Πέθανε ο κορυφαίος αριστοφανικός, Θύμιος Καρακατσάνης

14:06, 30 Ιουν 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/99164Ταυτίστηκε με το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν και τους αριστοφανικούς ρόλους. Ένας εμβληματικός εκφραστής της αρχαίας ελληνικής κωμωδίας.
Πέθανε το Σάββατο, 30 Ιουνίου, ο Θύμιος Καρακατσάνης. Ο 72χρονος κορυφαίος ηθοποιός και σκηνοθέτης αντιμετώπιζε χρόνια και σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία είχαν επιβαρυνθεί τον τελευταίο καιρό από το σάκχαρο. Η κηδεία* του θα γίνει τη Δευτέρα (9/7) στις 11.30 το πρωί από το νεκροταφείο Παιανίας.

Ο Θύμιος Καρακατσάνης γεννήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1940 στα Ταμπούρια του Πειραιά. Σπούδασε στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν και από το 1960 εργάστηκε αδιάλλειπτα στο θέατρο, αρχικά ως βασικό στέλεχος του Θεάτρου Τέχνης και εν συνεχεία στο ελεύθερο θέατρο.

Τελευταία του εμφάνιση στο θέατρο είναι την περίοδο 2008 – 2010 στο «Θάνατο του εμποράκου» του Άρθουρ Μίλερ.

Τον Ιανουάριο του 2011, ο Θύμιος Καρακατσάνης, στο πλαίσιο έρευνας της Κρυσταλίας Πατούλη για τον δημόσιο διάλοτο του tvxs, με το κοινό ερώτημα «Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;», έδωσε τη δική του απάντηση:

«Η κρίση είναι απόρροια πολλών ανθρώπων που κυβέρνησαν τον τόπο αυτόν, αρκετές δεκαετίες, και το μόνο που σκεφτόντουσαν ήταν πώς θα γίνουνε αρεστοί και πώς θα φύγουνε με κάποιο κέρδος απ’ την εξουσία. Δόξα το θεό κερδίσανε! Και όπως λέν «ζήσαν αυτοί καλά και μεις χειρότερα».

Τώρα ήρθανε και τα παιδιά που τα μεγάλωναν για να γίνουνε πολιτικοί, τά χουνα στείλει στα Χάρβαρντ και στα τέτοια, και μια που είναι χάρβαλο το Χάρβαρντ είναι ότι πρέπει. Μας την κάνανε τώρα, και πήγανε οι βιαστές των λαών, μας δώσανε και δάνεια και είπανε στον έναν εσύ θα πεις «με ψηφίζετε γιατί άμα δε με ψηφίσετε θα πεθάνετε» και στον άλλον είπανε εσύ θα λές «ότι θέλετε θα ‘χετε»,  και ο λαός είναι σαν μωρό παιδί…

Ο Αριστοφάνης τον περιγράφει πάρα πολύ ωραία στους «Ιππείς»: «όσο μεγαλώνει ο λαός τόσο πιο ηλίθιος γίνεται». Ε, αυτό προσπαθούσε να πει ο Αριστοφάνης: «Μη μεγαλώνετε ηλίθια». Και τώρα που καταλάβαμε ήρθαν οι κερδοσκόποι μας δώσανε και δύο δάνεια, δηλαδή, είναι σα να φτιάξανε ένα εργοστάσιο που βγάζει λεφτά: θα περνούν τους τόκους κάθε μήνα, και το κεφάλαιο θα παραμένει… και θα μαστε αυτό που λέει ο Μίλερ «αποκλείεται να είσαι ελεύθερος άμα χρωστάς».

Αυτό πάθαμε! Τώρα, τι να πω; Τι να πει κανείς και τι να πει ο καθείς;

Αυτοι οι άνθρωποι είχαν το πεπόνι και το μαχαίρι και κόβανε ότι ώρα θέλανε. Τώρα, να δουμε τι θα κάνουμε…

Βέβαια τα πράγματα δεν είναι τόσο απαισιόδοξα γιατί με αυτές τις κρίσεις ξυπνάει ο πολίτης. Το κακό είναι πώς θα ξυπνήσει, μην έχει άσχημο ξύπνημα. Αυτό. Αυτό φοβάμαι εγώ. Το άσχημο ξύπνημα.

Η ελληνική λεβεντιά που λένε, αυτό είναι το επικίνδυνο. Να ξυπνήσει στραβά! Πως λέει το τραγούδι «του άντρα του πολλά βαρύ μη του μιλάτε το πρωί». Δεν ξέρω τι θα γίνει. Δεν νομίζω ότι υπάρχουν καλύτερα ή χειρότερα  πράγματα. Είναι να δουμε, σαν ρουλέτα, πώς θα ξυπνήσουμε.

Αρχοντοηλίθιοι ήμασταν και παραμένουμε… Έτσι και ξυπνήσουμε, εκεί θα δούμε τι θα γίνει. Και δεν είναι μόνο ελληνικό το κόλπο, το κεφάλαιο έχει γίνει ασύδοτο πια. Πάντα ο καπιταλισμός δίνει κάπου κάπου και λίγο παντεσπάνι, έτσι, πάντα αφήνουνε μια χαλαρότητα. Πάντα. Τώρα έχουν φτάσει στο σημείο να λένε «αυτοί είναι ηλίθιοι θα τους πεθάνωμε! Τώρα που κοιμόνται βάρα!». Και θα μαζέψουμε τα κομμάτια μας,  αυτοί κερδοσκοπούν εμείς είμαστε κοιμισμένοι…. ηλίθιοι.

Αμα ξυπνήσουμε θα δούμε τι θα γίνει. Και να φοβάσαι τον άνθρωπο που έχει ξεπεράσει τα όρια! Και νομίζω ότι είναι εποχή που τα όρια είναι ξεπερασμένα.

Και τώρα είναι πολύ επικίνδυνα τα πράγματα. Όταν η δημοκρατία είναι «δήθεν», γιατί τι δημοκρατία είναι αυτή που έχουμε; Δεν είναι δημοκρατία. Πέντε ηλίθιοι που σπούδασαν έξω και ήρθανε, αποφασίζουνε ποιους θα βάλουνε στις λίστες να ψηφίσουμε; Είναι δημοκρατία αυτή; Είναι αντιπροσωπευτικό αυτό το σύστημα; Είναι να τρελαίνεσαι!

Ένας ηλίθιος να αποφασίζει! Αρχίδια. Και το λένε αυτό δημοκρατία. Αυτό είναι πώς να πούμε, είναι σαν… τις γκόμενες που διαλέγουν τους χειρότερους. Είμαστε σε μια δημοκρατία της «ανέκφραστης τρύπας». Αυτή είναι η ερωτική μας συνύπαρξη.

Μια ανέκφραστος τρύπα. Ουρλιάζουν κάνουνε – δείχνουνε και αν πας από κάτω είναι η τρύπα εντελώς ανέκφραστος. Τώρα που είχα πάει στη Θεσσαλονίκη ήταν μία,  ούρλιαζε είχα μια ώρα να κοιμηθώ λες και τη σφάζανε. Χτυπάω την πόρτα. Και απαντάει ναι. Της λέω, «αφού δεν το αντέχεις ρε κορίτσι μου γιατί το κάνεις;».

Δεν το αντέχουμε, γιατί το κάνουμε; Αφού έχουμε… πεθάνει! Εγώ πάντα εκφράζομαι εντελώς λαϊκά και πιστεύω ότι ο λαός αυτός (εγώ δηλαδή και όλοι μας) έχει μια πιο ποιητική διάθεση να εκφραστεί. Και αυτή η ποιητική διάθεση είναι η μόνη μας διέξοδος.

Είναι ο έλληνας με τον αυτοσαρκασμό του και με την ποιητική του τρέλα που μπορεί και κάνει ανεκτή, αυτό που λέμε ζώη…-«

 

*ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ «ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ»

 

Ο Σύλλογος Προστασίας Ενημέρωσης & Βοήθειας Καρδιοπαθών Παιδιών  «Η Καρδιά του Παιδιού» εκφράζει τα  θερμά του συλλυπητήρια για την απώλεια του μεγάλου ηθοποιού και ανθρώπου Θύμιου Καρακατσάνη.

Μετά από επιθυμία της οικογένειάς του, αντί στεφάνου, τα χρήματα θα δοθούν στο Σύλλογο «Η Καρδιά του Παιδιού» που εδώ και 31 χρόνια στηρίζει οικονομικά και ηθικά τα παιδιά που πάσχουν από Συγγενείς Καρδιοπάθειες.

Η κηδεία θα τελεστεί αύριο Δευτέρα 2 Ιουλίου, στο Κοιμητήριο Παιανίας στις 11:30 πμ.

Σύλλογος Προστασίας Ενημέρωσης & Βοήθειας Καρδιοπαθών Παιδιών

«Η Καρδιά Του Παιδιού»

Αιόλου 104, 10564 Αθήνα, 7ος όροφος, γραφείο 703

210 3218488 & 210 3253876
kardiap@yahoo.gr & info@kardiapaidiou.gr

http://www.kardiapaidiou.gr

 

Αριθ. Λογαριασμού Εθνικής Τράπεζας: 

155/296037-04 & IBAN: GR 26 0110 1550 0000 1552 9603 704

Ο διάλογος μεταξύ των ανθρώπων απαξιώθηκε. Tου Λουίτζι Ζόγια

00:06, 30 Ιουν 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/99073

Αγάπα το Θεό και αγάπα τον πλησίον, έλεγε η εντολή. Αλλά ήδη για τον Νίτσε ο Θεός ήταν νεκρός. Και ο πλησίον; Στον προτεχνολογικό κόσμο, η γειτνίαση των ανθρώπων ήταν ουσιαστική. Τώρα δεσπόζει η απόσταση, η έμμεση σχέση και η σχέση δια των μέσων ενημέρωσης. Η εντολή κενώνεται. Και τούτο διότι δεν έχουμε πλέον κανέναν να αγαπήσουμε.

Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, κάθε εβδομάδα έπαιρνα τα τρένο Μιλάνο Ζυρίχη. Οι Ιταλοί γκασταρμπάιτερ (έτσι λέγονταν οι ξένοι εργάτες στη Γερμανία), που το γέμιζαν και συνέχιζαν προς Νάπολη ή Λέτσε, είχαν κουτιά και βαλίτσες δεμένα με σπάγκους.

Για εκείνους ο πλησίον ήταν μια δεδομένη παρουσία. Πριν το Γκοτάρντο, τη σήραγγα που ενώνει την Ελβετία με την Ιταλία, έβγαζαν μια χαρτοσακούλα. Μοίραζαν σ’ όλους τους γύρω ψωμί και αλλαντικά και έπιναν μαύρο κρασί.

«Έχετε την καλοσύνη να πάρετε;» έλεγε ο αρχηγός της οικογένειας, δειλά, γιατί είχα στα χέρια ένα βιβλίο. Ακριβώς όπως στην Οδύσσεια (Γ, 69, Δ, 60, Ε, 95) ως πρώτο πράγμα προσφέρεται κάτι για φαγητό. Μόνο όταν ο φιλοξενούμενος έχει χορτάσει, μπορούν να γίνουν οι ερωτήσεις.

Παρομοίως και για τον Μωυσή, τον Ααρών και τους πρεσβύτερους, γεύση και γνώση είχαν ακόμη κοινή ρίζα: Έτσι, ανέβηκαν στο όρος «και ώφθησαν εν τω τόπω του Θεού και έφαγον και έπιον» (Έξοδος 24.11). Τίποτε από όλα αυτά δεν συνέβαινε στα βαγόνια που σταματούσαν στην Ελβετία, και ούτε σε εκείνα που συνέχιζαν για το Μιλάνο, για να μη μιλήσουμε για τα βαγόνια της πρώτης θέσεως. […]

Εκείνοι οι αρχαϊκοί ταξιδιώτες εξαφανίστηκαν, όπως και η ατμομηχανή. Σήμερα, όποιος ανεβαίνει στο τρένο δεν έχει έναν πλησίον, υπό την κυριολεκτική έννοια: Νιώθει ακόμη ότι οι άνθρωποι ζουν με αισθήματα, αλλά μόνο επιδεικνύοντάς τα σε κάποιον μακριά, φωνάζοντας στο κινητό και ενοχλώντας όποιον είναι δίπλα τους. […]

[…] Ζούμε στην περίοδο της μεγάλης σπατάλης, την οποία θα πληρώσουν οι επόμενες γενιές. Αλλά, περισσότερο και από τη σπατάλη των ενεργειακών αποθεμάτων ή των υδάτων, είναι δυσκολότερο να επανορθώσουμε εκείνη του λόγου.

Ο λόγος απομακρύνθηκε από τους ομιλούντες. Μη όντας κοντά, μας αφαίρεσε ένα εργαλείο για να φτάσουμε τον πλησίον. Είναι ένας φαύλος κύκλος. Η αυξανόμενη απόσταση από τους άλλους υπήρξε το ερέθισμα για να μιλάμε περισσότερο, ελπίζοντας έτσι ότι θα τους πλησιάσουμε.

Θέλαμε να κατασκευάσουμε μια γέφυρα, αλλά φτιάξαμε όλο και πιο πληθωρισμένες λέξεις: Ναυαγοί δίχως προορισμό που διατρέχουν τους ωκεανούς του λόγου. Ακόμη και η δομή της γλώσσας ακολούθησε τον εαυτό της. Η λέξη δεν φτάνει πια στο αντικείμενό της, γίνεται μεταβιβαστική.

Τότε, έγινε προσπάθεια να την εξαναγκάσουν σε ένα εκβιασμό, χρησιμοποιώντας ως μεταβιβαστικά και τα ρήματα που τέτοια δεν ήταν: Κοιμήσου όνειρα ξεκούρασης, μείνε σε χώρους θαυμάσιους, να λες λέξεις σοφές, σαν σκέπτεσαι πράγματα θαρραλέα, να κάνεις πράγματα τολμηρά. Δηλαδή, εκφράσεις υπερβολικά αφηρημένες και «στοχαστικές» που δεν φτάνουν στον άλλον, αλλά επιστρέφουν στο υποκείμενό τους.

Θεμελιώδης λέξεις τέθηκαν σε κίνδυνο. Η έννοια του ανθρώπινου προσώπου κατασκευάστηκε ανά τους αιώνες, και επέτρεψε τον ορισμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και όμως, ακριβώς καθότι παγκόσμια, διατρέχει τον κίνδυνο να μη γίνεται πια αισθητή: Όπως η ιδέα του πλησίον, που από τον Χριστό επεκτάθηκε και σε εκείνον που είναι μακριά, το πρόσωπο που επεκτάθηκε σε όλους υπήρξε μια κατάκτηση, αλλά έγινε συνάμα και υπερβολικά αφηρημένο.

Είναι σημαδιακό ότι μια από τις πλέον σπουδαίες εφευρέσεις του 20ού αιώνα ήταν η ψυχανάλυση. Άσκοπα συζήτησαν επί μακρόν εάν αυτή είναι επιστήμη.

Πάντως, είναι ένας μεγαλοπρεπής τελετουργικός διάλογος.

Ο διάλογος μεταξύ των ανθρώπων απαξιώθηκε από την εκκοσμίκευση και την επικοινωνία της μάζας […]

Επί χιλιετίες, μια διπλή εντολή στήριξε την εβραιο-χριστιανική ηθική: Αγάπα τον θεό και αγάπα τον πλησίον σου ως τον εαυτό σου. Στο τέλος του 19ου αιώνα, ο Νίτσε ανήγγειλε: Ο Θεός είναι νεκρός. Μετά το πέρας και του 20ου, δεν είναι μήπως καιρός να πούμε εκείνο που όλοι μας βλέπουμε; Είναι πια νεκρός και ο πλησίον.

[…] Ως ψυχαναλυτής γιουνγκικής παιδείας, ενδιαφέρομαι συνήθως –είτε στην κλινική πρακτική είτε στα κείμενα- κυρίως για τα αρχέτυπα: Δηλαδή για τα σταθερά, αμετάβλητα δεδομένα των ανθρωπίνων συμπεριφορών, των βαθύτατων παρορμήσεων που διαμένουν εντός τους και τείνουν να μην τροποποιούνται με την αλλαγή των εποχών και των πολιτισμών.

Ενώ τώρα, με το Θάνατο του πλησίον, για πρώτη φορά καταπιάστηκα με την ταχύτητα με την οποία οι νέες μορφές της τεχνικής και της οικονομίας διεισδύουν στον άνθρωπο, εισβάλλουν από έξω προς τα μέσα, αναταράσσοντας τις χιλιόχρονες εσωτερικές του ισορροπίες και το νευρικό του σύστημα που χρειάστηκε μεν μακρότατο διάστημα για να πλαστεί, αλλά που ουσιαστικά παραμένει ίδιο με εκείνο του νεολιθικού ανθρώπου. […]

… δυστυχώς, η πλειοψηφία των καινοτομιών
της τεχνολογίας συμβάλλει στην αίσθηση της αλλοτρίωσης και στην αίσθηση του ξερού εργαλείου, που πληρώνονται με μια απώλεια αισθημάτων. Ενώ οι καινοτομίες της οικονομίας τείνουν προς μία περαιτέρω απομάκρυνση από την αλληλεγγύη. […]

Πολλές μελέτες υποστηρίζουν σήμερα ότι μπορούν να μετρήσουν αυτή την ψυχρότητα στις αντιδράσεις του νευρικού μας συστήματος. Κυκλικά, απέξω, αυτή είναι η συνέπεια μη κοινωνικών συμπεριφορών τις οποίες, όμως, με τη σειρά της τις επιφέρει΄ ενώ μέσα από την προσωπικότητα, συνδέεται με αγχώδεις καταστάσεις, ψυχοσωματικές διαταραχές, διάσχιση των ενστίκτων. […]

Τα τελευταία είκοσι έτη, οι πολίτες αυτής της χώρας είναι μάρτυρες μιας αλλαγής των ανθρώπινων σχέσεων πολύ πιο ουσιαστικής από ό,τι σ’ όλη την ιστορία της.
Σήμερα, περνούν πολύ περισσότερο χρόνο σε μια σχέση με τις οθόνες παρά με άλλα ανθρώπινα όντα: τα παιδιά, από 5 έως 10 φορές περισσότερες ώρες με αυτές παρά με τους γονείς τους. […]

Μετά το θάνατο του Θεού, ο θάνατος του πλησίον είναι η εξαφάνιση της δεύτερης θεμελιώδους σχέσεως του ανθρώπου.

Ο άνθρωπος πέφτει σε μια θεμελιώδη μοναξιά. Είναι ορφανός, δίχως αντίστοιχο προηγούμενο στην ιστορία. Είτε υπό την κατακόρυφη οπτική, -πέθανε ο Ουράνιος Πατήρ του-, είτε από την οριζόντια –πέθανε εκείνος που στεκόταν στο πλάι του.

Συνεπώς, όπου και να ρίξει το βλέμμα, νιώθει ορφανός. Κυκλικά, αυτή είναι η αναγκαστική συνακολουθία, αλλά και η αιτία της άρνησης αποδοχής του βλέμματος των άλλων. Άλλωστε, σε κάθε κοινωνία, η θέαση των νεκρών προκαλεί ταραχή. […]

Οι άνθρωποι πάντοτε, σε οποιαδήποτε περίπτωση, ήταν αναγκαίοι στον ένα. Σήμερα η λειτουργία τους μπορεί κατά μεγάλο μέρος να αντικατασταθεί από μηχανές (για παράδειγμα τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές). Αλλά εκείνο το οποίο δεν μπορεί να αντικαθίσταται είναι η ανθρώπινη παρουσία: Η απομάκρυνση από τους άλλους επιφέρει μια έλλειψη που είναι αληθινή ψυχική καταστροφή.

Ο άνθρωπος –που τώρα πια είναι μόνος- συναντά τη θλίψη και συνακόλουθα, σαν σε φαύλο κύκλο, ο καταθλιπτικός άνθρωπος είναι ένας άνθρωπος στον οποίον λείπουν η δύναμη και η ώθηση για να προστρέξει τον πλησίον. […]

«Η εγγύτητα και η καλοσύνη είναι γενεσιουργοί αιτίες της αγάπης» Δάντης Αλιγκιέρι, Convivio, I, XII

Η εγγύτητα ήταν πάντοτε θεμελιώδης. Γι’ αυτό, το πλησίασμα προστατευόταν από σχεδόν ιερά τελετουργικά: το πέρασμα από το «εμείς» στο «εσύ», εκείνο από τη χειραψία στο αγκάλιασμα.

Συχνά, οι μετανάστες μας προκαλούν φόβο, διότι μιλώντας άσχημα τη γλώσσα μας, μας απευθύνονται αμέσως με το εσύ: Μοιάζουν επιθετικοί, έρχονται υπερβολικά κοντά μας.

Με τον 20ο αιώνα, επικρατούν η απομάκρυνση και οι έμμεσες πλέον σχέσεις, διαμέσου της τεχνολογίας: Έτσι, η αναζήτηση στενών σχέσεων επανεμφανίζεται υπό διαστρεβλωμένες μορφές. Η ανάγκη εγγύτητος, καταπιεσμένη, μεταμφιέζεται σε ερωτικότητα, ή σε άλλες, επιτρεπτές κοινωνικά παρορμήσεις.

Οι άλλοι, για εμάς, άλλο δεν είναι παρά ένα θέαμα» Φερνάντο Πεσόα, Το βιβλίο των ανησυχιών, 30

[…] Η οθόνη είχε γεννηθεί για να πλησιάσουν τα άτομα. Αλλά στα συνέδρια, όπου ο ομιλητής και το κοινό θα μπορούσαν ακόμη να είναι κοντά, προσέλαβε μια αντίθετη λειτουργία. Η μετατροπή των πολιτιστικών γεγονότων σε θέαμα απαιτεί τα φώτα να ρίχνονται στην έδρα, όπου ο ομιλητής περιβάλλεται από οθόνες που προβάλλουν τη δική του εικόνα.

Δεν πρέπει να αναρωτιέται: Έχω επαφή με όποιον με ακούει; Πρέπει να πει: Μου αρέσω έτσι; Από τη στιγμή που ανήλθε στο βήμα, μεταμορφώθηκε σε ένα πρότυπο. Και ένα πρότυπο πρέπει να θαυμάζεται, όχι να αναπτύσσει μια σχέση. Είναι ένας απαιτητικός εραστής: Περιμένουμε να αγαπά τον εαυτό του, αλλά κατά τρόπο διαφορετικό από εκείνον που περιέγραφε η εντολή. Η ντροπή του ναρκισσισμού –που ήταν κοινή σε μεγάλο μέρος των παραδοσιακών πολιτισμών- θρυμματίστηκε κάτω από την πίεση της αγοράς, που πουλά ό,τι είναι αχρείαστο, προτρέποντας στην αυταρέσκεια.

Έτσι, σε μεγάλο μέρος της Δύσεως, η αντωνυμία «εγώ», (στα αγγλικά: Ι) μετασχηματίστηκε σε πρόθεμα προϊόντων επιτυχίας: iPad, ibook. Η λέξη «εγωιστής», που αποτελούσε προσβολή, έγινε ένα γνωστό άρωμα (Egoiste), ενώ ένα άλλο ονομάζεται Envy me (Φθόνησέ με), διότι ο φθόνος έγινε αρετή. […]

Αποσπάσματα από το βιβλίο «Ο θάνατος του πλησίον », του Luigi Zoja, Εκδόσεις Ίταμος.

Ο Luigi Zoja (Λουίτζι Ζόγια), ψυχαναλυτής παγκόσμιας φήμης, με οικονομικές-πολιτικές σπουδές στο πανεπιστήμιο Bocconi του Μιλάνου και ψυχολογίας στη Ζυρίχη, υπήρξε πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Αναλυτικής Ψυχολογίας και τιμήθηκε δύο φορές με το βραβείο Gradiva. Έχει δημοσιεύσει πολλά έργα. Στα ελληνικά έχει εκδοθεί το έργο του «Ύβρις και Νέμεσις», «Ψυχολογία και Όρια της Ανάπτυξης και του Εκσυγχρονισμού», University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 2002. Επίσης έχουν δημοσιευτεί πολυάριθμα άρθρα του στο περιοδικό «Η συνάντηση», που εκδίδει ο ίδιος εκδοτικός οίκος.

Βία και αδιαφορία: Οι μεγαλύτερες εξαρτήσεις του πλανήτη. Της Κρυσταλίας Πατούλη

Όταν κάποτε η άγνοια που προέκυψε από την απώθηση της παιδικής ηλικίας εξαλειφθεί και η ανθρωπότητα ξυπνήσει από το λήθαργό της, θα μπορέσει να αναστείλει αυτή την παραγωγή του κακού» Άλις Μίλερ

Μια μάνα φωνάζει στο πεντάχρονο αγοράκι της να σταματήσει να παίζει και να βγει έξω από τη θάλασσα. Το παιδί δεν ανταποκρίνεται. Τότε, η μάνα ορμά με σηκωμένο στον αέρα εκείνο το χέρι της που κρατάει σφιχτά μια ρακέτα, χτυπώντας  με οργή το κεφάλι του μικρού.

Ένας δυνατός όσο και ξερός κρότος, φτάνει στα αυτιά και του τελευταίου λουόμενου της παραλίας. Η μάνα απαντά, σκάσε, στην κραυγή του παιδιού, σηκώνοντας ταυτόχρονα στον αέρα την ίδια ρακέτα. Απότομα το μικρό βουβαίνεται. Η μάνα, τότε, τραβάει με δύναμη το ένα χέρι του, και αρχίζει να το σέρνει με λύσσα πάνω στα βότσαλα. Σοκαρισμένο, πονεμένο, και τρομοκρατημένο το μικρό, παραπατά πάνω στις πέτρες καθώς πιέζει με το μόνο ελεύθερο χέρι του, το χτυπημένο σημείο του κεφαλιού του και σκυμμένο το βλέμμα πάντα κάτω.

Οι γύρω λουόμενοι, απαθείς. Λιάζονται. Πίνουν καφέ. Αλείφονται με αντηλιακό.

Η κορυφαία ερευνήτρια του παιδικού ψυχικού τραύματος, Άλις Μίλερ, έχει πει, πως, και μόνον  ένας άνθρωπος αν βρεθεί μπροστά σε ένα οποιοδήποτε ανάλογο συμβάν βίαιης κακοποίησης, μικρότερης ή μεγαλύτερης, δείχνοντας στο παιδί, ότι κατανοεί τι έχει υποστεί, όπως και ότι εκείνο δεν ευθύνεται γι’ αυτήν την κακοποίηση, αν και μόνον ένας, βρεθεί, ως γνώστης αρωγός – όπως τον ονομάζει-, αυτό το παιδί έχει μια ελπίδα στην ενήλικη ζωή του, να μην κακοποιήσει άλλους ανθρώπους ή τον ίδιο τον εαυτό του.

Όμως, σε ανάλογες στιγμές της ζωής ενός παιδιού, τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει ούτε ένας… με αποτέλεσμα το παιδί να καταδικάζεται στην επανάληψη της κακοποίησης που υπέστη, είτε σε άλλους, είτε στον εαυτό του.

Και το φαινόμενο της βίας (ψυχικής ή σωματικής) εξαπλώνεται σαν λέπρα απ’ άκρη σε άκρη στη γη, χωρίς διακρίσεις, σε πλούσιους και φτωχούς, μορφωμένους και αμόρφωτους, πρωτευουσιάνους ή χωριάτες, νησιώτες ή στεριανούς, επώνυμους ή ανώνυμους.

Oι δικτάτορες είναι καταδικασμένοι σε αποτυχία και σε ψυχαναγκαστική επανάληψη. Και πάντα νέα θύματα θα πληρώνουν το τίμημα. Και ο Χίτλερ με τη συμπεριφορά του αποκάλυψε σε όλον τον κόσμο πώς ήταν ο πατέρας του: καταστροφικός, ανελέητος, επιδειξιμανής, αδιάκριτος, αλαζονικός, διεστραμμένος, εγωκεντρικός, κοντόφθαλμος και ανόητος. Με την ασυνείδητη μίμησή του τού έμεινε πιστός. Για τον ίδιο λόγο παρόμοια συμπεριφορά επέδειξαν επίσης δικτάτορες όπως ο Στάλιν, ο Μουσολίνι, ο Τσαουσέσκου, ο Ιντί Αμίν, ο Σαντάμ Χουσείν και τόσοι άλλοι. Η βιογραφία του Χουσείν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ακραίας ταπείνωσης παιδιού, την οποία αργότερα πλήρωσαν με τη ζωή τους χιλιάδες θύματα της εκδικητικότητάς του. Άλις Μίλερ

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η βία αποτελεί από τους αρχαίους χρόνους, μέχρι σήμερα, τη μεγαλύτερη εξάρτηση.

Κάθε παιδί, που γνώρισε την απόλυτη απαξίωση στα ψυχικά του τραύματα, με αιτία όλες τις πιθανές μορφές κακοποίησης, θα φερθεί ως ενήλικας με τον ίδιο τρόπο στο ίδιο τον εαυτό του. Θα τον απαξιώσει. Θα γυρίσει τα μάτια από την άλλη πλευρά, στην ίδια την ψυχή του, όπως έκαναν όλοι εκείνοι οι λουόμενοι της παραλίας στη θέα ενός ανυπεράσπιστου όσο και ανήμπορου παιδιού, απέναντι στην παράλογη βία του γονιού του.

Και μόνο ένα συμβάν κακοποίησης φτάνει για να κλειδωθεί για πάντα στο νευρικό του σύστημα, ως ψυχικό τραύμα, με τα παραπάνω αποτελέσματα, εφόσον δεν διαθέτει ούτε τις λογικές άμυνες ενός ενήλικα, ούτε τη δυνατότητα διαχείρισης των συναισθημάτων του σε ένα τέτοιο γεγονός, αλλά ούτε και την δύναμη αντιμετώπισης του παραλογισμού που χαρακτηρίζει κάθε είδους βία.

Καταδικασμένο, στο μέλλον, το ενήλικο πλέον άτομο, θα μείνει μοιραία και απαθές στην κακοποίηση των άλλων δίπλα του, αφού και το ίδιο κακοποιήθηκε, και το ίδιο κακοποίησε στην συνέχεια με παρόμοιο τρόπο τον εαυτό του, για να δικαιολογήσει –ασυνείδητα ή συνειδητά- τον βίαιο -άρα ασθενή- γονιό…

Οι μοναδικές άμυνες που διαθέτει ένα ανήλικο παιδί, το οδηγούν συνήθως να πει «εγώ φταίω που δεν με αγαπά και με κακοποιεί», ή εκλογικεύοντας: «έχει δίκιο να με τιμωρεί, θέλει το καλό μου, επειδή με αγαπά», παρά να αποδεχτεί «ο γονιός μου δεν με αγαπά και με κακοποιεί», «ο γονιός μου ίσως δεν ξέρει να αγαπά, γι αυτό ασκεί βία», «ο γονιός μου έτσι έμαθε από τον γονιό του να… αγαπά, αλλά και εκείνος, επίσης, από τον δικό του», κλπ. φτάνοντας μέχρι… τον Αδάμ και την Εύα.

Κάπως έτσι η μάστιγα της βίας και της αδιαφορίας, που συνθέτουν αχώριστο ζευγάρι, εξαπλώνεται στον πλανήτη σε ρυθμούς πανούκλας εδώ και αιώνες.

Ο καθένας, μπορεί να εντοπίζει γύρω του πολύ πιο εύκολα όλους εκείνους, τους άλλους, που την ασκούν, αλλά δεν έχει τη δύναμη να ανακαλύψει τον ίδιο τον εαυτό του, που αντιδρά, ουσιαστικά, με ανάλογους τρόπους, στον εαυτό του ή στους άλλους…  (είτε σε πολλούς, είτε σε ένα και μόνο πρόσωπο).

Μην αναρωτιόμαστε λοιπόν, γιατί οι άνθρωποι είναι απαθείς στην δυστυχία άλλων. Μην αναρωτιόμαστε γιατί πάντα οι λίγοι διαθέτουν την ευαισθησία να αγωνίζονται για μια καλύτερη κοινωνία, χωρίς βία, ξεκινώντας πρώτα, μέσα από το ίδιο το σπίτι τους, και κυρίως, μέσα από τον ίδιο τους τον εαυτό.

Πότε μπορει να σταματήσει αυτός ο φαύλος κύκλος; Όταν αναζητήσει καθένας, έναν άνθρωπο γνώστη αρωγό, που θα τον κατανοήσει για όσα έζησε, απαξίωσε και απώθησε. Ξεκινώντας από τον εαυτό του…

Η κατανόηση (όσο και η απενοχοποίηση), της άλογης σκέψης ότι ακόμη και μια ρακετιά στο κεφάλι, μπορεί να έχει δικαιολογία… Διότι δεν υπάρχει δικαιολογία ούτε σε μία ρακετιά, όπως, ούτε και στην παραμικρή βία.

Όπως, δεν υπάρχει δικαιολογία, εξίσου, στην σιωπή (λουόμενων ή μη) μαρτύρων ενός ανάλογου γεγονότος. Από κει, άλλωστε, ξεκινά η διαστρέβλωση, που σπέρνει τη βία στο άπειρο.

Τί χρησιμεύουν οι πολιτικές αναλύσεις, όταν δεν κοιταζόμαστε στον καθρέφτη μας; Όταν είμαστε σαν όλους τους άλλους; Καθώς, αλειφόμαστε… με αντηλιακό, την ίδια ώρα που δίπλα μας, καταστρέφεται, μ’ αυτόν τον τρόπο η ζωή ενός παιδιού; Μιας κοινωνίας; Ολόκληρου του πλανήτη;

Aν δεν ήταν προσωπική υπόθεση, άλλωστε, δεν θα γινόταν και πολιτική, και το αντίθετο.

Η υφήλιος ασφυκτιά από ανθρώπους που «κατάπιαν» τους βίαιους γονείς τους, ταυτίστηκαν μαζί τους (ως μία από τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος) τους δικαιολόγησαν και τους μιμήθηκαν στις σχέσεις τους με τους άλλους ή –όπως αναφέρθηκε- με τον ίδιο τους τον εαυτό.

Μην αναρωτιόμαστε, λοιπόν, για τη βία και την αδιαφορία που ασκείται στον πλανήτη, από άπληστους τυράννους (όποια μάσκα κι αν μεταλλάσσουν μέσα στην ιστορία…), μέχρι τον τελευταίο εξαθλιωμένο άστεγο…

Θα συνεχίσει να υπάρχει εις τους αιώνες των αιώνων, έως ότου οι άνθρωποι να σκύψουν σε αυτό το απαξιωμένο, κακοποιημένο παιδί μέσα τους και επιτέλους να το κατανοήσουν.

Τότε, υπάρχει ελπίδα να σκύψουν με τον ίδιο τρόπο, σε όλους τους κακοποιημένους της γης, είτε λέγονται εξαθλιωμένοι άνεργοι, είτε συνταξιούχοι κάτω από το όριο της φτώχειας, είτε κυνηγημένοι λαθρομετανάστες, είτε διαπομπευμένες οροθετικές πόρνες.

Πότε θα απεξαρτηθούν οι άνθρωποι από τη βία και την αδιαφορία; Όταν δεν έχουν πια κανένα όριο ανοχής σε φαινόμενα παντός είδους κακοποίησης, προερχόμενα είτε ακόμα και από τη φύση, είτε από τους ανθρώπους, είτε από ένα σώμα που ασθενεί…

Τότε υπάρχει ελπίδα να ενδιαφερθούν, ακόμα και για μια γυναίκα με κρίση πανικού στο μετρό.

Η απόδραση από τα βάσανα της παιδικής ηλικίας ειναι φανερή τόσο στην υποταγή στους νόμους της θρησκείας οσο και στον κυνισμό, στην ειρωνεία και σε άλλες μορφές αυτοαλλοτρίωσης, που μασκαρεύονται σε φιλοσοφία ή λογοτεχνία. Όμως τελικά το σώμα επαναστατεί… συνήθως αυτό θα πει την τελευταία λέξη, καθώς αντιλαμβάνεται την αυταπάτη πιο γρήγορα από το μυαλό μας, ειδικά όταν το τελευταίο το έχουμε εκπαιδεύσει να λειτουργει ως κάτι ξένο. Μπορεί κανείς να αγνοεί ή να χλευάζει τα μηνύματα του σώματος, ωστόσο σε κάθε περίπτωση, αξίζει να δώσει σημασία στην εξέγερσή του. Η γλώσσα του είναι η έκφραση του αληθινού εαυτού μας και η δύναμη της ζωτικότητάς μας. Άλις Μίλερ

Να ενδιαφερθούν πραγματικά, και όχι υποκριτικά, λόγω κοινωνικών επιταγών, επειδή για παράδειγμα, βρίσκονται σε ένα μικρό χωριό που τους γνωρίζουν όλοι και θα τους κατακρίνουν αν αδιαφορήσουν. Να ενδιαφερθούν πραγματικά, ακόμα κι αν υπάρχουν και άλλοι χίλιοι δίπλα τους που ενδιαφέρονται, να τους… βγάλουν από τον… κόπο. Να ενδιαφερθούν πραγματικά, για τον εαυτό τους. Γιατί ο εαυτός τους καθρεφτίζεται, μέσα σε κάθε άλλον, είτε το συνειδητοποιούν, είτε όχι.

Οι εργασιακές σχέσεις σε φόντο tricolor. Του Θεόδωρου Κουτρούκη

13:06, 29 Ιουν 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/9905

Το συμβόλαιο των κοινωνικών εταίρων (μαζί με το παρελκόμενο πλέγμα κοινωνικών κι συλλογικών εργασιακών θεσμών), όπως το βιώσαμε την τελευταία εικοσαετία φαίνεται πως εκπνέει πλήρες ημερών», ο Θεόδωρος Κουτρούκης, οικονομολόγος της εργασίας και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη, κρίνοντας τις προβλέψεις της τρι-κομματικης συμφωνίας για τα εργασιακά θέματα και ιδίως τις Συλλογικές Συμβάσεις, συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο του tvxs.

Θα ξεκινήσω βασιζόμενος στις σχετικές διαβουλεύσεις για το θέμα, καθώς δόθηκε στη δημοσιότητα το κείμενο της «προγραμματικής συμφωνίας» της τρι-κομματικής κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ, το οποίο περιέχει και προβλέψεις για τις εργασιακές σχέσεις.

Στο κείμενο αυτό αναφέρεται ότι:

Η συλλογική αυτονομία και η ισχύς των συλλογικών συμβάσεων εργασίας επανέρχεται στο επίπεδο που προσδιορίζουν το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Δίκαιο και το ευρωπαϊκό κεκτημένο, σύμφωνα με το οποίο το ύψος του μισθού στον ιδιωτικό τομέα συμφωνείται μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Αυτό περιλαμβάνει και την ρύθμιση του κατώτατου μισθού που προβλέπεται στη ρύθμιση της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας»

Δύσκολα μπορεί να γίνει αντιληπτό τι μπορεί να σημαίνει αυτή η καλλιεπής, πλην όμως γενικόλογη διακήρυξη σε μέτρα πολιτικής.

Αρκεί να θυμηθούμε ότι την τελευταία διετία επιβλήθηκαν ρηξικέλευθα μέτρα που δε συνάδουν προφανώς με το ευρωπαϊκό κεκτημένο όπως είναι το πάγωμα μισθών η/ και η μείωση τους στον ιδιωτικό τομέα με κυβερνητική πράξη, η θέσπιση ανώτατου ορίου στις μισθολογικές ρυθμίσεις των συλλογικών συμβάσεων για μια τριετία, η νομοθετική υπονόμευση των κλαδικών συμβάσεων, ο προσανατολισμός των  συμβάσεων προς το επίπεδο της επιχείρησης και της ατομικής διαπραγμάτευσης,  η δραστική απίσχνανση των υποστηρικτικών των ΣΣΕ μηχανισμών (ΟΜΕΔ) κ.λπ.

Τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων αυτών είναι ήδη ανάγλυφα. Το πλήθος των επιχειρησιακών και των ατομικών συμβάσεων αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο, ενώ οι συλλογικές διαφορές συρρικνώνονται διαρκώς: μόνο το 25% των υποθέσεων που κατέληξαν στον ΟΜΕΔ το Α’ εξάμηνο του 2012 οδήγησαν στη συνομολόγηση συλλογικής σύμβασης, ενώ οι υπόλοιπές παρέμειναν σε εκκρεμότητα καθώς η λύση της διαιτησίας έχει de facto εκλείψει. Ας σημειωθεί ότι ο θεσμός της μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία, που καταργήθηκε πριν ένα χρόνο, δεν αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού κοινωνικού κεκτημένου.

Στο διάστημα 1990-2010 το καθεστώς που επικράτησε στην αγορά εργασίας χαρακτηρίστηκε από τη σταδιακή βελτίωση των όρων αμοιβής και εργασίας, και την υιοθέτηση ενός μοντέλου κοινωνικής εταιρικότητας, η οποία εδράστηκε στην αύξηση του προς διανομή ΑΕΠ.

Η ύφεση ανέτρεψε πλήρως αυτό το σκηνικό και προώθησε  περαιτέρω την ευελιξία στην αγορά εργασίας, την κατάργηση πολλών εργασιακών δικαιωμάτων και τη συμπίεση του κόστους εργασίας και των εργατικών εισοδημάτων.

Θα επιχειρήσει η νέα κυβέρνηση να σταματήσει αυτή την πορεία;

Ανεξαρτήτως προθέσεων, πολύ φοβούμαι ότι τα περιθώρια αποφασιστικών παρεμβάσεων είναι περιορισμένα.  Η δέσμευση της χώρας για την παραμονή της στην Ευρωζώνη, τον  προσανατολισμό προς την ανάπτυξη και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας διαμέσου της εσωτερικής υποτίμησης αλλάζει εκ βάθρων τη βάση της κοινωνικής συναίνεσης στην αγορά εργασίας. Το συμβόλαιο των κοινωνικών εταίρων (μαζί με το παρελκόμενο πλέγμα κοινωνικών κι συλλογικών εργασιακών θεσμών), όπως το βιώσαμε την τελευταία εικοσαετία φαίνεται πως εκπνέει πλήρες ημερών.-

—-
Ο Θεόδωρος Κουτρούκης γεννήθηκε το 1966 στη Θεσσαλονίκη. Είναι οικονομολόγος της εργασίας και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Σπούδασε στα Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης (B.Sc., M.Sc.), Πάντειο (Ph.D., PostDoc), Οικονομικό Αθηνών (PostDoc) και ΕΑΠ (M.A.). Είναι Μεσολαβητής-Διαιτητής συλλογικών διαπραγματεύσεων στον ΟΜΕΔ και αξιολογητής προγραμμάτων ΕΚΤ. Είναι μέλος του Οικονομικού Επιμελητηρίου και της Διεθνούς Ένωσης Εργασιακών Σχέσεων (IIRA). Εργάστηκε ως σύμβουλος επενδύσεων (αμοιβαία κεφάλαια) στην Interamerican. Είναι συγγραφέας εννέα βιβλίων, με πολλές δημοσιεύσεις σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά. Συνεργάζεται με τις εφημερίδες «Επενδυτής» και «Θεσσαλονίκη», καθώς και με τα περιοδικά «Δημόσιος Τομέας» και «Συνδικαλιστική Επιθεώρηση». Είναι ακόμη μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ινστιτούτου Διαβουλεύσεων και Εργασιακών Μελετών (ΙΔΕΜ). Έχει γράψει τα βιβλία: Εργασιακές σχέσεις και ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, εκδ. Σάκκουλας Αντ. Ν., και Πολιτική οικονομία, εκδ. Ζήτη.

Διαβάστε επίσης στο tvxs:
Η εφιαλτική απαξίωση του εργατικού δικαίου. Του Θεόδωρου Κουτρούκη

Good Morning Vietnam! Του Θεόδωρου Κουτρούκη

Νίκος Κούνδουρος _ Η πείνα, σε λίγο, θα πάψει να ‘ναι άοπλη!

12:06, 28 Ιουν 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/98918

Κατά τη διάρκεια μίας συνάντησης στο σπίτι του, στο Μετς, ο αγωνιστής της Αντίστασης και πολυβραβευμένος στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, σκηνοθέτης του κινηματογράφου και του θεάτρου, Νίκος Κούνδουρος, μίλησε στην Κρυσταλία Πατούλη, για την μετεκλογική πολιτική κατάσταση της Ελλάδας, συμμετέχοντας στον δημόσιο διάλογο του tvxs.

Τί να σκέφτομαι για αυτήν την πρωτοφανή -για τα ελληνικά δεδομένα- σύμπραξη (αν και πρώτη ήρθε στο μυαλό μου η λέξη… συμπαιγνία) των τριών κομμάτων, οι οποίοι  αποφάσισαν να πάψουν να βρίζονται;

Η σύμπραξη αυτή, δεν είναι κάτι που το αποφασίζει κανείς την ώρα που κοιμάται. Είναι τεράστιας σημασίας μια τέτοια απόφαση. Δηλαδή, η σύγκλυση και η συνεργασία τριών κομμάτων, που μέχρι χτες είχαν μια εχθρική σχέση. Και τα τρία κόμματα, είχαν το μπαϊράκι το δικό τους –ελληνικό έθιμο κι αυτό- και ξαφνικά εμφανίστηκε η πρόταση: Δεν έχουμε τρία κόμματα, αλλά μία πατρίδα.

Αυτήν την τραγική, τη μελαγχολική και τρυφερή λέξη: Πατρίδα. Αναγκάζονται, λοιπόν, αυτή τη στιγμή τρεις χθεσινοί αντίπαλοι να συμπέσουν στην άποψή τους, και να πουν: Είμαστε η Ελλάδα.

Ναι, κύριε Σαμαρά είσαστε ένα μέρος από όλη την Ελλάδα. Ναι, κύριε Βενιζέλο, είσαστε ένα μικρό μέρος από την Ελλάδα. Ναι, κύριε Κουβέλη είστε περίπου το ένα πέμπτο από την Ελλάδα. Και αναγκάζεστε, τώρα, να είστε… ένα. Και είστε όλοι μαζί μία εξουσία. Τα «βρήκατε»; Δεν τα «βρήκατε»; Θα τα «βρείτε» αργότερα; Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να δούμε τι μπορεί να κάνει αυτή η συναρπαστική – σε θεωρητικό επίπεδο σύμπραξη… πάλι συμπαιγνία πήγα να πω…

Όλο λάθος λέξεις, οι οποίες δεν είναι αυτές το λάθος…  Το λάθος είναι, ότι η ίδια λέξη περιέχει το λάθος, αλλά, είμαστε ένα λάθος. Εμείς, όλοι οι Ρωμιοί, δεν έχουμε την αίσθηση του λάθους όλη την ώρα;

Φαντάζεστε ότι υπάρχουν Έλληνες ικανοποιημένοι; Ότι αυτή είναι η τάξη των πραγμάτων; Ότι αυτό θελήσαμε μέσα από της περιπέτειες της φυλής; Αυτό θελήσαμε, κι αυτό πετύχαμε; Και θα πει ο καθένας την απάντηση: Όχι! Άλλο θελήσαμε.

Τώρα, αυτό που ζούμε αυτή τη στιγμή, είναι ένας συμβιβασμός, που με χίλια ζόρια μεταχειρίζεται ή εκμεταλλεύεται τη λέξη συμβιβασμός, αλλά θα το δείξει ο χρόνος…

Ήδη, άκουσα τον Βενιζέλο να λέει: Για να το ξεκαθαρίσουμε, διαφωνούμε ριζικά ιδεολογικά με τη Νέα Δημοκρατία. Κι όμως, αυτός που δηλώνει ότι διαφωνεί ριζικά ιδεολογικά με τη Νέα Δημοκρατία, αυτή την ώρα μιλάει εν ονόματι και της Νέας Δημοκρατίας.

Άντε, τρέχα και γύρευε, δηλαδή, τι θα καταλάβω, εγώ, ο απλοϊκός. Που, δυστυχώς, δεν είμαι απλοϊκός. Μακάρι να ήμουνα. Αλλά ο Ρωμιός δεν μπορεί να διαθέτει εργαλεία ερμηνείας των όσων λέγονται και γίνονται γύρω μας όλη την ώρα.

Άρα, ανασύρει ερμηνείες, κυρίως από κάποιο παλιό ένστικτο – και ο Ρωμιός, δόξα το Θεό, έχει αυτή την χάρη. Ένα ένστικτο, ένα αρχαίο ένστικτο, που έχει επιτρέψει στον Ρωμιό από τον Περικλή μέχρι σήμερα, να επιζήσει, και να επιζήσει ως έθνος.

Λέω, λοιπόν, και εγώ, ως ένας Έλλην, με τρία διαιρεμένα σε τρία κόμματα: Νέα Δημοκρατία, Πασόκ και Δημάρ, προσπαθώντας να συνταιριάξω αυτές τις ιδεολογίες, και συγχρόνως προσπαθώ να φέρω στο μυαλό μου τους λόγους, τα μηνύματα, τις δηλώσεις των τριών εκπροσώπων αυτών των τριών κομμάτων, και δεν βρίσκω τίποτα!

Όμως, από την άλλη μεριά, ξέρω πολύ καλά, ότι τα θέματα που είναι κυρίαρχα αυτή την ώρα, τα θέματα που θα ορίσουν τη μακροβιότητα ή όχι αυτής της κυβέρνησης, είναι πάρα πολύ συγκεκριμένα.

Δηλαδή, μπορεί, να είναι πια φανερό, ότι η δημοκρατία είναι το παραμύθι γύρω από το οποίο κινούνται και τα τρία κόμματα. Όμως, αυτό το παραμυθάκι της δημοκρατία, για την ώρα τους κρατάει, αλλά μεθαύριο θα ξεσπάσει η πρώτη σύγκρουση.

Σύγκρουση για τη διαχείριση περί των οικονομικών, σύγκρουση για τη διαχείριση περί της παιδείας, σύγκρουση για τη διαχείριση των φοροφυγάδων και των συνεπειών της φοροδιαφυγής, κλπ. Όλα αυτά, δεν υπόσχονται μία αγαθή σχέση τριών κομμάτων. Πάνω, λοιπόν, σε αυτή τη σκέψη, μιλάω και εγώ. Δεν πιστεύω ότι θα προκόψουνε.

Άρα, δεν πιστεύω ότι θα κρατήσει πολύ αυτή η Ιερή Συμμαχία – έτσι βαρύγδουπα την ονομάζω Ιερή Συμμαχία.

Δεν θα κρατήσει πολύ. Μια σπίθα χρειάζεται για να τιναχτεί στον αέρα. Ποιος θα είναι ο πυροδότης; Θα είναι ο Σαμαράς, ο Βενιζέλος; Ποιος ξέρει.

Ομολογώ, ότι άκουγα τον Βενιζέλο που μιλούσε, αναπτύσσοντας το πλάνο διαχείρισης της εξουσίας και εμεινα σε μία σχέση ικανοποιημένου πολίτη. Τα έλεγε έξυπνα. Ήταν ορθός. Ήταν συμβιβαστικός. Ήταν πρακτικός. Είχε ένα σωρό πολιτικές χάρες. Και λέω, άραγε, αυτός, ο κατά κάποιον τρόπο ηγέτης, ενός μικρού ποσοστού των Ελλήνων, είναι αυτό που ακούω, τώρα, από ένα βήμα με συγκεκριμένους αποδέκτες, δηλαδή, των μελών της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματός του; Με γοήτευσε. Αλλά, ίσως θα με γοητεύσει το ίδιο ο Σαμαράς, όταν για τα ίδια πράγματα, μιλήσει αύριο, με τον δικό του τρόπο.

Γιατί, δεν μπορούν να πούνε άλλα πράγματα. Για την υγεία μιλάνε, για την παιδεία μιλάνε, για τη διοίκηση μιλάνε, ή για τους φόρους… Δεν είναι πολλά τα θέματα.
Ένα είναι το θέμα… ομιλίας και για τους τρεις.

Διότι, δεν προφταίνει να παρουσιάσει πράξεις, το νέο Πασόκ που ονειρεύεται ο Βενιζέλος. Διότι, με τον τρόπο του, αρνιέται όλη την προϊστορία του Πασόκ, και ονειρεύεται να στήσει επί εξουσίας του αυτό το νέο Πασόκ και δεν κάνει λάθος, οι προγραμματικές δηλώσεις ενός νέου Πασόκ είναι πειστικές.

Από κει και πέρα, όμως, αν μπούμε στα καφενεία, θα ακούσουμε ερωτήματα όπως: Αυτό γιατί το είπες; Είσαι σε θέση να το εξασφαλίσεις; Ή π.χ. τί δουλειά έχεις να μιλάς, εσύ, για τα φάρμακα, εφόσον δεν γνωρίζεις τις κινήσεις ενός κράτους που πήρε στα χέρια του την ύποπτη διαχείριση της υγείας των ανθρώπων, και καταντήσαμε να υποχρεώνεται ο καταναλωτής ενός φαρμάκου να καταβάλει ο ίδιος όλο το ποσόν της χρέωσής του, συν εκείνης του Ταμείου του.

Διαφαίνεται, λοιπόν, μία αγωνία. Προσπαθούν να τα βρούνε. Με τα λόγια, ο κάθε υπουργός κάνει μια κατάθεση: Είμαι αυτός, έχω αυτό το παρελθόν, και υπόσχομαι αυτά για το μέλλον. Μόνο λόγια. Αυτή τη στιγμή στήνουμε πάνω σε ένα παλκοσένικο ένα θεατρικό και ανεβαίνει ένα ένα κομμάτι από το… κράτος και ότι εκπροσωπεί το κάθε κομμάτι κράτους, σε ποσοστό ψήφων.

Τα κακό ποιό είναι; Ότι τώρα θα παιχτεί ένα παιχνίδι εξουσίας. Τα τρία κόμματα θα βγουν στην αρένα των ταυρομαχιών για να πολεμήσει το καθένα τον έναν και μοναδικό… ταύρο!

Αυτά έχω να παρατηρήσω πάνω στην σημερινή πολιτική κατάσταση της χώρας. Τα υπόλοιπα, τα λέει ο ίδιος ο λαός, τα λέτε εσείς οι δημοσιογράφοι, θα τα πει ο κάθε υπουργός από τη θέση του.

Ήδη, ακόμα δεν ξεκίνησαν την διαχείριση της εξουσίας τους και έχουμε τρεις παραιτήσεις στα γρήγορα… Γιατί φύγανε νομίζετε; Τρομάξανε. Το ‘βάλαν στα πόδια. Αυτή είναι η φράση. Τους τρόμαξε το κράτος, το όποιο κράτος.

Αν εμείς, από την άλλη πλευρά, ρίξουμε μια ματιά στην ιστορία, όλες οι επαναστάσεις είχαν κίνητρο την πείνα. Ο λαός, ο οποίος, για παράδειγμα, πήρε μέρος στη Γαλλική Επανάσταση, ή ο λαός που κατέβηκε στους δρόμους της Πετρούπολης, είχε κίνητρο την πείνα. Τίποτε άλλο. Όχι την εξουσία. Κι όταν μιλάμε για εξουσία, μιλάμε για την εξουσία που εξασφαλίζει τον επιούσιο.

Λοιπόν, τώρα, θα πεινάσουμε και μεις. Γιατί, δεν είναι δυνατόν να υπάρχει τόσο μεγάλο ποσοστό ανέργων, αστέγων, υποαπασχολούμενων…

Και η πείνα μπορεί να είναι άοπλη, τώρα, αλλά, σε λίγο θα πάψει να ‘ναι άοπλη! Και θα δούμε στο δρόμο εικόνες, που δεν τις έχουμε φανταστεί καν.

 

Αντώνης Σουρούνης _ Τότε που οι άνθρωποι δεν είχαν ακόμα χωριστεί…

07:06, 27 Ιουν 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/98737

Ήταν πριν πολλά χρόνια, τότε που οι άνθρωποι δεν είχαν ακόμα χωριστεί σε πλούσιους και φτωχούς κι όλα πάνω στη γη ήταν μικρά, στενά και λίγα.

Τα σπίτια μας ήταν μικρά, τα μαγαζιά ήταν μικρά, η οδός Μουσών ήταν στενή, το κρεβάτι μου ήταν στενό, οι εκκλησίες ήταν μικρές, οι φίλοι μου ήταν μικροί. Και τα ρούχα μας ήταν στενά και λίγα, αφού ο παπα-Γιώργης που μας τα ‘δινε δε μας μετρούσε με τη μεζούρα.

Ο κόσμος ήταν κι αυτός μικρός κι έπιανε από το δάσος του Σέιχ Σου μέχρι τη θάλασσα του Λευκού Πύργου. Η ίδια η γη ήταν τόσο μικρή, που όταν πήγα σχολείο την είδα πάνω στο τραπέζι του δάσκαλου και μπόρεσα να την αγκαλιάσω.

Τα αυτοκίνητα και τα αεροπλάνα ήταν τόσο λίγα, που όταν έβλεπες ένα χειροκροτούσες και το κοίταζες ώσπου να χαθεί, γιατί θ’ αργούσες πολύ να ξαναδείς άλλο.

Τηλέφωνο ούτε ακούγαμε ούτε βλέπαμε.

Για να το δει κανείς έπρεπε να φάει ξύλο. Αν ήταν μικρός, στο γραφείο του διευθυντή του σχολείου΄ αν ήταν μεγάλος, στο γραφείο του διευθυντή της αστυνομίας.
Το φαϊ ήταν τόσο λίγο, που όταν το είχαν οι άνθρωποι μπροστά τους κάνανε το σταυρό τους σαν μπροστά σε εικόνισμα.

Κλέφτες δεν υπήρχαν, γιατί οι άνθρωποι δεν είχαν τίποτα να τους κλέψεις.

Το μόνο που έκλεβαν κάθε τόσο τα παλικάρια ήταν καμιά όμορφη κοπέλα, κι αυτό γιατί ο μπαμπάς της τσιγγουνευόταν να τους τη δώσει κι αφού εκείνη προηγουμένους τους είχε κλέψει την καρδιά.

Τα σπίτια δεν είχαν κλειδιαριές, αλλά κανείς δεν έμπαινε από μόνος του, έπρεπε να πας εσύ να ανοίξεις την πόρτα, για να καλωσορίσεις το μουσαφίρη.

Οι άνθρωποι ήταν κι αυτοί λίγοι κι αυτά που θέλανε ήταν τόσο μικρά, που στέλναν εμένα να τους τα φέρω.

Τα μυαλά τους ήταν και μικρά και στενά και λίγα. Το άκουγα που το λέγανε συνέχεια ο ένας στον άλλο, «στενόμυαλος είσαι», «μικρό μυαλό έχεις», «τα μυαλά σου είναι λίγα». Μου το λέγανε κι εμένα που ήμουν και μικρός και λίγος, πως το κεφάλι μου είναι άδειο και δεν έχει κουκούτσι μυαλό μέσα.

Όμως οι πιο πολλοί ήταν πρώτοι σε κάτι. Στο σπίτι μας όλοι ήταν πρώτοι σε κάτι. Ο μπαμπάς μου στο τάβλι, η μάνα μου στο ράψιμο και στην καλοσύνη, η θεία μου, η αδερφή της, στην καπατσοσύνη, ο θείος μου στις μπουνιές, ο νονός μου στην ομορφιά, η νονά μου στην τσαχπινιά, η καημένη η Κίτσα στην ασχήμια και στην κουτσαμάρα, ο αδερφός της ο Κολώνας στο κρασί και στη μουντζούρα, ο παππούς μου στη σειρά για να πεθάνει και η γιαγιά μου πρώτη σε όλα.

Στα γράμματα ήταν τελευταία, ούτ’ ένα δεν ήξερε, όμως δεν την ένοιαζε, επειδή αυτή, έλεγε, διαβάζει τα μάτια και τις ψυχές, ενώ με τα γράμματα διαβάζεις μόνο τις παλιοπατσαβούρες.

Και οι φίλοι μου ήταν όλοι πρώτοι σε κάτι.

Άλλος στη μπάλα, άλλος στην εξυπνάδα, άλλος στις μπίλιες, άλλος στο πάλεμα, άλλος στο μάλωμα, άλλος στη δύναμη, άλλος στο τρέξιμο, άλλος στο πήδημα από ψηλά, άλλος στο πήδημα από χαμηλά, άλλος στις βρισιές, άλλος στις κλεψιές, άλλος στο σπάσιμο παραθύρων, άλλος στο παίδεμα σκυλιών, άλλος γατών κι άλλος στο παίδεμα των άλλων.

Ακόμα και πρώτο στην κουταμάρα είχαμε. Μερικοί ήταν πρώτοι σε δύο, σε τρία και παραπάνω πράματα, όπως ο Σερπετός, που ήταν πρώτος στα ψέματα, στην πάρλα και στην πονηράδα. Γι’ αυτό εξάλλου τον λέγαμε κι έτσι, επειδή ήταν ύπουλος και πονηρός σαν φίδι. Στο σχολείο ήταν τελευταίος, αλλά στο δρόμο κι αυτό για πρωτιά πιανόταν.

Προτού έρθει ο Αλιάμπρας στο μαχαλά μας ήταν και πρώτος στην εξυπνάδα, αλλά ήρθε εκείνος και του έφαγε τη θέση. Το Χέλι ήταν πρώτος όπου ήθελε, κι αυτό όχι μόνο γιατί ήταν ο πιο δυνατός, όχι μόνο γιατί είχε παρατήσει το σχολειό και δούλευε, όχι μόνο γιατί είχε γεννηθεί πρώτος απ’ όλους, αλλά και γιατί ήταν ο μόνος που είχε φιλήσει κορίτσι.

Όσοι δεν ήταν πρώτοι κάπου, ήταν πρώτοι φίλοι κάποιου πρώτου.

Όλοι εκτός από μένα. Εγώ δεν ήμουν πρώτος πουθενά και σε τίποτα. Θα μπορούσα να γίνω ο πρώτος μαθητής στη γειτονιά, αυτό το πόστο ήταν άδειο, όμως θα έπρεπε να ξεπατωθώ στο διάβασμα, άσε που θα γινόμουν και πρώτος στην ξεφτίλα.

Θα μπορούσα ακόμα να γίνω ο πρώτος στην πάστρα, μου άρεζε να πλένομαι και να φοράω καθαρά ρούχα, όμως ούτε αυτό γινόταν.

Όποιος τριγύριζε έτσι, ήταν σα να παρακαλούσε και να φώναζε, «Εδώ είμαι, λερώστε με, σας παρακαλώ, κυλήστε με στις λάσπες, χώστε με στα σκατά, να γίνω σαν κι εσάς».

Ένα πράμα υπήρχε χειρότερο από το να είσαι καθαρός, το να είσαι καθαρός και καλός μαθητής μαζί.

Καλύτερα να πέθαινες. Δε σε άφηναν σε ησυχία, σε ψάχναν όλη μέρα για να σε βρουν και να σε βρίσουν, να σε βρομίσουν, να σε πετάξουν στα βρομόνερα και στο τέλος να σε πλακώσουν στο ξύλο.

Aπόσπασμα από το βιβλίο του Αντώνη Σουρούνη, Το μονοπάτι στη θάλασσα, Εκδόσεις Καστανιώτη, σελ. 17-19.


Ο Αντώνης Σουρούνης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1942. Όταν τελείωσε το γυμνάσιο, έφυγε για τη Γερμανία, όπου είχαν ήδη μεταναστεύσει όλοι του οι συγγενείς. Μετά από μερικά εξάμηνα σε γερμανικά και αυστριακά πανεπιστήμια, ο συγγραφέας διακόπτει τη φοίτηση και ταξιδεύει δουλεύοντας. Εργάστηκε από τραπεζικός υπάλληλος μέχρι ναυτικός και από hotel boy μέχρι επαγγελματίας παίκτης ρουλέτας. Έχουν εκδοθεί τα βιβλία του:
(2012) Πάσχα στο χωριό, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2011) Μερόνυχτα Φραγκφούρτης, Έθνος
(2011) Μισόν αιώνα άνθρωπος, Έθνος
(2010) Νύχτες με ουρά, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2008) Μερόνυχτα Φραγκφούρτης, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2008) Οι συμπαίχτες, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2007) Μισόν αιώνα άνθρωπος, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2007) Πάσχα στο χωριό, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2007) Τα τύμπανα της κοιλιάς και του πολέμου, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2007) Το μπαστούνι, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2007) Υπ’ όψιν της Λίτσας, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2006) Το μονοπάτι στη θάλασσα, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2003) 2004 Το ημερολόγιο της τύχης, Νάρκισσος
(2002) Κυριακάτικες ιστορίες, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2000) Γκας ο γκάνγκστερ, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1998) Οι πρώτοι πεθαίνουν τελευταίοι, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1996) Μισόν αιώνα άνθρωπος, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1996) Το μπαστούνι, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1994) Les premieres meurent toujours les dernieres, Kauffmann
(1994) Ο χορός των ρόδων, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1992) Υπ’ όψιν της Λίτσας, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1989) Τα τύμπανα της κοιλιάς και του πολέμου, Εκδόσεις Καστανιώτη

 

Ποια θα ‘ναι αλήθεια η ετυμηγορία της ιστορίας… Αλέξης Πάρνης

07:06, 26 Ιουν 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/98500

«Αρχή άνδρα δείνκυνι» λέει το ρητό. Όμως και η πτώση από το θώκο της, ο τρόπος που την αντιμετωπίζει είναι ενδεικτικός για τον ηγέτη και την ποιότητά του.
Ό,τι με εντυπωσίασε ιδιαίτερα στη συμπεριφορά του Νίκου Ζαχαριάδη τα χρόνια της δοκιμασίας μετά την καθαίρεση κι εκτόπιση στ’ απόκοσμο, βαλτωμένο Μποροβίτσι ήταν η αξιοπρέπεια και η ακατάβλητη καρτερία του στα πλήγματα της μοίρας.

Η κατοπινή εξορία στο ζοφερό πηγάδι του Σοργκούτ, όσα τράβηξε εκεί, έντεκα μαρτυρικά χρόνια, ως την «προγραμματισμένη» αυτοκτονία του (ήταν το τέλος του κυκλωμένου πολεμιστή που διαλέγει το θάνατο από την παράδοση), επιβεβαίωσαν την εντύπωσή μου.

Αυτά τα δεκαεφτά χρόνια κάθειρξης στη Σοβιετική Ένωση, τη χώρα που λάτρεψε κι υπερασπίστηκε όσο κανείς άλλος Ευρωπαίος κομμουνιστής ηγέτης, η αντίστασή του στην αισχρή συμπεριφορά της έκλυτης σοβιετικής νομενκλατούρας –της θαμμένης τώρα πια στο σκουπιδαριό της ιστορίας-, που δεν μπόρεσε να τον λυγίσει, είναι για μένα ισάξια με τη λεβέντικη, πατριωτική του στάση στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο και το ιστορικό «Ανοιχτό γράμμα», το έναυσμα της κατοπινής εαμικής αντίστασης.

Ποια θα ‘ναι αλήθεια η ετυμηγορία της ιστορίας γι’ αυτό τον αλύγιστο Έλληνα επαναστάτη, που διάλεξε να αυτοκτονήσει σαν τον ομηρικό Αίαντα για να διασώσει την τιμή, την αξιοπρέπεια, τα ιδανικά του αγώνα του για μιαν «Ελλάδα της δουλειάς, της λευτεριάς»,, μ’ ένα γνήσιο λαϊκό πολιτισμό, δίχως καμιά ξένη εξάρτηση;

Εγώ προσωπικά έχω τη γνώμη ότι αυτό θα εξαρτηθεί απ’ τη σύνθεση του ειδικού δικαστηρίου: Αν τον κρίνουν ο Σπάρτακος, ο Δαντών, ο Ροβεσπιέρος, οι εξεγερμένοι της παρισινής κομμούνας, η λενινιστική φρουρά του μεγάλου Οκτώβρη του 1917 κι άλλοι ομοϊδεάτες, θα δικαιωθεί πανηγυρικά.

Το αντίθετο θα συμβεί έτσι και ανέβουν στην έδρα κάποιοι εκπρόσωποι τ’ αστικού κοινοβουλίου, αν κι εδώ που τα λέμε θα έπρεπε να δηλώσουν αναρμοδιότητα.

Υπάρχει κι ένα τρίτο δικαστήριο, αυτό της επικής ποίησης, που πετυχαίνει πολύ πιο δίκαια, ανθρώπινα και ουσιαστικά ν’ αποτυπώνει ανεξίτηλα τα πρόσωπα και τα πράγματα κάποιων κοσμογονικών εποχών. […]

Ωραία και καλά όλ’ αυτά, θα μπορούσε να παρατηρήσει ο καλοπροαίρετος αναγνώστης. Αλλά δε νομίζεις ότι θα πρέπει να επισημαίνουμε τους λαθεμένους χειρισμούς κάποιου σεβαστού κατά τα’ άλλα ηγέτη, ώστε να παραδειγματίζονται οι επόμενες αγωνιστικές γενιές;

Εννοείται βέβαια ότι η κριτική είναι δασκάλα της εμπειρίας και της γνώσης, αρκεί να γίνεται δίχως εμπάθεια και ευτελείς προσωπικούς λόγους, αλλά με αίσθημα ιστορικής ευθύνης, με ανάλογο σεβασμό και περίσκεψη –έτσι όπως κάνουν οι άνθρωποι μέσα στην ίδια τους την οικογένεια-, για όσους πρωτοστάτησαν στη δημιουργία μιας μεγάλης ιστορικής εποχής, ανεβάζοντας το επίπεδο των λαϊκών αγώνων μέχρι την ένοπλη σύγκρουση με τους ξένους και ντόπιους δυνάστες κάθε μορφής.

Αυτό, ακόμα κι από μόνο του, ήταν μια μεγάλη ηθική νίκη με τεράστια θετική επίδραση στις επόμενες γενιές –έστω κι αν δεν έφερε το αναμενόμενο θετικό αποτέλεσμα.

Κι όσο για τις στραβοτιμονιές και τα λάθη, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ήταν οι ηγέτες μιας αδυσώπητης κοινωνικής σύγκρουσης, όπου κι οι δυο αντίπαλες πλευρές έκαναν τα πάντα για να επικρατήσουν, χρησιμοποιώντας τους πιο σκληρούς, ανορθόδοξους τρόπους.

Όσοι είχαν το κουράγιο αλλά και την τύχη –καλή ή κακή- να πάρουν μέρος σε παρόμοιους αγώνες ήξεραν καλά ότι δε θα χόρευαν μαζί με την ιστορία το πράο «κοινοβουλευτικό» ταγκό, αλλά τον πολεμικό «χορό των σπαθιών», που μπορεί να σε φέρει, στο φούντωμα της μάχης, να χτυπήσεις μαζί με τον εχτρό και το δικό σου.

Γιατί π.χ. σκότωσε ο Μέγας Αλέξανδρος το φίλο του Κλείτο, και γιατί έστειλε το Δαντών στην γκιλοτίνα ο Ροβεσπιέρος, που κι αυτός καρατομήθηκε από τον Καμπόν;
Και γιατί ο Γκούρας στραγγάλισε τον Αντρούτσο, κι οι Μαυρομιχάληδες σκότωσαν τον Καποδίστρια, και γιατί χτυπήθηκε τόσο σκληρά ο Ν. Ζαχαριάδης με τον επιστήθιο φίλο της νιότης του Κ. Καραγιώργη, και γιατί…;

Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς επί του προκειμένου. Αλλά ίσως θα ‘ταν καλύτερο να σωπάσει, κοιτώντας ψηλά με το δέος και την αμήχανη απορία του αμύητου στο αινιγματικό μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης –σαν ένα βουβό πρόσωπο απ’ την «Ταφή του κόμητος Οργκάθ».

Ω, πόσο ατελές είναι το ανθρώπινο πλάσμα, και πόσες ακόμα βασανιστικές επεξεργασίες θα πρέπει να γίνουν ως να μπει στη τελική φάση της ολοκλήρωσης!

«Πάντα ρει» κι ο καθένας «χους εστί και εις χουν απελεύσεται». Αλλά, όπως λέει κι ο θαυμάσιος Ισπανός ποιητής Λουίς Θερνούδα (1902-1963), που πέθανε ως πολιτικός εξόριστος μακρία απ’ τη γη του, ο άνθρωπος δε θα πάψει ποτέ να είναι «το χώμα που αγωνίζεται να γίνει φτερούγα».

Κι αυτό είναι το αισιόδοξο μήνυμα κάθε γενιάς στην επόμενη. Αλλά κι ο βασικός λόγος για να θυμόμαστε με στοργική κατανόηση τους τραγικούς ήρωες της αέναης εξελικτικής πορείας […]

Ναι, πρέπει να τους θυμόμαστε, έχοντας ωστόσο κατά νου ότι οι ήρωες μιας επικής ιστορικής εποχής ανήκουν σ’ ένα ιδιόμορφο «οικοσύστημα», με δικούς του νόμους, θέσφατα, κώδικες.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους κατακρεουργημένους απ’ τις αδικίες των καιρών και των περιστάσεων τραγικούς ήρωες της ελληνικής επαναστατικής Αριστεράς. Και το Ζαχαριάδη, και το Βελουχιώτη, και τον Πλουμπίδη, και τον Καραγιώργη, και τους λοιπούς της ατέλειωτης φάλαγγας.

Δεν πρέπει να τους εξωραϊζουμε ή να τους αναπαλαιώνουμε, ερμηνεύοντας τη ζωή, τη δράση και το μαρτύριό τους έξω από την εποχή που τους ανέδειξε, μοιράζοντας ολόχρυσες τιάρες στους μεν κι ακάνθινα στέφανα στους δε…

Είναι όλοι τους ουσιαστικά τμήματα από τον ίδιο θρυμματισμένο και θαμμένο στη γη «αμφορέα».

Όταν με τον καιρό θα τα συναρμολογήσει σωστά ο αντικειμενικός μελετητής, ελευθερώνοντας τις παραστάσεις, τα χρώματα ή τα «παλίμψηστα» από την αιθάλη των πρόσκαιρων παθών και φανατισμών, θα τους δει πάλι μαζί καθισμένους, εμπρός σε μιαν αντάρτικη φωτιά ή μέσα σε ένα παράνομο σπίτι της Αθήνας ή οπουδήποτε στην Ελλάδα (έτσι όπως τους ζωγράφισε η «ομηρική» τους εποχή), να μιλάν για τα παλιά, λύνοντας τις διαφορές σαν παιδιά της ίδιας επαναστατικής οικογένειας… […]

Όπως διδάσκει η κοινωνική εξέλιξη, τα κοινωνικά «άλματα μετά φοράς», δηλαδή οι λαϊκές ένοπλες επαναστάσεις, δεν είναι καθημερινό προσφάι και ψωμοτύρι.
Ποιος ξέρει σε πόσα χρόνια και με ποια μορφή θα γεννηθεί η ανάγκη μιας παρόμοιας εξόρμησης στην ψυχή αυτών που έρχονται! […]

Πρόκειται ουσιαστικά για το αυτοβιογραφικό οδοιπορικό μου στους δύσβατους δρόμους μιας επικής εποχής, ανεξίτητα σφραγισμένης απ’ την ηγετική επαναστατική προσωπικότητα του Νίκου Ζαχαριάδη.

Αλλά ας βάλουμε τα γράμματά του στη σειρά…»

Αλέξης Πάρνης

(Σωτήρης Λεωνιδάκης)

Απόσπασμα από τον Πρόλογο του βιβλίου του, Γεια χαρά – Νίκος, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2011.

Αγαπητέ Αλέξη,
Το προηγούμενο γράμα σου που πήρα είνε 20.10.
Είνε αφτό που το αρχίζεις έτσι: «Χτες με διέγραψαν απτό κόμα». Άλλο γράμα σου δεν πήρα. Ώστε λείπουν, τα δυο γράματα που γράφεις ότι μούστειλες. Δεν κάνει ναργάς έτσι, γιατί, όπως ξαίρεις, αποτελείς το μοναδικό κάβο που κρατώ ζωντανή επαφή με τον έξω κόσμο…»

Από γράμμα του Νίκου Χαχαριάδη προς τον Αλέξη Πάρνη, το Δεκέμβρη του 1956

To «Γεια χαρά – Νίκος» έχει ως κεντρικό άξονα την αλληλογραφία του Αλέξη Πάρνη με τον καθαιρεμένο και εκτοπισμένο στο Μποροβίτσι της βόρειας Ρωσίας ηγέτη του ΚΚΕ Νίκο Ζαχαριάδη. Η σχέση τους έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ηθική, πολιτική και λογοτεχνική διαμόρφωση του συγγραφέα. Μέσα από την αλληλογραφία τους αναβιώνει μια συνταρακτική εποχή για τη μετεμφυλιακή Ελλάδα, τη Σοβιετική Ένωση και το ΚΚΕ. Φωτίζονται πρόσωπα και καταστάσεις, και δίνονται νέες ερμηνείες σε γεγονότα που φάνταζαν μέχρι σήμερα ακλόνητα.


Ο Αλέξης Πάρνης (κατά κόσμον Σωτήρης Λεωνιδάκης) γεννιέται το 1924 στον Πειραιά. Αποφοιτά από το Α’ Γυμνάσιο (Ιωνίδειο Σχολή) το 1942, όταν η Ελλάδα βρίσκεται πλέον κάτω απ’ τη ναζιστική κατοχή. Πριν ακόμα οργανωθεί στην Εαμική Aντίσταση, κρύβει και σώζει μαζί με τον πατέρα του μια εβραϊκή οικογένεια. Για την πράξη τους αυτή το Ίδρυμα Γιαν Βάνσεν θα τιμήσει και τους δύο μεταγενέστερα με τον τίτλο «Δίκαιος των Eθνών».

Σε ηλικία είκοσι χρόνων, ο Aλέξης Πάρνης παίρνει μέρος ως καπετάνιος εφεδρικού ελασίτικου λόχου στην τελευταία μάχη εναντίον των Γερμανών στο Περιστέρι (Γέφυρα Kολοκυνθούς, 12/9/1944). Στα Δεκεμβριανά τραυματίζεται σοβαρά, πολεμώντας την αγγλική επέμβαση. Την περίοδο 1945-1948 βρίσκεται πολιτικός πρόσφυγας στο Ρουμπίκ και στο Μπούλγκες. Στη συνέχεια υπηρετεί στο Δημοκρατικό Στρατό ως πολεμικός ανταποκριτής.

Απ’ το 1949 ως το 1962 ζει στην ΕΣΣΔ. Φοιτά στο Λογοτεχνικό Ινστιτούτο Μαξίμ Γκόρκι της Μόσχας.

Το 1954 δημοσιεύει στο λογοτεχνικό περιοδικό «Νόβι Μιρ» το μεγάλο επικό ποίημά του «Μπελογιάννης», για το οποίο τον επόμενο χρόνο τιμάται με το Α’ Βραβείο Ποίησης στο Φεστιβάλ Βαρσοβίας. Η κριτική επιτροπή που τον βραβεύει αποτελείται από τους: Πάμπλο Νερούντα (Πρόεδρος), Ναζίμ Χικμέτ, Νικόλα Γκιλιέν, Ουόρις Ίβενς κ.ά. Το όνομά του περνά στη Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια.

Το 1960 ανεβαίνει στο «Μάλι Τεάτρ» της Μόσχας το θεατρικό έργο του «Το νησί της Αφροδίτης», το οποίο για δύο χρόνια παίζεται σε 175 θέατρα της ΕΣΣΔ και των υπόλοιπων Λαϊκών Δημοκρατιών. Το 1963 παρουσιάζεται και στην Ελλάδα από την Κυβέλη στο ΚΘΒΕ, ενώ το 1969 γίνεται ταινία με πρωταγωνίστρια την Κατίνα Παξινού.

Το 1966, έχοντας πλέον επαναπατριστεί, ο Αλέξης Πάρνης παρουσιάζει το σατιρικό μυθιστόρημα «Ο Διορθωτής». Το έργο μεταφράζεται το 1981 στα αγγλικά και ο κριτικός Τόμας Χάιντ γράφει στη Σάντει Τέλεγκραφ: «Ο «Διορθωτής» πρέπει να γίνει υποχρεωτικό ανάγνωσμα για όλους τους επαναστάτες στη Γη».

Το 1967 ανεβαίνει στο Θέατρο Ο’ Νιλ, στο Πλέι Χάουζ της Μασαχουσέτης, το δράμα του «Λεωφόρος Πάστερνακ». Οι κρίσεις για το έργο, το σκηνοθέτη και τους ηθοποιούς είναι εγκωμιαστικές. Μερικά χρόνια αργότερα, η «Λεωφόρος Πάστερνακ» κυκλοφορεί και σε μυθιστορηματική εκδοχή.
Άλλα έργα: «Μια Πράγα στον καθένα», «Ο Κινηματίας», «Ο Μαφιόζος», «Η οδύσσεια των διδύμων» (μυθιστορήματα), «Σπορά Ελπίδας» (νουβέλες), «Φτερά Ικάρου», «Λευκή Κηλίδα», «Ανοιχτός Λογαριασμός» (θεατρικά) κ.ά.

Απ’ τη γη του Βίτσι και του Γράμμου
μέχρι του Προμηθέα τον ουρανό,
για την Ιθάκη της πολέμησε η γενιά μου
κι όχι για κάποιο
«πουκάμισο αδειανό»