιοδικά ή ως κεφάλαια βιβλίων.

Έχει συμμετάσχει σε  πολλά συνέδρια και ημερίδες  ως ομιλήτρια ή συντονίστρια  βιωματικών εργαστηρίων  για θέματα  ψυχολογίας, επικοινωνίας ,σταδιοδρομίας κλπ.

Έχει συντονίσει ως ψυχοθεραπεύτρια ή εκπαιδεύτρια Σχολές γονέων, ομάδες εφήβων, ανέργων, νέων γυναικών στα πλαίσια ευρωπαϊκών προγραμμάτων, δια βίου εκπαίδευσης ενηλίκων, και προγραμμάτων τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλων δομών, προσφέροντας  θεραπευτικό και συμβουλευτικό  έργο σε άτομα, ομάδες  και οικογένειες.

Είναι μέλος των εταιρειών: Ελληνική Εταιρεία Συστημικής Θεραπείας (ΕΛΕΣΥΘ), και European Family Therapy Association (EFTA).


Info

Πληροφορίες για τηλέφωνα και διευθύνσεις των ΚΕΣΥΠ μπορεί να αναζητήσει κάποιος στα γραφεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της περιοχής του.