Βία και αδιαφορία: Οι μεγαλύτερες εξαρτήσεις του πλανήτη. Της Κρυσταλίας Πατούλη

Όταν κάποτε η άγνοια που προέκυψε από την απώθηση της παιδικής ηλικίας εξαλειφθεί και η ανθρωπότητα ξυπνήσει από το λήθαργό της, θα μπορέσει να αναστείλει αυτή την παραγωγή του κακού» Άλις Μίλερ

Μια μάνα φωνάζει στο πεντάχρονο αγοράκι της να σταματήσει να παίζει και να βγει έξω από τη θάλασσα. Το παιδί δεν ανταποκρίνεται. Τότε, η μάνα ορμά με σηκωμένο στον αέρα εκείνο το χέρι της που κρατάει σφιχτά μια ρακέτα, χτυπώντας  με οργή το κεφάλι του μικρού.

Ένας δυνατός όσο και ξερός κρότος, φτάνει στα αυτιά και του τελευταίου λουόμενου της παραλίας. Η μάνα απαντά, σκάσε, στην κραυγή του παιδιού, σηκώνοντας ταυτόχρονα στον αέρα την ίδια ρακέτα. Απότομα το μικρό βουβαίνεται. Η μάνα, τότε, τραβάει με δύναμη το ένα χέρι του, και αρχίζει να το σέρνει με λύσσα πάνω στα βότσαλα. Σοκαρισμένο, πονεμένο, και τρομοκρατημένο το μικρό, παραπατά πάνω στις πέτρες καθώς πιέζει με το μόνο ελεύθερο χέρι του, το χτυπημένο σημείο του κεφαλιού του και σκυμμένο το βλέμμα πάντα κάτω.

Οι γύρω λουόμενοι, απαθείς. Λιάζονται. Πίνουν καφέ. Αλείφονται με αντηλιακό.

Η κορυφαία ερευνήτρια του παιδικού ψυχικού τραύματος, Άλις Μίλερ, έχει πει, πως, και μόνον  ένας άνθρωπος αν βρεθεί μπροστά σε ένα οποιοδήποτε ανάλογο συμβάν βίαιης κακοποίησης, μικρότερης ή μεγαλύτερης, δείχνοντας στο παιδί, ότι κατανοεί τι έχει υποστεί, όπως και ότι εκείνο δεν ευθύνεται γι’ αυτήν την κακοποίηση, αν και μόνον ένας, βρεθεί, ως γνώστης αρωγός – όπως τον ονομάζει-, αυτό το παιδί έχει μια ελπίδα στην ενήλικη ζωή του, να μην κακοποιήσει άλλους ανθρώπους ή τον ίδιο τον εαυτό του.

Όμως, σε ανάλογες στιγμές της ζωής ενός παιδιού, τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει ούτε ένας… με αποτέλεσμα το παιδί να καταδικάζεται στην επανάληψη της κακοποίησης που υπέστη, είτε σε άλλους, είτε στον εαυτό του.

Και το φαινόμενο της βίας (ψυχικής ή σωματικής) εξαπλώνεται σαν λέπρα απ’ άκρη σε άκρη στη γη, χωρίς διακρίσεις, σε πλούσιους και φτωχούς, μορφωμένους και αμόρφωτους, πρωτευουσιάνους ή χωριάτες, νησιώτες ή στεριανούς, επώνυμους ή ανώνυμους.

Oι δικτάτορες είναι καταδικασμένοι σε αποτυχία και σε ψυχαναγκαστική επανάληψη. Και πάντα νέα θύματα θα πληρώνουν το τίμημα. Και ο Χίτλερ με τη συμπεριφορά του αποκάλυψε σε όλον τον κόσμο πώς ήταν ο πατέρας του: καταστροφικός, ανελέητος, επιδειξιμανής, αδιάκριτος, αλαζονικός, διεστραμμένος, εγωκεντρικός, κοντόφθαλμος και ανόητος. Με την ασυνείδητη μίμησή του τού έμεινε πιστός. Για τον ίδιο λόγο παρόμοια συμπεριφορά επέδειξαν επίσης δικτάτορες όπως ο Στάλιν, ο Μουσολίνι, ο Τσαουσέσκου, ο Ιντί Αμίν, ο Σαντάμ Χουσείν και τόσοι άλλοι. Η βιογραφία του Χουσείν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ακραίας ταπείνωσης παιδιού, την οποία αργότερα πλήρωσαν με τη ζωή τους χιλιάδες θύματα της εκδικητικότητάς του. Άλις Μίλερ

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η βία αποτελεί από τους αρχαίους χρόνους, μέχρι σήμερα, τη μεγαλύτερη εξάρτηση.

Κάθε παιδί, που γνώρισε την απόλυτη απαξίωση στα ψυχικά του τραύματα, με αιτία όλες τις πιθανές μορφές κακοποίησης, θα φερθεί ως ενήλικας με τον ίδιο τρόπο στο ίδιο τον εαυτό του. Θα τον απαξιώσει. Θα γυρίσει τα μάτια από την άλλη πλευρά, στην ίδια την ψυχή του, όπως έκαναν όλοι εκείνοι οι λουόμενοι της παραλίας στη θέα ενός ανυπεράσπιστου όσο και ανήμπορου παιδιού, απέναντι στην παράλογη βία του γονιού του.

Και μόνο ένα συμβάν κακοποίησης φτάνει για να κλειδωθεί για πάντα στο νευρικό του σύστημα, ως ψυχικό τραύμα, με τα παραπάνω αποτελέσματα, εφόσον δεν διαθέτει ούτε τις λογικές άμυνες ενός ενήλικα, ούτε τη δυνατότητα διαχείρισης των συναισθημάτων του σε ένα τέτοιο γεγονός, αλλά ούτε και την δύναμη αντιμετώπισης του παραλογισμού που χαρακτηρίζει κάθε είδους βία.

Καταδικασμένο, στο μέλλον, το ενήλικο πλέον άτομο, θα μείνει μοιραία και απαθές στην κακοποίηση των άλλων δίπλα του, αφού και το ίδιο κακοποιήθηκε, και το ίδιο κακοποίησε στην συνέχεια με παρόμοιο τρόπο τον εαυτό του, για να δικαιολογήσει –ασυνείδητα ή συνειδητά- τον βίαιο -άρα ασθενή- γονιό…

Οι μοναδικές άμυνες που διαθέτει ένα ανήλικο παιδί, το οδηγούν συνήθως να πει «εγώ φταίω που δεν με αγαπά και με κακοποιεί», ή εκλογικεύοντας: «έχει δίκιο να με τιμωρεί, θέλει το καλό μου, επειδή με αγαπά», παρά να αποδεχτεί «ο γονιός μου δεν με αγαπά και με κακοποιεί», «ο γονιός μου ίσως δεν ξέρει να αγαπά, γι αυτό ασκεί βία», «ο γονιός μου έτσι έμαθε από τον γονιό του να… αγαπά, αλλά και εκείνος, επίσης, από τον δικό του», κλπ. φτάνοντας μέχρι… τον Αδάμ και την Εύα.

Κάπως έτσι η μάστιγα της βίας και της αδιαφορίας, που συνθέτουν αχώριστο ζευγάρι, εξαπλώνεται στον πλανήτη σε ρυθμούς πανούκλας εδώ και αιώνες.

Ο καθένας, μπορεί να εντοπίζει γύρω του πολύ πιο εύκολα όλους εκείνους, τους άλλους, που την ασκούν, αλλά δεν έχει τη δύναμη να ανακαλύψει τον ίδιο τον εαυτό του, που αντιδρά, ουσιαστικά, με ανάλογους τρόπους, στον εαυτό του ή στους άλλους…  (είτε σε πολλούς, είτε σε ένα και μόνο πρόσωπο).

Μην αναρωτιόμαστε λοιπόν, γιατί οι άνθρωποι είναι απαθείς στην δυστυχία άλλων. Μην αναρωτιόμαστε γιατί πάντα οι λίγοι διαθέτουν την ευαισθησία να αγωνίζονται για μια καλύτερη κοινωνία, χωρίς βία, ξεκινώντας πρώτα, μέσα από το ίδιο το σπίτι τους, και κυρίως, μέσα από τον ίδιο τους τον εαυτό.

Πότε μπορει να σταματήσει αυτός ο φαύλος κύκλος; Όταν αναζητήσει καθένας, έναν άνθρωπο γνώστη αρωγό, που θα τον κατανοήσει για όσα έζησε, απαξίωσε και απώθησε. Ξεκινώντας από τον εαυτό του…

Η κατανόηση (όσο και η απενοχοποίηση), της άλογης σκέψης ότι ακόμη και μια ρακετιά στο κεφάλι, μπορεί να έχει δικαιολογία… Διότι δεν υπάρχει δικαιολογία ούτε σε μία ρακετιά, όπως, ούτε και στην παραμικρή βία.

Όπως, δεν υπάρχει δικαιολογία, εξίσου, στην σιωπή (λουόμενων ή μη) μαρτύρων ενός ανάλογου γεγονότος. Από κει, άλλωστε, ξεκινά η διαστρέβλωση, που σπέρνει τη βία στο άπειρο.

Τί χρησιμεύουν οι πολιτικές αναλύσεις, όταν δεν κοιταζόμαστε στον καθρέφτη μας; Όταν είμαστε σαν όλους τους άλλους; Καθώς, αλειφόμαστε… με αντηλιακό, την ίδια ώρα που δίπλα μας, καταστρέφεται, μ’ αυτόν τον τρόπο η ζωή ενός παιδιού; Μιας κοινωνίας; Ολόκληρου του πλανήτη;

Aν δεν ήταν προσωπική υπόθεση, άλλωστε, δεν θα γινόταν και πολιτική, και το αντίθετο.

Η υφήλιος ασφυκτιά από ανθρώπους που «κατάπιαν» τους βίαιους γονείς τους, ταυτίστηκαν μαζί τους (ως μία από τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος) τους δικαιολόγησαν και τους μιμήθηκαν στις σχέσεις τους με τους άλλους ή –όπως αναφέρθηκε- με τον ίδιο τους τον εαυτό.

Μην αναρωτιόμαστε, λοιπόν, για τη βία και την αδιαφορία που ασκείται στον πλανήτη, από άπληστους τυράννους (όποια μάσκα κι αν μεταλλάσσουν μέσα στην ιστορία…), μέχρι τον τελευταίο εξαθλιωμένο άστεγο…

Θα συνεχίσει να υπάρχει εις τους αιώνες των αιώνων, έως ότου οι άνθρωποι να σκύψουν σε αυτό το απαξιωμένο, κακοποιημένο παιδί μέσα τους και επιτέλους να το κατανοήσουν.

Τότε, υπάρχει ελπίδα να σκύψουν με τον ίδιο τρόπο, σε όλους τους κακοποιημένους της γης, είτε λέγονται εξαθλιωμένοι άνεργοι, είτε συνταξιούχοι κάτω από το όριο της φτώχειας, είτε κυνηγημένοι λαθρομετανάστες, είτε διαπομπευμένες οροθετικές πόρνες.

Πότε θα απεξαρτηθούν οι άνθρωποι από τη βία και την αδιαφορία; Όταν δεν έχουν πια κανένα όριο ανοχής σε φαινόμενα παντός είδους κακοποίησης, προερχόμενα είτε ακόμα και από τη φύση, είτε από τους ανθρώπους, είτε από ένα σώμα που ασθενεί…

Τότε υπάρχει ελπίδα να ενδιαφερθούν, ακόμα και για μια γυναίκα με κρίση πανικού στο μετρό.

Η απόδραση από τα βάσανα της παιδικής ηλικίας ειναι φανερή τόσο στην υποταγή στους νόμους της θρησκείας οσο και στον κυνισμό, στην ειρωνεία και σε άλλες μορφές αυτοαλλοτρίωσης, που μασκαρεύονται σε φιλοσοφία ή λογοτεχνία. Όμως τελικά το σώμα επαναστατεί… συνήθως αυτό θα πει την τελευταία λέξη, καθώς αντιλαμβάνεται την αυταπάτη πιο γρήγορα από το μυαλό μας, ειδικά όταν το τελευταίο το έχουμε εκπαιδεύσει να λειτουργει ως κάτι ξένο. Μπορεί κανείς να αγνοεί ή να χλευάζει τα μηνύματα του σώματος, ωστόσο σε κάθε περίπτωση, αξίζει να δώσει σημασία στην εξέγερσή του. Η γλώσσα του είναι η έκφραση του αληθινού εαυτού μας και η δύναμη της ζωτικότητάς μας. Άλις Μίλερ

Να ενδιαφερθούν πραγματικά, και όχι υποκριτικά, λόγω κοινωνικών επιταγών, επειδή για παράδειγμα, βρίσκονται σε ένα μικρό χωριό που τους γνωρίζουν όλοι και θα τους κατακρίνουν αν αδιαφορήσουν. Να ενδιαφερθούν πραγματικά, ακόμα κι αν υπάρχουν και άλλοι χίλιοι δίπλα τους που ενδιαφέρονται, να τους… βγάλουν από τον… κόπο. Να ενδιαφερθούν πραγματικά, για τον εαυτό τους. Γιατί ο εαυτός τους καθρεφτίζεται, μέσα σε κάθε άλλον, είτε το συνειδητοποιούν, είτε όχι.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s