Πέθανε ο κορυφαίος αριστοφανικός, Θύμιος Καρακατσάνης

14:06, 30 Ιουν 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/99164Ταυτίστηκε με το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν και τους αριστοφανικούς ρόλους. Ένας εμβληματικός εκφραστής της αρχαίας ελληνικής κωμωδίας.
Πέθανε το Σάββατο, 30 Ιουνίου, ο Θύμιος Καρακατσάνης. Ο 72χρονος κορυφαίος ηθοποιός και σκηνοθέτης αντιμετώπιζε χρόνια και σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία είχαν επιβαρυνθεί τον τελευταίο καιρό από το σάκχαρο. Η κηδεία* του θα γίνει τη Δευτέρα (9/7) στις 11.30 το πρωί από το νεκροταφείο Παιανίας.

Ο Θύμιος Καρακατσάνης γεννήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1940 στα Ταμπούρια του Πειραιά. Σπούδασε στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν και από το 1960 εργάστηκε αδιάλλειπτα στο θέατρο, αρχικά ως βασικό στέλεχος του Θεάτρου Τέχνης και εν συνεχεία στο ελεύθερο θέατρο.

Τελευταία του εμφάνιση στο θέατρο είναι την περίοδο 2008 – 2010 στο «Θάνατο του εμποράκου» του Άρθουρ Μίλερ.

Τον Ιανουάριο του 2011, ο Θύμιος Καρακατσάνης, στο πλαίσιο έρευνας της Κρυσταλίας Πατούλη για τον δημόσιο διάλοτο του tvxs, με το κοινό ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;», έδωσε τη δική του απάντηση:

«Η κρίση είναι απόρροια πολλών ανθρώπων που κυβέρνησαν τον τόπο αυτόν, αρκετές δεκαετίες, και το μόνο που σκεφτόντουσαν ήταν πώς θα γίνουνε αρεστοί και πώς θα φύγουνε με κάποιο κέρδος απ’ την εξουσία. Δόξα το θεό κερδίσανε! Και όπως λέν «ζήσαν αυτοί καλά και μεις χειρότερα».

Τώρα ήρθανε και τα παιδιά που τα μεγάλωναν για να γίνουνε πολιτικοί, τά χουνα στείλει στα Χάρβαρντ και στα τέτοια, και μια που είναι χάρβαλο το Χάρβαρντ είναι ότι πρέπει. Μας την κάνανε τώρα, και πήγανε οι βιαστές των λαών, μας δώσανε και δάνεια και είπανε στον έναν εσύ θα πεις «με ψηφίζετε γιατί άμα δε με ψηφίσετε θα πεθάνετε» και στον άλλον είπανε εσύ θα λές «ότι θέλετε θα ‘χετε»,  και ο λαός είναι σαν μωρό παιδί…

Ο Αριστοφάνης τον περιγράφει πάρα πολύ ωραία στους «Ιππείς»: «όσο μεγαλώνει ο λαός τόσο πιο ηλίθιος γίνεται». Ε, αυτό προσπαθούσε να πει ο Αριστοφάνης: «Μη μεγαλώνετε ηλίθια». Και τώρα που καταλάβαμε ήρθαν οι κερδοσκόποι μας δώσανε και δύο δάνεια, δηλαδή, είναι σα να φτιάξανε ένα εργοστάσιο που βγάζει λεφτά: θα περνούν τους τόκους κάθε μήνα, και το κεφάλαιο θα παραμένει… και θα μαστε αυτό που λέει ο Μίλερ «αποκλείεται να είσαι ελεύθερος άμα χρωστάς».

Αυτό πάθαμε! Τώρα, τι να πω; Τι να πει κανείς και τι να πει ο καθείς;

Αυτοι οι άνθρωποι είχαν το πεπόνι και το μαχαίρι και κόβανε ότι ώρα θέλανε. Τώρα, να δουμε τι θα κάνουμε…

Βέβαια τα πράγματα δεν είναι τόσο απαισιόδοξα γιατί με αυτές τις κρίσεις ξυπνάει ο πολίτης. Το κακό είναι πώς θα ξυπνήσει, μην έχει άσχημο ξύπνημα. Αυτό. Αυτό φοβάμαι εγώ. Το άσχημο ξύπνημα.

Η ελληνική λεβεντιά που λένε, αυτό είναι το επικίνδυνο. Να ξυπνήσει στραβά! Πως λέει το τραγούδι «του άντρα του πολλά βαρύ μη του μιλάτε το πρωί». Δεν ξέρω τι θα γίνει. Δεν νομίζω ότι υπάρχουν καλύτερα ή χειρότερα  πράγματα. Είναι να δουμε, σαν ρουλέτα, πώς θα ξυπνήσουμε.

Αρχοντοηλίθιοι ήμασταν και παραμένουμε… Έτσι και ξυπνήσουμε, εκεί θα δούμε τι θα γίνει. Και δεν είναι μόνο ελληνικό το κόλπο, το κεφάλαιο έχει γίνει ασύδοτο πια. Πάντα ο καπιταλισμός δίνει κάπου κάπου και λίγο παντεσπάνι, έτσι, πάντα αφήνουνε μια χαλαρότητα. Πάντα. Τώρα έχουν φτάσει στο σημείο να λένε «αυτοί είναι ηλίθιοι θα τους πεθάνωμε! Τώρα που κοιμόνται βάρα!». Και θα μαζέψουμε τα κομμάτια μας,  αυτοί κερδοσκοπούν εμείς είμαστε κοιμισμένοι…. ηλίθιοι.

Αμα ξυπνήσουμε θα δούμε τι θα γίνει. Και να φοβάσαι τον άνθρωπο που έχει ξεπεράσει τα όρια! Και νομίζω ότι είναι εποχή που τα όρια είναι ξεπερασμένα.

Και τώρα είναι πολύ επικίνδυνα τα πράγματα. Όταν η δημοκρατία είναι «δήθεν», γιατί τι δημοκρατία είναι αυτή που έχουμε; Δεν είναι δημοκρατία. Πέντε ηλίθιοι που σπούδασαν έξω και ήρθανε, αποφασίζουνε ποιους θα βάλουνε στις λίστες να ψηφίσουμε; Είναι δημοκρατία αυτή; Είναι αντιπροσωπευτικό αυτό το σύστημα; Είναι να τρελαίνεσαι!

Ένας ηλίθιος να αποφασίζει! Αρχίδια. Και το λένε αυτό δημοκρατία. Αυτό είναι πώς να πούμε, είναι σαν… τις γκόμενες που διαλέγουν τους χειρότερους. Είμαστε σε μια δημοκρατία της «ανέκφραστης τρύπας». Αυτή είναι η ερωτική μας συνύπαρξη.

Μια ανέκφραστος τρύπα. Ουρλιάζουν κάνουνε – δείχνουνε και αν πας από κάτω είναι η τρύπα εντελώς ανέκφραστος. Τώρα που είχα πάει στη Θεσσαλονίκη ήταν μία,  ούρλιαζε είχα μια ώρα να κοιμηθώ λες και τη σφάζανε. Χτυπάω την πόρτα. Και απαντάει ναι. Της λέω, «αφού δεν το αντέχεις ρε κορίτσι μου γιατί το κάνεις;».

Δεν το αντέχουμε, γιατί το κάνουμε; Αφού έχουμε… πεθάνει! Εγώ πάντα εκφράζομαι εντελώς λαϊκά και πιστεύω ότι ο λαός αυτός (εγώ δηλαδή και όλοι μας) έχει μια πιο ποιητική διάθεση να εκφραστεί. Και αυτή η ποιητική διάθεση είναι η μόνη μας διέξοδος.

Είναι ο έλληνας με τον αυτοσαρκασμό του και με την ποιητική του τρέλα που μπορεί και κάνει ανεκτή, αυτό που λέμε ζώη…-«

 

*ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ «ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ»

 

Ο Σύλλογος Προστασίας Ενημέρωσης & Βοήθειας Καρδιοπαθών Παιδιών  «Η Καρδιά του Παιδιού» εκφράζει τα  θερμά του συλλυπητήρια για την απώλεια του μεγάλου ηθοποιού και ανθρώπου Θύμιου Καρακατσάνη.

Μετά από επιθυμία της οικογένειάς του, αντί στεφάνου, τα χρήματα θα δοθούν στο Σύλλογο «Η Καρδιά του Παιδιού» που εδώ και 31 χρόνια στηρίζει οικονομικά και ηθικά τα παιδιά που πάσχουν από Συγγενείς Καρδιοπάθειες.

Η κηδεία θα τελεστεί αύριο Δευτέρα 2 Ιουλίου, στο Κοιμητήριο Παιανίας στις 11:30 πμ.

Σύλλογος Προστασίας Ενημέρωσης & Βοήθειας Καρδιοπαθών Παιδιών

«Η Καρδιά Του Παιδιού»

Αιόλου 104, 10564 Αθήνα, 7ος όροφος, γραφείο 703

210 3218488 & 210 3253876
kardiap@yahoo.gr & info@kardiapaidiou.gr

http://www.kardiapaidiou.gr

 

Αριθ. Λογαριασμού Εθνικής Τράπεζας: 

155/296037-04 & IBAN: GR 26 0110 1550 0000 1552 9603 704

Ο διάλογος μεταξύ των ανθρώπων απαξιώθηκε. Tου Λουίτζι Ζόγια

00:06, 30 Ιουν 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/99073

Αγάπα το Θεό και αγάπα τον πλησίον, έλεγε η εντολή. Αλλά ήδη για τον Νίτσε ο Θεός ήταν νεκρός. Και ο πλησίον; Στον προτεχνολογικό κόσμο, η γειτνίαση των ανθρώπων ήταν ουσιαστική. Τώρα δεσπόζει η απόσταση, η έμμεση σχέση και η σχέση δια των μέσων ενημέρωσης. Η εντολή κενώνεται. Και τούτο διότι δεν έχουμε πλέον κανέναν να αγαπήσουμε.

Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, κάθε εβδομάδα έπαιρνα τα τρένο Μιλάνο Ζυρίχη. Οι Ιταλοί γκασταρμπάιτερ (έτσι λέγονταν οι ξένοι εργάτες στη Γερμανία), που το γέμιζαν και συνέχιζαν προς Νάπολη ή Λέτσε, είχαν κουτιά και βαλίτσες δεμένα με σπάγκους.

Για εκείνους ο πλησίον ήταν μια δεδομένη παρουσία. Πριν το Γκοτάρντο, τη σήραγγα που ενώνει την Ελβετία με την Ιταλία, έβγαζαν μια χαρτοσακούλα. Μοίραζαν σ’ όλους τους γύρω ψωμί και αλλαντικά και έπιναν μαύρο κρασί.

«Έχετε την καλοσύνη να πάρετε;» έλεγε ο αρχηγός της οικογένειας, δειλά, γιατί είχα στα χέρια ένα βιβλίο. Ακριβώς όπως στην Οδύσσεια (Γ, 69, Δ, 60, Ε, 95) ως πρώτο πράγμα προσφέρεται κάτι για φαγητό. Μόνο όταν ο φιλοξενούμενος έχει χορτάσει, μπορούν να γίνουν οι ερωτήσεις.

Παρομοίως και για τον Μωυσή, τον Ααρών και τους πρεσβύτερους, γεύση και γνώση είχαν ακόμη κοινή ρίζα: Έτσι, ανέβηκαν στο όρος «και ώφθησαν εν τω τόπω του Θεού και έφαγον και έπιον» (Έξοδος 24.11). Τίποτε από όλα αυτά δεν συνέβαινε στα βαγόνια που σταματούσαν στην Ελβετία, και ούτε σε εκείνα που συνέχιζαν για το Μιλάνο, για να μη μιλήσουμε για τα βαγόνια της πρώτης θέσεως. […]

Εκείνοι οι αρχαϊκοί ταξιδιώτες εξαφανίστηκαν, όπως και η ατμομηχανή. Σήμερα, όποιος ανεβαίνει στο τρένο δεν έχει έναν πλησίον, υπό την κυριολεκτική έννοια: Νιώθει ακόμη ότι οι άνθρωποι ζουν με αισθήματα, αλλά μόνο επιδεικνύοντάς τα σε κάποιον μακριά, φωνάζοντας στο κινητό και ενοχλώντας όποιον είναι δίπλα τους. […]

[…] Ζούμε στην περίοδο της μεγάλης σπατάλης, την οποία θα πληρώσουν οι επόμενες γενιές. Αλλά, περισσότερο και από τη σπατάλη των ενεργειακών αποθεμάτων ή των υδάτων, είναι δυσκολότερο να επανορθώσουμε εκείνη του λόγου.

Ο λόγος απομακρύνθηκε από τους ομιλούντες. Μη όντας κοντά, μας αφαίρεσε ένα εργαλείο για να φτάσουμε τον πλησίον. Είναι ένας φαύλος κύκλος. Η αυξανόμενη απόσταση από τους άλλους υπήρξε το ερέθισμα για να μιλάμε περισσότερο, ελπίζοντας έτσι ότι θα τους πλησιάσουμε.

Θέλαμε να κατασκευάσουμε μια γέφυρα, αλλά φτιάξαμε όλο και πιο πληθωρισμένες λέξεις: Ναυαγοί δίχως προορισμό που διατρέχουν τους ωκεανούς του λόγου. Ακόμη και η δομή της γλώσσας ακολούθησε τον εαυτό της. Η λέξη δεν φτάνει πια στο αντικείμενό της, γίνεται μεταβιβαστική.

Τότε, έγινε προσπάθεια να την εξαναγκάσουν σε ένα εκβιασμό, χρησιμοποιώντας ως μεταβιβαστικά και τα ρήματα που τέτοια δεν ήταν: Κοιμήσου όνειρα ξεκούρασης, μείνε σε χώρους θαυμάσιους, να λες λέξεις σοφές, σαν σκέπτεσαι πράγματα θαρραλέα, να κάνεις πράγματα τολμηρά. Δηλαδή, εκφράσεις υπερβολικά αφηρημένες και «στοχαστικές» που δεν φτάνουν στον άλλον, αλλά επιστρέφουν στο υποκείμενό τους.

Θεμελιώδης λέξεις τέθηκαν σε κίνδυνο. Η έννοια του ανθρώπινου προσώπου κατασκευάστηκε ανά τους αιώνες, και επέτρεψε τον ορισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και όμως, ακριβώς καθότι παγκόσμια, διατρέχει τον κίνδυνο να μη γίνεται πια αισθητή: Όπως η ιδέα του πλησίον, που από τον Χριστό επεκτάθηκε και σε εκείνον που είναι μακριά, το πρόσωπο που επεκτάθηκε σε όλους υπήρξε μια κατάκτηση, αλλά έγινε συνάμα και υπερβολικά αφηρημένο.

Είναι σημαδιακό ότι μια από τις πλέον σπουδαίες εφευρέσεις του 20ού αιώνα ήταν η ψυχανάλυση. Άσκοπα συζήτησαν επί μακρόν εάν αυτή είναι επιστήμη.

Πάντως, είναι ένας μεγαλοπρεπής τελετουργικός διάλογος.

Ο διάλογος μεταξύ των ανθρώπων απαξιώθηκε από την εκκοσμίκευση και την επικοινωνία της μάζας […]

Επί χιλιετίες, μια διπλή εντολή στήριξε την εβραιο-χριστιανική ηθική: Αγάπα τον θεό και αγάπα τον πλησίον σου ως τον εαυτό σου. Στο τέλος του 19ου αιώνα, ο Νίτσε ανήγγειλε: Ο Θεός είναι νεκρός. Μετά το πέρας και του 20ου, δεν είναι μήπως καιρός να πούμε εκείνο που όλοι μας βλέπουμε; Είναι πια νεκρός και ο πλησίον.

[…] Ως ψυχαναλυτής γιουνγκικής παιδείας, ενδιαφέρομαι συνήθως –είτε στην κλινική πρακτική είτε στα κείμενα- κυρίως για τα αρχέτυπα: Δηλαδή για τα σταθερά, αμετάβλητα δεδομένα των ανθρωπίνων συμπεριφορών, των βαθύτατων παρορμήσεων που διαμένουν εντός τους και τείνουν να μην τροποποιούνται με την αλλαγή των εποχών και των πολιτισμών.

Ενώ τώρα, με το Θάνατο του πλησίον, για πρώτη φορά καταπιάστηκα με την ταχύτητα με την οποία οι νέες μορφές της τεχνικής και της οικονομίας διεισδύουν στον άνθρωπο, εισβάλλουν από έξω προς τα μέσα, αναταράσσοντας τις χιλιόχρονες εσωτερικές του ισορροπίες και το νευρικό του σύστημα που χρειάστηκε μεν μακρότατο διάστημα για να πλαστεί, αλλά που ουσιαστικά παραμένει ίδιο με εκείνο του νεολιθικού ανθρώπου. […]

… δυστυχώς, η πλειοψηφία των καινοτομιών
της τεχνολογίας συμβάλλει στην αίσθηση της αλλοτρίωσης και στην αίσθηση του ξερού εργαλείου, που πληρώνονται με μια απώλεια αισθημάτων. Ενώ οι καινοτομίες της οικονομίας τείνουν προς μία περαιτέρω απομάκρυνση από την αλληλεγγύη. […]

Πολλές μελέτες υποστηρίζουν σήμερα ότι μπορούν να μετρήσουν αυτή την ψυχρότητα στις αντιδράσεις του νευρικού μας συστήματος. Κυκλικά, απέξω, αυτή είναι η συνέπεια μη κοινωνικών συμπεριφορών τις οποίες, όμως, με τη σειρά της τις επιφέρει΄ ενώ μέσα από την προσωπικότητα, συνδέεται με αγχώδεις καταστάσεις, ψυχοσωματικές διαταραχές, διάσχιση των ενστίκτων. […]

Τα τελευταία είκοσι έτη, οι πολίτες αυτής της χώρας είναι μάρτυρες μιας αλλαγής των ανθρώπινων σχέσεων πολύ πιο ουσιαστικής από ό,τι σ’ όλη την ιστορία της.
Σήμερα, περνούν πολύ περισσότερο χρόνο σε μια σχέση με τις οθόνες παρά με άλλα ανθρώπινα όντα: τα παιδιά, από 5 έως 10 φορές περισσότερες ώρες με αυτές παρά με τους γονείς τους. […]

Μετά το θάνατο του Θεού, ο θάνατος του πλησίον είναι η εξαφάνιση της δεύτερης θεμελιώδους σχέσεως του ανθρώπου.

Ο άνθρωπος πέφτει σε μια θεμελιώδη μοναξιά. Είναι ορφανός, δίχως αντίστοιχο προηγούμενο στην ιστορία. Είτε υπό την κατακόρυφη οπτική, -πέθανε ο Ουράνιος Πατήρ του-, είτε από την οριζόντια –πέθανε εκείνος που στεκόταν στο πλάι του.

Συνεπώς, όπου και να ρίξει το βλέμμα, νιώθει ορφανός. Κυκλικά, αυτή είναι η αναγκαστική συνακολουθία, αλλά και η αιτία της άρνησης αποδοχής του βλέμματος των άλλων. Άλλωστε, σε κάθε κοινωνία, η θέαση των νεκρών προκαλεί ταραχή. […]

Οι άνθρωποι πάντοτε, σε οποιαδήποτε περίπτωση, ήταν αναγκαίοι στον ένα. Σήμερα η λειτουργία τους μπορεί κατά μεγάλο μέρος να αντικατασταθεί από μηχανές (για παράδειγμα τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές). Αλλά εκείνο το οποίο δεν μπορεί να αντικαθίσταται είναι η ανθρώπινη παρουσία: Η απομάκρυνση από τους άλλους επιφέρει μια έλλειψη που είναι αληθινή ψυχική καταστροφή.

Ο άνθρωπος –που τώρα πια είναι μόνος- συναντά τη θλίψη και συνακόλουθα, σαν σε φαύλο κύκλο, ο καταθλιπτικός άνθρωπος είναι ένας άνθρωπος στον οποίον λείπουν η δύναμη και η ώθηση για να προστρέξει τον πλησίον. […]

«Η εγγύτητα και η καλοσύνη είναι γενεσιουργοί αιτίες της αγάπης» Δάντης Αλιγκιέρι, Convivio, I, XII

Η εγγύτητα ήταν πάντοτε θεμελιώδης. Γι’ αυτό, το πλησίασμα προστατευόταν από σχεδόν ιερά τελετουργικά: το πέρασμα από το «εμείς» στο «εσύ», εκείνο από τη χειραψία στο αγκάλιασμα.

Συχνά, οι μετανάστες μας προκαλούν φόβο, διότι μιλώντας άσχημα τη γλώσσα μας, μας απευθύνονται αμέσως με το εσύ: Μοιάζουν επιθετικοί, έρχονται υπερβολικά κοντά μας.

Με τον 20ο αιώνα, επικρατούν η απομάκρυνση και οι έμμεσες πλέον σχέσεις, διαμέσου της τεχνολογίας: Έτσι, η αναζήτηση στενών σχέσεων επανεμφανίζεται υπό διαστρεβλωμένες μορφές. Η ανάγκη εγγύτητος, καταπιεσμένη, μεταμφιέζεται σε ερωτικότητα, ή σε άλλες, επιτρεπτές κοινωνικά παρορμήσεις.

Οι άλλοι, για εμάς, άλλο δεν είναι παρά ένα θέαμα» Φερνάντο Πεσόα, Το βιβλίο των ανησυχιών, 30

[…] Η οθόνη είχε γεννηθεί για να πλησιάσουν τα άτομα. Αλλά στα συνέδρια, όπου ο ομιλητής και το κοινό θα μπορούσαν ακόμη να είναι κοντά, προσέλαβε μια αντίθετη λειτουργία. Η μετατροπή των πολιτιστικών γεγονότων σε θέαμα απαιτεί τα φώτα να ρίχνονται στην έδρα, όπου ο ομιλητής περιβάλλεται από οθόνες που προβάλλουν τη δική του εικόνα.

Δεν πρέπει να αναρωτιέται: Έχω επαφή με όποιον με ακούει; Πρέπει να πει: Μου αρέσω έτσι; Από τη στιγμή που ανήλθε στο βήμα, μεταμορφώθηκε σε ένα πρότυπο. Και ένα πρότυπο πρέπει να θαυμάζεται, όχι να αναπτύσσει μια σχέση. Είναι ένας απαιτητικός εραστής: Περιμένουμε να αγαπά τον εαυτό του, αλλά κατά τρόπο διαφορετικό από εκείνον που περιέγραφε η εντολή. Η ντροπή του ναρκισσισμού –που ήταν κοινή σε μεγάλο μέρος των παραδοσιακών πολιτισμών- θρυμματίστηκε κάτω από την πίεση της αγοράς, που πουλά ό,τι είναι αχρείαστο, προτρέποντας στην αυταρέσκεια.

Έτσι, σε μεγάλο μέρος της Δύσεως, η αντωνυμία «εγώ», (στα αγγλικά: Ι) μετασχηματίστηκε σε πρόθεμα προϊόντων επιτυχίας: iPad, ibook. Η λέξη «εγωιστής», που αποτελούσε προσβολή, έγινε ένα γνωστό άρωμα (Egoiste), ενώ ένα άλλο ονομάζεται Envy me (Φθόνησέ με), διότι ο φθόνος έγινε αρετή. […]

Αποσπάσματα από το βιβλίο «Ο θάνατος του πλησίον », του Luigi Zoja, Εκδόσεις Ίταμος.

Ο Luigi Zoja (Λουίτζι Ζόγια), ψυχαναλυτής παγκόσμιας φήμης, με οικονομικές-πολιτικές σπουδές στο πανεπιστήμιο Bocconi του Μιλάνου και ψυχολογίας στη Ζυρίχη, υπήρξε πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Αναλυτικής Ψυχολογίας και τιμήθηκε δύο φορές με το βραβείο Gradiva. Έχει δημοσιεύσει πολλά έργα. Στα ελληνικά έχει εκδοθεί το έργο του «Ύβρις και Νέμεσις», «Ψυχολογία και Όρια της Ανάπτυξης και του Εκσυγχρονισμού», University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2002. Επίσης έχουν δημοσιευτεί πολυάριθμα άρθρα του στο περιοδικό «Η συνάντηση», που εκδίδει ο ίδιος εκδοτικός οίκος.

Βία και αδιαφορία: Οι μεγαλύτερες εξαρτήσεις του πλανήτη. Της Κρυσταλίας Πατούλη

Όταν κάποτε η άγνοια που προέκυψε από την απώθηση της παιδικής ηλικίας εξαλειφθεί και η ανθρωπότητα ξυπνήσει από το λήθαργό της, θα μπορέσει να αναστείλει αυτή την παραγωγή του κακού» Άλις Μίλερ

Μια μάνα φωνάζει στο πεντάχρονο αγοράκι της να σταματήσει να παίζει και να βγει έξω από τη θάλασσα. Το παιδί δεν ανταποκρίνεται. Τότε, η μάνα ορμά με σηκωμένο στον αέρα εκείνο το χέρι της που κρατάει σφιχτά μια ρακέτα, χτυπώντας  με οργή το κεφάλι του μικρού.

Ένας δυνατός όσο και ξερός κρότος, φτάνει στα αυτιά και του τελευταίου λουόμενου της παραλίας. Η μάνα απαντά, σκάσε, στην κραυγή του παιδιού, σηκώνοντας ταυτόχρονα στον αέρα την ίδια ρακέτα. Απότομα το μικρό βουβαίνεται. Η μάνα, τότε, τραβάει με δύναμη το ένα χέρι του, και αρχίζει να το σέρνει με λύσσα πάνω στα βότσαλα. Σοκαρισμένο, πονεμένο, και τρομοκρατημένο το μικρό, παραπατά πάνω στις πέτρες καθώς πιέζει με το μόνο ελεύθερο χέρι του, το χτυπημένο σημείο του κεφαλιού του και σκυμμένο το βλέμμα πάντα κάτω.

Οι γύρω λουόμενοι, απαθείς. Λιάζονται. Πίνουν καφέ. Αλείφονται με αντηλιακό.

Η κορυφαία ερευνήτρια του παιδικού ψυχικού τραύματος, Άλις Μίλερ, έχει πει, πως, και μόνον  ένας άνθρωπος αν βρεθεί μπροστά σε ένα οποιοδήποτε ανάλογο συμβάν βίαιης κακοποίησης, μικρότερης ή μεγαλύτερης, δείχνοντας στο παιδί, ότι κατανοεί τι έχει υποστεί, όπως και ότι εκείνο δεν ευθύνεται γι’ αυτήν την κακοποίηση, αν και μόνον ένας, βρεθεί, ως γνώστης αρωγός – όπως τον ονομάζει-, αυτό το παιδί έχει μια ελπίδα στην ενήλικη ζωή του, να μην κακοποιήσει άλλους ανθρώπους ή τον ίδιο τον εαυτό του.

Όμως, σε ανάλογες στιγμές της ζωής ενός παιδιού, τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει ούτε ένας… με αποτέλεσμα το παιδί να καταδικάζεται στην επανάληψη της κακοποίησης που υπέστη, είτε σε άλλους, είτε στον εαυτό του.

Και το φαινόμενο της βίας (ψυχικής ή σωματικής) εξαπλώνεται σαν λέπρα απ’ άκρη σε άκρη στη γη, χωρίς διακρίσεις, σε πλούσιους και φτωχούς, μορφωμένους και αμόρφωτους, πρωτευουσιάνους ή χωριάτες, νησιώτες ή στεριανούς, επώνυμους ή ανώνυμους.

Oι δικτάτορες είναι καταδικασμένοι σε αποτυχία και σε ψυχαναγκαστική επανάληψη. Και πάντα νέα θύματα θα πληρώνουν το τίμημα. Και ο Χίτλερ με τη συμπεριφορά του αποκάλυψε σε όλον τον κόσμο πώς ήταν ο πατέρας του: καταστροφικός, ανελέητος, επιδειξιμανής, αδιάκριτος, αλαζονικός, διεστραμμένος, εγωκεντρικός, κοντόφθαλμος και ανόητος. Με την ασυνείδητη μίμησή του τού έμεινε πιστός. Για τον ίδιο λόγο παρόμοια συμπεριφορά επέδειξαν επίσης δικτάτορες όπως ο Στάλιν, ο Μουσολίνι, ο Τσαουσέσκου, ο Ιντί Αμίν, ο Σαντάμ Χουσείν και τόσοι άλλοι. Η βιογραφία του Χουσείν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ακραίας ταπείνωσης παιδιού, την οποία αργότερα πλήρωσαν με τη ζωή τους χιλιάδες θύματα της εκδικητικότητάς του. Άλις Μίλερ

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η βία αποτελεί από τους αρχαίους χρόνους, μέχρι σήμερα, τη μεγαλύτερη εξάρτηση.

Κάθε παιδί, που γνώρισε την απόλυτη απαξίωση στα ψυχικά του τραύματα, με αιτία όλες τις πιθανές μορφές κακοποίησης, θα φερθεί ως ενήλικας με τον ίδιο τρόπο στο ίδιο τον εαυτό του. Θα τον απαξιώσει. Θα γυρίσει τα μάτια από την άλλη πλευρά, στην ίδια την ψυχή του, όπως έκαναν όλοι εκείνοι οι λουόμενοι της παραλίας στη θέα ενός ανυπεράσπιστου όσο και ανήμπορου παιδιού, απέναντι στην παράλογη βία του γονιού του.

Και μόνο ένα συμβάν κακοποίησης φτάνει για να κλειδωθεί για πάντα στο νευρικό του σύστημα, ως ψυχικό τραύμα, με τα παραπάνω αποτελέσματα, εφόσον δεν διαθέτει ούτε τις λογικές άμυνες ενός ενήλικα, ούτε τη δυνατότητα διαχείρισης των συναισθημάτων του σε ένα τέτοιο γεγονός, αλλά ούτε και την δύναμη αντιμετώπισης του παραλογισμού που χαρακτηρίζει κάθε είδους βία.

Καταδικασμένο, στο μέλλον, το ενήλικο πλέον άτομο, θα μείνει μοιραία και απαθές στην κακοποίηση των άλλων δίπλα του, αφού και το ίδιο κακοποιήθηκε, και το ίδιο κακοποίησε στην συνέχεια με παρόμοιο τρόπο τον εαυτό του, για να δικαιολογήσει –ασυνείδητα ή συνειδητά- τον βίαιο -άρα ασθενή- γονιό…

Οι μοναδικές άμυνες που διαθέτει ένα ανήλικο παιδί, το οδηγούν συνήθως να πει «εγώ φταίω που δεν με αγαπά και με κακοποιεί», ή εκλογικεύοντας: «έχει δίκιο να με τιμωρεί, θέλει το καλό μου, επειδή με αγαπά», παρά να αποδεχτεί «ο γονιός μου δεν με αγαπά και με κακοποιεί», «ο γονιός μου ίσως δεν ξέρει να αγαπά, γι αυτό ασκεί βία», «ο γονιός μου έτσι έμαθε από τον γονιό του να… αγαπά, αλλά και εκείνος, επίσης, από τον δικό του», κλπ. φτάνοντας μέχρι… τον Αδάμ και την Εύα.

Κάπως έτσι η μάστιγα της βίας και της αδιαφορίας, που συνθέτουν αχώριστο ζευγάρι, εξαπλώνεται στον πλανήτη σε ρυθμούς πανούκλας εδώ και αιώνες.

Ο καθένας, μπορεί να εντοπίζει γύρω του πολύ πιο εύκολα όλους εκείνους, τους άλλους, που την ασκούν, αλλά δεν έχει τη δύναμη να ανακαλύψει τον ίδιο τον εαυτό του, που αντιδρά, ουσιαστικά, με ανάλογους τρόπους, στον εαυτό του ή στους άλλους…  (είτε σε πολλούς, είτε σε ένα και μόνο πρόσωπο).

Μην αναρωτιόμαστε λοιπόν, γιατί οι άνθρωποι είναι απαθείς στην δυστυχία άλλων. Μην αναρωτιόμαστε γιατί πάντα οι λίγοι διαθέτουν την ευαισθησία να αγωνίζονται για μια καλύτερη κοινωνία, χωρίς βία, ξεκινώντας πρώτα, μέσα από το ίδιο το σπίτι τους, και κυρίως, μέσα από τον ίδιο τους τον εαυτό.

Πότε μπορει να σταματήσει αυτός ο φαύλος κύκλος; Όταν αναζητήσει καθένας, έναν άνθρωπο γνώστη αρωγό, που θα τον κατανοήσει για όσα έζησε, απαξίωσε και απώθησε. Ξεκινώντας από τον εαυτό του…

Η κατανόηση (όσο και η απενοχοποίηση), της άλογης σκέψης ότι ακόμη και μια ρακετιά στο κεφάλι, μπορεί να έχει δικαιολογία… Διότι δεν υπάρχει δικαιολογία ούτε σε μία ρακετιά, όπως, ούτε και στην παραμικρή βία.

Όπως, δεν υπάρχει δικαιολογία, εξίσου, στην σιωπή (λουόμενων ή μη) μαρτύρων ενός ανάλογου γεγονότος. Από κει, άλλωστε, ξεκινά η διαστρέβλωση, που σπέρνει τη βία στο άπειρο.

Τί χρησιμεύουν οι πολιτικές αναλύσεις, όταν δεν κοιταζόμαστε στον καθρέφτη μας; Όταν είμαστε σαν όλους τους άλλους; Καθώς, αλειφόμαστε… με αντηλιακό, την ίδια ώρα που δίπλα μας, καταστρέφεται, μ’ αυτόν τον τρόπο η ζωή ενός παιδιού; Μιας κοινωνίας; Ολόκληρου του πλανήτη;

Aν δεν ήταν προσωπική υπόθεση, άλλωστε, δεν θα γινόταν και πολιτική, και το αντίθετο.

Η υφήλιος ασφυκτιά από ανθρώπους που «κατάπιαν» τους βίαιους γονείς τους, ταυτίστηκαν μαζί τους (ως μία από τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος) τους δικαιολόγησαν και τους μιμήθηκαν στις σχέσεις τους με τους άλλους ή –όπως αναφέρθηκε- με τον ίδιο τους τον εαυτό.

Μην αναρωτιόμαστε, λοιπόν, για τη βία και την αδιαφορία που ασκείται στον πλανήτη, από άπληστους τυράννους (όποια μάσκα κι αν μεταλλάσσουν μέσα στην ιστορία…), μέχρι τον τελευταίο εξαθλιωμένο άστεγο…

Θα συνεχίσει να υπάρχει εις τους αιώνες των αιώνων, έως ότου οι άνθρωποι να σκύψουν σε αυτό το απαξιωμένο, κακοποιημένο παιδί μέσα τους και επιτέλους να το κατανοήσουν.

Τότε, υπάρχει ελπίδα να σκύψουν με τον ίδιο τρόπο, σε όλους τους κακοποιημένους της γης, είτε λέγονται εξαθλιωμένοι άνεργοι, είτε συνταξιούχοι κάτω από το όριο της φτώχειας, είτε κυνηγημένοι λαθρομετανάστες, είτε διαπομπευμένες οροθετικές πόρνες.

Πότε θα απεξαρτηθούν οι άνθρωποι από τη βία και την αδιαφορία; Όταν δεν έχουν πια κανένα όριο ανοχής σε φαινόμενα παντός είδους κακοποίησης, προερχόμενα είτε ακόμα και από τη φύση, είτε από τους ανθρώπους, είτε από ένα σώμα που ασθενεί…

Τότε υπάρχει ελπίδα να ενδιαφερθούν, ακόμα και για μια γυναίκα με κρίση πανικού στο μετρό.

Η απόδραση από τα βάσανα της παιδικής ηλικίας ειναι φανερή τόσο στην υποταγή στους νόμους της θρησκείας οσο και στον κυνισμό, στην ειρωνεία και σε άλλες μορφές αυτοαλλοτρίωσης, που μασκαρεύονται σε φιλοσοφία ή λογοτεχνία. Όμως τελικά το σώμα επαναστατεί… συνήθως αυτό θα πει την τελευταία λέξη, καθώς αντιλαμβάνεται την αυταπάτη πιο γρήγορα από το μυαλό μας, ειδικά όταν το τελευταίο το έχουμε εκπαιδεύσει να λειτουργει ως κάτι ξένο. Μπορεί κανείς να αγνοεί ή να χλευάζει τα μηνύματα του σώματος, ωστόσο σε κάθε περίπτωση, αξίζει να δώσει σημασία στην εξέγερσή του. Η γλώσσα του είναι η έκφραση του αληθινού εαυτού μας και η δύναμη της ζωτικότητάς μας. Άλις Μίλερ

Να ενδιαφερθούν πραγματικά, και όχι υποκριτικά, λόγω κοινωνικών επιταγών, επειδή για παράδειγμα, βρίσκονται σε ένα μικρό χωριό που τους γνωρίζουν όλοι και θα τους κατακρίνουν αν αδιαφορήσουν. Να ενδιαφερθούν πραγματικά, ακόμα κι αν υπάρχουν και άλλοι χίλιοι δίπλα τους που ενδιαφέρονται, να τους… βγάλουν από τον… κόπο. Να ενδιαφερθούν πραγματικά, για τον εαυτό τους. Γιατί ο εαυτός τους καθρεφτίζεται, μέσα σε κάθε άλλον, είτε το συνειδητοποιούν, είτε όχι.