ΕΡΕΥΝΑ _ Oι επιπτωσεις του μνημονιου στη σεξουαλικοτητα

TVXS Έρευνα: Οι επιπτώσεις του μνημονίου στη σεξουαλικότητα

16:03, 30 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/89681

Λιγότερο σεξ, δραματική μείωση των γάμων, και παράλληλη αύξηση της απιστίας, είναι τα κυριότερα αποτελέσματα της έρευνας, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Κούρεμα στη σεξουαλική απόδοση των Ελλήνων και απιστία στους θεσμούς, οι συνέπειες του μνημονίου» που πραγματοποιήθηκε από τις 22 έως τις 29 Φεβρουαρίου 2012, στο λεκανοπέδιο Αθηνών, από την Εταιρία ALCO για λογαριασμό της ΕΜΑΣ (Εταιρία Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας) και του Ανδρολογικού Ινστιτούτου, σε δείγμα 600 ανδρών και γυναικών, ηλικίας 25-64 ετών, με προσωπικές συνεντεύξεις. Ο Δρ. Κωνσταντίνος Κωσταντινίδης, Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος και Πρόεδρος της ΕΜΑΣ και η Ελεάνα Ελευθερίου, ψυχοθεραπεύτρια και κλινική θεραπεύτρια ψυχοσεξουαλικών διαταραχών, υπεύθυνη του ψυχολογικού τμήματος του Ανδρολογικού Ινστιτούτου, μιλούν με την Κρυσταλία Πατούλη, δημοσιογράφο και Σύμβουλο Ανθρώπινων Σχέσεων, σχετικά με τα αποτελέσματά της.

Κρυσταλία Πατούλη: «Κούρεμα στη σεξουαλική απόδοση των Ελλήνων και απιστία στους θεσμούς, οι συνέπειες του μνημονίου»… αυτά είναι και τα σημαντικότερα θέματα που φώτισε αυτή η έρευνα;

Ελεάνα Ελευθερίου: Έχει να κάνει μάλιστα, και με την πολιτική ιδεολογία των συμμετεχόντων. Δηλαδή, από ότι βλέπουμε από τις στατιστικές πίτες που διαμορφώνονται, οι συμμετέχοντες με δεξιά φρονήματα έχουν επηρεαστεί αρνητικά στα θέματα που εστιάζει η έρευνα, περισσότερο από τους συμμετέχοντες της αριστεράς ιδεολογίας.

Κρ. Π.: Με τι αποτελέσματα; 
Ελ. Ελ.: Περισσότερο φαίνεται να επηρεάζονται αρνητικά στη σεξουαλική τους ζωή, οι ψηφοφόροι των δεξιών παρατάξεων (58%) συγκριτικά με αυτούς των Αριστερών  σε ποσοστό 33%. Στατιστικά, είναι πολύ σημαντική η διαφορά. Πάνω από 20 μονάδες.

Κρ. Π.: Γιατί οι άνθρωποι με περισσότερο δεξιά φρονήματα φαίνεται να έχουν επηρεαστεί αρνητικότερα;

Δρ. Κ. Κων/δης: Θα λέγαμε ότι η Δεξιά ιδεολογία δεμένη πιο πολύ στο άρμα της εξουσίας, που φαίνεται να χάνεται, μοιάζει να επηρεάζεται περισσότερο από την Αριστερά που πιο θυμωμένη και διεκδικητική στην παρούσα φάση, έχει λιγότερες επιπτώσεις στη λίμπιντό της.

Κρ.Π.: Και σε σχέση με την απιστία τι δείχνει η έρευνα;

Ελ. Ελ.: Είναι αυξητική η τάση της σεξουαλικής απιστίας συγκριτικά με προηγούμενες έρευνες. Ειδικά στις ηλικίες μεταξή 55 με 66 χρονών είναι το 36%, το οποίο δείχνει ότι έχει αυξηθεί σημαντικά (κάνουμε και συγκριτική μελέτη, οπότε από πέρυσι έχει αυξηθεί 20 μονάδες).
Γενικά, το τελευταίο τρίμηνο η συχνότητα των σεξουαλικών επαφών των Ελλήνων μειώθηκε σε ποσοστό 34%, ενώ η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει αρνητικά το 47% όσον αφορά στην επαγγελματική τους ζωή και 46% στις διαπροσωπικές και σεξουαλικές σχέσεις των ζευγαριών.
Είναι, πάντως, επιστημονικά τεκμηριωμένο πως το οικονομικό περιβάλλον επηρεάζει και τη σεξουαλική συμπεριφορά. Το βιοποριστικό άγχος, η ανασφάλεια για το άμεσο μέλλον και οι κοινωνικές αναταραχές  δημιουργούν ρωγμές στην ψυχική διάθεση, γενικά, αλλά και πιο ειδικά στη λίμπιντο των ανθρώπων.

Κρ. Π.: Υπάρχει περιπτωση να μιλάνε φέτος πιο ελεύθερα, ενώ παλιότερα να έκρυβαν την αλήθεια;

Ελ. Ελ.: Η πολιτική ορθότητα στις απαντήσεις, ανέκαθεν υπήρχε. Όμως μοιάζει ότι αυτοί που επηρεάζονται περισσότερο, είναι εκείνοι που δυσκολεύονται και περισσότερο να κρατήσουν τις σχέσεις τους και επειδή όσο μεγαλύτερη είναι η κρίση, τόσο περισσότερο αναδύονται και οι προσωπικές δυσκολίες, προβλήματα δηλαδή, που ούτως ή άλλως υπήρχαν ανεξάρτητα του οικονομικού, αλλά το οικονομικό μέχρι πριν το μνημόνιο θα λέγαμε τα… σκέπαζε, ενώ τώρα, αντίθετα, τα αναδυκνύει,τα διογκώνει, τα ξυπνά.
Πριν την κρίση, ή στην αρχή της κρίσης, που δεν είχαν φανεί τόσο οι συνέπειες, ούτως ή άλλως υπήρχαν δυσλειτουργικές συμπεριφορές, οι οποίες κατά κάποιον τρόπο… «κοιμόντουσαν».
Η οικονομική κρίση, έχει τον εξής ρόλο, όπως και άλλου τύπου κρίσεις, να δίνει μία ώθηση σε αυτές τις συμπεριφορές να εκδηλωθούν. Όπως και στην ψυχοπαθολογία και σε διάφορες συμπτωματολογίες κλπ.
Όταν λοιπόν, αυτές οι συμπεριφορές, υπό τις οικονομικές πιέσεις και την οικονομική καταστροφή διογκώνονται, μπορεί να καταφύγουμε στην απιστία για να καλύψουμε το ψυχικό κενό που αναδύεται. Όταν έχει πάψει ο έρωτας, όταν έχουμε προβλήματα με τον σύντροφό μας, ή όταν υπάρχουν διάφορα συμπτώματα και προβλήματα για τα οποία εθελοτυφλούμε, μία καταστροφική συνθήκη, όπως η οικονομική κρίση, τα φέρνει στην επιφάνεια, με αποτέλεσμα η σχέση ως θεμελίωδης δομή να μην υφίσταται.

Κρ. Π.: Σαν να πυροδοτεί, δηλαδή, όλα τα συμπτώματα να βγουν στην επιφάνεια, για να καταδείξουν τα κρυμμένα προβλήματα…

Ελ. Ελ.: Ακριβώς. Και συμβάλει στο να αποκαλυφθεί η αδυναμία των ζευγαριών να έχουν μία ισορροπημένη και ουσιώδη επικοινωνία και σχέση. Το οποίο είναι, ούτως ή άλλως σύγχρονο φαινόμενο.

Κρ.Π.: Πώς ερμηνεύεται η έλλειψη διάθεσης για σεξ με την απιστία;

Ελ. Ελ.: Η έλλειψη διάθεσης για σεξ ερμηνεύεται από το άγχος και την ανασφάλεια, αλλά και η σεξουαλική απιστία από την αμφισβήτηση του θεσμικού μοντέλου. Σήμερα, οι περισσότεροι Ελληνες αμφισβητούν την πολιτική εξουσία και τους θεσμούς που αυτή υποστηρίζει, με αποτέλεσμα η αμφισβήτηση αυτή να περνά  στην προσωπική  τους συμπεριφορά και στις ερωτικές τους επιλογές. Οι άνδρες σε ποσοστό 36% (σε έρευνα του 2011 το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 18%) και ηλικία 55-64 ετών και οι γυναίκες (27%) οδηγήθηκαν στην απιστία εξ αιτίας των σοβαρών ενδοοικογενειακών προβλημάτων που αναδύθηκαν μετά την κατάρρευση των οικονομικών δεδομένων που υπήρχαν στην οικογένεια.

Δρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης: Με λίγα λόγια, “Όταν το πλοίο βυθίζεται τα ποντίκια το εγκαταλείπουν”. Όταν οι θεσμοί Κράτους –¨Εθνους βυθίζονται στην τρικυμία της κρίσης, οι πολίτες εγκαταλείπουν τις παραδοσιακές και ηθικές τους αξίες.

Ελ. Ελ.: Παρόλα αυτά βλέπουμε ότι οι άνθρωποι όταν εκδηλωθεί μία κρίση, συνήθως στρέφονται στις παραδοσιακές αξίες… μπορεί ο γάμος να θεωρείται μία από αυτές, όμως μοιάζει να είναι η μόνη που πραγματικά έχει πληγεί…

Ακόμη, πολύ σημαντική διαπίστωση, είναι τα συναισθήματα που κυριαρχούν, με κυρίαρχο συναίσθημα την ανασφάλεια, αφού στο 61%  κυριαρχεί το συναίσθημα της ανασφάλειας, ενώ στο 50% της οργής και στο 35% της απογοήτευσης«.
Αυτό που βράζει από κάτω… δεν έχει ακόμα εκδηλωθεί. Ίσως αυτό να αποτελεί μια σημαντική εξήγηση, γιατί ο κόσμος δεν έχει αντιδράσει ακόμα.

Κρ. Π.: Γιατί ακόμα δεν έχει δει τον πάτο. Συνεχώς παίρνονται καινούργια μέτρα, ενώ ο κόσμος πέφτει… χωρίς να βλέπει πάτο.

Ελ. Ελ.: Είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό που λες, διότι, όλη αυτή η σταδιακή μείωση που γίνεται, από την μία εξαθλιώνει τόσο πολύ, αλλά από την άλλη αφήνει και ένα περιθώριο να νομίζεις ότι ίσως υπάρχει μία διέξοδος, και έτσι δεν σε αφήνει να πάρεις μία απόφαση. Προφανώς θα έφερνε αντίδραση. Αλλά τώρα όλη αυτή η κατάσταση, δίνει μάλλον μια ψεύτικη ελπίδα, κάτι ανασταλτικό για την όποια αντίδραση.

Κρ.Π. Για τον γάμο, τι απάντησαν οι συμμετέχοντες στην έρευνα;

Ελ. Ελ.:  Ότι “Ο γάμος μπορεί να περιμένει”. Έτσι απάντησε το 76%. Μειώθηκε δηλαδή, πολύ ο αριθμός των γάμων, που σημαίνει ότι και αυτοί που θέλουν να παντρευτούν δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να μείνουν μαζί και να καλύπτουν τα έξοδα. Ή η άλλη εξήγηση είναι, ότι ο θεσμός του γάμου που καταρρέει εδώ και καιρό, δέχεται τώρα ίσως τα ισχυρότερα χτυπήματα.
Επιπλέον, σύμφωνα με την έρευνα, έχει επηρεαστεί λόγω της κρίσης, πρώτα η επαγγελματική ζωή, μετά η προσωπική- οικογενειακή ζωή, ενώ  σε σχέση με τη φιλία, έχουν επηρεαστεί ελάχιστα, δηλαδή 7%.

Κρ.Π: Τι άλλο είναι αξιοσημείωτο σε αυτή την έρευνα;

Ελ. Ελ.:  Ότι η μόνη σταθερή αξία η οποία αντέχει στη δοκιμασία του μνημονίου είναι η φιλία η οποία δεν φαίνεται να επηρεάζεται από τις συνέπειές του.

info
Το Ανδρολογικό Ινστιτούτο και η ΕΜΑΣ, τα τελευταία 10 χρόνια πραγματοποιούν δύο φορές το χρόνο, Πανελλαδικές Έρευνες με προσωπικές συνεντεύξεις, καταγράφοντας τη σεξουαλική συμπεριφορά των ελλήνων και πώς αυτή επηρεάζεται από πολιτικά, οικονομικά και άλλα σημαντικά θέματα της κοινωνίας.
Διαβάστε όλη την Έρευνα εδώ: «Κούρεμα στη σεξουαλική απόδοση των Ελλήνων και απιστία στους θεσμούς, οι συνέπειες του μνημονίου»

Διαβάστε επίσης στο tvxs.gr

Δείτε όλη την έρευνα: Infographic ALCO-AI

Κοινωνια σε… καταστολή

Kοινωνία σε… καταστολή


«Yπάρχει ένας µύθος: ότι συνήθως οι άνθρωποι παίρνουν ναρκωτικά επειδή παρασύρονται ή βρίσκονται σε αδιέξοδο ή έχουν οικογενειακά προβλήµατα. Η εµπειρία όµως µας δείχνει ότι η χρήση στην πρώτη της φάση είναι µια ενεργητική κίνηση. Δηλαδή ο άνθρωπος κάτι ψάχνει µέσα από τα ναρκωτικά, κάποιο νόηµα βρίσκει», είχε αναφέρει σε µια συνέντευξή του ο Ηλίας Λυκούδης, και υπεύθυνος της θεραπευτικής Κοινότητας Νόστος του ΚΕΘΕΑ για 15 χρόνια, όπως και του ανοιχτού θεραπευτικού προγράµµατος εφήβων Πειραιά Εξάντας, κλονίζοντας µε αυτόν τον τρόπο τη µέχρι σήµερα διαδοµένη ερµηνεία για τα αίτια της τοξικοεξάρτησης.

Για το  βιβλίο του «Η Δύναμη του Μυρμηγκιού» , Εκδ.  Ερευνητές/ΚΕΘΕΑ

——

Μια οικογένεια, όταν έχει κάποιο πρόβλημα, προσπαθεί να το κρύψει και μ αυτό το γεγονός συνήθως.. το γιγαντώνει.

——

1987. Ένας συμμαθητής μου από το Δημοτικό, ήταν πεσμένος στην λεωφόρο, ένα δρόμο μετά απ’ το σπίτι μου, στο πεζοδρόμιο μπροστά από ένα τυροπιτάδικο. Σαν πρεζάκι που έχει πάρει υπερβολική δόση φαινόταν, γιατί ήταν σε ημι-κοματώδη κατάσταση, με ανοιχτά τα μάτια, αλλά χαμένα να κοιτάνε και να μην κοιτάνε…

Έπεσα κάτω, τον σήκωσα όσο μπορούσα, και ακούμπησα το κεφάλι του στο τζάμι του μαγαζιού, τον έπιασα από τους ώμους, κι άρχισα να λέω το όνομά του, Νίκο, είμαι η Ελένη, η Ελένη, επαναλάμβανα, γιατί πέθαινε, και ήθελα να με καταλάβει, να νιώσει ότι έστω κάποιος φίλος του είναι δίπλα του αυτές τις… τελευταίες στιγμές και δεν θα φύγει… σαν αδέσποτο σκυλί. Εκείνος όμως δεν με αναγνώριζε, δεν έκανε ούτε ένα νεύμα…

Ξύπνησα σε άσχημη κατάσταση από την αγωνία, την αδικία και την πίκρα. Σηκώθηκα και έφυγα για τη δουλειά. Ήταν χειμώνας, και ήμασταν τότε μόλις 22 χρονών.

Μόλις πήγα στο γραφείο του ψυχολόγου που δούλευα τότε, ο οποίος θυμάμαι ήταν ειδικευμένος στα ψυχοσωματικά και ειδικά στον καρκίνο, αμέσως μόλις κατάφερα να βρω ησυχία, σήκωσα το ακουστικό και τον πήρα τηλέφωνο γιατί είχα πολλούς μήνες να πάρω νέα του. Γεια, τι κάνεις, είσαι καλά; τον ρωτάω με τη σειρά. Μια χαρά μου απαντάει. Ηρέμησα.

Πέρασαν δύο μήνες, και εκεί που περπατούσα ένα απόγευμα έξω ακριβώς από τα τυροπιτάδικο που είχα δει σε εκείνο το όνειρο, συναντώ έναν κοινό γνωστό μας από το σχολείο, που είχα να τον δω χρόνια. γεια, τι κάνεις κλπ. Στη συνέχεια με ρωτάει: Τά ‘μαθες; και σκάει γέλιο φωναχτό. Τι να μάθω; Του λέω. Ο Νίκος, μου λέει, τρυπιέται! Και ξανασκάει γέλιο ειρωνικό αυτή τη φορά. Όχι δεν ξέρω τίποτα του λέω και γυρίζω απότομα και φεύγω.

Θορυβήθηκα. Θύμωσα με τον κοινό γνωστό μας για τον τρόπο του αλλά και ανησύχησα για τον φίλο μου. Έπρεπε οπωσδήποτε να κάνω κάτι για να μη γίνει ο εφιάλτης πραγματικότητα.

Δεν ήξερα τίποτα για ναρκωτικά, για την ακρίβεια ήμουν παντελώς άσχετη. Δεν υπήρχε περίπτωση να ασχοληθώ ποτέ. Είχα μια προσωπικότητα σχεδόν ψυχαναγκαστική με τον έλεγχο της ζωής μου. Δεν υπήρχε περίπτωση να ναρκωθώ. Δεν είχα μεθύσει ποτέ στη ζωή μου, ούτε έχω. Είχα δει όμως, μια τρομακτική εκπομπή στην τηλεόραση που ένας ηλικιωμένος με ανατριχιαστική προφορά υπόκοσμου, σούρνωντας τις λέξεις μία μία -για να μας το βάλει μάλλον καλά στο μυαλό αυτό που ξεστόμιζε!- έλεγε, δεν γλυ-τω-νει κα-νιείς (και το νιεις, μάλιστα το έσουρνε περισσότερο).

Σηκώθηκε η τρίχα μου που το ξαναθυμήκα. Θυμήθηκα, επίσης, ότι σε εκείνη την εκπομπή, έλεγαν για μία νεοσυσταθείσα θεραπευτική κοινότητα που είχε γίνει στη Θεσσαλονίκη και την έλεγαν Ιθάκη. Έτσι αποφάσισα και πήρα το 131 και έμαθα το τηλέφωνο. Με παρέπεμψαν στα γραφεία της Αθήνας, Βαλτετσίου 60. Έκλεισα ραντεβού και πήγα. Τους είπα ότι έχω ένα φίλο που μάλλον παίρνει ναρκωτικά και θέλω να τον βοηθήσω, αλλά δεν ξέρω πώς, γι αυτό πήγα να τους βρω, γιατί δεν θέλω να αυτοσχεδιάσω από άγνοια για ένα τέτοιο θέμα, αφού με αυτοσχεδιασμούς και τσαπατσουλιάσματα, ενδέχεται να τα κάνω χειρότερα.

Με κοίταξε η κοπέλα που δούλευε στο κέντρο ενημέρωσης του ΚΕΘΕΑ με κατανόηση θα έλεγα, και μου είπε «Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα για να τον βοηθήσεις».

Έμεινα αποσβολωμένη.

Μόνο η οικογένειά του μπορεί να τον βοηθήσει, αν έρθει εδώ, στις ομάδες οικογένειας να ενημερωθεί, πρόσθεσε. Εσύ σαν φίλη του, το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να του πεις, ότι αυτό που κάνει, η συγκεκριμένη του συνήθεια, και όχι ο ίδιος, είναι λάθος (εφόσον έτσι πιστεύεις), και δεν σε βρίσκει σύμφωνη. Τίποτε άλλο…

Έφυγα ακόμα χειρότερα. Απογοητευμένη. Δεν μπορείς να κάνεις τίποτα για να τον βοηθήσεις… επαναλαμβανόταν στο μυαλό μου για να μπορέσω να χωνέψω… Ότι αυτό θα πει άνθρωπος… αυτό θα πει να έχει ο καθένας την ευθύνη για τη ζωή του.

Τώρα τα πράγματα ήταν πιο δύσκολα.

Αποφάσισα να του μιλήσω. Του είπα πολλά, και κυρίως την αντίθεσή μου. Εκείνου, όμως, δεν ίδρωσε το αυτί του. Μου είπε μάλιστα… να προσέχω εγώ τον εαυτό μου. Δεν βγήκε τίποτα.

Το θέμα όμως ήταν πολύ σοβαρό. Έπρεπε τουλάχιστον να μιλήσω με τον αδελφό του.

Βγήκαμε και του είπα τι έμαθα από εκείνο τον κοινό γνωστό μας. Εκείνος έβαλε τα γέλια. Δεν το πίστεψε. Φύγαμε, και μετά έμαθα πως ούτε λίγο ούτε πολύ, όπως είπε σε μία φίλη μου να με προσέχει γιατί δεν ήμουνα καλά.

Έτσι πέρασαν και άλλοι δύο μήνες. Καλοκαίριασε, τέλος Αυγούστου και χτύπησε το τηλέφωνό μου. Είμαι ο αδελφός του Νίκου. Είχες δίκιο. Βρήκαν σε κώμα τον αδελφό μου. Μόλις που τον προλάβαμε να μην πεθάνει. Έχουμε τρελαθεί. Τι να κάνουμε;

Του είπα να πάει στην Βαλτετσίου, για να μπει στις ομάδες οικογένειας και αυτό έκανε. Μαζί του πήγαν και οι γονείς του.

Η μητέρα του είχε συγκινηθεί με το ενδιαφέρον μου και άρχισε να με παίρνει τηλέφωνο. Πήγαινα καμιά φορά και πίναμε καφέ και μιλάγαμε. Κάποιες φορές πήγα και εγώ μαζί τους στην ομάδα γονέων του ΚΕΘΕΑ.

Είχαν αρχίσει να μαθαίνουν μέρα με τη μέρα όλο και περισσότερα για το τι σημαίνει χρήση ψυχότροπων.

Το κυριότερο όμως, ήταν, ότι είχαν γίνει πάλι οικογένεια. Συζητούσαν, αναρωτιόντουσαν, εξέφραζαν συναισθήματα, και μιλούσαν ανοιχτά γι’ αυτά που ήθελε ο καθένας από τον άλλον, διεκδικούσαν τον τρόπο να σχετίζονται.

Έκαναν κι άλλες σχέσεις, με γονείς που είχαν το ίδιο πρόβλημα, ή με εμένα.

Σαν να γίνονταν μέρα με τη μέρα πραγματικοί άνθρωποι…

Μέσα από όλα αυτά, βρέθηκα μια μέρα και εγώ σαν επισκέπτης, στην κοινότητα της Θεσσαλονίκης, την Ιθάκη.

Μπήκα στο μεγάλο καθιστικό και διάβασα μία επιγραφή που δέσποζε στον κεντρικό τοίχο πάνω από έναν τεράστιο καναπέ:

«Θεέ μου, βοήθησέ με να αλλάξω αυτά που μπορώ, να δεχτώ αυτά που δεν μπορώ να αλλάξω, και να μάθω στη ζωή μου να τα ξεχωρίζω» και άλλη μία που έγραφε «όταν κάποιος σε πει γάιδαρο βάλε τα γέλια, όταν σε πει, όμως, όλη η ομάδα, αγόρασε σαμάρι».

Έβλεπα τους συγγενείς και τους φίλους των θεραπευόμενων να αγκαλιάζονται και να μένουν για ώρα έτσι, ο ένας μέσα στην αγκαλιά του άλλου.

Καταλάβαινα πράγματα που πρώτη φορά τα έβλεπα, και κυρίως πρώτη φορά τα ένιωθα.

Αυτή η εμπειρία, οπωσδήποτε με στιγμάτισε.

Άλλαξε τη ζωή της οικογένειας του φίλου μου, αλλά και εμένα την ίδια.

Κατάλαβα καλά τη φράση που λέει πως «ότι δίνεις, είναι για πάντα δικό σου». Ειδικεύτηκα στην πρόληψη των εξαρτήσεων από ψυχότροπες ουσίες, βρέθηκα να είμαι στο εκπαιδευτικό προσωπικό της κοινότητας στροφής και μετά να κάνω πρακτική στην κοινότητα Παρέμβαση αλλά και στο 18 Άνω.

Για πολλά χρόνια, εντρυφούσα, πάνω στο θέμα, έκανα έξτρα σεμινάρια. Διάβαζα βιβλία πήγαινα σε ομιλίες.

Έπρεπε να περάσουν όμως πολλά χρόνια από τότε, για να καταλάβω στο ίδιο το πετσί μου, πόσο πολύ με αφορούσε όχι έμμεσα αυτή η ιστορία αλλά εντελώς άμεσα.

Όταν βρέθηκα να θέλω, ως εκπαιδευόμενη Σύμβουλος, και αφού είχα σπουδάσει ψυχολογία, να αλλάξω δικές μου συμπεριφορές ή τρόπους που αντιδρούσα σε διάφορες καταστάσεις, επειδή καταλάβαινα ότι η αυτοματοποιημένη γνώση, με έκανε να αντιδρώ με τρόπους που επαναλαμβάνονταν με συγκεκριμένα αποτελέσματα στις σχέσεις μου κυρίως με τους άλλους, που δεν μου άρεσαν…

Έβλεπα καθαρά και βαθιά πια, τι είναι η εξάρτηση.

Και πόσο αυτό αφορά όλους μας.

Γιατί, εξάρτηση δεν είναι μόνο η ηρωίνη, όπως έλεγαν από τότε, αλλά η ηρωίνη σκοτώνει. Τότε, όμως, το καταλάβαινα αλλά και δεν το καταλάβαινα.

Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια καταλαβαίνω πια: Πόσο δύσκολο είναι να απεξαρτηθείς από έναν τρόπο ζωής. Μια επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά. Κυρίως να απεξαρτηθείς από την αυτοματοποιημένη γνώση που έχεις μάθει από παιδί. Για παράδειγμα, πώς όταν σε πληγώνουν εσύ θυμώνεις. Ή όταν σε πληγώνουν εσύ κλαις. Και δεν ξέρεις να διαχειριστείς τα συναισθήματά σου και είτε τα απωθείς, είτε τα αφήνεις να αποφασίζουν αυτά για σένα και όχι εσύ γι αυτά.

Όσοι είναι οι άνθρωποι τόσες και οι επαναλαμβανόμενες αυτοματοποιημένες γνώσεις που τους κάνουν να αντιδρούν ανάλογα σε κάθε κατάσταση. Πρώτα να αντιδρούν, και μετά να σκέφτονται!

Αυτοματοποιημένες γνώσεις που έχουν γίνει ένα με τη ζωή τους, από τους ρόλους που πήραν μέσα στην οικογένειά τους, και ποτέ δεν διαφοροποιήθηκαν, από τον τρόπο κυρίως που έμαθαν να σχετίζονται όχι μόνο με τους άλλους αλλά και με τον ίδιο τους τον εαυτό.

Σήμερα περπατώ στο δρόμο, και διακρίνω παντού ανθρώπους που είναι εξαρτημένοι.

Που δεν διαφέρουν ουσιαστικά από οποιοδήποτε πρεζάκι. Ο καθένας με άλλη εξάρτηση.

Κυρίως, συνεχίζω να βλέπω παιδιά μέσα σε οικογένειες, που παίρνουν το πρόβλημα της συγκεκριμένης οικογένειας στην πλάτη τους, για να το… φωνάξουν με αφορμή ένα σύμπτωμα, όπως είναι η χρήση οποιασδήποτε ψυχότροπης ουσίας.

Οι στατιστικές, λένε, πως όταν ένα παιδί τελειώσει τη θεραπεία του, βγει από μία π.χ. κοινότητα και περάσει στην επανένταξη, βρει δουλειά και ζήσει μόνο του, τότε, συνήθως αναδύεται το πραγματικό πρόβλημα της οικογένειας, που μέχρι τότε αυτό το παιδί ουσιαστικά καταδείκνυε μόνο το σύμπτωμά της.

Ως μέρος του οικογενειακού συστήματος, προσπαθούσε να το βοηθήσει για να ισορροπήσει, παίρνοντας πάνω του το πρόβλημά της, φωνάζοντάς το, για να κινητοποιήσει την οικογένεια να αλλάξει.

Μάλιστα, συνήθως, τα δυνατότερα μέλη μιας οικογένειας, φορτώνονται αυτόν τον ρόλο, του ταυτοποιημένου ασθενή, του προβληματικού ατόμου, του αποδιοπομπαίου τράγου.

Έτσι, μετά τη θεραπεία τους, οι γονείς μπορεί να χωρίσουν, κάποιος μπορεί να πάθει καρκίνο κλπ., αναδύεται, με λίγα λόγια, το πραγματικό οικογενειακό πρόβλημα (που συνήθως αφορά τις επικοινωνίες και τον τρόπο που λειτουργεί το οικογενειακό σύστημα), ή συνεχίζεται να επαναλαμβάνεται ένα σύμπτωμα, αν η οικογένεια, δεν έχει αλλάξει μετά από την τραγική –τις περισσότερες φορές- εμπειρία ενός παιδιού της.

Το τρομερό είναι, ότι μετά από τόσα χρόνια, που στην Ελλάδα υπάρχουν, πλέον, τόσοι σοβαροί ειδικοί για τη χρήση ναρκωτικών, την θεραπεία, την πρόληψη και την επανένταξη, βλέπουμε, ότι οι αντιδράσεις των οικογενειών, και των κοινωνιών είναι ίδιες.

Στην αρχή δεν βλέπουν το πρόβλημα, μετά τα βάζουν με τους εμπόρους και την αστυνομία που είναι ανίκανοι…, όπως ακριβώς και οι γονείς του Νίκου, μαίνονταν τον πρώτο καιρό για την αναπηρία της.. .καταστολής του προβλήματος.

Μετά, όμως, σιγά σιγά καταλαβαίνουν ότι η καταστολή είναι ένα μέρος του κοινωνικού προβλήματος και όχι η λύση της.

Κατόπιν, στην καλύτερη περίπτωση, διαισθάνονται ότι το πρόβλημα του παιδιού τους αφορά όλη την οικογένεια, και πηγαίνουν σε ειδικούς, σκύβουν μέσα τους, σκύβουν γύρω τους, αρχίζουν να ξανααισθάνονται τον κόσμο, να καταλαβαίνουν. Κυρίως ο καθένας τον εαυτό του. Και ασχολούμενοι με τη θεραπεία ενός μέλους μιας οικογένειας, θεραπεύουν μέσω της θεραπείας του, συνήθως και τους εαυτούς τους, και το οικογενειακό σύστημα. Τις επικοινωνίες του κυρίως. Όσο μπορεί ο καθένας και όσο μπορεί η κάθε οικογένεια.

Φυσικά, δεν πάει να πει, ότι μέσα από αυτές τις διαδικασίες όλοι φτάνουν σε ένα επιθυμητό αποτέλεσμα, με τον ίδιο τρόπο ή στον ίδιο χρόνο.

Αντίθετα. Πολλές φορές χάνονται ζωές, υπάρχουν θύματα. Χάνονται περιουσίες και ξεκληρίζονται οικογένειες ή και τραυματίζονται ανεπανόρθωτα τα πρόσωπα.

Δεν είναι τίποτα και για κανέναν το ίδιο.

Όμως, δυστυχώς, στις περισσότερες περιπτώσεις, πρέπει το παιδί τους να μπει φυλακή για να δει η οικογένειά του μετά από καιρό, ότι πρόκειται μόνο για ένα σύμπτωμα και όχι για το ίδιο το πρόβλημα.

Για ένα σύμπτωμα που τους ταρακουνάει συθέμελα και τους προκαλεί να αλλάξουν όλοι.

Δεν το κάνουν όλοι. Ίσως δεν ξέρουν. Και το χειρότερο δεν ρωτάνε. Προτιμούν να μιλήσουν σε έναν φίλο ή σε έναν ψυχίατρο στην καλύτερη περίπτωση, παρά να απευθυνθούν σε έναν ειδικό που έχει αφιερώσει τη ζωή του, στο θέμα της εξάρτησης.

Αυτό το ευτράπελο γεγονός, συμβαίνει με κοινωνικά προβλήματα και ψυχολογικά. Ενώ για το σώμα μας όταν νοσήσει, ξέρουμε που θα απευθυνθούμε, για την ψυχή μας, και την ψυχή της οικογένειάς μας ή ακόμα και της κοινωνίας μας δεν ξέρουμε…

Το να ασχοληθεί κάποιος με την ψυχή του, είναι ταμπού ακόμα και στον 21ο αιώνα.

Η κοινωνία και οι άνθρωποί της, προτιμούν συνήθως την ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ σαν λύση για κάθε πρόβλημα, παρά την επίλυσή του, όπως και την πρόληψή του. Στην καλύτερη περίπτωση, θέλουν ένα χάπι που θα εξαφανίσει ως δια μαγείας κάθε πρόβλημα! Όπως ακριβώς, δηλαδή, λειτουργούν και οι ψυχότροπες ουσίες!

Καταστολή. Και η ίδια η λέξη θυμίζει ναρκωτικά.

Μήπως, λοιπόν, ακόμα και σήμερα, όλη η κοινωνία σε αυτά τα θέματα, είναι σε… καταστολή αυτογνωσίας;

Και μήπως όλη η κοινωνία πρέπει να απεξαρτηθεί από τον κατασταλτικό… αυτό τρόπο που αντιμετωπίζει θέματα συμπεριφορών, θέματα ψυχολογικά, θέματα κοινωνικά;

Ώστε σιγά σιγά, να μάθει να παίρνει την ευθύνη, και να καταλαβαίνει ότι κάθε πρόβλημα γύρω της αλλά και μέσα της, την αφορά άμεσα, γιατί είναι μέλος του συστήματός που ανήκει και η ίδια;

Και να καταλάβει, ότι είμαστε σχεδόν όλοι με κάποιο τρόπο πρεζάκια;

Και ότι, απλά, δεν χρειάζεται πολλές φορές να το δούμε ή να ασχοληθούμε, γιατί… καθαρίζουν άλλοι για πάρτι μας;

Και ότι συνήθως, αυτοί που καθαρίζουν, είναι τα ίδια τα παιδιά μας;

Τελειώνοντας, λοιπόν, συνοψίζω:

Για εξαρτήσεις παντός είδους  (επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές με ανεπιθύμητα αποτελέσματα), απευθυνθείτε σε ανάλογους ειδικούς

Μην περιμένετε να αναλάβει η… καταστολή, γιατί τότε το σύμπτωμα, ήδη, έχει προφανώς γιγαντωθεί, και πλέον έχει γίνει μεγάλο πρόβλημα για το ίδιο το άτομο που το κουβαλάει…

Για εξαρτήσεις από ψυχότροπες ουσίες παράνομες ή νόμιμες, απευθυνθείτε σε κέντρα πρόληψης, θεραπείας και επανένταξης, εξαρτημένων ατόμων.

Για να βγει η κοινωνία από την… καταστολή, και μαζί της οι παντός είδους δημοσιογράφοι που καταπιάνονται με το θέμα… και ρωτούν αστυνομία, εισαγγελείς, γονείς, παιδιά, άντε και κανέναν ψυχίατρο, αλλά κανέναν ειδικό πάνω σε εξαρτήσεις, λες και ανακαλύψαμε σήμερα την Αμερική… και δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι άνθρωποι που ξέρουν τι χρειάζεται για να αντιμετωπιστεί μια ανάλογη κατάσταση, ενώ αφιέρωσαν όλο το έργο της ζωής τους στην αντιμετώπιση της εξάρτησης.

Κ.Π.

Mνημες της εργασιας στην Κυψελη _ ΟΠΙΚ

ΟΠΙΚ: Μνήμες της εργασίας στην Κυψέλη

11:03, 23 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/88949

Η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Κυψέλης (ΟΠΙΚ), έχει αναπτύξει εκτός των άλλων και μία θεματική ενότητα που αφορά την εργασία και την επιχειρηματική δραστηριότητα, όπου καταγράφονται προφορικές μαρτυρίες κατοίκων και επαγγελματιών της περιοχής. Καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα του «κόσμου της δουλειάς», ήρθε σε επαφή με μια ποικιλία εργασιών και επαγγελμάτων: από επαγγέλματα «παραδοσιακά», όπως το εμπόριο, έως επαγγέλματα «αφανή» (νοικοκυρές), από επαγγέλματα που ασκούνται διαχρονικά αλλά με διαφορετικό τρόπο στο πέρασμα των χρόνων (μανάβηδες) έως επαγγέλματα τεχνιτών που συνθλίβονται από τις οικονομικές υποχρεώσεις, από πλανόδιους μικροπωλητές έως εγκατεστημένους στο χώρο επαγγελματίες…» Η ΟΠΙΚ αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη, μνήμες της εργασίας στην Κυψέλη, για το tvxs.

«…Τα ερωτήματα που απασχολούν την θεματική της εργασίας περιστρέφονται γύρω από την οργάνωση του εκάστοτε επαγγέλματος, την «πρόσδεσή» του με την περιοχή και τη «δικτύωση» με άλλες περιοχές της πόλης, τις εργασιακές σχέσεις, τις απολαβές και τον ελεύθερο χρόνο, το συνδικαλισμό, τους επαγγελματικούς ανταγωνισμούς και, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο αυτά αλλάζουν διαχρονικά. Το πείσμα, η επινοητικότητα, η δημιουργικότητα και η αξιοπρέπεια των εργαζόμενων ανθρώπων αναδεικνύονται πειστικά μέσα απ’ όλες τις αφηγήσεις. Παράλληλα, οι προφορικές μαρτυρίες θέτουν πολύ σύγχρονες διαστάσεις του συγκεκριμένου ζητήματος, όπως η αντιμετώπιση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης, η επιστροφή σε παλαιότερες μορφές απασχόλησης ή η επινόηση νέων μορφών, η ραγδαία μεταβολή στην κοινωνική σύνθεση των κατοίκων, η μείωση της κατανάλωσης και των εισοδημάτων, οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες. Λ.Π – Δ.Μ.

Μνήμες της εργασίας στην Κυψέλη – οι μαρτυρίες

«Ο πατέρας μου άρχισε να δουλεύει μανάβης με γάιδαρο. […] Ε, η αγορά τότε, όπως είναι σήμερα του Ρέντη, ήτανε εκεί που είναι σήμερα το Γκάζι. Από εκεί προμηθευότανε χονδρικώς τα πράγματα. […] ‘Ήταν γεμάτος ο γάιδαρος προϊόντα. […] Και είχε κρεμασμένη την μπαλάντζα, που λέγαμε, τη ζυγαριά την παλιά, του χεριού. […] Στο Γκάζι, υπήρχε παχνί που το λέγαμε. […] Και διανυκτέρευε ο γάιδαρος εκεί. Ο πατέρας μου πήγαινε την άλλη μέρα, έπαιρνε το γάιδαρο, φόρτωνε τα πράγματα που είχε αγοράσει στην αγορά, πούλαγε και πάλι το ίδιο. […] Όχι σε καταστήματα. Είτε σε περαστικούς, είτε είχε πελάτες, δηλαδή βγαίνανε στο μπαλκόνι. Πέρναγε ο κυρ-Δήμος από κάτω να πούμε, φώναζε: «Εεεε, μανάβης» και τα λοιπά, «έχω κείνο», ό,τι προϊόντα είχε φορτωμένα. Έβγαινε η κυρία στο μπαλκόνι: «κυρ-Δήμο, περίμενε λίγο», κατέβαινε. Κατάλαβες;» Γ.Γ., μανάβης, 56 ετών

«Τα περισσότερα σπίτια ήτανε με υπηρέτες μέσα. Ε, μικρός εγώ τότε, πήγαινα τις παραγγελίες στα σπίτια… μπακαλόγατος. […] Στις πολυκατοικίες, να φανταστείς, υπήρχε πάντα η είσοδος υπηρεσίας. Απαγορευόταν να πάω από την κύρια είσοδο της πολυκατοικίας. Υπήρχε ο θυρωρός, σου ‘λεγε: «πήγαινε από το ασανσέρ το πίσω, της υπηρεσίας». Και πήγαινες σε ασανσέρ που σε έβγαζε στις κουζίνες». Γ.Γ., μανάβης, 56 ετών

«Κάποιο διάστημα άνοιξα ένα μαγαζί με νεωτερισμούς, ψιλικά και τέτοια, στην Άνω Κυψέλη. Νοίκιασα ένα μαγαζί και το έκανα μαγαζί. Ήθελε ο αρραβωνιαστικός μου να μου δώσει λεφτά να το φτιάξω. Αλλά εγώ ήθελα να το φτιάξω μόνη μου. Ήτανε τότε η Ελβιέλα και πήγα να πάρω εμπόρευμα. Ήταν εκεί κάτι μεγάλοι άντρες, σαράντα χρονών ή κάτι τέτοιο. Και μου είπαν να υπογράψω γραμμάτιο. Δεν υπογράφω λέω γραμμάτια, θέλω να το ανοίξω μόνη μου και δεν θέλω να πάρω λεφτά από τον αρραβωνιαστικό μου, κοιταχτήκαν αυτοί. Και μου τα έδωσαν. (…) Πήρα κουμπιά από την Ερμού, μου αρέσαν πολύ τα κουμπιά, κάλτσες, τέτοια… Και έγιναν τα εγκαίνια. Ήρθε κόσμος, ξεπούλησα. Την άλλη μέρα, αφού μάζεψα λεφτά, πήγα να πληρώσω την Ελβιέλα. Πήγα να πληρώσω τις κάλτσες. Έτσι έκανα και μ’ αυτό το μαγαζί. Το μαγαζί θα πρέπει να το κράτησα κανένα χρόνο και μετά το πούλησα …». Κ.Μ., ιδιοκτήτρια καταστήματος με είδη δώρων – υφάντρια, μοδίστρα, 80 ετών.

«Πάω να δω που πουλάνε αργαλειούς. Και μια και δυο πάω στον ΕΟΜΜΕΧ να μάθω (…) Παραγγέλνω τον αργαλειό. Είχα πάει και στου Μολοκότου να πάρω κλωστές. Το στημόνι, ήταν κάποια Βάσω στην Καισαριανή. Της λέω θα έρθεις να μου κάνεις το στημόνι. (….) Με βοήθησε να καταλάβω όταν  έσπαγε μία κλωστή πως θα το κάνω. Μου φαινότανε αυτό ότι ήτανε πολύ σπουδαίο επίτευγμα ότι θα μπορούσα να δέσω μία κλωστή. Και όταν έδενα μία κλωστή, χειροκροτούσα τον εαυτό μου. Και σιγά-σιγά άρχισα να υφαίνω και ύφαινα πολύ ωραία πράγματα. Γιατί όταν βάλεις το γούστο σου και δεν κοιτάς τι λέει η παράδοση, η παράδοση είχε αυτά που είχε, εγώ δεν ήθελα να κάνω αντιγραφή της παράδοσης, αυτά που κάνουνε στα Γιάννενα και στο Μέτσοβο και στα τέτοια, τίποτα, εγώ ήθελα να κάνω δικά μου, ήθελα να κάνω ένα ελεύθερο σχέδιο. Και έκανα ελεύθερο σχέδιο. Σκεφτόμουνα, ας πούμε να κάνω τοτέμ. Έπαιρνα μαύρη, άσπρη κλωστή και έκανα αυτό που ήθελα, πραγματικά έκανα πολύ ωραία. Έκανα ήλιους, ηλιοβασιλέματα, σύννεφα, τέτοια ήθελα να κάνω (…) Έφτιαχνα στον αργαλειό ρούχα, παλτά, ταγιέρ, φούστες, αριστουργήματα». Κ.Μ., ιδιοκτήτρια καταστήματος με είδη δώρων – υφάντρια, μοδίστρα, 80 ετών

«Ήρθα στο μαγαζί αυτό, Υακίνθου 11, με άλλο σκεπτικό, όχι υφαντά, αλλά είδη δώρων. Και εδώ πάλι δεν κάθισα ήσυχα, έκανα μαξιλαράκια, έβαφα μόνη μου δαντέλλες με κρεμμύδι, με μούρα, με κάπνα από το τζάκι, με διάφορα τέτοια. Και έραβα πολύ λεπτές αιθέριες δαντέλλες, έκανα μαξιλαράκια ρετρό με σατέν από μέσα, με δαντέλλες. Που πάλι ήτανε [για] μια ειδική μερίδα ανθρώπων. Δηλαδή, δεν ήταν της ευρείας κατανάλωσης. Δεν είχα ποτέ μου της ευρείας κατανάλωσης, γιατί ποτέ μου δεν με τράβηξε το χρήμα. Ήθελα να ζω καλά, να κοιτάω την οικογένεια μου, όχι μόνο με τη δουλειά μου, αλλά και να μαγειρεύω, να συγυρίζω, να πλένω…» Κ.Μ., ιδιοκτήτρια καταστήματος με είδη δώρων – υφάντρια, μοδίστρα, 80 ετών.

«Το μαγαζί που ξεκίνησα ήταν διαλεχτό, είχε διαλεχτά είδη. Ήτανε πιο διαλεχτός κόσμος. Και τότε ας πούμε οι Κυψελιώτες που ήταν τότε πελάτες μου, φύγανε, έχουνε πάει στην Κηφισιά, στα προάστια (…) Και φτώχυνε ο κόσμος. Ήρθαν πιο φτωχοί. Και ήρθανε και οι διαβολοξένοι. Οι ξένοι λοιπόν μαζεύουνε τα λεφτά τους για την πατρίδα, δεν χαλάνε εδώ λεφτά». Κ.Μ., ιδιοκτήτρια καταστήματος με είδη δώρων – υφάντρια, μοδίστρα, 80 ετών

«Τώρα ράβω τσάντες, φτιάχνω κοσμήματα της αρέσκειας μου, τα κεριά μου, άρχισα τώρα να κάνω και λίγο ράψιμο. (…) Λέω μήπως βγει κάτι, για να μην κλείσει το μαγαζί, μήπως βγουν τα έξοδα του. Αλλά όλα αυτά φθίνουν. Και έχει αλλάξει. Είχα κάτι ακριβά κομμάτια και όμορφα, αλλά σταματήσανε να ζητάνε. Και άρχισα να φέρνω αυτά που ζητάνε. (…) Γεμίζει η ψυχή μου από τη δουλειά αυτή. Σκέφτομαι και στην ηλικία μου: αχ θα πάω το πρωί, να τελειώσω αυτή την τσάντα, να της βάλω αυτό εκεί, να πάρω αυτό, να δω που θα το ταιριάξω αυτό. Δηλαδή το μαγαζί το κουβαλάω μαζί μου, αλλά το κουβαλάω με αγάπη, όχι με άγχος. Ακόμα και τα τζάμια που σκέπτομαι ότι θέλουν πλύσιμο και αυτά τα κουβαλάω μαζί μου. Ότι πρέπει να φτιάξω τα τζάμια, να ευπρεπίσω το μαγαζί, με τη σκέψη ότι αυτός που θα μπει μέσα δεν έχει καμία δουλειά να βλέπει ένα μαγαζί ακατάστατο, μπορεί να πάει σε άλλο μαγαζί. Και από σεβασμό στον πελάτη και στον εαυτό μου θέλω να είναι το μαγαζί περιποιημένο». Κ.Μ., ιδιοκτήτρια καταστήματος με είδη δώρων – υφάντρια, μοδίστρα, 80 ετών.

«Το μαγαζί είναι δεύτερη γενιά, είναι οικογενειακή καθαρά επιχείρηση, είχαμε πάρα πολύ προσωπικό κάποτε, πάρα πολύ προσωπικό, δηλαδή 8-9 άτομα έχουμε φτάσει, αλλά είναι έτερον εκάτερον αυτό, ξέρετε είναι και η αλλαγή των συνηθειών που υπάρχουνε, παλιά υπήρχε η εικόνα της μοδίστρας στο σπίτι, ξέρω ’γω κάθε δύο τρεις μήνες στο σπίτι ερχόταν η μοδίστρα και εγκαθίσταντο στο σπίτι». Π.Κ., ιδιοκτήτης καταστήματος ειδών ραπτικής, 55 ετών

«Έχει φύγει η πελατεία, οι παλιές βιοτεχνίες, οι μοδίστρες και τα λοιπά οι Ελληνίδες, γιατί υπήρχαν πάρα πολλά ατελιέ εδώ, έχουνε φύγει. Υπήρχαν ατελιέ με δέκα κοπέλες μέσα. Κοπέλες οι οποίες ζούσαν μέσα στο ατελιέ, μάθαιναν την τέχνη, τρώγανε στο σπίτι μέσα, τρώγαν και ξύλο ακόμα, όχι μόνο φαγητό από τις δασκάλες εκεί που είχανε, αληθινό είναι αυτό που σας λέω, και έρχονται μερικές φορές και μας, μας λένε ας πούμε για κάποιες μοδίστρες που δουλεύανε και κλαίνε που θυμούνται δηλαδή, σκληρή εφηβεία, δηλαδή φεύγανε 14 χρονών να μάθουν αυτή τη τέχνη, έτσι; Και ξέρω ’γω, κόβαν λάθος το ύφασμα, τρώγαν ξύλο. Αλλά θυμούνται τη δασκάλα τους με, με συγκίνηση. Και όχι μια, πολλές. …» Π.Κ., ιδιοκτήτης καταστήματος ειδών ραπτικής, 55 ετών

«Ε, τώρα είπαμε αλλάξανε λίγο οι συνήθειες, δε ράβει τόσο πολύ ο κόσμος, με την κρίση βέβαια υπάρχει μια επιστροφή, μια τάση για να διατηρήσουμε τα ρούχα μας οπωσδήποτε, η μεταποίηση έχει έτσι μια μικρή κίνηση. Χωρίς να είναι τόσο μεγάλη όσο θα περιμέναμε. Ε αυτό οφείλεται στο ότι έχει φύγει ο κόσμος, (…) η οικογένεια δηλαδή η ελληνική έχει φύγει…» Π.Κ., ιδιοκτήτης καταστήματος ειδών ραπτικής, 55 ετών

«Αρχικά, ξεκίνησα να πουλάω παπούτσια, δεν είχα πρόγραμμα να κάνω επισκευές, το άνοιξα για πωλητήριο. Ανοίξαμε με μηδαμινό κεφάλαιο, δεν είχαμε και δυνατότητα. Αν είχαμε τη δυνατότητα χρημάτων, να βάλουμε το κατάλληλο εμπόρευμα, θα ήταν διαφορετικά, αλλά εμείς δεν είχαμε κεφάλαιο να ρίξουμε. Ανοίξαμε το μαγαζί, βασιζόμενοι στα χέρια μας, θα πάμε να δουλέψουμε κάτω, θα έρθει η γυναίκα μας να κάτσει εδώ, πέντε από δω, πέντε από κει, να κάνουμε ρίζα και μαγιά, για να μπορέσουμε να…. Εντάξει τα πράγματα δεν πήγαν και τόσο καλά (…), κάναμε τέσσερα παιδιά (…), στερηθήκαμε…» Β.Μ., τσαγκάρης, 63 ετών

«Η Κυψέλη ήτανε πολύ ωραία, εκείνα τα χρόνια που ’ρθα εγώ, ’79 -’80, αφρόκρεμα ελληνισμού υπήρχε, έκανες μια δουλειά που έκανε τέσσερις δραχμές, σου δίνανε πέντε, πάρε Βασίλη πιές και μια μπύρα, ανάλογα τη δουλειά που έκανες. Όπως σου είπα είμαι γνώστης στη δουλειά επάνω και το εκτιμούσανε. Τώρα, η Κυψέλη έχει γίνει ζούγκλα, δεν είναι κατοικήσιμη πλέον, για ελληνικές οικογένειες όχι…» Β.Μ., τσαγκάρης, 63 ετών

«Το 1985 ανοίξαμε επιχείρηση στην Κερκύρας, αριθμός 21, κομμωτήριο «Νίκη», το όνομα της αδελφής μου. (…) Είχε πάρα πολλή δουλειά, πήγαμε πάρα πολύ καλά, φτιαχτήκαμε, αγοράσαμε διαμέρισμα (…) Η πελατεία ήταν αριστοκρατική (…) μέχρι το 1990 το κομμωτήριο ήταν γυναικεία υπόθεση και αυστηρή παρακαλώ: δεν είχε κουτσομπολιό, μιλούσαμε στον πληθυντικό… είχε πολλή δουλειά και καλή, ποιοτική πελατεία (…) καταρχήν μες στο κομμωτήριο υπήρχε κλασσική μουσική (…) σήμερα δεν υπάρχει ποιότητα πάνω στη δουλειά…, έφυγε η ποιότητα, ο καλός ο κόσμος…, δυστυχώς αλλάξανε τα δεδομένα και μειώθηκε η πελατεία κατά 40% από το 1995 και μετά». Π.Μ, κομμώτρια, 42 ετών.

«Η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Κυψέλης θα παρουσιάσει την δουλειά της σε μια ημερίδα, το Σάββατο 7 Απριλίου, από τις 11.00 το πρωί ως το απόγευμα, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων (στην οδό Ακαδημίας). Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να σας παρουσιάσουμε εκεί τις πολλαπλές όψεις της Κυψέλης με τις φωνές των ίδιων των κατοίκων της. Μέχρι τότε, μπορείτε να επισκέπτεστε την ιστοσελίδα μας https://sites.google.com/site/opikdomain »

Λ.Π. – Δ.Μ.

——

Διαβάστε περισσότερα για την ΟΠΙΚ στο tvxs.gr
Η ιστορία της Κυψέλης μέσα από μνήμες

TVXS Συνέντευξη: Το βίωμα να είσαι μετανάστης

Προφορική ιστορία: Ένα ριζοσπαστικό κίνημα. Της Τασούλας Βερβενιώτη

Πουλαμε τη ζωη χρεωνουμε το θανατο _ Αγαθη Δημητρουκα

«Πουλάμε τη ζωή, χρεώνουμε το θάνατο», Αγαθή Δημητρούκα

07:03, 22 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/88736

«Πουλάμε τη ζωή χρεώνουμε τον θάνατο» ακουγόταν από το ραδιόφωνο μια τραγωδός στον ρόλο της Εκάβης.
«Όλα μού τα πήρατε! Τι άλλο θέλετε;» έλεγε μέσα σε λυγμούς η δική μου Εκάβη.
Τη χτυπούσαν, τη γονάτιζαν, την έσερναν απ’ τα μαλλιά: ο Μενέλαος ήταν τώρα βρομόγρια «ο Αγαμέμνονας μαυραγορίτισσα» ο Οδυσσέας πανιασμένη τσούλα, σαν υπερτροφικό σκουλήκι.

Ο Πρίαμος παρέμενε κρεμασμένος στην πόρτα: το στόμα του ανοιχτό σε άναρθρη κραυγή τα μάτια του χυμένα σε ασύντακτη κατάρα.
Όχι! Εμένα δε με λένε Αστυάνακτα. Είχα ωστόσο την ηλικία του και μια πέτρα στο χέρι.

Προσπαθούσα να πετύχω κάποιον απ’ τους τρεις για να ξεφύγει η μάνα μου. Κι όπως τους σημάδευα, εκείνη τους φώναζε «Σκοτώστε με! Μη με τυραννάτε» κι εγώ βούρκωνα κι έχανα τον στόχο κι έσφιγγα ακόμα πιο πολύ την πέτρα στη χούφτα μου.

Κι άκουγα τότε τις φοβέρες τους: «Άμα ξανακατεβείς στο σοκάκι, θα σε σκοτώσουμε», «Θα σε θάψουμε μέσα στις πέτρες», «Δε θα σε βρει κανένας!».
Οι μισοί χωριανοί ήταν στα χωράφια και στα πρόβατα κι οι άλλοι μισοί στα ξερονήσια. Δυο τρεις που έμεναν στο χωριό τους έλεγαν ρουφιάνους ή δηλωσίες και κρύβονταν στα σπίτια τους.

Έμενε κι ο πατέρας μου, αλλά αυτός δεν μπορούσε να κάνει βήμα: ήταν ανάπηρος. Όχι από πόλεμο΄ η πολιομυελίτιδα τον βρήκε μόλις γύρισε από φαντάρος. Ευτυχώς που είχε μια φωτογραφία από τον στρατό για να θυμάται τη λεβεντιά του.

Τώρα τον έλεγαν σοφό΄ κι ήταν, όταν ήταν ήρεμος. Όταν δεν τον εξευτέλιζαν χτυπώντας τη γυναίκα του και φοβερίζοντάς την «Άμα πεθάνει ο πατσαλός, ούτε για την κηδεία του δε θα μείνεις».

«Έχω την τσούπα μου!» επαναλάμβανε εκείνη σαν να παραμιλούσε.
Ναι, καταλάβαινα πως αρπαζόταν από μένα κι ένιωθα τα στραβά και κοκαλιάρικα ποδαράκια μου να ισιώνουν και να μπήγονται συμπαγή στο έδαφος για να μη λυγίσουν και πέσει, να την κρατήσουν γερά στον βράχο της ερημιάς μου.

Κι έπειτα ο πατέρας μου την ορμήνευε μπροστά μου, όλα μπροστά μου λέγονταν.

«Άμα πεθάνω» της έλεγε «να πάρεις την τσούπα μας μακριά από δω. Να τα πουλήσετε όλα και να μην ξαναγυρίσετε. Να κοιτάξεις να μάθει γράμματα. Και να θυμάσαι: αν την κοροϊδέψει κανένας, μην την κατηγορήσεις, και το παιδί να το κρατήσεις, να μην το πεις μούλικο, να το πεις το παιδί της τσούπας μας».
«Έλα, μωρέ άντρα» του απαντούσε εκείνη, τόσο σίγουρη σαν να πατούσε πάνω σε κινούμενη άμμο. «Δεν πεθαίνεις, μην το λες και το ξαναλές. Όσο ζω εγώ δε θα σ’ αφήσω να πεθάνεις! Θέλω τον ίσκιο σου, καταλαβαίνεις;».

Κι εκείνος, σαν να του έδιναν παράταση όλες οι χθόνιες θεότητες μαζί για να τον επιβραβεύσουν στον ρόλο του πατέρα, μαλάκωνε το μελαγχολικό του βλέμμα και συμπλήρωνε: «Άμα δεν πεθάνω, θα πω σ’ αυτόν τον παλιοκερατά που θα παντρευτεί η πουτσαρίνα μας να την πάρει μακριά από δω, κι ας την πάει στην Αμερική, να ζήσουν εκεί όπου ζει ο καλός κόσμος΄ αλλά θα του δώσω και μια κατσίκα να πίνει η πουτσαρίνα μας φρέσκο γάλα!».

Γιατί ο πατέρας μου με ονειρευόταν στην καρδιά της Νέας Υόρκης, στον τελευταίο όροφο του ψηλότερου ουρανοξύστη, με τον προσωπικό μου κήπο στην ταράτσα, όπου μια κάτασπρη κατσικούλα θα έβοσκε στο γκαζόν.

Και τότε βέβαια δεν ήξερα να το εξηγήσω, μα κάπως έτσι ένιωθα: «First we take Manhattan, then we take Berlin».

Απόσπασμα από τη μυθιστορηματική αυτοβιογραφία Πουλάμε τη ζωή, χρεώνουμε τον θάνατο (Εκδόσεις Πατάκη), της Αγαθής Δημητρούκα (στιχουργός, συγγραφέας και μεταφράστρια)

(Σημειώσεις: Πατσαλός = αυτός που έχει κινητικά προβλήματα, Τσούπα = κόρη στα ρουμελιώτικα. Λέξη αλβανικής καταγωγής, Πουτσαρίνα = λεβέντισσα. Το αρσενικό πουτσαράς χρησιμοποιείται ως συνώνυμο των λέξεων λεβέντης, παλικάρι)


info

Η Αγαθή Δημητρούκα στο Μικρό Πολυτεχνείο – Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης στο Μικρό Πολυτεχνείο, η Αγαθή Δημητρούκα – στιχουργός, συγγραφέας, μεταφράστρια – παρουσίασε το βιβλίο της «Πουλάμε τη ζωή, χρεώνουμε τον θάνατο», μεταφέροντας το κοινό σε μια Ελλάδα βασανισμένη πάντα και παράλληλα ποιητική.

Η Αγαθή Δημητρούκα, υπήρξε προσωπική και στενή φίλη του Νίκου Γκάτσου και είχε επίσης, πολλά να αφηγηθεί για τον κορυφαίο έλληνα ποιητή.

Γνωστοί ηθοποιοί, φίλοι της Αγαθής (Λουκία Πιστιόλα, Χριστίνα Χριστοδούλου, Άρτεμις Ορφανίδου, Θεοδώρα Ευγενάκη, Γιώργος Γιανναράκος, Πάρις Θωμόπουλος αλλά και η θεατρολόγος Άννα Τσαπάρα) διάβασαν αποσπάματα του βιβλίου όπως και ποιήματα, που η ίδια επέλεξε και μετέφρασε από το έργο ποιητών, που τα ονόματά τους απαντώνται στο βιβλίο της, όπως οι: Σολωμός, Σικελιανός, Σεφέρης, Παλαμάς, Ρίτσος, Ελύτης, Γκάτσος, Ελευθερίου, Χρονάς, Αρανίτσης, όπως και Λόρκα, Νερούδα, Ρομέρο, κλπ.

Ευχάριστη έκπληξη αποτέλεσαν εκλεκτοί καλεσμένοι της ίδιας της Αγαθής Δημητρούκα που τίμησαν με την παρουσία τους τη βραδιά, ανάμεσα στους οποίους ήταν και ποιητές όπως η Kλεοπάτρα Λυμπέρη, ο Γιάννης Υφαντής και ο Γιάννης Ψάρρας, όπου επίσης ακούστηκαν αποσπάσματα από ποιητικά έργα τους, αλλά και οι συγγραφείς Σωτήρης Δημητρίου και Αλέξανδρος Ασωνίτης. Ακόμη, παραβρέθηκαν, η ερμηνεύτρια Φιόρη – Αναστασία Μεταλληνού, ο μουσικός και σκηνοθέτης Βασίλης Κονταξής αλλά και ο μουσικός και μέλος των Υπόγειων Ρευμάτων, Απόστολος Καλτσάς.

Την όλη εκδήλωση πλαισίωσε μουσικά η Στέλλα Κυπραίου (κιθάρα) και ο Πάρις Θωμόπουλος (κλαρινέτο). Τραγούδια με ποιητικούς στίχους σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, ερμήνευσε, μοναδικά, ο Δώρος Δημοσθένους.

dimitrouka_3

Τέλος οι μαθητές του σεμιναρίου της Στιχουργικής αλλά και του εργαστηρίου Δημιουργικής Αφήγησης κατέθεσαν στην Αγαθή Δημητρούκα ποιητικά κείμενα εμπνευσμένα από το βιβλίο της και το έργο της.

Η διοργάνωση έγινε από: Εργαστήριο Δημιουργικής Αφήγησης της Κρυσταλίας Πατούλη, στα πλαίσια των εκδηλώσεων του ίδιου σεμιναρίου με τίτλο «Αφήγηση έργου – ζωής»  και από το Σεμινάριο Στιχουργικής της Φωτεινής Λαμπρίδη.

Pocket Theatre@χώρος τέχνης ασωμάτων
Οδός Ασωμάτων 6 – Θησείο (ΗΣΑΠ Θησείο)

Πώς να τιμήσει την ποίηση η νεκρή Ελλάδα; Του Γιάννη Μακριδάκη

Πως να τιμήσει την ποίηση η νεκρή Ελλάδα; Του Γιάννη Μακριδάκη

12:03, 21 Μαρ 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/88707

Παγκόσμια μέρα ποίησης σήμερα. Πως να την τιμήσει η νεκρή Ελλάδα; Η Ελλάδα που δέχεται επί του πτώματός της τις ορμητικές επιθέσεις των όρνεων από την Ευρώπη; 

Βουτούν κατά πάνω της για να κατασπαράξουν τον σωρό από σάρκες που δημιούργησαν με τις ανάλγητες πολιτικές εξαθλίωσης.

Βουνά, παραλίες, νησιά, ορυκτός πλούτος, αστικά τοπία ξεπουλιούνται σε επενδυτές και βιάζονται ασύστολα.

Παραβιάζονται οι περιβαλλοντικές νομοθεσίες που η ίδια η Ευρώπη θέσπισε για τα μέλη της.

Όπως ακριβώς αξίζει σε μια τριτοκοσμική αποικία.

Στην Χαλκιδική, στο Κιλκίς, στο Ελληνικό, στο Πεντελικό όρος, στην Κρήτη, στην Ικαρία, στη Χίο, στη Σκύρο, στη Μάνη, στην Εύβοια, παντού χαίνουσες πληγές. Πλήρης καταστροφή και βιασμός. Της φύσης και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων. Με πρόφαση την ανάπτυξη και μάλιστα την «πράσινη».

Το ελληνικό τοπίο, τα σκληροτράχηλα βουνά και το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου, που επί αιώνες ενέπνευσαν ποιητές, πεζογράφους, ζωγράφους και γλύπτες παραδίδονται στη βουλιμία των Ευρωπαίων κατακτητών.

Οι μοναδικοί ποιητές σήμερα είναι οι άνθρωποι που αντιστέκονται θέτοντας ακόμα και τα κορμιά τους μπροστά στις ερπύστριες της ισοπέδωσης.

Είναι γεμάτη ποιητές η Ελλάδα από τη Χαλκιδική ως την Κρήτη.
Ποιητές που «γράφουν» με το πάθος τους, την ψυχή τους, τον ιδρώτα τους, τους χτύπους της καρδιάς τους. Ποιητές που εκτιμούν την ομορφιά ολόγυρά τους, εμπνέονται από αυτήν και δίνουν όλο τους το είναι για να αποκρούσουν τους άρπαγες. Κινδυνεύοντας να σκοτωθούν ή να συλληφθούν διότι μάχονται και ζουν σε μια χώρα που κυβερνιέται από φιλοεπενδυτές και αναπτυξιολάγνους.
Σε μια χώρα που το μεγάλο μέρος του πληθυσμού αποτελείται από σιωπηρούς νοικοκυραίους, το χείριστο είδος των πολιτών.

Οι μοναδικοί ποιητές της Ελλάδας σήμερα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της αντίστασης, τιμώντας τους προγόνους τους στην Τέχνη και την Τέχνη την ίδια. Υπερασπιζόμενοι την Έμπνευση.

Τους τιμώ, τους σέβομαι και τους ευχαριστώ από την καρδιά μου.
Γιάννης Μακριδάκης

Σχετικά Άρθρα:

«21/3/12: Δια-μαρτυρία με σημαία τον πολιτισμό». Ο Νίκος Καρατζάς στο tvxs

«21/3/12: Δια-μαρτυρία με σημαία τον πολιτισμό». Ο Νίκος Καρατζάς στο tvxs

08:03, 20 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/88526

Ο Εκδότης Νίκος Καρατζάς, ένας από τους βασικούς πρωτεργάτες της αυριανής Δια-μαρτυρίας – 21 Μαρτίου Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, που θα ξεκινήσει στις 12μμ έξω από το Βιβλιοπωλείο Ιανός, Σταδίου 24, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη, για τον κύριο εμπνευστή της διοργάνωσης αλλά και για στόχο της, που έχει για «όπλο» τον Ελληνικό πολιτισμό ενάντια σε ότι τον… πολεμά επί χρόνια.

Πώς ξεκίνησε αυτή η σκέψη για την αυριανή Δια-μαρτυρία;

Από μία κουβέντα με τον Παρασκευά Καρασούλο, ο οποίος είχε και την ιδέα, να κάνουμε μία Δια-μαρτυρία στις 21 Μαρτίου – Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης και σιγά σιγά προστέθηκαν εκτός από τη Μικρή Άρκτο και τον Ιανό, τα περιοδικά ποίησης.
Όλα αυτά ξεκίνησαν ως μία ανιδιοτελής χειρονομία προσπαθώντας να βρούμε έναν δρόμο κι έναν τρόπο για να διαμαρτυρηθούμε, χωρίς αυτό να μοιάζει με ότι προηγήθηκε, δηλαδή, σπασμένα μάρμαρα, καμένα νεοκλασικά, κλεισμένοι δρόμοι (όπου εμποδίζεται η καθημερινότητα της πόλης και η ανάγκη των άλλων), ζοφερή ατμόσφαιρα.
Εμείς μιλούμε για μία διαδήλωση με μπάντες κρουστών, με εικαστικά λάβαρα που ετοίμασαν οι φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών με τους καθηγητές τους, αλλά και από άλλα εικαστικά ιδρύματα, αλλά και με πλακάτ γραμμένα με συνθήματα από στίχους ποιητών, για να αναδείξουμε μια μεγάλη παράδοση, κληρονομιά και προίκα που έχουμε σαν χώρα και από την οποία πρέπει να αντλήσουμε, για να αντέξουμε και να διανύσουμε, στα δύσκολα χρόνια.
Μιλάμε δηλαδή, όχι για άλλη μία διαμαρτυρία, αλλά για μία άλλη Δια-μαρτυρία, με την ποίηση ενάντια στην κρίση.
Και το πρώτο μας πανό θα γράφει «Κάνε ένα άλμα πιο γρήγορο από τη φθορά», το οποίο είναι από έναν στίχο του Οδυσσέα Ελύτη.

Μιλάτε δηλαδή, για μία πρόταση –θα μπορούσαμε να πούμε- πολιτικού πολιτισμού;

Έτσι, ακριβώς. Με σημαία τον πολιτισμό και με τους στίχους των ποιητών μας. Και, θα έλεγα, με μία υπέρβαση των συμβατικών διακρίσεων.

Με ποιον τρόπο;

Στη συζήτηση με θέμα «Μνημόνιο ή Αντιμνημόνιο» που έγινε από την Συντονιστική Επιτροπή, όπως και από όλη η κοινωνία, βρεθήκαμε ενάντια στο Μνημόνιο, αλλά με βάση ότι ο Πολιτισμός αποτελεί μία πλατφόρμα υπέρβασης αυτών των συμβατικών διακρίσεων. Το κυριότερο που μας ενώνει είναι ότι είμαστε με τον Πολιτισμό, ερχόμαστε από τον πολιτισμό, και θέλουμε να βρούμε έναν άλλο δρόμο για να υπερβούμε την κρίση. Γιατί η κρίση δεν είναι μόνον οικονομική. Είναι πρωτίστως πολιτιστική, κοινωνική, πολιτική και οικονομική βεβαίως.
Άρα λοιπόν, αυτή η υπέρβαση με την οποία θα συνυπάρχουμε με τις διαφορές μας, είναι το στοίχημα. Δηλαδή η υπέρβαση είναι μια πλατφόρμα, όχι για να ακυρώσει τις διαφορές, αλλά για να μας επιτρέψει να συνυπάρχουμε με τις διαφορές μας. Αλλιώς ο άλλος δρόμος είναι ο εμφύλιος. Και η Ελλάδα… ανακάλυψε πάρα πολλές φορές αυτόν τον δρόμο με τα αποτελέσματα που γνωρίζουμε. Άρα λοιπόν, κάθε φορά που έχανε τον πολιτισμό της η Ελλάδα, ανακάλυπτε τον Εμφύλιο.
Αυτά, λοιπόν, θα έλεγα πως είναι η «κουζίνα» των διεργασιών για να εξηγήσω τι θα πει «υπέρβαση των συμβατικών διακρίσεων».

Επίσης, η κίνηση αυτή είναι εναντίον της διαφθοράς όπως έχει ανακοινωθεί…

Ναι, είναι εναντίον της διαφθοράς, και εναντίον της ανικανότητας που μας έφερε σε αυτές τις πολλαπλές κρίσεις, και εναντίον των σπασμένων μαρμάρων, των καμένων νεοκλασικών, εναντίον όσων σπάνε βιβλιοπωλεία και θα ήθελαν να κάψουν και τις ιδέες που περιέχουν… Διότι τα βιβλιοπωλεία –και δεν λέω για τον Ιανό που υπήρξε οκτώ φορές στόχος από το 2008- αλλά και άλλα βιβλιοπωλεία σε αυτή την κρίσιμη τριετία, έγιναν στόχοι τραμπούκων. Άρα, καταδικάζοντας όλα αυτά, και εναντίον όλων αυτών κάνουμε αυτή τη Δια-μαρτυρία, για να δείξουμε και σε εμάς τους ίδιους, επιπλέον, ότι μπορείς να διαμαρτύρεσαι χωρίς να εμποδίζεις τους άλλους να ζούνε.
Υπάρχει, επίσης, ένας εσωτερικός λόγος να διαμαρτυρόμαστε, άλλωστε. Γι αυτό και στο εξωτερικό είναι σημαντικό να ακουστεί για παράδειγμα, πως όταν οι Έλληνες διαμαρτύρονται με σημαία τον πολιτισμό… μπορούν να διαμορφώνουν -εκτός των άλλων- και έναν άλλον πολιτισμό της διαμαρτυρίας.

Άλλωστε και αξιολογικά, είτε και ιεραρχικά, αν θέλουμε, ο πολιτισμός δεν μπορεί να είναι κάτω από την πολιτική…

Ακριβώς. Το αντίθετο. Η πολιτική, δυστυχώς, οδήγησε στην ευτέλεια τον πολιτισμό.

Ο πολιτισμός και οι αξίες που πρεσβεύονται, μέσω κάθε γενιάς, δεν είναι, άλλωστε, πάνω και από τις όποιες ιδεολογίες (όπως γράφει στο βιβλίο του «Ανθρωποφύλακες» ο Περικλής Κοροβέσης);

Είναι αξιακός κώδικας ο πολιτισμός.

Και –όπως έχει πει και ο Χρόνης Μίσσιος– ζούμε σε μία τόσο μικρή χώρα που έχει πάρει ήδη δύο νόμπελ ποίησης και ένα Λένιν… Δηλαδή αναλογικά με άλλες χώρες, θα μπορούσαμε να πούμε, ότι ζούμε σε μία από τις σημαντικότερες -αν όχι την σημαντικότερη- χώρες της ποίησης…  

Σε μια τόσο μικρή χώρα, με μια τόσο μεγάλη ποίηση που ξεκινά από τον μέγιστο ποιητή, τον Όμηρο…

Αύριο η συγκέντρωση της Δια-μαρτυρίας, τι πορεία θα ακολουθήσει;

Υπάρχει μία σημαντική διαφορά στην αυριανή δια-μαρτυρία, δηλαδή, θα ξεκινήσουμε στις 12 το μεσημέρι από τον Ιανό που είναι ο τόπος προσυγκέντρωσης, θα προχωρήσουμε ανάποδα προς την Κοραή, θα σταματήσουμε έξω από τα εμβληματικά κτίρια της τριλογίας, και συνεχίζουμε… βαδίζοντας πάντα με τα λάβαρα και τους στίχους των ποιητών, και έξω από το κάθε κτίριο (Εθνική Βιβλιοθήκη, Πανεπιστήμιο Αθηνών, και Ακαδημία Αθηνών) διαβάζουμε ένα ποίημα των Καβάφη, Ελύτη, Σεφέρη. Κατόπιν η επόμενη στάση θα είναι στο Σταυροδρόμι Ομήρου και Πανεπιστημίου που διαβάζουμε ένα απόσπασμα από Ραψωδία της Οδύσσειας, και τέλος, κατευθυνόμαστε προς το Σύνταγμα. Πάντα, χωρίς να κλείνουμε τους δρόμους, εμποδίζοντας την κυκλοφορία.

Με συνθήματα και «όπλα» σας –θα μπορούσαμε να πούμε- την Ελληνική ποίηση και τον πολιτισμό, ενάντια…

…στις πολλαπλές κρίσεις που μας βασανίζουν. Με σημαία τον πολιτισμό και τους στίχους των ποιητών μας. Τόσο απλά.

Πιστεύετε ότι τόσο οι προσωπικότητες όσο και οι απλοί άνθρωποι, με κέντρο τον πολιτισμό, σε μία κοινή προσπάθεια, είναι δυνατόν να βρουν και κάποιες έστω, κοινές απαντήσεις απέναντι σε αυτή την πολλαπλή κρίση;

Έτσι είναι, και αυτό επιδιώκουμε. Δηλαδή, αυτή είναι η στόχευση, να δείξουμε ότι δεν περνάνε όλα μέσα από τα κόμματα, δεν περνάνε όλα μέσα από τον Συνδικαλισμό, και δεν περνάνε όλα μέσα από την κοινωνική σύγκρουση, όμως, όλα, μπορούν να περάσουν μέσα από τον πολιτισμό για να αποκτήσουν οι πραγματικές διαστάσεις το… Μέτρο τους.

Με ανάλογο στόχο ξεκίνησα από το 2010 στο tvxs την έρευνα «Τι πρέπει να κάνουμε;» με βασικό σκοπό να ακουστούν οι σκέψεις ανθρώπων των γραμμάτων και των τεχνών πάνω στις αιτίες της κρίσης αλλά και στις πιθανές λύσεις που ο καθένας διαβλέπει. Διότι, χωρίς τον πολιτισμό…  

…δεν είμαστε τίποτα χωρίς τον πολιτισμό και τις αξίες μας. Είμαστε άδεια στομάχια μόνο. Πρέπει οπωσδήποτε να καταλάβουμε το σημείο εκκίνησης. Την πραγματική αφετηρία. Και αυτό είναι που επιχειρεί να κάνει αυτή η Δια-μαρτυρία.

Επειδή, αντίθετα, για πολλά χρόνια προεξείχαν οι πολιτικοί, με όμικρον γιώτα, και όχι ο πολιτικός πολιτισμός (με την κυριολεκτική έννοια η λέξη «πολιτικός»);

Φυσικά. Και, βέβαια, γι αυτό φτάσαμε εδώ… Γιατί αν εμπιστευτείς τόσο πολύτιμα και σημαντικά πράγματα στους πολιτικούς… δεν υπάρχει πιθανότητα να μη τα χάσεις. Και μετά πρέπει να τα ξαναφτιάξεις, και να τα ξανανακαλύψεις…

Οπότε αυτό είναι και το σημαντικότερο που πρέπει να γνωρίζει ο κόσμος που σκέφτεται να συμμετέχει στην αυριανή Δια-μαρτυρία; Ότι δηλαδή, θέτετε πάνω από όλα τον Πολιτισμό και πορεύεστε; Και άρα, δεν υπάρχουν έτοιμες συνταγές…

Έτσι ακριβώς. Γι αυτό ελπίζω να συμμετέχουν όλοι, και να είναι εδώ, αύριο στις 12μμ, έξω από τον Ιανό, ώστε να εκπέμψουμε όλα αυτά με τα ίδια μας τα σώματα…

Υπάρχει κάποια συνέχεια μετά το τέλος αυτής της διαμαρτυρίας; Το έχετε σκεφτεί;

Αυτό, νομίζω, είναι μια αφηρημένη σκέψη όλων μας, αλλά πρέπει να προκύψει μέσα από τη χημεία και την κατάσταση την οποία όλοι μαζί από αύριο θα διαμορφώσουμε. Άρα λοιπόν, κατά τη γνώμη μου, δεν θα ‘πρεπε να σταματήσουμε σε αυτήν, αλλά θα έπρεπε να αρχίσουμε από αυτήν!

Ίσως π.χ., να γίνει στη συνέχεια, μία ζωντανή εκδήλωση όπου θα εκφραστούν άνθρωποι, με σκέψεις και προτάσεις, όπως συμβαίνει και στην έρευνα του tvxs; Όπου θα μπορούσαν, μάλιστα, όλοι όσοι έχουν συμμετέχει μέχρι στιγμής, αλλά και πολλοί άλλοι, να προσκαλεστούν σε μια τέτοια πιθανή μελλοντική συνάντηση; Να αρχίσει ένας διάλογος, πάνω σε αυτήν την πολιτισμένη βάση;

Έτσι είναι, και από εκεί πρέπει να ξεκινήσουν όλα! Από μία αφετηρία που λέγεται ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. Γιατί είναι και η πιο μεγάλη… προίκα που έχουμε. Χωρίς αυτήν, δηλαδή, δεν είμαστε τίποτα.

Με αυτόν τον τρόπο, αν υπάρξει συνέχεια και διάλογος, ίσως να δοθεί και κάποιο είδους τρόπος έκφρασης και σε όλον εκείνο τον κόσμο που έχει ανάγκη να διερευνηθούν εφικτές λύσεις; Διότι, όταν ο κόσμος απελπίζεται και δεν υπάρχει ένα μέσον να τον εκφράζει…

Κάπως έτσι το σκέφτομαι, η αλήθεια όμως είναι ότι αύριο, η Τετάρτη, θα μας δείξει αν αυτές οι σκέψεις πατάνε στη γη, ή αεροβατούν και κατά συνέπεια δεν έχουν το ειδικό βάρος για να διαμορφώσουν το γενικό πλαίσιο.

Από το site, όμως, φαίνεται να υπάρχουν, ήδη, πολλές συμμετοχές.

Η ανταπόκριση είναι πολύ ενθαρρυντική από τον κόσμο, και το ίδιο εύχομαι και για τα ΜΜΕ αλλά και από τις προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών γενικά. Διότι δεν είμαστε ένα κόμμα που διεκδικεί την ψήφο. Είμαστε άνθρωποι που θέλουμε την υπέρβαση, άρα, θα ‘πρεπε να μας αντιμετωπίσουν διαφορετικά. Δεν ξέρω τι να πω. Ίσως δεν κερδίσει η αδιαφορία, για όλα αυτά που γίνονται γύρω μας…

Μα δεν είναι και αυτό ένα σημείο των καιρών που… βοήθησε να φτάσουμε εδώ;

Ακριβώς. Σε κάθε περίπτωση, όλα αυτά αύριο θα ξεκαθαρίσουν. Θα έχουμε μία εικόνα αν ο ίδιος ο κόσμος προτίθεται να σηκωθεί από τους καναπέδες, και να συμμετέχει με όρους ουσιαστικούς, να σηματοδοτήσει μιαν άλλη πορεία, μιαν άλλη διαδρομή, με σημαία τον πολιτισμό, και με όπλο τους στίχους των ποιητών και τις μουσικές μας και τα εικαστικά μας λάβαρα, και όλα όσα κουβαλάμε, ως μια δυναμική παράδοση.

Σαν αφετηρία κάποιας συνολικής προσπάθειας;

Γι αυτό θέλω να σας καλέσω και εσάς και τους αναγνώστες να συμμετέχουμε. Δηλαδή, αν δεν προκαλέσουμε την αυτενέργεια….
Για παράδειγμα, προτείνουμε: «Γράψτε τον στίχο που σας αρέσει, φτιάξτε το σε ένα πλακάτ και ελάτε μαζί μας…»

Προσωπικά θα έλεγα, ότι προσυμμετέχω, ούτως ή άλλως, σε μια ανάλογη Δια-μαρτυρία, ήδη, με το «Τι πρέπει να κάνουμε;», και εύχομαι μάλιστα να αξιοποιηθεί μέσω αυτής της προσπάθειας, εφόσον ήταν και είναι μια καθαρά ανιδιοτελής κίνηση που ξεκίνησε, με τη λογική, ότι ο Πολιτισμός είναι η Ψυχή μας. Και αν δεν πορευτούμε με σημαία την ψυχή μας, που την είχαμε απαξιώσει τόσα χρόνια…

Έτσι ακριβώς. Γι’ αυτό και πρέπει να την ξαναβρούμε. Και πρέπει να φτιάξουμε ένα δίκτυο αλληλεγγύης, ένα δίκτυο συνεργασίας, που να προχωρήσει τα πράγματα και να εξελίξει τα πράγματα. Δηλαδή, να σταθούμε όλοι μαζί, ο καθένας με τον ρόλο του και με τον τρόπο του, αλλά όλοι μαζί με λάβαρο τον πολιτισμό. Με αφετηρία τον πολιτισμό μας.

———-
Τετάρτη 21 Μαρτίου 
Με την Ποίηση ενάντια στην Κρίση
Προσυγκέντρωση στις 12 το μεσημέρι
μπροστά από το βιβλιοπωλείο Ιανόs, Σταδίου 24,
Συν οδοιπορία προς το Σύνταγμα

«ΜΗΝ ΑΜΕΛΗΣΕΤΕ.
ΠΑΡΤΕ ΜΑΖΙ ΣΑΣ ΝΕΡΟ
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΠΟΛΥ ΞΗΡΑΣΙΑ»
Μιχάλης Κατσαρός

———-
Δηλώστε την υποστήριξη σας στο ιστολόγιο: http://www.21martiou.blogspot.com/
Ο κατάλογος συμμετοχών ανανεώνεται καθημερινά…

Με αφορμη την Παγκοσμια Ημερα Ποιησης | Η Αγαθη Δημητρουκα στο Μικρο Πολυτεχνειο

dimitrouka
Τετάρτη 21 Μαρτίου,
ώρα 20:00 Pocket Theatre@χώρος τέχνης ασωμάτων

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης στο Μικρό Πολυτεχνείο,
η Αγαθή Δημητρούκα – στιχουργός, συγγραφέας, μεταφράστρια – θα παρουσιάσει το βιβλίο της «Πουλάμε τη ζωή, χρεώνουμε τον θάνατο» και θα μας μεταφέρει σε μια Ελλάδα βασανισμένη πάντα και παράλληλα ποιητική.
dimitrouka_gatsos

Η Αγαθή Δημητρούκα, υπήρξε προσωπική και στενή φίλη του Νίκου Γκάτσου και έχει επίσης πολλά να αφηγηθεί για τον κορυφαίο έλληνα ποιητή.

Γνωστοί ηθοποιοί, φίλοι της Αγαθής (Λουκία Πιστιώλα, Χριστίνα Χριστοδούλου, Άρτεμις Ορφανίδου, Γιώργος Γιανναράκος, Πάρις Θωμόπουλος) θα διαβάσουν αποσπάματα από το βιβλίο και ποιήματα, που η ίδια έχει επιλέξει και μεταφράσει από το έργο ποιητών, που τα ονόματά τους απαντώνται στο βιβλίο της, όπως οι: Σολωμός, Σεφέρης, Παλαμάς, Ρίτσος, Ελύτης, Γκάτσος, Ελευθερίου, Χρονάς, Λόρκα, Νερούδα, Ρομέρο, κλπ.

Την όλη εκδήλωση θα πλαισιώσει μουσικά η Στέλλα Κυπραίου με την κιθάρα της.Τραγούδια με ποιητικούς στίχους θα αποδώσει ο Δώρος Δημοσθένους.

dimitrouka_3

Τέλος οι μαθητές του σεμιναρίου της Στιχουργικής αλλά και του εργαστηρίου Δημιουργικής Αφήγησης θα καταθέσουν στην Αγαθή Δημητρούκα ποιητικά κείμενα εμπνευσμένα από το βιβλίο της και το έργο της.

Διοργάνωση: Εργαστήριο Δημιουργικής Αφήγησης – Κρυσταλία Πατούλη
Σεμινάριο Στιχουργικής – Φωτεινή Λαμπρίδη

Pocket Theatre@χώρος τέχνης ασωμάτων
Οδός Ασωμάτων 6 – Θησείο (ΗΣΑΠ Θησείο)
Κρατήσεις: 210.324.3306
Είσοδος Ελεύθερη

Τραυμα και μνήμη _ Της Βενετίας Αποστολίδου

 Τραύμα και μνήμη. Της Βενετίας Αποστολίδου
13:03, 15 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/88058

Η συγγραφέας Βενετία Αποστολίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΑΠΘ, συζητά για το Τραύμα και τη Μνήμη με την Κρυσταλία Πατούλη, όπως αναδύονται μέσα από τη Ελληνική Λογοτεχνία της περιόδου 1949 – 2009, των συγγραφέων, κυρίως, που έζησαν την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο, καταλήγοντας κυνηγεμένοι στην εξορία ως πολιτικοί πρόσφυγες, ή μεταγενέστερων που έγραψαν σχετικά γι’ αυτούς, μυθοπλαστικά ή ρεαλιστικά. Η συγγραφέας, μελετώντας την λογοτεχνία τους, αναδεικνύει, εκτός των άλλων, τον βαθμό επίγνωσης -που δείχνει να ωριμάζει μέσα στα χρόνια- για κάποιες από τις τραυματικότερες εμπειρίες του Ελληνικού λαού. Θέμα έντονα φορτισμένο με ιστορική ευθύνη, για όλους, και για πάντα, όπως -εκτός των άλλων- περιγράφεται στους στίχους του Μικρού Μονομάχου: «Άμα κάνεις μια βουτιά στον εαυτό σου / δεν θα βρεις τον εαυτό σου / αλλά όλους τους άλλους / τους μικρούς και τους μεγάλους / γιατί ο χρόνος είναι ένας / και δεν πέθανε κανένας».

Στο βιβλίο σου «Τραύμα και μνήμη» το οποίο πήρε φέτος και το Κρατικό Βραβείο ∆οκιµίου-Κριτικής, ποιό είναι το βασικότερο που μπορεί κανείς να κατανοήσει μέσω της λογοτεχνίας των πολιτικών προσφύγων, από το 1949 έως το 2009, αλλά και για την ίδια τη Ελληνική λογοτεχνία; 

Το βασικό που προσφέρει το βιβλίο, είναι ότι αναδεικνύει τον τρόπο σκέψης, την ψυχολογία, τα αισθήματα των πολιτικών προσφύγων μέσα από τα γραπτά τους, καθώς οι πολιτικοί πρόσφυγες αποτελούσαν μια terra incognita. Δεν γνωρίζαμε πώς ζούσαν, πώς σκέφτονταν τι αισθάνονταν στο καιρό της εξορίας τους αλλά και μετά τον επαναπατρισμό τους. Υπήρχε κάποια απώθηση, κάποια περιφρόνηση ίσως γι αυτούς.

Σαν αποκλεισμός;
Ναι, σαν αποκλεισμός. Ήταν σαν ακόμα και η ίδια η Αριστερά, να μην θέλει να δει την πίσω.. αυλή, που λέμε. Δηλαδή, αυτούς που ήταν κατά κάποιον τρόπο στην «πρώτη γραμμή του τραύματος». Αυτοί που πρώτοι τραυματίστηκαν, πάνω στους οποίους προστέθηκαν και τα άλλα τραύματα, αυτά της εξορίας, του επαναπατρισμού, κλπ.
Όλο αυτό αναδεικνύεται στη συνθετότητά του από το βιβλίο.
Και το δεύτερο είναι ότι, ασχολούμενοι με το τραύμα των πολιτικών προσφύγων, βλέπουμε διαφορετικά, φωτίζεται, δηλαδή, με διαφορετικό φως και το τραύμα των επιζώντων που παρέμειναν και έζησαν στην Ελλάδα και που δεν ήταν πρόσφυγες.
Αυτό ήταν για μένα το πιο σπουδαίο, για τον εαυτό μου κυρίως. Για το τι εγώ κατάλαβα.

Ποια πορεία έργου και ζωής σε έφερε στο σημείο να γράψεις το βιβλίο αυτό; 

Είμαι φιλόλογος, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΑΠΘ, διδάσκω νεοελληνική λογοτεχνία και διδακτική της λογοτεχνίας. Από τότε που ξεκίνησε η καριέρα μου, από την διδακτορική μου διατριβή, ασχολήθηκα περισσότερο με την κριτική της λογοτεχνίας. Ένα άλλο βιβλίο που έχω γράψει το οποίο αποτελεί –κατά κάποιον τρόπο- προοίμιο για το «Τραύμα και μνήμη» ήταν εκείνο για τον Δημήτρη Χατζή, που λεγόταν «Λογοτεχνία και ιστορία στη μεταπολεμική αριστερά. Η παρέμβαση του Δημήτρη Χατζή 1947-1981», των εκδόσεων Πόλις και μελετούσε κυρίως το φιλολογικό και το κριτικό έργο του. Ο Χατζής υπήρξε πολιτικός πρόσφυγας, για 25 περίπου χρόνια, στην Ουγγαρία και για ένα διάστημα στην Ανατολική Γερμανία. Έτσι, μέσα από την μελέτη για τον Χατζή, γνώρισα τον κόσμο των πολιτικών προσφύγων. Όταν, λοιπόν, τελείωσα το βιβλίο αυτό, στο οποίο είχα αφιερώσει μόνον ένα κεφάλαιο στη ζωή του στην εξορία, θέλησα να συνεχίσω αυτή την έρευνα για τους πολιτικούς πρόσφυγες, διότι με έχει συγκινήσει πάρα πολύ, η ιστορία τους, η ζωή τους, η περιπέτειά τους. Έτσι, συνέχισα να διαβάζω λογοτεχνικά βιβλία που έχουν γράψει οι πολιτικοί πρόσφυγες, λογοτεχνικά βιβλία που μιλούν γι αυτούς καθώς και ιστορικές μελέτες και κατέληξα σε αυτό το μικρό βιβλίο που συζητάμε τώρα.

Έχει γραφτεί κάτι παρόμοιο μέχρι τώρα, στην Ελλάδα, το οποίο να είναι προσεγγισμένο από την οπτική του τραύματος σε συνάρτηση με τη μνήμη;

Για τους πολιτικούς πρόσφυγες τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί 2-3 ιστορικές μελέτες, ως βιβλία, αλλά επίσης υπάρχουν και κάποια άρθρα κυρίως από κοινωνικούς ανθρωπολόγους, οι οποίοι έχουν ερευνήσει τα τραύματα και την ιστορία των προσφύγων, με άλλους τρόπους, δηλ. με συνεντεύξεις κλπ.
Εγώ, το προσέγγισα το θέμα μέσα από την λογοτεχνία και γενικά τα κείμενα που έγραψαν οι πολιτικοί πρόσφυγες.
Οπωσδήποτε όμως, τα τελευταία χρόνια γίνεται συζήτηση γύρω από το τραύμα του Εμφυλίου. Γιατί το τραύμα των πολιτικών προσφύγων είναι μέρος ενός πιο συνολικού τραύματος του ελληνικού Εμφυλίου και των συνεπειών του.
Προσωπικά, ωφελήθηκα πάρα πολύ από τις αυτές τις μελέτες των ανθρωπολόγων.

Σύμφωνα με πολλούς ψυχοτραυματολόγους, όπως και την διεθνώς γνωστή ψυχαναλύτρια Άλις Μίλερ, οι επιζώντες της βίας, ως άνθρωποι που έχουν υποστεί ψυχικό τραύμα, μπορούν να το διαχειριστούν μόνο εφόσον δεν το απωθήσουν. Είναι δηλαδή σημαντική τόσο η δημοσιοποίηση των βιωμάτων τους όπως και η επανεπεξεργασία τους. Οπότε, ένα βιβλίο που πραγματεύεται τη μνήμη και το τραύμα των πολιτικών προσφύγων λόγω του εμφυλίου, μοιάζει να είναι πολύ σημαντικό και γι αυτόν τον λόγο.

Η ίδια η λογοτεχνία των πολιτικών προσφύγων έχει παίξει έναν ανάλογο ρόλο. Μέσα σε αυτό το βιβλίο, αναδεικνύω ακριβώς τον ρόλο που περιέγραψες, και που έχει παίξει η λογοτεχνία τους.

Πόσο, όμως, και η κοινωνία, που ήταν μάρτυρας των βιωμάτων τους, αλλά και τα παιδιά και τα εγγόνια αυτών των ανθρώπων, που έχουν κληρονομήσει την ιστορία τους έχει διαχειριστεί το τραύμα του ελληνικού εμφυλίου;

Αυτό είναι ένα μεγάλο ζήτημα που αφορά πολλές έρευνες και μπορεί να απαντηθεί με τη βοήθεια πολλών επιστημών. Εγώ μπορώ να πω πως το τραύμα των πολιτικών προσφύγων αλλά και συνολικά του εμφυλίου απασχολεί τη νεοελληνική πεζογραφία διαρκώς και γνωρίζει έξαρση τα τελευταία χρόνια.

Μέσα στο βιβλίο σου αναφέρεις για το θέμα της επαναβίωσης του τραύματος. Αρκετός κόσμος, δεν γνωρίζει, επίσης, ότι το ψυχικό τραύμα «σταματά τον χρόνο», με το να επαναβιώνεται, μέχρι, δηλαδή, να μπορέσει να το επαναεπεξεργαστεί κάποιος, με την συνεργασία της λογικής και του συναισθήματος.

Επαναβιώνεται ως ανάμνηση τραυματική. Η λογοτεχνία βοηθά ακριβώς σε αυτό: στην επεξεργασία του με τη βοήθεια της αφήγησης. Η αφήγηση, ως γνωστόν, είναι μια θαυμάσια σύζευξη λογικής και συναισθήματος.

Οι επιστήμονες της Συστημικής Σχολής, γνωρίζουν ότι όπως αντιδρά σε κάτι ένα άτομο, το οποίο από μόνο του είναι ένα σύστημα, αναλόγως συνήθως αντιδρά και μία κοινωνία, ως υπερσύστημα. Αν κάνουμε λόγο για τη διαταραχή μετατραυματικού στρες – στην οποία αναφέρεσαι και στο βιβλίο- πώς «απαντά» η λογοτεχνία των πολιτικών προσφύγων πάνω στο ζήτημα της επανάληψης;

Χωρίς να είμαι ειδική, θα έλεγα πως η λογοτεχνία που γράφουν οι πολιτικοί πρόσφυγες, ως συγγραφή αλλά και ως ανάγνωση, αποτελεί την «επανάληψη» του τραύματος σε ασφαλή συμφραζόμενα (δηλαδή στο πλαίσιο της μυθοπλασίας) και έτσι λειτουργεί θεραπευτικά.

Η Τασούλα Βερβενιώτη, η ιστορικός η οποία έχει εντρυφίσει στην περίοδο της Αντίστασης και του εμφυλίου, μου έχει πει σε πρόσφατη συνέντευξη στο tvxs.gr, πως τον εμφύλιο η ελληνική κοινωνία, ακόμη, δεν τον έχει διαχειριστεί γι’ αυτό παραμένει ένα ανεπίλυτο τραύμα.

Σε μια κοινωνία υπάρχουν πολλά επίπεδα και χώροι διαχείρισης των συλλογικών τραυμάτων: το θεσμικό, το επιστημονικό, το πολιτικό, το καλλιτεχνικό κλπ. Στη λογοτεχνία βρίσκουμε μια σημαντική προσπάθεια διαχείρισης, αλλά φυσικά η λογοτεχνία δεν αφορά όλους τους ανθρώπους ούτε από μόνη της αρκεί για να θεραπεύσει το τραύμα.

Η ίδια ιστορικός έχει πει, επίσης, ότι η Χούντα ήταν αποτέλεσμα του εμφυλίου.

Ναι, η Χούντα ήταν μία συνέπεια του εμφυλίου.

Ανησυχούν μάλιστα πολλοί, συν η συγκεκριμένη ιστορικός, Τασούλα Βερβενιώτη, ότι μπορεί στις σημερινές συνθήκες της κρίσης, να ξεσπάσει ένας νέος εμφύλιος και μάλιστα, κυρίως, επειδή ακόμη, δεν έχουμε διαχειριστεί ως κοινωνία τους παλιούς.

Αυτά τα οποία συμβαίνουν, μπορεί να είναι συνέπειες παλαιοτέρων γεγονότων, όπως με το παράδειγμα της Χούντας, αλλά δεν είναι το ίδιο. Το ίδιο το ιστορικό γεγονός δεν επαναλαμβάνεται. Όμως, το τραύμα υπάρχει. Τα τελευταία χρόνια,  σημειώνεται βελτίωση σε σχέση με αυτήν τη διαχείριση, μέσα, τουλάχιστον, από γραπτά, από βιβλία κλπ.
Φαίνεται ότι έχει γίνει μεγάλος δρόμος προς την συμφιλίωση και η λογοτεχνία έχει συμβάλει πάρα πολύ σε αυτό. Αυτό που έχουμε κατορθώσει, σε σχέση με το τραύμα του Εμφυλίου, είναι να το δούμε ως τραύμα διττό, να αναγνωρίσουμε δηλαδή ότι και οι δύο πλευρές τραυματίστηκαν με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους.
Αυτό είναι μία πάρα πολύ μακρά διαδικασία… Έχουν συμβεί τα γεγονότα εδώ και 60 χρόνια αλλά μόνο τα τελευταία 10 περίπου βρίσκουμε ουσιαστική αναγνώριση του διττού τραύματος, στη λογοτεχνία πάντοτε.

Η έκφραση των βιωμάτων όπως και η γνωστοποίηση των γεγονότων, είναι τα πρώτα βήματα που πρέπει να ξεκινήσουν να γίνονται μετά από ανάλογα γεγονότα…

Η βία αργεί να γνωστοποιηθεί. Δηλαδή, μετά υπάρχει για πολύ καιρό η σιωπή, που απωθεί τα γεγονότα. Δεν μπορεί να γίνει τίποτα τον καιρό της σιωπής.
Μετά, σιγά σιγά αρχίζει η επεξεργασία με την αφήγηση. Έχω διαβάσει σχετικά με την παγκόσμια «λογοτεχνία του τραύματος», όπως λέγεται, δηλαδή τα βιβλία που είναι γραμμένα σχετικά με το ολοκαύτωμα ή με τον πόλεμο του Βιετνάμ ή τον Ισπανικό εμφύλιο. Όλοι αυτοί οι μελετητές, καταλήγουν ότι μετά το τέλος του κάθε ιστορικού τραυματικού γεγονότος, χρειάζονται δέκα χρόνια περίπου για να ξεκινήσει δειλά δειλά μία πρώτη αφήγηση αυτού του γεγονότος.
Εδώ στην Ελλάδα δεν καθυστερήσαμε σε σχέση με άλλους λαούς. Ίσα ίσα. Μάλιστα αυτό το γεγονός με εντυπωσιάζει, διότι, αν και είχαμε ένα πολύ αυταρχικό καθεστώς μετά τον εμφύλιο, η λογοτεχνία μας κατόρθωνε και περνούσε έμμεσα και υπόγεια την επεξεργασία.

Κυρίως από πολιτικούς πρόσφυγες;

Ναι, από πολιτικούς πρόσφυγες διότι στη δική τους κοινότητα υπήρχε έντονο το αίτημα της μνημείωσης των εμπειριών τους, επενδυμένο βέβαια με πολιτικά προτάγματα. Αλλά και στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, η ποίηση του Μανόλη Αναγνωστάκη έχει βοηθήσει πάρα πολύ σ’ αυτό, αλλά και αρκετοί πεζογράφοι. Αναφερόμενοι όμως, έμμεσα. Πάντα έμμεσα.
Στην ουσία, δηλαδή, είναι σαν να έχουμε δύο λόγους. Τις πρώτες δεκαετίες, ο ένας είναι ο επίσημος λόγος των πολιτικών και των δημοσιογράφων, που είναι ένας λόγος φανατικός, που ξύνει τις πληγές διαρκώς, που δεν βοηθάει ούτε στο ελάχιστο για κάποιον αναστοχασμό και την επεξεργασία του τραύματος, και από την άλλη έχουμε τη λογοτεχνία η οποία έμμεσα –και για όσους φυσικά την διαβάζουν- ανακουφίζει πάρα πολύ τους ανθρώπους.
Μου έχει τύχει, μετά από ομιλίες, να με πλησιάζουν άνθρωποι μεγάλης ηλικίας λέγοντάς μου ότι «Έτσι όπως τα λέτε γινόντουσαν: Παίρναμε ένα μυθιστόρημα και το διαβάζαμε και γαλήνευε η ψυχή μας, διότι βλέπαμε ότι η εμπειρία που είχαμε ζήσει κάπου αποτυπωνόταν!».

Η ανακούφιση αυτή, όμως, δεν υπάρχει μέχρι σήμερα, για εκείνους τουλάχιστον τους ανθρώπους που πήραν μέρος στην Αντίσταση και βρέθηκαν κυνηγημένοι στα βουνά και στη συνέχεια στην εξορία, όπως π.χ. η αείμνηστη Αντιστασιακή Μαχήτρια Μαρία Μπέικου. Δεν είναι θέμα «παρηγοριάς», δηλαδή, για ανάλογους ανθρώπους, αλλά δείχνει να είναι θέμα τιμής, για κάποιον ο οποίος είναι το λιγότερο: Επιζών της βίας.

Το πρώτο στάδιο είναι η καταγραφή των γεγονότων και των βιωμάτων και η δημοσιοποίησή τους, που θα προκαλέσει έναν δημόσιο διάλογο. Βέβαια, στο ατομικό τραύμα, είναι ξεκάθαρο ποιος είναι ο θύτης και ποιο είναι το θύμα. Στα ιστορικά τραύματα και ειδικά σε εμφύλιους, δεν είναι βέβαιο. Δηλαδή, πάντοτε, υπάρχει μία συνυπευθυνότητα.
Στο βιβλίο μου εγώ δεν είχα κάποια πρόθεση τιμής, δεν είχα, δηλαδή, κάποια μορφή «θετικής» προκατάληψης για εκείνη τη γενιά. Προσπάθησα να σκύψω και να μελετήσω κάτι που θεωρώ ότι είναι ενδιαφέρον, και αν κάνεις καλά τη δουλειά σου, βγαίνουν κάποια πράγματα που μπορούν να ωφελούν γενικότερα. Αυτή είναι η διαδικασία του μελετητή.

Ακόμη όμως και κάποιος που παρατηρεί π.χ. ένα επιστημονικό πείραμα, επηρεάζει το πείραμα. Αυτό έχει αποδειχθεί εδώ και χρόνια. Και αυτό που χρειάζεται ίσως είναι να πάρουν και προσωπική τους θέση οι άνθρωποι, απέναντι στα επιστημονικά πορίσματά τους. Αυτό π.χ. δεν θα βοηθούσε στο Τραύμα και την μνήμη;

Φυσικά, υπάρχουν πολλοί λόγοι που στρέφεται κάποιος στο να μελετήσει ένα θέμα.  Π.χ. δεν βρίσκουν ενδιαφέρον όλοι οι φιλόλογοι στο θέμα αυτού του βιβλίου. Πολλοί, όταν ξεκίνησα, μου έλεγαν «Μα γιατί να ασχοληθείς με τη λογοτεχνία των πολιτικών προσφύγων; Πρώτα πρώτα είναι μια λογοτεχνία κακής ποιότητας». Και απαντούσα, ότι δεν με ενδιαφέρει αν είναι καλής ποιότητας ή κακής ποιότητας ως λογοτεχνία.
Από την ώρα που αυτή η λογοτεχνία έχει παίξει έναν ιστορικό ρόλο, αξίζει να μελετηθεί.
Δηλαδή, υπάρχουν πάρα πολλές προκαταλήψεις, σε σχέση με αυτά τα πράγματα. Οπωσδήποτε.
Το λέω, για να τονίσω αυτό που είπες, ότι δεν είναι τίποτα αντικειμενικό. Φυσικά. Αλλά από εκεί και πέρα, από τη στιγμή που πας να το μελετήσεις θα προσπαθήσεις όσο το δυνατόν να κρατήσεις αποστάσεις.

Και αποστάσεις αλλά και γνώσεις, ίσως, πολλών οπτικών αυτού του θέματος, ανεξαρτήτως συμφωνίας ή όχι;

Ακριβώς.

Οπότε, εκτός από το επιστημονικό μέρος της μελέτης, που επετεύχθη επιτυχώς, το –ας πούμε- ηθικό ή συναισθηματικό μέρος της, ποιό, είναι πιθανά;

Το προσωπικό μέρος, ίσως, είναι ότι τους πόνεσα πάρα πολύ αυτούς τους ανθρώπους. Και τη ζωή τους όσο ήταν εκεί έξω, αλλά και το τραύμα του επαναπατρισμού, τη φοβερή δυσκολία της προσαρμογής όταν γύρισαν στην Ελλάδα.
Την περιφρόνηση που βιώσανε στην Ελλάδα, μετά.
Η απαξίωση ακόμα και για τα πτυχία τους, για τις σπουδές που είχαν κάνει στις σοσιαλιστικές χώρες, που δεν αναγνωρίζονταν εδώ, δεν είχαν καμία αξία κατά το Ελληνικό κράτος.
Για παράδειγμα ο Χατζής είχε κάνει διδακτορικό  στο Πανεπιστήμιο Χούμπολτ του Ανατολικού Βερολίνου και εδώ αυτό το διδακτορικό δεν είχε καμία αξία.
Όλα αυτά, πάρα πολύ με συγκίνησαν. Είναι πολύ μεγάλο το τραύμα αυτών των ανθρώπων.
Και όσο μπόρεσα και εγώ βέβαια, γνώρισα και κάποιους, κάποια παιδιά δεύτερης γενιάς, κλπ. και για μένα ήταν ένα μεγάλο σχολείο, ένα μεγάλο μάθημα ανθρωπισμού αλλά και βέβαια και πίκρας για πολλά πράγματα. Και για τον σοσιαλισμό, και για το κόμμα, και για όλα.

Και στο ατομικό τραύμα, ο κάθε θύτης, ήταν συνήθως στο παρελθόν του θύμα, όχι βέβαια από το θύμα του. Οι συστημικοί λένε χαρακτηριστικά, ότι αν αναζητήσουμε τον φταίχτη, θα φτάσουμε στον Αδάμ και στην Εύα. Παρόλα αυτά, η κοινωνία αλλά και τα πρόσωπα, αποζητούν, έστω, κάποτε, την τιμή, το «να μπουν τα πράγματα στη θέση τους» με έναν τρόπο. Χρειάζεται να μετακινηθεί ο καθένας στον ρόλο που έπαιξε, δηλαδή, και όχι να διαστρεβλώνεται η θέση του.

Η πορεία, όπως εγώ την ανίχνευσα έχει ως εξής:  Με τον εμφύλιο, έχουμε δύο πλευρές οι οποίες στην αρχή, ο καθένας από την πλευρά του, παριστάνει για τον εαυτό του το θύμα και τον αντίπαλο τον βλέπει ως θύτη κλπ. Και καθώς περνούν τα χρόνια, δημιουργείται μια καινούργια αφήγηση, όπου αναγνωρίζεται ότι και ο άλλος, ο αντίπαλος, έχει τραυματιστεί.

Όπως στο διήγημα του Χατζή, που αγκαλιάζονται οι αντίπαλοι στρατιώτες;

Ακριβώς. Αυτό, έγινε πολύ αργά και σταδιακά. Δεν ήταν εύκολο να γίνει. Πάντως έγινε, βέβαια, αν και σε μία περιορισμένη κλίμακα. Δηλαδή δεν έχουμε πολλά τέτοια έργα. Και νομίζω –τουλάχιστον αυτό προσπάθησα να δείξω στο βιβλίο- ότι αυτή είναι μία πορεία προς την συμφιλίωση, που γίνεται μέσα από τη λογοτεχνία.

Ατομικά, η επούλωση ενός τραύματος, γίνεται με την συμφιλίωση, των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου, της λογικής και του συναισθήματος, που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσαν να συνεργαστούν μεταξύ τους, διότι το σοκ του τραύματος τα είχε αναγκάσει σε διχασμό. Δηλαδή, η λύση, έρχεται με τη συνεργασία τους, και όχι με εξωτερική παρέμβαση. Επίσης, ο αποκλεισμός (εξορία), η αδικία (διαστρέβλωση), όπως και η λήθη (αποσιώπηση) αποτελεί ύβρη… Θυμάμαι πρόσφατα η Αντιστασιακή Μαχήτρια Κατίνα Λατίφη, μου έλεγε πως τον εμφύλιο προξένησε η άκρα δεξιά στην Ελλάδα και πως δεν θα έβγαινε στο βουνό, στον Δημοκρατικό Στρατό, εάν δεν την κυνηγούσαν να την σκοτώσουν.

Οι άνθρωποι που πολέμησαν στον Εμφύλιο δεν είναι εύκολο να ξεφύγουν από το λόγο του θύματος. Από την ίδια τη γενιά δεν το περιμένει κανείς αυτό. Δηλαδή, ο Χατζής, είναι μία τεράστια εξαίρεση. Αλλά ήταν και ένας άνθρωπος με μεγάλη στοχαστικότητα και πολύ συνειδητός στο τι έκανε.
Είναι η νεώτερη γενιά που μπορεί να το κάνει αυτό. Η ίδια γενιά δεν μπορεί να το κάνει. Έχεις δίκιο.
Αυτό που λένε εξηγεί το γιατί βγήκαν στο βουνό. Δεν εξηγεί, το τι έγινε μετά. Δηλαδή, σταματούν την αφήγησή τους, μέχρι ενός σημείου, που δεν φέρνουν στην επιφάνεια τις βιαιότητες που έκαναν οι ίδιοι.

Ναι, διότι θεωρούν ότι αμύνονταν σε μία επίθεση κατάφορα παράλογη και τουλάχιστον άδικη.

Το θέμα του τραύματος και της μνήμης, έχει ακόμα πολύ δρόμο προς διερεύνηση. Υπάρχουν πολλές δυνατότητες να δει κανείς και άλλα βιβλία. Εγώ σταματώ, σε ό,τι αφορά τη λογοτεχνία γενικώς περί Εμφυλίου, στο 1994. Από εκεί και μετά, έχουν βγει πολλά άλλα βιβλία και από νεώτερους συγγραφείς, που μιλούν για τον εμφύλιο και βέβαια χρειάζεται επιπλέον μελέτη.

Σε σχέση με τη σημερινή δεινή κατάσταση, έχουμε φτάσει σε ένα σημείο να κυβερνά το οικονομικό κέρδος, έχουν απαξιωθεί οι αξίες, παρόλο που οι αξίες είναι ακόμα σημαντικότερες και από τις ιδέες οποιασδήποτε απόχρωσης….

Οι αξίες δεν είναι σταθερές. Κάθε εποχή έχει τις δικές της αξίες και ούτε μπορούμε να γυρίσουμε σε παλιότερες εποχές, ούτε σε παλιότερες ιδεολογίες, ούτε σε παλαιότερες αξίες. Πρέπει να βρούμε και να επινοήσουμε εκείνες τις αξίες που θα ήταν χρήσιμες στο σήμερα.

Πώς εξηγείται, άραγε, ότι σε συντριπτική πλειοψηφία , οι λογοτέχνες, που ασχολούνται, με την διαχείριση αυτού του τραύματος, είναι περισσότερο οι αριστεροί εκείνης της περιόδου;

Αυτό είναι ένα δύσκολο ερώτημα. Οι ηττημένοι ενός Εμφυλίου έχουν μεγαλύτερη ανάγκη να μιλήσουν, να υπερασπιστούν το δίκιο τους. Ο λόγος τους είναι αποκλεισμένος από τη δημόσια σφαίρα οπότε καταφεύγουν στη λογοτεχνία, την τέχνη. Οι νικητές έχουν όλη τη δημόσια σφαίρα δική τους, ακολουθούν συνήθως μια πολιτική αποσιώπησης και από μια βαθύτερη ενοχή που μπορεί να έχουν αλλά και γιατί επιδιώκουν τη γρήγορη λήθη. Ωστόσο, όπως γράφω στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου μου, έχουμε πολύ αξιόλογα λογοτεχνικά έργα από λογοτέχνες που θα έλεγε κανείς, με κάθε επιφύλαξη πάντα, ότι ανήκουν στην κεντροδεξιά ή στην κεντροαριστερά.

[…] Ο κόσμος των πολιτικών προσφύγων είναι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ερευνητικό πεδίο, στο οποίο διασταυρώνεται η ελληνική εμπειρία του εμφυλίου πολέμου και η μετεμφυλιακή της συνέχεια με την ευρωπαϊκή εμπειρία των κομμουνιστικών καθεστώτων. Πάνω από όλα είναι ένα πεδίο όπου μπορούν να διερευνηθούν ζητήματα ταυτοτήτων, καθώς οι πολιτικοί πρόσφυγες, κουβαλώντας τα τραύματα του πολέμου, εκτίθενται σε μια νέα, ερεθιστική σε προκλήσεις, αλλά και απαιτητική καθημερινότητα, η οποία θέτει σε συνεχή και βασανιστική δοκιμασία τις πολιτικές τους πεποιθήσεις και ιδεολογίες, την εθνική τους συνείδηση και τη σχέση τους με την «πατρίδα», τους κοινωνικούς και οικογενειακούς τους ρόλους. […]

Όπως έχει γραφτεί, η φωνή των πολιτικών προσφύγων δεν έφτανε στην Ελλάδα, τα δικά τους βιώματα ήταν το πιο απωθημένο κομμάτι της μετεμφυλιακής Αριστεράς. […]

… συμμετείχα και σε άλλες εκδηλώσεις και συνέδρια του Δικτύου για την Μελέτη των Εμφυλίων Πολέμων και θα ήθελα να δηλώσω ότι ωφελήθηκα πολύ από τον πλούτο των πληροφοριών που έχει φέρει στο φως ο μόχθος τόσων ερευνητών, νεότερων και μεγαλυτέρων, αλλά και από την αντιπαράθεση απόψεων, οπτικών, ιστοριογραφικών και ψυχολογικών προσεγγίσεων ή και πολιτικών στρατηγικών.
Αν επιχειρούσα να συνοψίσω σε μία φράση αυτή την ωφέλεια, θα έλεγα πως μέσα σ’ αυτά τα χρόνια μού έγινε θεμελιωμένη πεποίθηση η αόριστη αίσθηση την οποία είχα πάντα πως ο μελετητής της μεταπολεμικής νεοελληνικής λογοτεχνίας, αλλά και της ιστοριογραφίας και της κουλτούρας γενικότερα, δεν θα κατορθώσει να κατανοήσει πολλά φαινόμενα της πολιτισμικής μας ζωής εάν δεν κατανοήσει τη σημασία και τις πολλαπλές συνέπειες που είχε ο Εμφύλιος στη ζωή μας. […]

Οι πολιτικοί πρόσφυγες ήταν ένα κομμάτι της Αριστεράς, η ίδια η ύπαρξη του οποίου θύμιζε τον Εμφύλιο, τις συνέπειές του, το ανεπούλωτο τραύμα. Ήταν ζωτική ανάγκη, ίσως, το κομμάτι αυτό να απωθηθεί, να μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Η λογοτεχνία των πολιτικών προσφύγων αγνοήθηκε, λοιπόν, όπως αγνοήθηκαν και απαξιώθηκαν και οι ίδιοι, η ζωή τους, οι εμπειρίες τους, έως πολύ πρόσφατα που η έρευνα άρχισε να ασχολείται με αυτούς. […]

Αποσπάσματα από την εισαγωγή του βιβλίου της Βενετίας Αποστολίδου, Τραύμα και μνήμη, εκδ. Πόλις (2010)

—-
Διαβάστε επίσης στο tvxs.gr

TVXS Συνέντευξη: Το βίωμα να είσαι μετανάστης

Προφορική ιστορία: Ένα ριζοσπαστικό κίνημα. Της Τασούλας Βερβενιώτη

«Αυτό που ζούμε τώρα είναι… α-φύλιος» Θ. Τερζόπουλος, σκηνοθέτης

«Φοβάμαι μη φαγωθούμε πάλι μεταξύ μας», συνέντευξη της ιστορικού Τ. Βερβενιώτη

Η αντιστασιακή μαχήτρια Μαρία Μπέϊκου στην τελευταία της συνέντευξη

«Είμαστε η μοναδική χώρα που δεν γιορτάζει την απελευθέρωση της» Τ. Βερβενιώτη, ιστορικός

«Τι πρέπει να κάνουμε;» Απαντά, η Τασούλα Βερβενιώτη

Κατίνα Τέντα – Λατίφη: Αυτή είναι η ιστορία μου

H Kατίνα Tέντα – Λατίφη για τον Πέτρο Σ. Κόκκαλη

Η σημασια της λεξης ΣΧΕΣΗ _ Αλντο Καροτενουτο

Η σημασία της λέξης «σχέση». Άλντο Καροτενούτο

06:03, 12 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/87641

Ο καθένας έχει τη δική του «προσωπική αντίληψη για τη ζωή», αλλά υπάρχουν κοινοί παρανομαστές που διαμορφώνουν ομοιότητες στις ανάγκες και στις απαιτήσεις. Δεν χωρά αμφιβολία πως η ζωή είναι γεμάτη από σχέσεις, από μια σταθερή αναμέτρηση με τον Άλλο΄ που αποτελεί μια διαλεκτική με τον ψυχικό κόσμο της γυναίκας και του άνδρα.

Ένας από τους πολλούς τρόπους για να αντιμετωπιστεί ο ανθρώπινος πόνος είναι ακριβώς η διαπροσωπική σχέση που εννοείται ως δυνατότητα επαφής με τον άλλο, με το διαφορετικό από μας, αλλά ταυτοχρόνως απολύτως απαραίτητο.

Αρσενικό και θηλυκό είναι δύο άκρα διαφοροποιημένα, αλλά συνδεδεμένα μεταξύ τους, που οριοθετούν τη δυνατότητα να υπάρξουμε, ενώ το γεγονός ότι ο ένας αποτελεί βασικό στοιχείο για τον άλλο προσδίδει νόημα στη ζωή.

Παρότι σήμερα παρατηρείται κατάχρηση και βιασμός του όρου «σχέση», στην πραγματικότητα δεν επιτεύχθηκε βαθιά και ολοκληρωμένη γνώση του νοήματός του.

Άνδρας και γυναίκα συναντιούνται, αναπτύσσουν δεσμούς και σχέσεις, παντρεύονται κι αποκτούν παιδιά, συγκροτούν αυτό που ονομάζεται ζεύγος, αλλά στην ουσία δεν είναι παρά μια δυάδα.

Η διαφορά που κάνει αυτούς του όρους μη παράλληλους είναι αξιοσημείωτη, αφού για τη δυάδα δεν απαιτούνται αυθεντικά και πηγαία αισθήματα, έντονη συναισθηματική συμμετοχή και επιθυμία για δόσιμο χωρίς την προσδοκία ανταλλάγματος.

Το ζεύγος είναι όλα τα παραπάνω και πολύ περισσότερα, είναι μοίρασμα ζωής, ιδεών και αξιών, επιθυμία για κοινή πορεία στον δρόμο της ζωής.

Η διάσπαση της σχέσης είναι μια δυνατότητα που προσφέρεται σε όλους, αλλά εμφανίζεται ως εξαιρετικά δύσκολη κατάκτηση, ως το φιλοδοξότερο εγχείρημα για έναν άντρα και μία γυναίκα.

Ωστόσο είναι έργο πολύ πιο κοπιαστικό και δύσκολο απ’ όσο φαντάζεται κανείς, στο οποίο καλούνται όλοι, αλλά λίγοι το ολοκληρώνουν.

Οι αποτυχίες στη σφαίρα της σχέσης είναι οι πιο συχνές και επώδυνες που μπορεί να βιωθούν.

Όταν μια σχέση αποτυγχάνει και οδηγείται στην καταστροφή, ο άνθρωπος δύσκολα αποδέχεται τα σφάλματά του, αναγνωρίζει τα λάθη του, αναλαμβάνει το βάρος της ευθύνης του.

Λέγοντας ψέματα, πρώτα στον εαυτό του και έπειτα στους άλλους, επιμένει χωρίς δεύτερη σκέψη να αποκαλεί «ζεύγος» ή «σχέση» αυτό που στην πραγματικότητα δεν είναι παρά μια τυπική συμβίωση με ένα άλλο άτομο.

Γιατί όμως η σχέση, αν και θεωρείται πολύ σημαντική και επιθυμητή, εμφανίζει μια τόσο τυραννική διάσταση;

Το πρόβλημα εντοπίζεται στο ότι δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να κατανοήσουμε τη σημασία της λέξης «σχέση», και αυτή η ύπουλη μορφή αναλφαβητισμού σε θέματα σχέσεων είναι το στοιχείο που τροφοδοτεί το μεγαλύτερο ποσοστό αποτυχίας στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Θα μπορούσε να προβληθεί ως αντεπιχείρημα το γεγονός ότι, εάν το ανθρώπινο είδος υπάρχει ακόμη και δεν έχει αφανιστεί, αλλά αντίθετα απειλείται με υπερπληθυσμό, οφείλεται ακριβώς στη συνάντηση και στη σχέση αρσενικού-θηλυκού.

Όμως, η άποψη αυτή θα χαρακτηριζόταν εντελώς αφελής, αφού η διαιώνιση του είδους δεν απαιτεί σχέση αρσενικού-θηλυκού, αλλά απλή συνάντησή τους.

Η σχέση του άνδρα και της γυναίκας παρουσιάζει σοβαρά κενά και ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί ώστε να καλυφτούν είναι μακρύς και δύσβατος.

Η συνάντηση και η αλληλεπίδραση μεταξύ αρσενικού και θηλυκού χαρακτηρίζεται μέχρι σήμερα όχι τόσο από την προοπτική και την επιθυμία για τη δημιουργία μιας σχέσης, όσο από την κατάσταση υποταγής στην οποία προ πολλού έχει περιέλθει η γυναίκα.

Υποταγή που προκλήθηκε από την κατάχρηση εξουσίας του αρσενικού απέναντι στο θηλυκό, κατάχρηση αιώνων, την οποία δεν κατάφερε ως τώρα να αποτινάξει η γυναίκα.

Από τη στιγμή που επικράτησε ο πατριαρχικός πολιτισμός το αρσενικό έγινε, παρά τη θέλησή του, υπηρέτης της εξουσίας και κυριεύτηκε από την ανάγκη να την κατακτήσει.

Από τη μία η επιθετική και αθέμιτη συμπεριφορά του αρσενικού και από την άλλη η παραίτηση και η υποταγή του θηλυκού δημιούργησαν διαφορετικούς και τυποποιημένους ρόλους για τον άνδρα και τη γυναίκα.

Στη συλλογική φαντασία το αρσενικό και το θηλυκό έχουν διαφορετικά πεπρωμένα, επιτελούν συγκεκριμένα καθήκοντα που τους ανατίθενται από τη φύση και η μοίρα της γυναίκας ταυτίζεται με την υποχώρηση και την εξάρτηση από τον άντρα.
Όπως παρατηρεί η Esher Harding:

«Η γυναίκα που με τα φυσικά της προσόντα, αποτελεί την κατάλληλη σύντροφο του άντρα, όπως περιγράφεται στο Βιβλίο της Γεννέσεως, είναι η γυναίκα στη φυσική της κατάσταση. Πρόκειται για το θηλυκό γένος του ανθρώπινου είδους και η προσοχή της είναι, από ένστικτο, προσηλωμένη ολοκληρωτικά στον σύντροφο. Υποτάσσεται στις επιθυμίες του, γίνεται όμορφη και θελκτική για εκείνον.
Προφανώς αυτό συνιστά τις φυσικές εκδηλώσεις της βιολογικής σχέσης μεταξύ των δύο φύλων. Αλλά, όταν οι ενστικτώδεις αντιδράσεις εκδηλώνονται στη σύγχρονη γυναίκα, ο σκοπός της Μητέρας Φύσης, συγκαλύπτεται από έναν κώδικα συμβάσεων και συνήθως ούτε η ίδια η γυναίκα δεν αντιλαμβάνεται το τελικό νόημα των ενεργειών της.
[…] ακόμη και σήμερα πολλές γυναίκες βρίσκονται στο ίδιο στάδιο ασυνειδησίας με τις μακρινές προγόνους τους και ικανοποιούνται με το να είναι συντρόφισσες και να συμπληρώνουν τον άντρα.
» (Harding, 1932, 20-21) […]

Γιατί η γυναικεία προδοσία κρίνεται βαρύτερη; Διότι το αρσενικό εθίστηκε στη θέση της απόλυτης υπεροχής.[…]

Παρότι το αρσενικό επιβάλει αδυσώπητους κανόνες εκφοβισμού στο θηλυκό, εξαναγκάζοντάς το σε θυσίες και εγκαρτέρηση, οι γυναίκες έχουν αρχίσει να μην υποκύπτουν και να ακολουθούν τη διαδρομή των συναισθημάτων τους.

Φτάνει κάποτε η στιγμή που το θηλυκό αποφασίζει να εμπιστευτεί τον εαυτό του.

Μια παρόμοια απόφαση προκαλεί την έντονη αντίδραση του αρσενικού, που τρομοκρατείται με τη ριζική μετάπλαση της γυναίκας του.

Η γυναίκα που προδίδει μετασχηματίζεται κυρίως ψυχολογικά και το αρσενικό δεν είναι ποτέ έτοιμο να δεχτεί τη μεταμόρφωση.
Ο άντρας που διαπράττει προδοσία δεν αλλάζει, διότι την αντιμετωπίζει επιπόλαια, ενώ η γυναίκα τα παίζει όλα για όλα δίχως να ψεύδεται και να κρύβει τα συναισθήματά της (κυρίως από τον εαυτό της).

Εντοπίζεται ένας κοινός παρανομαστής για τις περισσότερες προδοσίες: η σοβαρότητα του δεσμού.

Όταν μια σχέση στερεύει, είναι σωστό να αναθεωρηθούν τα πάντα. Η γυναίκα που αντιλαμβάνεται ότι ο δεσμός δεν παρέχει ικανοποίηση και ενέργεια, έρχεται αντιμέτωπη με μια σειρά από ερωτήματα και αμφιβολίες. Ενώ ο άντρας συνεχίζει ατάραχος τη ζωή του, η γυναίκα πανικοβάλλεται και σπεύδει να λύσει με απόλυτη προτεραιότητα τα προβλήματα της σχέσης.

Η δουλειά του ψυχολόγου τον φέρνει συχνά αντιμέτωπο με άχρωμα θηλυκά, χωρίς ζωντάνια και ενθουσιασμό για τη ζωή. Με γυναίκες, δηλαδή, που ένιωσαν να βιάζονται ψυχικά, να έχουν στερέψει τα αποθέματά τους, να έχουν απογυμνωθεί και να έχουν χάσει τα όπλα τους.

Η γυναίκα που βρίσκει το κουράγιο και τη δύναμη να ξεπεράσει τις στενωπούς μεταμορφώνεται, γίνεται άλλος άνθρωπος.

Η αποφασισμένη γυναίκα ταξιδεύει σε άλλη κατάσταση, διαφορετική από εκείνη στην οποία θα βρισκόταν αν υποτασσόταν σε μια καταδικασμένη σχέση, μόνο και μόνο για να μείνει πιστή σε εξωτερικούς κανόνες.

Κι όλα αυτά υποχρεώνουν το αρσενικό να βιώσει τη δική τους μεταμόρφωση.

Ο άντρας αλλάζει μέσω της προδοσίας της γυναίκας, διότι, όταν βρεθεί μπροστά στο τετελεσμένο, αναγκάζεται να δει την πραγματικότητα. Η μεταμόρφωση του αρσενικού συντελείται πάντοτε κάτω από την πίεση ενός ακραίου γεγονότος που αγγίζει την ψυχή του.

Καταστάσεις όπως η προδοσία κάνουν τους ανθρώπους να γεύονται το δράμα της «απόρριψης», της ανυποληψίας και της περιφρόνησης. Είναι μια οδυνηρή εμπειρία που αποδιοργανώνει τη ζωή και συχνά εξωθεί σε επικίνδυνες αντιδράσεις.

Το βασικότερο σύμπτωμα είναι η «μηδενιστική νεύρωση», ικανή να ωθήσει σε απονενοημένες ενέργειες.

Ελλοχεύει τότε ο κίνδυνος της αυτοκτονίας, η αντικοινωνική συμπεριφορά, η λήψη ναρκωτικών ουσιών ή ο αλκοολισμός. Πρόκειται για καταστροφικές στιγμές που ανοίγουν πολύ βαθιές πληγές στην ψυχή.

Μετά την προδοσία έρχεται η ώρα του «απολογισμού», των αποσαφηνίσεων και των διευκρινήσεων. Στη φάση αυτή το ανασκάλεμα της ψυχής, η ψηλάφηση του πιο πρωτόγονου κομματιού της, αναδύει πλήθος έντονων συναισθημάτων.
Την ώρα της σύγκρουσης οι συνομιλητές βρίσκονται στο έλεος μιας ανεξέλεγκτης κατάστασης που δεν τους επιτρέπει να επικοινωνήσουν πολιτισμένα και λογικά. […]

Η ταραχή και η αναστάτωση κατά την προδοσία οφείλεται στο γεγονός ότι εκ γενετής μαθαίνουμε να ζούμε σε συνάρτηση με το ενδιαφέρον του άλλου. Η ζωή έχει νόημα γιατί κάποιος άλλος μας σκέφτεται, κάτι που άμεσα συσχετίζεται με την επιβίωσή μας. […]
Η προδοσία του αρσενικού εμπεριέχει το στοιχείο της υποτίμησης του θηλυκού. Ο άντρας προδίδει δίχως να υπολογίζει τις αντιδράσεις τις συνέπειες της πράξης του και τις αντιδράσεις της γυναίκας. […]

Ο κεντρικός σχεδιασμός του βίου βασίζεται στο ότι είμαστε αρεστοί σε κάποιον. Στις πρώτες φάσεις της ζωής και κατά τη νεότητα, για τον άνθρωπο έχει πρωταρχική σημασία να τον σκέφτονται. Αμέσως μετά κυριαρχεί το να είναι ελκυστικός.

Όταν κερδίζει την προτίμηση κάποιου γίνεται μοναδικός, «άτομο» όπως το εννοεί ο Jung. Τότε δημιουργείται μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα κατάσταση, αφού δύο άτομα επιλέγονται αμοιβαία και αναπτύσσουν εκπληκτικές ιδιότητες που τους ωθούν στη μαγική αίσθηση ότι βρίσκονται «έξω από τον κόσμο».

Με την απώλεια της αγάπης, όμως, ανοίγεται ένα σοβαρό αγιάτρευτο τραύμα.

Ο θάνατος προσφιλούς προσώπου παράγει συναισθήματα παρόμοια μ’ εκείνα της εγκατάλειψης.

Τέτοιες οριακές στιγμές αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια στην ψυχή και αποκλείουν τα περιθώρια για νέες σχέσεις και καινούργιους έρωτες.

Ο άνθρωπος δεν ερωτεύεται, επειδή φοβάται μήπως ξαναπληγωθεί και όχι επειδή δεν έχει ευκαιρίες. Αρνούμενος όμως τον έρωτα για να ξεφύγει από τις κακοτοπιές, απαρνιέται την ίδια τη ζωή, εφ’ όσον αποφεύγει εμπειρίες που ίσως τον βλάψουν αλλά ίσως και να του χαρίσουν την ευτυχία. […]

… η ζωή δεν θα είχε κανένα νόημα χωρίς σχέσεις. Το παράδοξο είναι ότι υποχρεωτικά γινόμαστε μάρτυρες όχι μόνο της απαρχής αλλά και του τέλους τους. Όταν δύο άνθρωποι επικοινωνούν, δεν χρειάζονται νόμοι και κανόνες για να οριοθετήσουν και να διαχωρίσουν τις θεμιτές από τις αθέμιτες επιθυμίες.

Μια ζωντανή σχέση τροφοδοτείται από υγιή αλληλεπίδραση δίχως τέλος. Ο τερματισμός της βαθιάς επικοινωνίας δεν θίγει μόνον τη σχέση αλλά και τα μεμονωμένα άτομα.

Η στατιστική δείχνει ότι τα προβλήματα των σχέσεων είναι περισσότερο ζημιογόνα από τις ασθένειες για την ψυχοσωματική ευεξία. Οι δυσχέρειες του ζευγαριού προκαλούν παθογόνες διεργασίες που κατευθύνουν σε ποικιλόμορφη οργανική συμπτωματολογία, ενώ και η ψυχή δεν παραμένει αμέτοχη. Η κατάθλιψη και ο μαρασμός αποτελούν τη θλιβερή, αλλά δυστυχώς αληθινή μαρτυρία.

Η δουλειά του ψυχολόγου συχνά τον φέρνει αντιμέτωπο με ανθρώπους που πάσχουν από τη διάλυση της σχέσης, αλλά αποφεύγουν να παραδεχτούν την αποτυχία τους, να κάνουν δηλαδή το πρώτο βήμα για το σοβαρό ταξίδι της ψυχανάλυσης. […]

Η συνεισφορά γυναικών σαν τη Μήδεια στο ιδιαίτερο κοινωνικό φαινόμενο που ονομάστηκε «θηλυκοποίηση του κόσμου είναι η απόδειξη ότι και το θηλυκό είναι θαρραλέο, δυνατό και μαχητικό, χωρίς αυτό να σημαίνει πως στερείται συναισθήματος και ευαισθησίας.

Η συνεισφορά της γυναίκας είναι ουσιαστική στα ανδρικά επιτεύγματα. Εντούτοις, ο άνδρας δεν αντιλαμβάνεται πάντα την τεράστια οφειλή του προς τη γυναικεία δύναμη.

Το σημαντικότερο ζήτημα για αμφότερα τα φύλα είναι η οργή και αμείλικτη διαδικασία που ονομάζεται ψυχολογική ανάπτυξη που αρχίζει από τη στιγμή που ο άνθρωπος γεννιέται για να μπει στη μεγάλη περιπέτεια της ζωής. Μια μακρά και δαιδαλώδης πορεία επιβίωσης που οδεύει προς την ατομική ανάπτυξη. […]

Το στοιχείο που χρήζει προσοχής στο θρύλο του Θησέα είναι ότι ούτε ο Λαβύρινθος ούτε αυτό που αντιπροσωπεύει μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς βοήθεια. Όλοι ξέρουμε ότι, για να επιβιώσουμε στον κόσμο που μας περιβάλει, η βοήθεια είναι πολύ σοβαρή υπόθεση. Αυτό που ίσως δεν υπολογίζουμε είναι ότι τη βοήθεια πρέπει να την κερδίσουμε με βασική προϋπόθεση το θάρρος.

Οφείλουμε να επιδεικνύουμε το θάρρος μας πριν ξεκινήσουμε για το άγνωστο που αντιπροσωπεύει ο λαβύρινθος, πριν αρχίσουμε την προσπάθεια για τα μεγάλα επιτεύγματα. Καθώς δεν είναι δεδομένη η βοήθεια, το αληθινό θάρρος εκδηλώνεται όταν, τη μοιραία στιγμή που αποφασίζουμε να μπούμε «στο λαβύρινθο της ζωής» και να προχωρήσουμε άοπλοι μέσα στο δάσος, ενεργοποιούμε συγκεκριμένους ψυχολογικούς μηχανισμούς που μας δίνουν τη δύναμη να υπερβούμε τα εμπόδια.
Κι όπως συμβαίνει συνήθως στη ζωή του ανθρώπου που έχει να αντιμετωπίσει κινδύνους και αντίξοες συνθήκες, η ουσιαστική βοήθεια μπορεί να προέλθει μόνον από ένα άτομο.

Aldo Carotenuto

(Αποσπάσματα από το βιβλίο του Aldo Carotenuto «Η ψυχή της γυναίκας«, Εκδ. Ίταμος)

—-
Ο Άλντο Καροτενούτο, ψυχαναλυτής, ένας από τους μεγαλύτερους μελετητές, σε παγκόσμιο επίπεδο, της σκέψης του Γιούνγκ, δίδασκε Ψυχολογία της Προσωπικότητας στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης. Έχει γράψει πολλά βιβλία, μερικά από τα οποία έχουν μεταφραστεί στις κυριότερες ευρωπαϊκές γλώσσες και στα ιαπωνικά. Πέθανε το Φεβρουάριο του 2005

Η Ευρωπη στα προθυρα της δικτατοριας _ L’Europe au bord de la dictature

Les Echos: Η Ευρώπη στα πρόθυρα της δικτατορίας. Του Γιάννη Μακριδάκη

08:03, 13 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/87719

«Απευθύνομαι σε σας ως τελευταία ελπίδα αναμένοντας την ενεργοποίηση των δημοκρατικών αλλά και των ανθρωπιστικών σας αισθημάτων και την αντίδρασή σας με κείμενα αλλά και κινήματα, για να αλλάξει πορεία η Ευρώπη, η οποία, με απαρχή την Ελλάδα, κινείται ολοταχώς προς διακυβέρνηση από ολοκληρωτικά καθεστώτα» η Les Echos, μία από τις μεγαλύτερες καθημερινές οικονομικές εφημερίδες της Γαλλίας, που εκδίδεται από το 1908 στο Παρίσι, δημοσίευσε πρώτη, χθες, την ανοιχτή επιστολή με τίτλο «Η Ευρώπη στα πρόθυρα της δικτατορίας» που υπογράφει ο συγγραφέας Γιάννης Μακριδάκης και η οποία έχει αποσταλεί προς δημοσίευση σε Μέσα Ενημέρωσης, Ημερήσιου, Περιοδικού και Ιντερνετικού Τύπου της Γαλλίας.

«Αξιότιμοι Γάλλοι συμπολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

απευθύνομαι σε σας όχι μόνο λόγω της Δημοκρατικής σας παράδοσης και των αγώνων σας για τα ανθρώπινα δικαιώματα αλλά και λόγω του ότι η χώρα σας και κάποιοι φωτισμένοι Γάλλοι του παρελθόντος, όπως ο Οκτάβιος Μερλιέ το 1945, αλλά και άλλοι πολλοί διάσημοι και άσημοι έσπευσαν να βοηθήσουν και να συνδράμουν Έλληνες πολίτες και αντιστασιακούς κατά τις δύσκολες εποχές του εμφυλίου (1946-49) και της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα(1967-73).

Απευθύνομαι σε σας με κραυγή αγωνίας και αγανάκτησης για όσα συμβαίνουν στην πατρίδα μου τα τελευταία δύο χρόνια με πρόφαση την οικονομική πολιτική για διέξοδο από την κρίση χρέους.

Απευθύνομαι σε σας ως τελευταία ελπίδα αναμένοντας την ενεργοποίηση των δημοκρατικών αλλά και των ανθρωπιστικών σας αισθημάτων και την αντίδρασή σας με κείμενα αλλά και κινήματα, για να αλλάξει πορεία η Ευρώπη, η οποία, με απαρχή την Ελλάδα, κινείται ολοταχώς προς διακυβέρνηση από ολοκληρωτικά καθεστώτα.

Στην Ελλάδα αξιότιμοι Γάλλοι Ευρωπαίοι συμπολίτες νιώθουμε ότι ζούμε ήδη εδώ και πολύν καιρό υπό την διακυβέρνηση ενός δικτατορικού καθεστώτος.

Τα πολιτικά κόμματα και οι αντιπρόσωποί τους στη Βουλή εξελέγησαν από τις εκλογές του 2009, όταν η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα ήταν εντελώς διαφορετική και τίποτε δεν έδειχνε ότι θα ακολουθήσουν όσα ζούμε σήμερα. Τα πολιτικά κόμματα, τα κόμματα εξουσίας δεν είπαν ούτε λέξη στους πολίτες περί οικονομικής κρίσης και χρέους στα προεκλογικά τους προγράμματα. Αντιθέτως, αναρριχήθηκαν στην κυβέρνηση με σύνθημα «Λεφτά υπάρχουν».

Και μετά από λίγους μήνες, δίχως να έχουν την έγκριση των Ελλήνων πολιτών, έφεραν στη χώρα μας το ΔΝΤ και την Τρόικα υπογράφοντας το πρώτο Μνημόνιο.

Δεν θα σας κουράσω παρουσιάζοντάς σας καταστάσεις, γνώση των οποίων ήδη έχετε από εκτεταμένες αναφορές και ρεπορτάζ των μέσων ενημέρωσης. Θα σας πω μόνο ότι η αποτυχία του Μνημονίου οδήγησε την χώρα σε πολύ μεγάλη οικονομική ύφεση και την κοινωνία στην ανέχεια και την αποσύνθεση.

Κατόπιν αυτής της πρώτης πολιτικής εκτροπής, αφού το Μνημόνιο υπογράφηκε δίχως να έχει δώσει τέτοια εντολή ο Έλληνας πολίτης, ήρθε η δεύτερη, η πλέον προκλητική.

Παραιτήθηκε ο εκλεγμένος Έλληνας πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου και στη θέση του ανέλαβε κάποιος διορισμένος, ο Λουκάς Παπαδήμος, πρώην τραπεζίτης και στέλεχος της Ευρωπαικής Κεντρικής Τράπεζας.

Η μη εκλεγμένη κυβέρνηση Παπαδήμου συνέχισε να θέτει εκβιαστικά διλήμματα στους Έλληνες πολίτες με στόχο την υπογραφή ενός νέου Μνημονίου, το οποίο εξασφαλίζει δια παντός τους δανειστές της χώρας, εκχωρεί μέρος της εθνικής της κυριαρχίας, εξαθλιώνει ακόμη περισσότερους Έλληνες πολίτες, εκποιεί τους εθνικούς πόρους και ταυτόχρονα ρίχνει σε ακόμη πιο βαθιά ύφεση την Ελλάδα, με όποιες συνέπειες έχει αυτό στην αποδιοργανωμένη κοινωνία της.

Παράλληλα, η μη εκλεγμένη αυτή κυβέρνηση, υιοθέτησε πρωτόγνωρη και αναίτια βία ενάντια σε όσους Έλληνες πολίτες προσπάθησαν κατά καιρούς να διαμαρτυρηθούν με συλλαλητήρια, φτάνοντας στο σημείο να γραφτεί στον Ευρωπαϊκό τύπο ότι στην Ελλάδα πλέον απαγορεύονται οι διαδηλώσεις.

Ταυτόχρονα με όλα όσα υπέγραψαν, εν αγνοία των Ελλήνων πολιτών στο Μνημόνιο 2, αποδέχτηκαν και τον όρο να εξασφαλιστεί Συνταγματικά η αποπληρωμή των δανείων της χώρας. Να αλλάξει δηλαδή το Ελληνικό Σύνταγμα υπέρ των δανειστών.

Οι εκλογές στην Ελλάδα, όποτε και αν γίνουν, είναι ένα ζήτημα άνευ ουσίας πλέον, διότι η παρούσα διορισμένη κυβέρνηση φρόντισε να καταστήσει τις επόμενες κυβερνήσεις δέσμιες των ήδη υπογεγραμμένων συμφωνιών. Δέσμευσαν δηλαδή τους Έλληνες πολίτες και την ελληνική κοινωνία για τουλάχιστον οκτώ χρόνια, έως το 2020, έτος κατά το οποίο, σύμφωνα με το πλέον αισιόδοξο σενάριο, το ελληνικό χρέος θα βρίσκεται στο 120% του ΑΕΠ, δηλαδή όσο ήταν και το 2009, τότε που έγιναν οι τελευταίες εκλογές.

Αξιότιμοι Γάλλοι Ευρωπαίοι συμπολίτες,

εμείς οι Έλληνες υποφέρουμε ζώντας κάτω από την δικτατορική διακυβέρνηση των αγορών και το χειρότερο από όλα όσα βιώνουμε δεν είναι ούτε η φτώχεια, ούτε η εξαθλίωση αλλά η απελπισία για το λόγο ότι δεν μπορούμε να εκφραστούμε ως άνθρωποι και ως πολίτες. Είμαστε δέσμιοι όσων κυβέρνησαν τα τελευταία τριάντα χρόνια τη χώρα, και οι οποίοι εδώ και δύο χρόνια έχουν αλλάξει προσωπείο, καμώνονται τους αγνούς, τους μεταρρυθμιστές, υπογράφουν κάθε σύμβαση και κάθε μνημόνιο που εξυπηρετεί τους δανειστές και χτυπούν ανελέητα με την αστυνομική καταστολή τους και με τα χημικά κάθε ειρηνικό διαδηλωτή που νιώθει να πνίγεται από τη συσσωρευμένη αδικία.

Ως τελευταία μου ελπίδα απευθύνομαι σε σας αξιότιμοι Γάλλοι Ευρωπαίοι συμπολίτες και σας καλώ να διαισθανθείτε το παρόν το δικό μας και το μέλλον ολόκληρης της Ευρώπης. Η Ελλάδα δεν είναι το θύμα. Είναι το πρώτο θύμα. Είναι το πείραμα. Εάν επιτευχθούν οι στόχοι, γεγονός που δεν απέχει πολύ από την πραγμάτωσή του, τότε η συνταγή θα μεταφερθεί και σε άλλες χώρες, με αποτέλεσμα η Ευρώπη των πολιτών να μετατραπεί σε Ευρώπη των εξαθλιωμένων οικονομικά και πολιτικά ανθρώπων.

Από την Ελλάδα, την κοιτίδα της Δημοκρατίας, από τη Χίο, το νησί που κατοικώ και βρίσκεται στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι από τα παράλια της Τουρκίας, εκπέμπω προς εσάς κραυγή με όλη τη δύναμη που μου έχει απομείνει και ζητάω τη βοήθειά σας διότι το παρόν μας εδώ είναι δίχως δικαίωμα πολιτικής έκφρασης και το μέλλον μας δεν υπάρχει.

Σας ευχαριστώ και ελπίζω στην βοήθειά σας ώστε να ακουστεί η φωνή μας και όλοι μαζί να παλέψουμε για μια Ευρώπη με επιτέλους ανθρώπινο πρόσωπο.»

Γιάννης Μακριδάκης
 

*L’Europe au bord de la dictature

«Chers Français et concitoyens Européens,

Je m’adresse à vous, pas seulement grâce à votre tradition démocratique et à vos combats pour les droits de l’homme, mais aussi parce que votre pays, et certains Français illuminés du passé, comme Octave Merlier en 1945, ainsi que beaucoup d’autres personnalités à la fois célèbres et anonymes se sont précipités pour soutenir et aider les citoyens grecs et les combattants de la résistance dans les moments historiques de la guerre civile (1946-1949) et de la dictature militaire en Grèce (1967-1973).

Je vous adresse un cri d’angoisse et d’indignation à cause de ce qui se passe dans mon pays ces deux dernières années sous le prétexte d’une politique économique qui vise à échapper à la crise de la dette.

Je m’adresse à vous en tant que dernier espoir en attendant d’activer vos sentiments démocratiques et humanitaires et de mobiliser votre réaction à travers des textes et des mouvements, afin de changer le parcours de l’Europe, qui, en commençant par la Grèce, se déplace tête baissée vers une gouvernance par des régimes totalitaires.

En Grèce, chers Français et concitoyens européens, on estime que nous sommes déjà depuis longtemps sous un régime dictatorial.

Les partis politiques et leurs représentants au Parlement, ont été élus en 2009, lorsque la situation politique en Grèce était complètement différente et rien ne préconisait ce que nous vivons aujourd’hui. Les partis politiques, les partis au pouvoir n’ont pas dit un mot aux citoyens sur la crise économique et la dette dans leurs programmes électoraux. En revanche, ils sont montés au gouvernement sous le slogan ‘De l’argent, il y en a’.

Et après quelques mois, sans avoir eu l’approbation des citoyens grecs, les partis au pouvoir ont amené notre pays au Fonds Monétaire International (FMI) et sous la tutelle de la Troïka en signant le premier Mémorandum (protocole du plan d’austérité).

Je ne vais pas vous ennuyer en vous présentant des circonstances, que vous connaissez déjà à travers les nombreuses références et reportages des médias. Je dirai seulement que l’échec du premier protocole d’austérité (Mémorandum 1) a conduit le pays dans une récession économique majeure et la société dans la pauvreté et la décadence.

Suite à cette première déviation politique, puisque le protocole a été signé sans que le citoyen grec ait donné son accord, une deuxième, plus provocante,  a suivi. Le Premier Ministre grec George A. Papandreou, élu en 2009, a démissionné et Lucas Papademos, ancien banquier et membre de la Banque centrale européenne, a été nommé Premier Ministre à sa place.

Un gouvernement non élu, sous la direction du Premier Ministre Lucas Papademos, a continué de poser des dilemmes de chantage aux citoyens grecs dans le but de signer un nouveau Mémorandum, qui rassure à jamais tous les prêteurs du pays, prévoit de céder une partie de la souveraineté nationale de la Grèce, appauvrit davantage les citoyens grecs, impose de vendre jusqu’à concurrence leurs ressources nationales en jetant le pays dans une récession encore plus profonde, avec toutes les conséquences que cela puisse apporter à la société désorganisée.

En parallèle, ce gouvernement non élu a adopté une violence inouïe et illégitime contre des citoyens grecs, qui, parfois à travers des rassemblements, ont tenté de protester.

En ayant tout signé à l’insu des citoyens grecs dans le Mémorandum 2, ce gouvernement non élu a accepté la condition de rassurer d’une manière constitutionnelle le remboursement de la dette. C’est-à-dire que ce gouvernement non élu a effectué le changement de la Constitution Grecque en faveur des prêteurs.

Les élections en Grèce, si elles ont lieu un jour, n’auront plus de sens, puisque le gouvernement nommé actuel a signé des accords engageant les futurs gouvernements. Ils ont donc engagé les citoyens grecs et la société grecque pendant au moins huit ans, jusqu’en 2020, année où, selon le scénario le plus optimiste, la dette grecque sera à 120% du Produit Intérieur Brut (PIB), telle qu’elle était en 2009, lors des dernières élections.

Chers Français et concitoyens Européens

Nous les Grecs, nous vivons sous le régime dictatorial des marchés, nous souffrons et le pire de tout ce que nous éprouvons n’est ni la pauvreté ni la misère, mais le désespoir car nous ne pouvons pas nous exprimer en tant qu’individus et en tant que citoyens. Nous sommes captifs de ceux qui ont régné pendant trente ans dans notre pays, qui ces deux dernières années, ont changé de masque, feignent d’être innocents, les réformateurs, signent tout contrat et mémorandum qui ne sert que les intérêts des prêteurs et battent impitoyablement chaque manifestant pacifique qui se sent étouffé par l’injustice accumulée, en employant la répression policière et ses armes chimiques.

Chers Français et concitoyens Européens, je vous demande de pressentir notre avenir commun et celui de l’Europe. La Grèce n’est pas la victime. Elle est la première victime. C’est un cobaye. Si les objectifs sont atteints, ce qui n’est pas loin de la réalisation, la formule sera appliquée à d’autres pays, ayant comme conséquence la transformation de l’Europe des citoyens à l’Europe des gens économiquement et politiquement misérables.

De la Grèce, berceau de la démocratie, de Chios, l’île où j’habite, qui se trouve à la frontière de l’Union européenne, en face de la côte Turque, j’émets un cri avec toute la force qui me reste et je demande votre aide parce que notre présent ici est privé de droit d’expression politique et notre avenir n’existe pas.

Je vous remercie et je compte sur votre aide pour faire entendre notre voix et ensemble nous pouvons enfin nous battre pour une Europe à visage humain.»

Yianis MAKRIDAKIS

(Traduction du Grec: Lazaros MAVROMATIDIS)

—-

L’écrivain Yianis Makridakis est né à Chios (Grèce) en 1971 et a étudié les mathématiques. Depuis 1997, il a fondé le Centre d’études Chiannes, afin de servir la recherche, l’archivage, l’étude et la diffusion des archives de Chios. Il organise les programmes de recherche et d’éducation du Centre, supervise les versions éditées et gère la revue trimestrielle “Pelinnaio”. Il a écrit les livres ‘Fil de fer tout le monde’ ‘Réfugiés et Soldats de Chios dans le Moyen-Orient: Témoignages 1941 – 1946’ (ed. Κ.Χ.Μ., Pelinnaio 2006, qui depuis 2010 est publié par le Centre) et ‘10,516 jours: Histoire moderne de Chios 1912 -1940’ récit historique (éd. Κ.Χ.Μ., Pelinnaio 2007). Son premier roman ‘Un étain et demi’ (ed. Hestia 2008) a été traduit en turc. D’autres ouvrages sont: ‘La poche droite de l’ornement’ 2009 (roman), ‘La laine de la lièvre’ 2010 (roman), ‘Soleil avec des dents’ 2010 (roman), ‘La Chute de Kostantia’ 2011 (roman), tous édités par Hestia. En outre, il écrit occasionnellement des articles qui sont publiés dans les médias imprimés et électroniques.

Άλλες δημοσιεύσεις στον Γαλλικό Τύπο, μέχρι στιγμής:

Αναδημοσιεύσεις στον Ελληνικό τύπο:

Eχε γεια… παντα γεια… Δομνα Σαμιου

Έχε γεια, πάντα γεια… Δόμνα Σαμίου

17:03, 11 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/87623

«Γεννήθηκα στην Καισαριανή το 1928. Οι γονείς μου ήτανε Μικρασιάτες. Η μητέρα μου ήρθε το ’22 μαζί με τους πρόσφυγες, ήρθε μόνη της εδώ με διάφορους πατριώτες και γνωστούς. Έφυγε από το χωριό, το Μπαϊντίρι, πήγε στη Σμύρνη, απ’ ό,τι μου έλεγε, κρυβόντουσαν από το ένα σπίτι στο άλλο, μετά έπιασε φωτιά…

O πατέρας μου έμεινε αιχμάλωτος στη Μικρά Ασία και γύρισε μετά από ένα χρόνο με την Ανταλλαγή των πληθυσμών. Στην αρχή η μητέρα μου, όπως όλοι οι πρόσφυγες έμενε σε αποθήκες, σε σχολεία, μετά τους δώσανε αντίσκηνα στην Καισαριανή. Υπάρχει μια φωτογραφία στο Δήμο της Καισαριανής που υπάρχουν τα αντίσκηνα, που είναι η πρώτη φάση.

Ερχόμενος ο πατέρας μου από τη Μικρά Ασία, τους βγάλανε στον Πειραιά με το καράβι και άρχισε ο καημένος να ρωτάει πού υπάρχουνε Μπαϊντιριανές. Βρέθηκε μια Μπαϊντιριανιά, συχωριανή της μάνας μου, η οποία ήξερε πού μένει η μάνα μου, τον πήρε και τον οδήγησε και τον έφερε στην Καισαριανή. Φαντάζεσαι τη συγκίνηση και των δύο, ο πατέρας με τσουβάλια και με ψείρα κουκουνάρι… Συναντήθηκαν λοιπόν ο Γιάννης κι η Μαρία. Η μάνα μου δεν ήξερε αν ζούσε ή αν πέθανε. Απ’ ό,τι μου έλεγε πήγαινε και ρωτούσε κάποια μέντιουμ να της πει αν ζει, και της έλεγε ότι ζει και να μην ανησυχεί. Και τον έβλεπε, λέει, να ταΐζει καμήλες, και όντως τον είχανε οι Τούρκοι στο στρατό να ταΐζει καμήλες.


Τέλος πάντων ήρθε λοιπόν ο πατέρας μου και απ’ ό,τι μου ’λεγε η μάνα μου βάλανε γκαζοτενεκέδες και τάβλες να κάνουνε οι άνθρωποι κρεβάτι μες στο αντίσκηνο να κοιμηθούνε. Εντωμεταξύ είχανε φτιάξει και την εκκλησία, τον άγιο Νικόλαο. Ο πατέρας μου ήτανε, ας το πούμε θρησκόληπτος, του άρεσε πολύ η εκκλησιαστική μουσική και η εκκλησία. Μια και ήτανε κοντά το αντίσκηνο στην εκκλησία, πήγαινε την Κυριακή να παρακολουθήσει τη λειτουργία αλλά και πολλές φορές το απόγευμα που γίνονταν βαφτίσια και γάμοι…

Εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί…

…Από φτώχεια τώρα καταλαβαίνετε τι γινότανε. Θυμάμαι πάρα πολλές φορές ότι τα βράδια δεν είχαμε τίποτα στο σπίτι να φάμε και παίρναμε μια ρέγγα από τον μπακάλη κι ο πατέρας μου άναβε μια εφημερίδα για να την ψήσει και τρώγαμε τέσσερα άτομα, τρώγαμε μια ρέγγα και τα τέσσερα άτομα, πίναμε και μπόλικο νερό γιατί ήτανε αλμυρή η ρέγγα, φούσκωνε η κοιλιά μας και κοιμόμασταν.

Από ρούχα; Εγώ θυμάμαι ότι παπούτσια μας παίρνανε μια φορά το χρόνο και κείνο αν καταφέρναν να τα πάρουνε.

Το χειμώνα η παράγκα έτρεχε γιατί εμείς ήμασταν στην πιο χαμηλή στάθμη. Υπήρχαν άλλες παράγκες, όχι καν χτιστά σπίτια, παράγκες που ήτανε απέναντί μας και επειδή αυτοί οι άνθρωποι είχαν κάποια καλύτερη οικονομική άνεση από μας, έβαλαν κεραμίδια για να αποφύγουν το νερό που έμπαινε. Ενώ σε μας τους υπόλοιπους κάθε φθινόπωρο μας έδινε η δημαρχία από ένα τόπι πισσόχαρτο, ανέβαιναν οι νοικοκυραίοι και άπλωναν αυτό το πισσόχαρτο, έβαζαν πήχες και το κάρφωναν, αλλά με πολύ δυνατό αέρα σκιζόταν το πισσόχαρτο και η βροχή έμπαινε μέσα. Όπου η κακομοίρα η μάνα μου έπαιρνε τσουκάλια, τεντζερέδια, κατσαρόλια και τα ’βαζε όπου έτρεχε το νερό κι έσταζε. Θυμάμαι πολλές φορές έσταζε και πάνω στο κρεβάτι που κοιμόμουνα με την αδερφή μου. Τύλιγε τότε η μάνα το στρώμα ρολό για να μη βραχεί και μουχλιάσει, το ’κανε στην άκρη και μας έβαζε επάνω και κάποιες βραδιές ξενυχτούσαμε πάνω στο στρώμα.

Αυτό το πρόβλημα ήτανε μόνιμο μέχρι που κάηκε η παράγκα. Υπήρχε λοιπόν υγρασία μέσα στην παράγκα και προσπαθούσε η μάνα μου να τη ζεστάνει μ’ αυτόν τον τρόπο: Αγόραζε καρβουνόσκονη, τα υπολείμματα του ήμερου κάρβουνου, όχι του κωκ, από τον μπάρμπα-Αλέκο, αγόραζε και ασβέστη, τα έπλαθε μαζί και τα έκανε μπαλάκια σαν ψωμάκια, τα στέγνωνε στον ήλιο και αυτά όταν ξεραινόντουσαν, τα φύλαγε σε κάτι τενεκέδες μέσα και το χειμώνα τα έβαζε στο μαγκάλι. Η μάνα μου είχε και φουφού. Ένα στρογγυλό βαρελάκι, το είχε χτίσει ο πατέρας μου με τούβλα και το είχε κάνει φουφού.

Εκεί μαγείρευε η μάνα μου, εκεί έβραζε και το νερό για να κάνει μπουγάδα, μπουγάδα στη σκάφη, είχε και το κοφίνι, έβαζε τα ρούχα μέσα και το σταχτόπανο από πάνω και τα περεχούσε. Για φως βέβαια είχαμε λάμπες, μπρούτζινη η καλή μας λάμπα -μάλιστα με έβαζε η μάνα μου να τη γυαλίζω με στάχτη και λεμόνι- και στην κουζίνα μέσα ήταν σαν αυτές τις γυάλινες τις στρογγυλές.» Δόμνα Σαμίου

———–

«Το τραγούδι «Έχε γεια Παναγιά» μου το πρωτόπε ο Αχιλλέας Ζαφειρόπουλος, αδελφός μιας καλής μου φίλης που είχα πρωτοσυναντήσει δεκαεπτά – δεκαοκτώ χρονών στην Κωνσταντινούπολη, το 1970. Μάλιστα, εκ των υστέρων, γύρω στα 1998, ένας άλλος φίλος μου από την Ίμβρο μου είπε ότι ο στίχος δεν ήταν «Έχε γεια Παναγιά» αλλά «Έχε γεια, πάντα γεια». Κατά πόσον είναι σωστό κι αυτό δεν ξέρω, αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που ο ανώνυμος λαός αλλάζει κάτι το οποίο δεν του πάει καλά σ’ ένα τραγούδι» Δόμνα Σαμίου (2000)

Έχε γεια Παναγιά

Στίχοι: Παραδοσιακό
Μουσική: Παραδοσιακό
Εκτελέσεις: Δόμνα Σαμίου

Στο Γαλατά ψιλή βροχή και στα Tαταύλα μπόρα
βασίλισσα των κοριτσιών είναι η Mαυροφόρα.

Έχε γεια Παναγιά τα μιλήσαμε,
όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε.

Στο Γαλατά θα πιω κρασί, στο Πέρα θα μεθύσω,
και μες απ’ το Γεντί Kουλέ κοπέλα θ’ αγαπήσω.

Έχε γεια Παναγιά τα μιλήσαμε,
όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε

Γεντί Kουλέ και Θαραπειά, Ταταύλα και Nιχώρι,
αυτά τα τέσσερα χωριά ‘μορφαίνουνε την Πόλη.

Έχε γεια Παναγιά τα μιλήσαμε,
όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε

Η Δόμνα Σαμίου γεννήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1928 στην Καισαριανή της Αθήνας. Οι γονείς της ήταν μικρασιάτες πρόσφυγες από το Μπαϊντίρι, χωριό της περιοχής της Σμύρνης. H μητέρα της ήρθε στην Ελλάδα το 1922, ο πατέρας της, αιχμάλωτος στρατιώτης, λίγο αργότερα, με την Ανταλλαγή. Έζησε τα παιδικά της χρόνια μέσα στις απάνθρωπες αλλά παράλληλα πολύ ανθρώπινες και αλληλέγγυες συνθήκες της προσφυγιάς, κι εκεί απέκτησε τα λαϊκά ερείσματα της προσωπικότητάς της και την ατόφια συμμετοχικότητά της. Στο περιβάλλον αυτό είχε τα πρώτα μουσικά της ακούσματα απ’ τα οποία και πήγασε η αγάπη της για την παραδοσιακή μουσική.

Σε ηλικία 13 ετών η Δόμνα Σαμίου έχει την πρώτη διδακτική επαφή με τη βυζαντινή και τη δημοτική μουσική αλλά και με τη λογική της επιτόπιας έρευνας, μαθητεύοντας κοντά στον Σίμωνα Καρά, στο «Σύλλογο προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής», ενώ παράλληλα φοιτά στο νυχτερινό Γυμνάσιο.

Ως μέλος της χορωδίας του Σίμωνα Καρά αρχίζει η σχέση της και με το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας/Ε.Ι.Ρ όπου αργότερα, το 1954, προσλαμβάνεται στο Τμήμα Εθνικής Μουσικής. Από τη θέση αυτή γνωρίζει τους σημαντικότερους λαϊκούς μουσικούς, οι οποίοι την εποχή εκείνη της εσωτερικής μετανάστευσης συρρέουν στην Αθήνα απ’ όλες τις περιοχές της Ελλάδας, και τους οποίους το ΤΕΜ ηχογραφεί για τις εκπομπές του. Έτσι η Δόμνα εξοικειώνεται με όλα τα τοπικά μουσικά ιδιώματα. Παράλληλα κάνει μουσική επιμέλεια σε εκδόσεις δίσκων, θεατρικές εκπομπές, κινηματογραφικές ταινίες. Το 1963 αρχίζει τα ταξίδια της στην επαρχία για επιτόπιες καταγραφές και συγκέντρωση μουσικού υλικού για το προσωπικό της αρχείο με δικά της μηχανήματα.

Το 1971 παραιτείται από την Ραδιοφωνία. Την ίδια χρονιά-σταθμό αποδέχεται την πρόσκληση του Διονύση Σαββόπουλου και πρωτοεμφανίζεται στο νεανικό και αντιχουντικό Ροντέο, δίνοντας μια μεγάλη έκτοτε στροφή στη σχέση των νέων με την παραδοσιακή μουσική. Τις σημαντικές αυτές εμφανίσεις ακολουθεί η συμμετοχή στο Φεστιβάλ Μπαχ στο Λονδίνο, οργανωμένο από τη Λίλα Λαλάντη. Η λαμπρή καλλιτεχνική καριέρα της Δόμνας Σαμίου έχει ξεκινήσει θριαμβευτικά. «Πέρασε η ντροπή που είχαν για το δημοτικό τραγούδι», όπως δηλώνει σε συνέντευξή της η ίδια.


Το 1974 αρχίζει η συνεργασία με την Columbia και οι αλλεπάλληλες εκδόσεις LP. Το 1976-77 με σκηνοθέτες τον Φώτο Λαμπρινό και τον Ανδρέα Θωμόπουλο γυρίζουν στην ελληνική επαρχία είκοσι επεισόδια για την εκπομπή της ΕΡΤ «Μουσικό οδοιπορικό».

Το 1981 ιδρύεται ο Καλλιτεχνικός Σύλλογος Δημοτικής Μουσικής – Δόμνα Σαμίου με σκοπό την διάσωση και προβολή της παραδοσιακής μουσικής και κυρίως την έκδοση δίσκων και τη διοργάνωση εκδηλώσεων με αυστηρές επιστημονικές και ποιοτικές προδιαγραφές, μακρυά από τις απαιτήσεις των εμπορικών εταιριών.

Το έργο της ξεπερνά πια τα ελληνικά σύνορα. Εκδίδονται δίσκοι της στη Γαλλία και τη Σουηδία. Επί σαράντα περίπου χρόνια πραγματοποιεί σειρά συναυλιών από την Αυστραλία μέχρι τη Νότια Αμερική που όχι μόνο συγκινούν τους Έλληνες της Διασποράς αλλά και αποκαλύπτουν στους ξένους μια ποιοτική «ελληνική μουσική δίχως μπουζούκι», όπως γράφτηκε σε κάποια κριτική συναυλίας της στη Σουηδία.

Στο εσωτερικό της Ελλάδας οι εμφανίσεις της σε συναυλίες κάθε είδους και με κάθε αφορμή είναι αναρίθμητες καθώς και οι τιμητικές προσκλήσεις και τα αφιερώματα, όπως π.χ. η επετειακή παράσταση για τα 70 της χρόνια: «Η Δόμνα Σαμίου στο Μέγαρο Μουσικής: η γνωστή και άγνωστη Δόμνα», τον Οκτώβριο του 1998.

Για τις ποικίλες δραστηριότητες της συνεργάζεται με τους πιο καταξιωμένους Έλληνες και ξένους μουσικούς, μουσικολόγους, λαογράφους, εθνομουσικολόγους αλλά και διδάσκει, μυεί και αναδεικνύει πρωτόβγαλτους νέους καλλιτέχνες. Aπό το 1994 δίνει μαθήματα δημοτικού τραγουδιού για ενήλικες στο Μουσείο Ελληνικών Λαϊκών Οργάνων της Αθήνας. Πάμπολλες είναι επίσης οι πρωτοβουλίες της και έμπρακτη και ανιδιοτελής η προσφορά της σχετικά με την βελτίωση της μουσικής εκπαίδευσης των παιδιών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, αίτημα παιδαγωγικά πρωταρχικό και επιτακτικό κατά την ίδια.


Καταξιωμένη και αγαπητή για την προσφορά και την προσήνια της είδε το έργο της να αναγνωρίζεται πολλαπλά και τιμήθηκε με πολλές διακρίσεις, με αποκορύφωση την απονομή μεταλλίου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλο το 2005.

Περιστοιχιζόμενη από τους συνεργάτες, φίλους και υποστηρικτές της η Δόμνα συνεχίζει το έργο της με εκδόσεις υπομνηματισμένων με αναλυτικά κείμενα θεματικών CD, την οργάνωση του ανέκδοτου προσωπικού Αρχείου της και την προετοιμασία για ανάρτησή του στο διαδίκτυο.

Άλλοι μιλάνε για τη Δόμνα

Η κυρά Δόμνα δεν είναι πια ανάμεσά μας. Έφυγε το βράδυ του Σαββάτου για το μεγάλο ταξίδι. Όμως θα συνεχίσει να να τραγουδάει, να μιλά, να πετά και ν΄αγγίζει τις ψυχές όλων εκείνων που την αγάπησαν για τη φωτεινή τέχνη της και την πολύτιμη προσφορά της.

Η κηδεία της θα γίνει την Τρίτη 13 Μαρτίου στις 15:00, στο νεκροταφείο της Νέας Σμύρνης.
Παράκληση σε αυτούς που θέλουν να τιμήσουν τη μνήμη της, αντί για στεφάνι, τα χρήματα να δοθούν στο Σύλλογο Βοήθειας Παιδιών Αιθιοπίας –  Lalibela και στο Κοσμέτειο Ίδρυμα για τις ανάγκες των απόρων Κωνσταντινοπολιτών.
Για περισσότερες πληροφορίες πατήστε εδώ.

http://www.domnasamiou.gr/

O Περικλής Κοροβεσης στο Μικρο Πολυτεχνειο

Ο Περικλής Κοροβέσης στο Μικρό Πολυτεχνείο

korovesis_book

Την Πέμπτη 15 Μαρτίου 2012, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Αστυνομικής Βαρβαρότητας, στις 20:00μμ, θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση Αφήγησης Έργου – Ζωής αφιερωμένη στον συγγραφέα Περικλή Κοροβέση.

.

periklis_korovesis

“Προσπάθησα να παραμείνω πολίτης…” γράφει στον πρόλογο του μπεστ σέλερ «Ανθρωποφύλακες», ο συγγραφέας Περικλής Κοροβέσης, το οποίο μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε σε πολλές χώρες του εξωτερικού, μετά την πρώτη του έκδοσή στη Σουηδία το 1969, η οποία περιέχει την συγκλονιστική κατάθεσή του στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στη Διεθνή Αμνηστία, που γνωστοποίησε για πρώτη φορά στην διεθνή κοινότητα τα φρικτά βασανιστήρια που υφίσταντο οι πολιτικοί κρατούμενοι της χούντας των συνταγματαρχών.Κι όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στις σελίδες του βιβλίου: «Η καταδίκη της Χούντας στο Συμβούλιο της Ευρώπης ήταν η αρχή του τέλους της Δικτατορίας».

Στην εκδήλωση θα μιλήσει και η ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη για την «Ιστορική αξία της βιωματικής αφήγησης».

info:

Pocket Theater – @Xώρος Τέχνης Ασωμάτων, Μικρό Πολυτεχνείο, Οδός Ασωμάτων 6 – Θησείο, στις 20:00μμ. Για κρατήσεις θέσεων: τηλ. 210.324.3306 (καθημερινά 17:00 – 20:00). Είσοδος ελεύθερη.

Διοργάνωση: Μικρό Πολυτεχνείο – Σεμινάριο «Δημιουργικής Αφήγησης» της Κρυσταλίας Πατούλη

Tι είναι μοίρα _ Του Δημήτρη Σταυρόπουλου

Τι είναι μοίρα; Του Δημήτρη Σταυρόπουλου

07:03, 08 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/87113

Τόσο η ελληνική λέξη «μοίρα», δηλαδή μερίδιο, τμήμα του κύκλου και κάθε ανάπτυξης, όσο και οι αποδόσεις της έννοιας αυτής σε άλλες γλώσσες (γερμ. Los, αγγλ. Lot κλπ) , υποδηλώνουν ότι δεσμευόμαστε από τη μοίρα μας, η οποία μας απονέμεται με την σύλληψη και αργότερα με την γέννησή μας, να έχουμε μερίδιο σε ένα μεγαλύτερο Όλον και να συνδεθούμε μαζί του. Πώς μπορούμε, όμως, να αναγνωρίσουμε τη μοίρα μας, και πώς συντίθεται αυτό το Όλον; Ερωτήματα, τα οποία ο άνθρωπος θέτει εδώ και αιώνες και τα οποία παρασύρουν τους ανθρώπους ανέκαθεν σε τολμηρές ερμηνείες, μη επαληθεύσιμες εξηγήσεις και δυστυχώς έως και σε ιδεολογικούς πολέμους.

[…] Η μοίρα βρίσκεται στο προσκήνιο της ελληνικής μυθολογίας και φιλοσοφίας και παρουσιάζεται καταλυτικά μπροστά στα μάτια των ανθρώπων στο αρχαίο θέατρο, στις τραγωδίες όπως επίσης και στο αντίθετό τους, στις κωμωδίες, που θέτουν τα πάντα υπό αμφισβήτηση.

Αντικείμενο είναι σταθερά το ποιες δυνάμεις καθορίζουν τη μοίρα, καθώς και ερωτήματα για το εάν αυτές οι δυνάμεις επιτρέπουν, παρ’ όλ’ αυτά, ένα περιθώριο δράσης για αλλαγή της μοίρας.

Η μυθολογία και οι τραγωδίες παρουσιάζουν το πώς οι ίδιες οι πράξεις που κάνουν οι άνθρωποι τυφλωμένοι από τις κρυφές τάξεις της μοίρας, τους καταποντίζουν στο «τραγικό».

Αυτό που ο Bert Hellinger ονομάζει «υπεροψία», για τους αρχαίους Έλληνες είναι η «ύβρις» – η καταστροφή της τάξης, όπου το άτομο ή μια ομάδα αντιτίθεται στον Όλον. Η συνέπεια είναι να παραδιδόμαστε έτσι ακόμη πιο έντονα στις αόρατες και ακατανόητες δυνάμεις της μοίρας.

Το αρχαίο θέατρο δεν ήταν επομένως απλά και μόνο τέχνη, αλλά μια ευρεία σχεδόν θεραπευτική συνεδρία, η οποία είχε σκοπό να επανασυνδέσει τους θεατές (ήταν περισσότερο συμμετέχοντες – όπως σήμερα σε ένα εργαστήρι – και όχι απλώς ένα φιλοθεάμον κοινό) με τους προγενέστερους και συχνά με τις ακατανόητες δυνάμεις της μοίρας.

Ως Έλληνα συστημικό θεραπευτή και συντονιστή, με απασχολεί επομένως εδώ και πολλά χρόνια το ερώτημα, ποιες βαθύτερες συνδέσεις υπάρχουν μεταξύ του αρχαίου πολιτισμού και της οικογενειακής αναπαράστασης, και εάν η ενασχόληση με τους αρχαίους μύθους θα μπορούσε ίσως να μας οδηγήσει προς μια βαθύτερη κατανόηση των τάξεων, που επισημάνθηκαν από τον Hellinger και των λύσεων που προκύπτουν από αυτές.

Έτσι στην ομάδα Αρχετύπων του Ε.Ι.Σ.Α. (Ελληνικού Ινστιτούτου Συστημικής Αναπαράστασης), προσπαθούμε να ανακαλύψουμε μέσα από τις αναπαραστάσεις μύθων τα αρχέτυπα, τα οποία -αν και βρίσκονται πέρα από το προσωπικό- κουβαλάμε όλοι μέσα μας και είμαστε συνδεδεμένοι μαζί τους ασυνείδητα αλλά και άρρηκτα.

[…] η συστημική λύση περιέχει μια πολύπλευρη σύλληψη της «μοίρας»: υπερβαίνει μια δήθεν δεδομένη τάξη μοίρας μέσα από τις ίδιες τις κινήσεις της, κατά συνέπεια μέσα από μια μοίρα η οποία συνδιαμορφώνεται από το άτομο.

Ακριβώς αυτό κάνει την διαφορά απέναντι στις ιδεολογίες που «θεοποιούν» τη μοίρα για να μπορέσουν, στην ουσία, να εξισώσουν τους «τυράννους» με τη μοίρα.

Η άποψη της αρχαίας Ελλάδας: το τρίπτυχο της μοίρας, οι τρεις Μοίρες:

Μέσα από τη «συστημική επανάγνωση» με την βοήθεια των αναπαραστάσεων μύθων, μας έχουν γίνει ευκρινέστερες ορισμένες διαστάσεις της μοίρας. Οι αρχαίοι Έλληνες κατανοούσαν τη μοίρα όχι μονολιθικά, αλλά ως αποτελούμενη από διαφορετικά στοιχεία. Η μοίρα συνολικά σχετικοποιήθηκε μέσα από τον μύθο με τις τρεις Μοίρες.

Έγινε η διαφοροποίηση:

Η μοίρα δεν είναι κάτι άκαμπτο, μονολιθικό, κάτι για πάντα σταθερό. Ολόκληρη η μοίρα ενός ανθρώπου καθορίζεται από την διαβούλευση αυτών των θεοτήτων της μοίρας, των τριών Μοιρών – μια εύστοχη και απελευθερωτική μεταφορά, σε αντίθεση προς την μοιρολατρία και σε αρμονία με τον ποταμό της ζωής.
Άρα, ακόμη και η μοίρα βρίσκεται σε κίνηση, είναι δηλαδή μεταβλητή, εάν σεβαστούμε την αλληγορία της τριπλής μορφής της.

«Οι τάξεις της μοίρας»:

Προσεγγίζοντας τις τρεις Μοίρες, διακρίνω τρεις τάξεις της μοίρας. Η σχέση αυτών των τριών Μοιρών ως δυνάμεων τάξης μπορεί να διευκρινιστεί με το πυθαγόρειο τρίγωνο.

Εδώ καταθέτω σύμφωνα με την γνώση και επίγνωσή μου, ορισμένες θεμελιωμένες ερμηνείες και προσαρμογές, για να καταστήσω κατανοητό το σχετικό θέμα.

Ο Πυθαγόρας, φιλόσοφος, φυσικός, ιατρός και μαθηματικός από τη Σάμο, περ. 580-500 π.Χ., είχε προσπαθήσει μεταξύ άλλων, μέσα από την μουσική και την αριθμοσοφία, να αποκωδικοποιήσει το σύμπαν και τις θεϊκές τάξεις του για την ανθρώπινη κατανόηση.

Κάθε αριθμός από το 1 έως και το 10 αντιπροσωπεύει μια συγκεκριμένη ιδιότητα του σύμπαντος, των κινήσεών του και των δημιουργικών δυνάμεων.

Οι σημαντικότεροι από αυτούς, οι πρώτοι τέσσερις, περιλαμβάνονται στον ιερό αριθμό δέκα και αντιπροσωπεύουν την αρμονία του κόσμου (1+2+3+4=1=10, τετρακτύς).

Στην διδασκαλία του, παρουσίασε τις τρεις Μοίρες με την βοήθεια του ορθογώνιου τριγώνου.

Παρουσίασε την Άτροπο με το 3, το οποίο αντιπροσωπεύει την τέλεια αρμονία, τον νόμο, τις πρώτες αρχές.

Την Κλωθώ όρισε με το 4, ως την αποκαλυφθείσα δημιουργία, την ύλη, την παραγωγή που οδηγεί στην εξέλιξη. Η οικογένεια π.χ. ως μονάδα πατέρα – μητέρας – παιδιού συνδέεται εδώ με το οικογενειακό πνεύμα ως στοιχείο δόνησης υψηλότερης τάξης.

Η Λάχεσις εκπροσωπείται από το 5, τις συνετά συνειδητοποιούμενες αξίες, την πεμπτουσία της θρησκείας και της ύλης, το σύμβολο της δικαιοσύνης.

Η επιφάνεια του τριγώνου, το εμβαδόν του δηλαδή, ορίζεται με τον αριθμό 6, που προκύπτει από τον κανόνα: «το ήμιση του αθροίσματος των τριών πλευρών» (3+4+5)/2=6, που αντιπροσωπεύει το «έμπνεο» σώμα όπως και την «εμπνευσμένη» φύση.

Ονομάζει την επιφάνεια «ανδρόγυνο», «φιλικό-συμφιλιωτικό», «ειρήνη και κόσμο», όπως και ψυχή.

Η ψυχή, δηλαδή, περιβάλλεται και από τις τρεις Μοίρες, ως προς το «μισό» τους..

Οι Πυθαγόρειοι θεωρούν την συμφιλίωση ως την μεγαλύτερη ιδιότητα της ψυχής, ως τμήμα της μοίρας.

Θεωρώ ότι αυτό ενισχύει με έναν πολύ παραστατικό τρόπο όλες τις προσεγγίσεις του Hellinger και της αναπαράστασης.

Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί η σύνδεση των τριών Μοιρών με το ορθογώνιο τρίγωνο, μέσα από την διάσημη πυθαγόρεια πρόταση.

Στο ορθογώνιο τρίγωνο του Πυθαγόρα:

Η Άτροπος είναι η κάθετος πλευρά. Αντιπροσωπεύει το αμετάβλητο, το αναπόφευκτο. Κόβει το νήμα της ζωής.

Η Κλωθώ είναι η οριζόντια πλευρά. Είναι το μεταβλητό. Κλώθει το νήμα της ζωής και αντιπροσωπεύει τα μπερδέματα των προσταγών της μοίρας, αλλά και την αυτενέργεια του ανθρώπου στα θέματα ζωής.

Η Λάχεσις είναι η υποτείνουσα. Είναι η τύχη. Περιέχει και διαφυλάσσει το νήμα της ζωής. Αντιπροσωπεύει το τυχαίο των προσταγών της μοίρας στο θετικό και το αρνητικό.

Η ψυχή είναι το εμβαδόν του τριγώνου. Ο χώρος της ορίζεται και από τις τρεις Θεές κατά το ήμισύ τους.

Οι τρεις Μοίρες ως «τάξεις της μοίρας»:

Πρώτη τάξη της μοίρας: Άτροπος – η αμετάβλητη μοίρα (κάθετος του τριγώνου, η συστημική «σκληρή πραγματικότητα» με την έννοια του ηλεκτρονικού hardware, του «σκληρού δίσκου»). Η Πρόνοια.

Η παγκόσμια τάξη και οι παγκόσμιοι νόμοι, η δημιουργία του κόσμου (γένεση). Όλα όσα μας παραδόθηκαν από τους προηγούμενους, το μερίδιο που λαμβάνουμε ως ύπαρξη.

Το «αμετάβλητο» προηγείται του «μεταβλητού», αλλά και απελευθερώνεται, ως νόμος το ίδιο του «πάντα ρει», ο οποίος διέπει τα πάντα.

Στην μεταφορά, η Άτροπος παραμένει σταθερή ως πλευρά του τριγώνου και αμετάβλητη ως αριθμός (Πυθαγόρας).

Κάθε παρέμβαση φέρνει μόνον αναστάτωση και είναι παντελώς ανώφελη, γιατί καταλήγει σε αυξομειώσεις των άλλων πλευρών και όχι της ίδιας.

Το πώς αντιμετωπίζουμε την Άτροπο είναι καθοριστικό για το μέλλον.

Δεύτερη τάξη της μοίρας: Κλωθώ – η μεταβλητή μοίρα (οριζόντια του τριγώνου, η συστημική «μαλακή πραγματικότητα» με την έννοια του ηλεκτρονικού software, των προγραμμάτων λογισμικού). Η Θέληση ή Βούληση.

Είναι το μερίδιο, που προσαυξάνεται πάντα από τις προσωπικές επιλογές και πράξεις.

Η συνέχιση της ύφανσης της ζωής, η ελευθερία της βούλησης, οι περιπλοκές των προσταγών της μοίρας, οι νέες κοινότητες μοίρας. Φέρνει την εκπλήρωση, καθώς σημαίνει αποδοχή των δώρων της ζωής και παράδοσής τους σε άλλους.

Εδώ όλες οι πράξεις μας διαδραματίζουν έναν ισότιμο ρόλο, τόσον οι ύβρεις όσο και οι καλές πράξεις.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να επιμηκύνουμε την Κλωθώ ή και να την συντομεύσουμε, με ουσιώδη την προσωπική αντίληψη του «μέτρου» και της αρμονίας.

Αυτό αυξομειώνει την Τρίτη πλευρά, την υποτείνουσα του τριγώνου και επηρεάζει το μέγεθός της.

*Τρίτη τάξη της μοίρας: Λάχεσις – η μοίρα της αντίληψης της σύμπτωσης ή της τυχαιότητας (υποτείνουσα του τριγώνου). Η Ειμαρμένη.

«Τα πάντα ρει»: οι κινήσεις της μοίρας

Για τον πυθαγόρα το εμβαδόν του τριγώνου, που αλλάζει συνεχώς, αντιστοιχεί στην ψυχή, κάτι που μπορούμε να πάρουμε και ως μεταφορά, για να μπορέσουμε να καταλάβουμε την διαλεκτική σχέση και την αλληλεπίδραση των τάξεων της μοίρας.

Οι Μοίρες καθορίζουν με την σχέση τους τον νόμο «πάντα ρει».

Κατά συνέπεια δεν υπάρχει ακινησία, αλλά μια κυκλική κίνηση με αρχή, μέση και τέλος και ανανεούμενη αρχή, διαφορετικά η γέννηση θα έμοιαζε με θάνατο.

Η αύξηση και η μείωση των δύο πλευρών του τριγώνου μεταβάλλει τις δύο τάξεις της μοίρας, θέτει τη «μοίρα σε κίνηση» μετακινεί και βάζει και πάλι εκ νέου την ψυχή σε κίνηση, ώστε έτσι να ξεδιπλωθούν οι «κινήσεις της ψυχής».

Θεωρώ ότι η ατομική ηθική συνείδηση, που τείνει προς την ύβρη, κατοικεί στην Κλωθώ, ενώ η «συλλογική συνείδηση» επιβλέπει έτσι ώστε κανείς να μην αναμιχθεί με υπεροψία στην Άτροπο.

Διαφορετικά ο άνθρωπος εμπλέκεται και υφίσταται τα κτυπήματα της μοίρας (στην αρχαιότητα αυτή η εμπλοκή χαρακτηριζόταν ως «τιμωρία» από τους Θεούς), έως ότου βρει την κατάλληλη πρόσβαση, δηλαδή την αναγνώριση της Άτροπου ως αμετάβλητης και την ένωσή του μαζί της.

Αυτό επιτρέπει χειρισμούς σε συμφωνία με τις τάξεις της μοίρας και οδηγεί στην αποδοχή και την συναίνεση στη μοίρα, με αποτέλεσμα την απελευθέρωση του ανθρώπου και την διαμόρφωση της δικής του ζωής, στην οποία είναι συνυπεύθυνος.

Όμως «δεν μπορούμε να μπούμε δεύτερη φορά στον ίδιο ποταμό»! (Ηράκλειτος). Αυτό καθορίζεται κατ’ αρχάς από την αποδοχή της ίδιας της ύπαρξης.

Η εμπλοκή σημαίνει εντούτοις την προσπάθεια να μπούμε δεύτερη φορά στον ποταμό, ενεργώντας δηλαδή ως εκπρόσωποι του προσώπου με το οποίο ταυτιζόμαστε με «τυφλή αγάπη».

Ο Ορφέας περνά για δεύτερη φορά τον ποταμό, προσπαθώντας να πάρει πίσω στην ζωή την αγαπημένη του Ευρυδίκη από τον κάτω κόσμο, κάτι που οδηγεί σε αποτυχία και σε πόνο. Η αποτυχία τον φέρνει τελικά αντιμέτωπο με το αμετάκλητο της μοίρας, δηλαδή το τελεσίδικο του θανάτου της Ευρυδίκης, επιβάλλοντάς του έτσι την αποδοχή του γεγονότος.

– Απόσπασμα από το βιβλίο «Η Επιστροφή – Αρχέτυπα και Αναπαράσταση» του Δημήτρη Σταυρόπουλου, Εκδόσεις Κλωθώ

image008

(*Για τον Πυθαγόρα, η Λάχεσις εκπροσωπεί τον νόμο του «αντιπεπονθότος», της ανταπόδοσης, ως αντιστάθισμα πρότερων πράξεων)

———-

Ο Δημήτρης Σταυρόπουλος γεννήθηκε το 1942 στην Αθήνα. Απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα στις εφαρμοσμένες επιστήμες και Μ.Α. στην κοινωνιολογία – ψυχολογία – φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Εργάζεται από το 1978 στην Ελλάδα, ως Σύμβουλος Επικοινωνίας και Συστημικός Θεραπευτής και είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Οικογενειακής Θεραπείας (EFTA) και της Ελληνικής Εταιρείας Συστημικής Θεραπείας (ΕΛΕΣΥΘ). Η προσωπική φιλία του από το 1973 με τον Bert Hellinger κατέστησε δυνατή την συμμετοχή του σε όλες τις εξελίξεις της Αναπαράστασης.

Εισήγαγε στην Ελλάδα την μέθοδο της Συστημικής Αναπαράστασης, όπως την ονόμασε ο ίδιος, και ίδρυσε και διευθύνει το ‘Ελληνικό Ινστιτούτο Συστημικής Αναπαράστασης Bert Hellinger’, μέλος του ‘Bert Hellinger International’ και της αντίστοιχης Διεθνούς Ομοσπονδίας ‘International Systemic Constellation Association’ (ISCA). Έχει συμμετάσχει σε πολλά ελληνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια με ανακοινώσεις και θεραπευτικά εργαστήρια.

Έχει αρθρογραφήσει σε ξένα περιοδικά και έχει συγγράψει το βιβλίο Επιστροφή – Αρχέτυπα και Αναπαράσταση (Κλωθώ, 2007). Η εργασία με τα Αρχέτυπα και η σύνδεση της συστημικής ψυχολογίας και ψυχοθεραπείας με την αρχαιοελληνική μυθολογία, τραγωδία και φιλοσοφία εμπεδώνει ήδη μια νέα θεραπευτική πρότασή του, το «Ελληνικό Παράδειγμα». Παράλληλα έχει αναπτύξει την ‘Ομαδική Συνήχηση’, μια προσέγγιση στην διεξαγωγή της Συστημικής Αναπαράστασης, που οργανικά συνδέεται με την ‘Νέα Οικογενειακή Αναπαράσταση’ του Hellinger.

——–

Το τι σημαίνουν για μας οι τάξεις, το διδαχτήκαμε αρχικά από τους μεγάλους έλληνες τραγικούς ποιητές και φιλοσόφους. Εκείνοι, ανεξάρτητα από τους κυρίαρχους μύθους, κοίταξαν απροκατάληπτα και ανεμπόδιστα το εμφανές… Έτσι, έφτασαν σε αποκαλύψεις, οι οποίες καθορίζουν μέχρι σήμερα τις σκέψεις και τις πράξεις μας…

Ο Δρ Δημήτρης Σταυρόπουλος, με τον οποίο είμαι φιλικά συνδεδεμένος και ο οποίος με συνόδεψε για μεγάλο διάστημα στο δρόμο που οδήγησε σ’αυτές τις γνώσεις, θέλησε να τις μεταφέρει στο ελληνικό κοινό…

Συζητώντας συχνά μαζί μου για τις ελληνικές τραγωδίες, μου υπέδειξε τους συσχετισμούς ανάμεσα στις τραγωδίες και στις τραγικές εμπλοκές στις οικογένειες. Έχει διακρίνει πως, ό,τι καταλογιζόταν στους θεούς, δεν είναι άλλο από την επίδραση στην ψυχή των κρυμμένων τάξεων της αγάπης, που φέρνει στο φως η οικογενειακή αναπαράσταση.

Bert Hellinger

Γυναικα _ Του Νικου Καββαδια

Γυναίκα. Του Νίκου Καββαδία

23:03, 08 Μαρ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/87374

« …Σίδερα. Χαρά στο πράμα! Να βάλεις μια δεκάρα στην μπάντα και να τα μουτζώσεις για πάντα. Να μην κατεβαίνεις στο γιαλό. Να μην τα θυμάσαι…Όμως ποιος είδε πιο ανοιχτές πληγές απ’ αυτές της σκουριάς στα πλευρά τους, ή της παλιωμένης μοράβιας; Ποιος άκουσε πιο ανθρώπινο κλάμα από τούτο της τσιμινιέρας που μαρκαλίζει την ομίχλη, ή από κείνο που λαχαίνει σε θύελλα, χωρίς κανένα χέρι να σύρει το σύρμα της σφυρίχτρας; Να σκούζει μονάχη της, καθώς παντρεύεται με τον άνεμο… Δυο μάτια. Πράσινο το ‘να, σμαράγδι. Τ’ άλλο κόκκινο, ρουμπίνι. Τα λένε πλευρικά. Φώτα γραμμής. Είναι μάτια. Τα καράβια δεν τα πάμε. Μας πάνε.» Νίκος Καββαδίας («Βάρδια» (1954)

Γυναίκα

Χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία.
Παίξε στον άνεμο τη γλώσσα σου και πέρνα.
Αλλού σε λέγανε Γιουδήθ, εδώ Μαρία.
Το φίδι σκίζεται στο βράχο με τη σμέρνα.
Από παιδί βιαζόμουνα, μα τώρα πάω καλιά μου.
Μια τσιμινιέρα με όρισε στον κόσμο και σφυρίζει.
Το χέρι σου, που χάιδεψε τα λιγοστά μαλλιά μου,
για μια στιγμή αν με λύγισε, σήμερα δε με ορίζει.
Το μετζαρόλι ράγισε και το τεσσαροχάλι.
Την τάβλα πάρε, τζόβενο, να ξαναπάμε αρόδο.
Ποιος σκύλας γιος μας μούντζωσε κι έχουμε τέτοιο χάλι,
που γέροι και μικρά παιδιά μας πήραν στο κορόιδο;
Βαμμένη. Να σε φέγγει κόκκινο φανάρι.
Γιομάτη φύκια και ροδάνθη, αμφίβια Μοίρα.
Καβάλαγες ασέλωτο με δίχως χαλινάρι,
πρώτη φορά, σε μια σπηλιά, στην Αλταμίρα.
Σαλτάρει ο γλάρος το δελφίνι να στραβώσει.
Τι με κοιτάς; Θα σου θυμίσω εγώ που μ’ είδες.
Στην άμμο πάνω σ’ είχα ανάστροφα ζαβώσει
τη νύχτα που θεμέλιωναν τις Πυραμίδες.
Το τείχος περπατήσαμε μαζί το Σινικό.
Κοντά σου ναύτες απ’ την Ουρ πρωτόσκαρο εβιδώναν.
Ανάμεσα σε ολόγυμνα σπαθιά στο Γρανικό
έχυνες λάδι στις βαθιές πληγές του Μακεδόνα.
Πράσινο. Αφρός, θαλασσινό βαθύ και βυσσινί.
Γυμνή. Μονάχα ένα χρυσό στη μέση σου ζωστήρι.
Τα μάτια σου τα χώριζαν εφτά Ισημερινοί
μες στου Giorgione το αργαστήρι.
Πέτρα θα του ‘ριξα και δε με θέλει το ποτάμι.
Τι σου ‘φταιξα και με ξυπνάς προτού να φέξει.
Στερνή νυχτιά του λιμανιού δεν πάει χαράμι.
Αμαρτωλός που δε χαρεί και που δε φταίξει.
Βαμμένη. Να σε φέγγει φως αρρωστημένο.
Διψάς χρυσάφι. Πάρε, ψάξε, μέτρα.
Εδώ κοντά σου, χρόνια ασάλευτος να μένω
ως να μου γίνεις Μοίρα, Θάνατος και Πέτρα.
Ινδικός Ωκεανός 1951

———–
Κριτική για το έργο του

«Μαραμπού» (1933)

«Το βιβλίο του είναι η μόνη σπίθα ζωής μέσα στη νέκρα του μηνός» – Αλκης Θρύλος (Ελένη Ουράνη) (Περιοδικό «Σήμερα»/Ιούνιος 1933)

«Ένα μεγάλο πάθος κυριαρχεί στην ποίηση του Καββαδία. Το πάθος των ταξιδιών» – Γ.Μ. Μυλωνογιάννης. (Περιοδικό «Λυτρωμός»/αρ. 2/15 Ιουλίου 1933)

«Τα ποιήματα του κ. Καββαδία δίνουν μια ανακούφιση και μια παρηγοριά» – Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος. (Περιοδικό «Κύκλος»/αρ. 6-7/Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1933).

«Ο πρώτος ναυτικός που τραγουδεί τη θάλασσα ή μάλλον τα ταξίδια στους μακρινούς τόπους» – Κλέων Παράσχος. (Περιοδικό «Νέα Εστία»/αρ. 160/1933).

«Στη συλλογή αυτή ολοφάνερη είναι η επίδραση του Ουράνη. Νομίζω όμως πως η συγγένεια είναι πιο πολύ εξωτερική παρά τίποτε άλλο (…). Ο Ουράνης δεν είναι επαναστατημένος ποιητής, ο Καββαδίας σαν τον Ρεμπώ που επηρέασε τον Ουράνη είναι επαναστατημένος! Αν δεν γυρεύει με σφυρίγματα αλήτικα και με σαρκασμό να εκφράσει την αδυναμία προσαρμογής στην αστική πραγματικότητα, αν η poesie maudite (σ.σ. καταραμένη ποίηση) παίρνει σ’ αυτόν την μορφή ταξιδιού, δεν αλλάζει αυτό το ουσιαστικότερο περιεχόμενο της ψυχής του» – Νίκος Καλαμάρης (Μ. Σπιέρος, Νικόλαος Κάλας, Νικήτας Ράντος). (Περιοδικό «Νέοι Πρωτοπόροι»/αρ. 8-9/Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1933)

«Ενας νέος κόσμος έρχεται, τη στιγμή ίσια-ίσια, που τα παλιότερα ιδανικά των περασμένων γενεών βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο της φθοράς των. Οι νέοι τ’ αποστρέφονται πιά, με το δίκιο τους. Αυτοί είναι η πιο άγρια, η πιο απόλυτη κατάφαση της ζωής. Και μυρίζονται εύκολα τη σήψη. Πως είναι μπορετό να τους ενθουσιάσουν οι γλωσσικοί αγώνες, οι προγονοπληξίες, οι εθνικοί ρομαντισμοί, οι κενές ηθικολογίες; Συγκρίνουν κι αυτοί φαινόμενα και πράγματα, και μάλιστα ξέρουν να τα συγκρίνουν με βλέμμα αλύγιστο, σκληρό σαν ατσάλι. Η λογική είναι το προικιό του ανθρώπου από τα παιδικά του χρόνια. Κι ο ορθολογισμός του εφήβου δεν χαρίζει κάστανα, ένας κόσμος που καταρρέει από παντού, υψώνοντας ακόμα σαν καταξεσκισμένη και ξεθωριασμένη σημαία του, τα παλιά ιδανικά του, δεν είναι θέαμα ελκυστικό για τους νέους ανθρώπους (…).

Σήμερα θα ήθελα να δείξω μόνο την εικόνα ενός νέου, που παρουσιάζει πολλά από τα χαρακτηριστικά των καινούργιων νεανικών τάσεων (…). Τα ποιήματά του δεν έχουν καθόλου τα γνωρίσματα των ποιητικών συλλογών των τελευταίων χρόνων (…). Και κάτω από την διαυγή εικόνα των πραγμάτων, μια βαθύτερη ανθρωπιά, ένας καθάριος ανθρώπινος παλμός, μια γαλήνια έφεση για δικαίωση του ξένου ατόμου, είτε άνθρωπος είναι αυτό, είτε ζώο (…). Ο νέος αυτός ποιητής έχει πραγματικήν ανθρωπιά μέσα του. Και ξέρει να μεταδίδει και σ’ εμάς τις συγκινήσεις του (…). Τέτοιοι νέοι είναι τα πρώτα θεμέλια ενός πολιτισμού μελλοντικού που θ’ ανανεώσει τις ηθικές ανθρώπινες αξίες». – Φώτος Πολίτης (εφημερίδα «Πρωϊα»/15 Δεκεμβρίου 1933).

«Πούσι» (1947)

«Με το δεύτερο ποίημα το «Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα», ο ποιητής παίρνει φανερά και συνειδητά στάση υπέρ εκείνων (σ’ οποια γής!) που πολεμάνε για τη λευτεριά, υπέρ των τίμιων αγωνιστών του Λαού, που τους σκοτώνουν οι φασιστικές τρομοκρατίες (όποιας χώρας!). Και σ’ αυτήν την περίσταση δεν φαίνεται απίθανο να συνεχίσει ο ποιητής τον ηρωϊκό αυτό δρόμο. Αλλά το πνεύμα του Ισπανοτσιγγάνου Λόρκα αποτελεί και το κλειδί για να βρούμε το βαθύτερο κοινωνικό περιεχόμενο των άλλων του ποιημάτων. Η συμπάθειά του για τους ναυαγούς της θάλασσας και της ζωής (όλοι και ζωντανοί και πνιγμένοι είναι ναυαγοί) φανερώνει ποιος είναι ο Αίτιος πίσω από το πούσι που τον κρύβει. Ο Αϊτιος κι ο Υπεύθυνος για το σκοτωμό των ανθρώπων του Λαού είτε με τον πόλεμο είτε με την πείνα και για το πνευματικό και το ηθικό τους σκοτάδι είναι ο ίδιος διεθνικός Μινώταυρος, ο καπιταλισμός που στην ακμή του εκφυλισμού του και στην ώρα της πτώσης του γίνεται χίλιες φορές αιμοβορότερο θηρίο» – Κώστας Βάρναλης (εφημερίδα «Ο Ρίζος της Δευτέρας»/αρ.15/27 Ιανουαρίου 1947)

«Κανείς πραγματικά δεν μπορεί ν’ αγαπήσει τον άνθρωπο κι ίσως ακόμα και να τον καταλάβει, αν δεν γνωρίσει σαν μια ενότητα της γής – το παράξενο αστέρι που είμαστε παιδιά του κι εμείς και το πνεύμα μας (…). Όμως ο Νίκος Καββαδίας δεν είναι ο εγωκεντρικός περιηγητής που αντιπαραθέτεται ατομικά στον κόσμο και τον ερευνά για να γνωρίσει τον εαυτό του. Ο κόσμος είναι γοητευτικός γιατί υπάρχουν οι άνθρωποι, η μεγάλη ανθρωπότητα, το εξελιγμένο αυτό κομμάτι της φύσης που αγωνίζεται ενάντια στη φύση και δημιουργεί την ζωή και το πνεύμα. Παλεύει και ματώνει και νοσταλγεί, αλλά δεν φεύγει ποτέ από τον αγώνα γιατί αυτός είναι πάθος δυνατό σαν την μοίρα. Ετσι μέσα στο Πούσι του Καββαδία το ανθρώπινο τοπίο είναι στο πρώτο πλάνο και το φυσικό τοπίο στο πλαίσιο (…).

Τη γής αυτή που ‘ναι γεμάτη δυστυχία και ομορφιά, ο ποιητής την ανακαλύπτει κάθε στιγμή μέσα από το πούσι του μυστηρίου της και την αγαπά γιατί μπορεί να την υποτάζει. Τα όραματά του είναι γήινα και γι΄αυτό είναι βέβαια και μεγάλα, γιατί η γής είναι το πραγματικότερο ανθρώπινο περιβάλλο κι είναι στα μέτρα του ανθρώπου από τη στιγμή που ο άνθρωπος μπορει να κινιέται και να φαντάζεται (…). – Ασημάκης Πανσέληνος (περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα»/αρ. 61/1η Μαρτίου 1947)

«Από το 1933, όταν ο Φώτος Πολίτης παρουσίαζε τον ποιητή των Μαραμπού σαν αντιπρόσωπο μιας νέας συναισθηματικής στάσης απέναντι στα παραδεδεγμένα του καιρού, αντιπρόσωπο ενός νέου κόσμου που αναφαίνεται ακριβώς τη στιγμή που τα παλιότερα ιδανικά των περασμένων γενεών βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο της φθοράς των – από τότε ίσαμε σήμερα πέρασαν δεκαπέντε πλήρη, μεγάλα, ακέραια χρόνια. Εχώρεσαν τη Διχτατορία, τον Πόλεμο, την Κατοχή, την Απελευθέρωση, τον Εμφύλιο (πράξη πρώτη), τον Εμφύλιο (πράξη δεύτερη), το Δράμα του έθνους…Ο Ν. Καββαδίας έμεινε ο συμπαθέστατος, ο πρωτότυπος έστω – δηλαδή ο όχι και τόσο πρωτότυπος πια – ο αδιάφορος σ’ όλη την άλλη, την έξω από τα καράβια, τις αντένες, τις βάρδιες και τους πνιχτούς μεθυσμένους έρωτες των λιμανιών ζωή. Μαραμπού! Ένα πυκνό πούσι έχει κατέβει και κρύψει από την οπτική γραμμή του ποιητή όλο τον πόνο των ανθρώπων. Κοιτάζω από περιέργεια τις χρονολογίες των τραγουδιών του. Ένα το 1940. Δύο άλλα στα 1942. Ένα άλλο στα 1944. Δύο στα 1945. Αλλα δύο στα 1946. Τ’ αποδέλοιπα είναι πριν από το Σαράντα. Μια νύξη, κάποια θύμηση της τραγωδίας της φυλής του, πουθενά. ¨Η μάλλον δύο στίχοι υπομνηστικοί των εκτελέσεων στην Καισαριανή και της τραγωδίας του Διστόμου, μα κι αυτοί για χάρη του Γκαρθία Λόρκα (…) πως μπορεί ο κ. Καββαδίας να είναι αισθηματικά ένας πάροικος του τόπου αυτού, μπορεί χώρος του, πατρίδα του, κόσμος του να είναι οι άνθρωποι της Τοκοπίλλα, του Περού, ή της Μπομπάλα, μα στα 1947, έπειτα από δέκα ολόκληρα χρόνια αγωνίας και θανάτου, η ποίησή του δεν έχει ήθος». – Αιμίλιος Χουρμούζιος (περιοδικό «Νέα Εστία»/αρ. 483)

«Βάρδια» (1954)

«…Φανερό είναι πως τον κ. Καββαδία, σαν γνήσιο Ελληνα, εκείνο που περισσότερο τον ελκύει, από αισθητική άποψη, είναι ο άνθρωπος με την ανεξάντλητη σ’ εκπλήξεις, μυστήριο και ιδιοτροπία ψυχή του, (…) Η Βάρδια είναι το δώρο μιας πολύτιμης θαλασσινής πείρας. Είναι ένα βιβλίο οίστρου, άκακου θυμοσοφικού κυνισμού, αλλά και βαθιάς συμπάθειας για τον άνθρωπο και την μοίρα του». – Τίμος Μαλάνος (εφημερίδα «Καθημερινή»/17 Μαρτίου 1954

«Εμένα εκείνο που με συναρπάζει είναι το ήθος του. Η ανθρώπινη σχέση σε αυτό το βιβλίο έχει μια μοναδική συνέπεια (…). Εκείνο που ανατρέπει την καθεστηκυία ηθική – και δίνει στην Βάρδια μια άλλη διάσταση σχεδόν πολιτική – είναι το γεγονός πως όλοι αυτοί οι ντεσπεράντος (πόρνες, ρουφιάνοι, λαθρέμποροι, παιδεραστές, τυχοδιώκτες κλπ) δείχνουν όχι μόνο μια καταπληκτική αλληλεγγύη μα και μια συνέπεια κυριολεκτικά απροσδόκητη (…). Θεωρώ τη Βάρδια μέγιστο μάθημα ήθους. Μακάρι να μπορούσε να διδαχθεί στα σχολεία». – Ηλίας Παπαδημητρόπουλος (εφημερίδα «Καθημερινή»/4 Αυγούστου 1977).

Μελοποιημένα ποιήματά του

Γιάννης Σπανός: Τρίτη Ανθολογία (Περιέχει το ποίημα Ιδανικός και Ανάξιος Εραστής)

Θάνος Μικρούτσικος: Ο Σταυρός του Νότου

Θάνος Μικρούτσικος: Γραμμές των Οριζόντων

Θάνος Μικρούτσικος: Η αγάπη είναι ζάλη (Περιέχει το ποίημα 7 Μικροί Νάνοι στο S/S Cyrenia)

Μαρίζα Κώχ: Μαρίζα Κώχ

Δημήτρης Ζερβουδάκης: Γράμμα σ’ ένα ποιητή

Ξέμπαρκοι: S/S IONION

Το ποίημα «Η μαϊμού του Ινδικού λιμανιού» απο το «Μαραμπού» έχει μελοποιηθεί απο τους Χάρη και Πάνο Κατσιμίχα και έχει ηχογραφηθεί στον δίσκο τους «Όταν σου λέω πορτοκάλι να βγαίνεις».

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Ταυ ιδίου

«Μαραμπού» (Α έκδοση 1933) – Ανατύπωση 1975 – «Εκδόσεις Κέδρος»

«Πούσι» (Α έκδοση 1947/ «Εκδόσεις Α. Καραβία») – 1980 – «Εκδόσεις Κέδρος»

«Τραβέρσο» (Α έκδοση 1975-1989 – «Εκδόσεις Κέδρος») – 1989 – «Εκδόσεις Αγρα»

«Βάρδια» (Α έκδοση 1954/ «Εκδόσεις Α. Καραβία») – 1996 – «Εκδόσεις Αγρα»

«Του Πολέμου/Στο άλογό μου» – (Η Ανατύπωση) 1987-2002 – «Εκδόσεις Αγρα»

«Λι» – ΙΔ Ανατύπωση – Ιούνιος 2005 – «Εκδόσεις Αγρα»

«Το ημερολόγιο ενός τιμονιέρη» – 2005 – «Εκδόσεις Αγρα»

Άλλων

Φίλιππος Φιλίππου: «Ο πολιτικός Νίκος Καββαδίας» – 1996 – «Εκδόσεις Αγρα»

Δημήτρης Νικορέντζος: «Νίκος Καββαδίας – Ο τελευταίος αμαρτωλός» – 2001 – «Εκδόσεις Εντός»

Μήτσος Κασόλας: «Νίκος Καββαδίας – Γυναίκα-Θάλασσα-Ζωή (αφηγήσεις στο μαγνητόφωνο) – 2004 – «Εκδόσεις Καστανιώτη» (Ο συγγραφέας βρίσκεται σε δικαστική διαμάχη με συγγενείς του ποιητή για το βιβλίο αυτό).

Ποιήματά του

* Μαραμπού

* Ενα μαχαίρι

* Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ

* Πούσι

* KURO SIWO

* Σταυρός του Νότου

* FEDERICO GARCIA LORCA

* Τραβέρσο

* Fata Morgana

* Πικρία

 

Ποιοί τελικά θα σώσουν την Ελλάδα;

08:03, 02 Μαρ 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/86680

Ποιοί, τελικά, θα σώσουν την Ελλάδα; Αυτό το ερώτημα, μου θύμησε τη φράση από μία ξένη ταινία, που ο Άντονι Χόπκινς υποδυόταν έναν δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία, ο οποίος χάθηκε μαζί με τους συντρόφους του σε απάτητα χιονισμένα βουνά.
Τελικά, επέζησε και κατάφερε να γυρίσει σώος και αβλαβής χωρίς, όμως, τους φτωχούς φίλους του, που χάθηκαν για πάντα μέσα στην άγρια φύση προσπαθώντας μάταια να σωθούν.
Οι δημοσιογράφοι τον περίμεναν με τα μικρόφωνα στα χέρια να κατέβει από το σωστικό αεροπλάνο – το οποίο ευτυχώς τον εντόπισε σε μια κορφή και τον περιμάζεψε λίγο πριν πνεύσει και ο ίδιος τα λοίσθια από την πείνα, την παγωνιά, και τα θηρία.
Ζήτησαν να μάθουν τα πάντα για την τραυματική περιπέτειά του και τέλος αναρωτήθηκαν και το αυτονόητο: «Πώς πέθαναν όλοι οι υπόλοιποι άτυχοι σύντροφοί σας;». «Πέθαναν, σώζοντάς με!» απάντησε ο μεγιστάνας.
Να, λοιπόν, γιατί ανασύρθηκε από τη μνήμη αυτή η φράση του μόνου επιζήσαντα…
Διότι, αν κατέβεις στο κέντρο της Αθήνας, θα αντικρίσεις σχεδόν σε κάθε πλατεία κι από έναν κουλουριασμένο άστεγο.
Διότι οι περισσότεροι γύρω μας είναι ή άνεργοι, ή υποαπασχολούμενοι, ή απλήρωτοι, ή τους έχουν καταπερικόψει τον μισθό δίνοντάς τους έξτρα μπόνους τη μόνιμη απειλή της απόλυσης.
Διότι υπάρχουν και παιδιά που υποσιτίζονται, και οι υπερήλικες που δεν έχουν να αγοράσουν τα φάρμακά τους από τις πετσοκομμένες συντάξεις. Διότι υπάρχουν όλα αυτά που γνωρίζουμε όλοι.
Και όλα αυτά μαζί τα ανέχονται σαν εφιάλτη οι πιο αδύναμοι, οι οποίοι καλούνται να πληρώσουν το μάρμαρο μιας χώρας που ψυχορραγεί, κι εφόσον οι κυβερνώντες της είναι όπως όλα δείχνουν, τουλάχιστον βραδύκαυστοι, θα ανακάμψει μαρτυρικά αργά, και πιθανά μόνο ως ζόμπι, μιας πατρίδας που τίποτα δεν θα θυμίζει Ελλάδα.
Ήδη, πάρα πολλοί έλληνες, αν όχι οι περισσότεροι, μοιάζουν πλέον ως μετανάστες, ως ξένοι, ως οι έσχατοι πολίτες της.
Κι όσα μνημόνια κι αν κάνουν, όσα δάνεια κι αν πάρουν, όσες δωρεές κι αν γίνουν, όσες φιλανθρωπίες κι αν σκεφτούν για να κουκουλώσουν τα ακουκούλωτα, αυτή τη χώρα τελικώς θα την σώσουν όσο σώζεται αυτοί ακριβώς, οι έσχατοι πολίτες, που φυσικά, θα πεθάνουν σώζοντάς την, είτε κυριολεκτικά είτε μεταφορικά. Διότι, θάνατος είναι κάθε, μα κάθε, απώλεια.
Γι αυτό ας καταλάβουν, οι κύριοι «Ναι σε όλα!» πως όσα κι αν σκαρφιστούν, ένας είναι και θα είναι ο σωτήρας της χώρας:

Ο ίδιος ο λαός της που θυσιάζεται ήδη καταθέτοντας γη και ύδωρ ήδη από το υστέρημά του για τη σωτηρία της, που κάθε μέρα θέλει δεν θέλει «φτάνει όπου δεν μπορεί», που στύβει το μυαλό του και την ψυχή του δημιουργικά ανασύροντας ότι έχει και δεν έχει από μέσα του κι από γύρω του, που προσπαθεί να συνεργάζεται με αλληλεγγύη και επιπλέον να προσφέρει εθελοντικά, που κάνει τα πάντα για να ανταπεξέλθει.

Αυτός είναι ο μόνος. Ξεσπάσει δεν ξεσπάσει, παραπάνω. Εξεγερθεί δεν εξεγερθεί, είτε για τα κλεμμένα δικαιώματά του, είτε για την βιασμένη δημοκρατία του, είτε ακόμη και για να τους πάρει φαλάγγι.

Κρυσταλία Πατούλη
Υγ.  Και βέβαια συμβαίνει το οξύμωρο, που ισχύει πάντα, ότι δηλαδή ο πιο αδύναμος, υποχρεούται να καταβάλει και την περισσότερη δύναμη για να σώσει όχι μόνον τον εαυτό του, αλλά από πάνω και όλους τους δυνατότερους. Όχι μόνο ως σύμπτωμα, όχι μόνο ως πείραμα, αλλά και ως ο μόνος που… δύναται.
Στις παράλογες καταστάσεις, άλλωστε, οι παράλογες αντιδράσεις, είναι φυσιολογικές…

«Ξέχασαν τὰ δικά μου σάρκινα χέρια ποὺ κόπηκαν
τὴν ὥρα ποὺ μετροῦσα τὴν ἀγωνία τους»

Μίλτος Σαχτούρης

(από το ποίημα «Ὁ σωτήρας»)


Αθηναικές ουτοπίες. Άστεγοι και ψυχολόγοι. Της Φωτεινής Τσαλίκογλου

Ο ρόλος του ψυχολόγου σε μια πόλη που βουλιάζει.

Το κείμενο γράφτηκε με αφορμή το θέμα: Σώστε την Αθήνα Τώρα.

Η μεταμορφωμένη νέα Αθήνα περιλαμβάνει εικόνες ενός ανοίκειου τόπου. Χαρτόκουτα , κουβέρτες, πλαστικά σκεπάσματα, μελαγχολικοί σκύλοι που χώνουν τη μουσούδα τους, στα πόδια των άστεγων αφεντικών τους. Άνθρωποι της διπλανής πόρτας που ανατρέπουν την καθησυχαστική εικόνα του παλαιού εξαθλιωμένου από το αλκοόλ, η τις ουσίες άστεγου.

Τι κάνει ένας ψυχολόγος απέναντι σε μια τέτοια συμπύκνωση ψυχικής και κοινωνικής οδύνης; H ιατρικοποίηση του πόνου, το ενδο-ατομικό βιοιατρικό μοντέλο παροχής βοήθειας μοιάζει όσο ποτέ άλλοτε φτωχό και ανεπαρκές.

Η μόνη ίσως γιατρειά: Να στοιχηματίσεις στο ανέφικτο. Να επιτρέψεις την ουτοπία να σε κερδίσει. Ιδού λοιπόν μια πρόταση προς τους φοιτητές μου της ψυχολογίας.

Στους τόπους της εξαθλίωσης να βρεθούν. Εκει. Να συν-ομιλήσουν με τους άστεγους. Να εξασκηθεί το βλέμμα και η σκέψη τους σε κάτι που τραγικά λείπει σε αυτόν τον τοπο. ’’Ενσυναισθησία’’, η δυνατότητα να μπαίνεις στη θέση του άλλου, να νοιώθεις όπως νοιώθει, να δανείζεσαι τα μάτια του, το μυαλό του, τον τρόπο θεάσης του κοσμου του(empathy).

Να αφουγκραστούν “σαν με ένα τρίτο αυτί” την αφήγηση μιας ανιστόρητης ιστορίας, μιας ιστορίας αγνοημένης στις παρυφές ενός ανάλγητου κράτους, ή συρρικνωμένης σε τηλεοπτικό ή φιλανθρωπικό θέαμα.

Φαντάζομαι τους νέους μελλοντικούς ψυχολόγους, σε μια παρατεταμένη ακρόαση οδύνης, να συν-ομιλούν, όχι με σκιές, αλλά με δυνάμει ανθρώπους, όχι με νεκροζώντανους, αλλά με δυνάμει ζωντανούς. Όπως υπήρξαν προτού η ιδιότητα του άστεγου καταβροχθίσει όλες τις άλλες τους ιδιότητες. Φαντάζομαι το νέο ψυχολόγο να προκαλεί ένα ρήγμα στην ψυχοπαθολογία του εφήμερου.

Ο άστεγος από αντικείμενο γίνεται υποκείμενο της ιστορίας του. Με τον χρόνο, τις αμήχανες παύσεις του, τις δυσπιστίες του. Ο λόγος των εξαθλιωμένων έχει να σου πει σημαντικότερα από τον περί εξαθλίωσης λόγο των μη εξαθλιωμένων.

Ο νέος ψυχολόγος μυείται σε στρατηγικές ύπαρξης και συνύπαρξης. Δεν ωφελεί να περιμένεις παθητικά το θάνατο, ή το θαύμα που δεν έρχεται. Η ταύτιση με την εικόνα του ξοφλημένου σε ξόφλησε. Πως μπορούν οι πιο ανθεκτικοί από αυτούς να στηρίξουν τους πιο παραιτημένους; Στηρίζοντας τον άλλον, στηρίζεσαι, ενδυναμώνοντας τον άλλον ενδυναμώνεσαι. Εκπαιδεύεσαι σε μια άλλη ανθεκτικότητα. Νοηματοδοτείς την άβυσσο.

Η κινητοποίηση των πολιτών δεν αρκεί. Φαγητά θα βρεθούν, φάρμακα, πλαστικά, χαρτόκουτα, τι θα γίνει όμως με τη διαιώνιση του σκανδάλου, με τη φυσικοποίηση του; Eν αναμονή περισπούδαστων σχεδίων για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας και πολύπλοκων σχεδιασμών δικτύωσης υποχρηματοδοτούμενων υπηρεσιών;

Ο ψυχολόγος δεν θα του βρει δουλειά αλλά μαζί θα ανοίξουν μια χαραμάδα ενεργοποίησης. Μια άλλη θέαση του εαυτού. Το στίγμα του ανεπαρκούς φταίχτη θρυμματίζεται. Η ανθρωποφαγική εποχή μπορεί να τους πέταξε στην απ’ έξω αλλά δεν μπορεί, όχι δεν μπορεί, να τους κλέψει τη δυνατότητα να στοχαστούν κριτικά πάνω σε αυτό που τους συμβαίνει. Στη δυνατότητα μιας άλλης ζωής. Στην ανατροπή των κυρίαρχων άθλιων συνθηκών διαβίωσης.

Μα τι λες; Όλα είναι παγιδευμένα. Ναι! όλα είναι και δεν είναι παγιδευμένα. Όσο υπάρχουν νέα παιδιά που εμψυχώνουν και εμψυχώνονται από τον ανθρώπινο πόνο του άλλου. Τι αξία θα έχει άλλωστε η ψυχολογία σε αυτούς τους καιρούς; Αν δεν επινοήσει τρόπους και τόπους επαναστοχασμού της θέσης και της λειτουργίας της στην κοινωνία;

Ουτοπία;

Κλείνω τα μάτια και σκέφτομαι ένα μεγάλο βιβλίο. Συν-συγγραφείς οι άστεγοι με τους νέους φοιτητές. Στο νου μου έρχεται το Toutes les misères du monde”, του Bourdieu. Γιατί όχι; H αποτύπωση της ιστορίας, ένα ίχνος αυτής της εποχής και αυτής της πόλης. Για τις μελλοντικές γενιές, για όσους αλλιώς κατοικήσουν εδώ. Ένα τεκμήριο πώς να μην φτάσουμε ποτέ ξανά εδώ.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι συγγραφέας και καθηγήτρια ψυχολογίας στο Παντειο Πανεπιστημιο.

http://www.lifo.gr/team/gnomes/29183


Μάνος Ελευθερίου:

«Αυτό δεν είναι μνημόνιο, είναι μνημόσυνο. Είναι τα σαράντα μας τώρα. Στα σαράντα μοιράζουνε κόλλυβα. Η Ευρώπη μας ετοίμασε τα κόλλυβα και τα τρώνε οι πεινασμένοι Έλληνες. Θέλουν να μας δουν κάτω από το χώμα, αν είναι δυνατόν. Τι άλλο να πάρουν από την Ελλάδα; Τι θέλουν; Να μεταφέρουν τον Παρθενώνα στα μουσεία τους; Να πάρουν τη θάλασσα; Τι άλλο θέλουν; Έχω περάσει πολύ δύσκολες εποχές, ιδίως μετά τον πόλεμο. Θυμάμαι τον απόλυτο εξευτελισμό της φτώχειας. Θα δείτε τους επόμενους μήνες πάρα πολλούς ανθρώπους να ζητιανεύουν. Τα επόμενα χρόνια , ίσως καταλήξουμε να τρώει ο ένας τον άλλο. Αλλά θα ήθελα πολύ ορισμένους πολιτικούς να τους κρεμάσουν στο Σύνταγμα».

(Περιοδικό Εγώ)


Info

Πρωτοβουλία για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας http://www.koindim.eu .

Κωστας Βεργοπουλος _ Η ευρωπη του χρηματος σκοτωνει την Ευρωπη των λαων

Κώστας Βεργόπουλος: Η Ευρώπη του χρήματος σκοτώνει την Ευρώπη των λαών

03:02, 29 Φεβ 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/86431

«Σημερα, η Ευρώπη του χρήματος σκοτώνει την Ευρώπη των λαών, και μόνον η αντίστασή τους είναι σε θέση να σώσει την Ευρώπη από τον «κακό εαυτό» της.» ο Κώστας Βεργόπουλος, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστημίου VIII του Παρισιού, απαντά στην Κρυσταλία Πατούλη σε ερωτήματα σχετικά με το που βαδίζει η οικονομία αλλά και η κοινωνία στην Ελλάδα της Ευρώπης μετά το μνημόνιο 2.

Τι έχετε να πείτε για την ψήφιση του νέου μνημονίου;

Η εγχείρηση  επέτυχε, αλλά ο ασθενής καθημερινά αποθνήσκει. Το μνημόνιο 2 εξασφαλίζει –όπως και τα προηγούμενα- τους δανειστές με πρόσθετο δανειακό χρήμα, αλλά με τίμημα την εξόντωση του οφειλέτη.  Αποστέλλεται βοήθεια, όμως όχι προς την Ελλάδα, αλλά προς τις πιστώτριες ευρωπαϊκές τράπεζες. Εξασφαλίζεται ότι αυτή η βοήθεια δεν θα χρησιμοποιηθεί από την Ελλάδα, αλλά θα κατατίθεται σε κλειστό λογαριασμό από τον οποίο θα εξυπηρετούνται απευθείας οι δανειστές.
Οι τελευταίοι εξασφαλίζονται, αλλά όχι η ελληνική οικονομία, στην οποία επιβάλλονται σκληρά μέτρα, που ρίχνουν την οικονομία σε όλο και βαθύτερη ύφεση και ανεργία. Ύφεση σημαίνει συρρίκνωση Εθνικού Εισοδήματος, και συνεπώς ακόμα μικρότερη ικανότητα αποπληρωμής του χρέους από ελληνικούς πόρους. Σήμερα πλέον, δεν πληρώνει η Ελλάδα το χρέος της, όμως αυτή χρεώνεται για την αποπληρωμή που εξασφαλίζουν οι εταίροι μας με τα πρόσθετα δάνεια.

Από την άλλη πλευρά, η χώρα μας  έρχεται σε όλο και χειρότερη θέση εξαιτίας των μέτρων που αυταρχικά επιβάλλονται, ως δήθεν μεταρρυθμίσεις. H Ελλάδα εξοντώνεται άμεσα και σε βάθος χρόνου ακόμη περισσότερο. Χάνεται η ικανότητά της να παράγει εισόδημα με συνέπεια ότι σβήνει σαν χώρα. Αυτό είναι ένα σημείο που προξενεί ανησυχία ακόμη και στους δανειστές, παρόλο που έχουν εξασφαλιστεί για την άμεση αποπληρωμή των δανείων. Όλοι ανησυχούν για την έλλειψη ορατότητος για τη χώρα μας σε βάθος χρόνου. Επί του θέματος αυτού, το μνημόνιο 2, όχι μόνο δεν είπε τίποτα, αλλά εκφράζεται αρνητικά: επιβάλλει ακόμη πιο σκληρή  λιτότητα, με συνέπεια, ακόμα πιο βαθιά ύφεση.

Το πρώτο σκέλος του μνημονίου 2, στο μέτρο που εξασφαλίζει τους πιστωτές, αποκλείει το ενδεχόμενο ασύντακτης χρεοκοπίας της χώρας, και συνεπώς αποκλείονται οι υποθετικές παρενέργειες αυτής, δηλαδή το να βγει η Ελλάδα από την ‘Ευρωπαϊκή ένωση και από το ευρώ. Αυτά επισείοντο από τους πιστωτές ως εκβιασμός. Με την πρόσφατη συμφωνία, αποδυναμώνεται ο  εκβιασμός των πιστωτών, όπως και η σπέκουλα επάνω σε αυτόν. Όμως, το δεύτερο σκέλος του μνημονίου κάνει την  Ελλάδα να αιμορραγεί, να ψυχορραγεί.

Σε εκείνους που είναι υπέρ του να βγούμε από το ευρώ και την Ευρωζώνη τι θα είχατε να πείτε;

Θεωρώ επί του παρόντος πρόωρο κάτι τέτοιο. Δεν είναι απλό το να φύγουμε. Εάν κηρύξουμε παύση πληρωμών, η ελληνική οικονομία δεν θα μπορεί να χρηματοδοτηθεί. Η Αργεντινή, που εκήρυξε μονομερή παύση πληρωμών, παραμένει μέχρι σήμερα εκτός αγορών. Δεν μπορεί να δανειστεί από πουθενά. Ο Ισημερινός που έκανε το ίδιο, παραμένει η τελευταία χώρα στον κόσμο, σε ρυθμό ανάπτυξης και σε δανειοληπτική ικανότητα.

Στην Αργεντινή η οικονομία δεν πάει από τότε, τόσο άσχημα…

Η Αργεντινή ήταν και παραμένει η 5η εξαγωγική χώρα στον κόσμο σε γεωργικά και κτηνοτροφικά  προϊόντα. Παραμένει τεράστια εξαγωγική δύναμη από το παρελθόν. Έχει προϊόντα στα οποία ποντάρει με ασύγκριτα μεγαλύτερη ασφάλεια, από ότι θα μπορούσε η Ελλάδα, που σήμερα τουλάχιστον δεν διαθέτει. Παρόλα αυτά, δεν υποστηρίζω ότι μία υποτίμηση του νομίσματος δεν θα έκανε καλό. Ακόμα κι αν δεν έχουμε σήμερα εξαγώγιμα προϊόντα, θα αποκτούσαμε. Άλλωστε τη δεκαετία του 1930 όταν έγινε τότε η υποτίμηση, ωφέλησε οπωσδήποτε την Ελληνική βιομηχανία και αυτό παρόλο που δεν προϋπήρχε αξιόλογη βιομηχανική υποδομή, αλλά η ανάπτυξη τότε βασίστηκε οπωσδήποτε στην εσωτερική αγορά. Και σήμερα ίσως μια υποτίμηση θα  ωφελούσε όποια χώρα την πραγματοποιήσει. Όμως, το ζήτημα είναι ότι σήμερα η Ελλάδα δεν είναι μόνη της, αλλά βρίσκεται στο πλαίσιο συνεργασίας της Ευρωζώνης, από το οποίο αντλεί ορισμένα δικαιώματα, που οφείλει να διεκδικεί, αντί να τα αρνείται και να αποχωρήσει, προς ικανοποίηση όσων εξ αρχής ήσαν εναντίον του ευρωπαϊκού κοινού νομίσματος.

Υπάρχουν και εκείνοι που είναι ενάντια στο να βγούμε απαραίτητα από την Ευρωζώνη αλλά αντίθετοι στο μνημόνιο, και υπέρ του να μην δεχτούμε το χρέος χωρίς πρώτα να το διερευνήσουμε και μάλιστα να το συμψηφίσουμε με το χρέος της Γερμανίας προς την Ελλάδα. Κατόπιν, λένε, εφόσον υπάρξει χρέος, να δοθεί από την Ελλάδα όταν εκείνη θα μπορεί να το πληρώνει σιγά σιγά και σίγουρα όχι από το πορτοφόλι των χαμηλόμισθων και των συνταξιούχων.

Αν πρέπει να αναγνωριστούν τα δικαιώματα που έχουμε απέναντι στη Γερμανία από την κατοχή και το παρελθόν; Φυσικά πρέπει. Είναι αυτονόητο. Αλλά εκτός από αυτά τα ιστορικά δικαιώματα, έχουμε και δικαιώματα σημερινά, ως μέλος της Ευρώπης και της Ευρωζώνης. Υπενθυμίζω ότι σήμερα αξιώνουν να αποχωρήσει η Ελλάδα από το Ευρώ οι ακροδεξιοί Γερμανοί. Δηλαδή εκείνοι που θέλουν να πετάξουν την Ελλάδα έξω, για να γλυτώσουν αυτά που πρέπει να δώσουν, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ιστορία αυτή φέρνει σε πολύ δύσκολη θέση τη σχέση της Γερμανίας, όχι μόνον με την Ελλάδα, αλλά επίσης  με την Ευρώπη. Αν αρχίσουν να εκπαραθυρώνουν τις χώρες με χρέη και ελλείμματα, μετά θα πρέπει να κάνουν το ίδιο με την Πορτογαλία και τις υπόλοιπες. Στο τέλος θα τιναχθεί στον αέρα όλο το εγχείρημα της Ευρωζώνης. Το κοινό νόμισμα δεν έγινε προς επιβράβευση των «άριστων», αλλά προς εξασφάλιση και των «λιγότερο καλών». Εάν οι τελευταίοι αποβάλλονται, επειδή δεν είναι «άριστοι», τότε αποτυγχάνει όχι μόνον το κοινό νόμισμα, αλλά επίσης η δυνατότητα των «άριστων» να διατηρούν τις επιδόσεις τους.

Λέχθηκε από κάποιον στο BBC πως πριν τελειώσει η χρονιά, η παγκόσμια οικονομία θα καταρρεύσει και το κραχ του 1930 θα φαντάζει αστείο μπροστά σε αυτό που θα συμβεί και τότε, η Ευρώπη δεν θα παραμείνει ως εκείνη που ξέρουμε σήμερα.

Ασφαλώς, το ενδεχόμενο αυτό υπάρχει, αλλά είναι παρακινδυνευμένο να στηρίξουμε την πολιτική μας πάνω σε αυτό και να πορευτούμε μόνοι μας. Αυτό που υποτιμούν  οι προβλέψεις αυτού του είδους, είναι  ότι η Ευρώπη ναι μεν, δεν λύνει τα προβλήματα, αλλά φροντίζει να τα αναβάλει. Κάθε τόσο, όπως λένε, αγοράζει χρόνο, μεταθέτοντας τα στο μέλλον. Έτσι τα προβλήματα συσσωρεύονται και επιδεινώνονται, αλλά η Ευρώπη αποτρέπει την έκρηξη τους. Με αυτή τη μέθοδο, αποφεύγουν συνεχώς την έκρηξη, μέχρι να καταλάβουν ότι πρέπει να αλλάξουν διαχειριστικό πρόγραμμα. Η πιθανότητα της διαχειριστικής μεταβολής δεν λαμβάνεται υπόψη από αυτές τις προβλέψεις. Η Ευρώπη, υπό την πίεση των πραγμάτων και για να μην φτάσει η κατάρρευση, λαμβάνει μέτρα, στα οποία δεν πιστεύει και δεν ήθελε να λάβει, που όμως, δεν λύνουν κανένα πρόβλημα, απλά το μεταθέτουν στο μέλλον, κερδίζοντας μόνο χρόνο ενώ το ευρωπαϊκό αδιέξοδο υποτροπιάζει και γίνεται όλο και σκοτεινότερο.

Επίσης, η Ισλανδία υποτίμησε το νόμισμα της και σήμερα ανακάμπτει.

Ναι. Έτσι είναι. Η Ισλανδία υποτίμησε το νόμισμά της και ενώ πριν είχε 52.000 δολάρια κατά κεφαλήν εισόδημα, τώρα έχει λιγότερο από το μισό. Δεν ξέρω αν αυτή είναι αξιοζήλευτη θέση. Εν πάση περίπτωση όμως, η Ισλανδία δεν ήταν μέσα στο σύστημα του Ευρώ. Και η Ισλανδία επίσης είναι ισχυρή εξαγωγική χώρα σε προϊόντα αλιείας, στα οποία διαθέτει παγκόσμιο μονοπώλιο λόγω  γεωγραφικής θέσης. Είναι δύναμη στα προϊόντα αλιείας, όπως η Αργεντινή στα σιταρά και κτηνοτροφία.

Εσείς μπορείτε να προβλέψετε τι πρόκειται να γίνει;

Προβλέπω, ότι με τα ημίμετρα που παίρνει η Ευρώπη, το πρόβλημα θα επεκτείνεται, θα βαθαίνει, θα επιδεινώνεται, αλλά δεν θα επέρχεται η κατάρρευση, διότι η Ευρώπη θα την αποτρέπει διαρκώς, μεταθέτοντάς την στο μέλλον και φυσικά με όλο και βαρύτερο κόστος, μέχρι να καταλάβει ότι θα πρέπει να αλλάξει διαχειριστικό υπόδειγμα.
Με αυτή την τακτική, θα της κοστίζει «ο κούκος, αηδόνι», θα βιώνουμε το νοσηρό υφεσιακό κλίμα, αλλά η τελική κρίση θα αναβάλλεται. Μέχρις ότου γίνει μία κυβερνητική αλλαγή, και έλθουν στην εξουσία π.χ. οι Σοσιαλιστές στη Γαλλία ή στη Γερμανία, το 2012 ή το 2013, όπως δείχνουν οι προβλέψεις, και αρχίσουν να αντιμετωπίζουν διαφορετικά τα πράγματα, με περισσότερο  ευρωπαϊκό και αποτελεσματικότερο  τρόπο.
Σήμερα, σπαταλούνται τεράστια χρηματικά ποσά με το να υπερασπίζονται μονόπλευρα τα συμφέροντα των τραπεζών. Μην τύχει και πάθουν τίποτα οι τράπεζες! Αυτό είναι θλιβερό και απαράδεκτο. Οι τελευταίες αποκομίζουν οφέλη, ενώ δεν προσφέρουν στην οικονομία. Τα πάντα σήμερα γίνονται για τις τράπεζες. Θεός είναι οι τράπεζες και το χρήμα. Τίμημα γι’αυτό η ανεργία μεγάλης κλίμακας και η κατάρρευση της οικονομίας.

Και όταν λέμε «γίνονται τα πάντα για τις τράπεζες», εκτός από τα απάνθρωπα οικονομικά μέτρα και την ανεργία, γίνονται με εκφοβισμό αλλά και με τα ματ, με τη στυγνή βία απέναντι σε ειρηνικούς διαδηλωτές. Ακόμα και το δικαίωμα της διαμαρτυρίας πάνε να καταργήσουν…

Βέβαια. Και όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά ολόκληρη η Ευρώπη βρίσκεται σε άσχημη πορεία, η οποία την αποσαρθρώνει στο σύνολο, δημιουργώντας εκρηκτικές συνθήκες για τους εργαζομένους, για τους λαούς, για την δημοκρατία, για τα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Στις συνθήκες αυτές, της κοινωνικής και ανθρώπινης μειοδοσίας, οτιδήποτε, ακόμη και το πιο απίθανο πράγμα, μπορεί πλέον να συμβεί. Αυτός είναι ο κίνδυνος που οι επι χάρτου σχεδιαστές δεν λαμβάνουν ποτέ υπόψη.

Εσείς έχετε κάποια πρόταση για το πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε, αυτή την κατάσταση;

Σήμερα «πέφτει» πολύ χρήμα στις τράπεζες και καθόλου στην οικονομία. Θα μπορούσε να δαπανάται το ¼ του χρήματος που ρίχνεται για την ίδια την οικονομία, και να έχουμε ανάκαμψη! Μόνο που πρέπει να βρεθεί ο τρόπος με τον οποίο θα φτάσει αυτό το χρήμα στην οικονομία. Αυτή τη στιγμή, δεν ωφελεί σε τίποτα το να δίνουμε το χρήμα στις τράπεζες. Για τον εξής λόγο: όχι απαραίτητα γιατί είναι κακόπιστες, αλλά κυρίως γιατί είναι καταχρεωμένες!  Μόλις παίρνουν  χρήμα, το δίνουν στα χρέη, δεν το προσφέρουν στην οικονομία. Όλες θέλουν να ξεχρεώσουν, με αποτέλεσμα το χρήμα να μην πηγαίνει εκεί που θα έπρεπε να πάει. Αυτό ονομάζεται «παγίδα ρευστότητας» και ακυρώνει τις δυνατότητες για ανάκαμψη με κινητήρια δύναμη την αύξηση της ποσότητος χρήματος. Αντίθετα με ότι διακηρύσσεται σήμερα, χρειάζεται αύξηση της δημόσιας δαπάνης και όχι περικοπή αυτής. Ο μόνος τρόπος, για να φτάσει το χρήμα στην οικονομία, την συγκεκριμένη στιγμή της κρίσης, είναι, τα κράτη να πραγματοποιήσουν μεγάλα έργα. Ο Ζακ Ντελόρ προτείνει μεγάλα έργα σε Ευρωπαϊκή κλίμακα. Να γίνουν γιγαντιαία έργα, υποδομές κλπ. προκειμένου να ανακάμψει η Ευρώπη με ευρωπαϊκή δυναμική. Και στην Ελλάδα κάτι τέτοιο  θα πρέπει να γίνει. Με Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, όπως παραδέχτηκε πρόσφατα ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων από το Λουξεμβούργο, η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως αξιόλογο επενδυτικό πακέτο, με προδιαγραφές «σχεδίου Μάρσαλ».

Κάποιοι, λένε, όμως, ότι η αλόγιστη Αναπτυξιολαγνία, θα μετατρέψει πιθανά την Ελλάδα σε ένα τριτοκοσμικό εργοτάξιο (για τους εργαζόμενους) όπου τα χρήματα από αυτές τις επιχειρήσεις θα πηγαίνουν στους κάθε λογής επενδυτές, και όχι στην Ελλάδα, και στο τέλος η χώρα θα γίνει ένα απέραντο νεκροταφείο του γιγαντιαίου εξοπλισμού που θα παρατήσουν κατόπιν του εγχειρήματός τους, καθώς εν τω μεταξύ θα έχουν καταστρέψει και το περιβάλλον.

Μπορούν να γίνουν επενδύσεις με προστασία του περιβάλλοντος! Η σύγχρονη ανάπτυξη προστατεύει το περιβάλλον. Οι φιλικές προς το περιβάλλον επενδύσεις είναι πάντα ακόμη πιο δημιουργικές θέσεων εργασίας. Η Ελλάδα έχει διεθνή πλεονεκτήματα στην ενέργεια, ηλιακή ενέργεια, ενεργειακό θαλάσσιο πλούτο,  που αφήνει αδικαιολόγητα ανεκμετάλλευτο. Διάφορα κοιτάσματα έχουν εντοπιστεί, ενώ οι κυβερνήσεις δεν κάνουν τίποτα για να τα αξιοποιήσουν. Πιθανώς η αδράνεια τους να εντάσσεται σε ανομολόγητες γεωπολιτικές «σκοπιμότητες». Κι ακόμη, η χώρα μας διαθέτει γεωπολιτικά  πλεονεκτήματα  στις συγκοινωνίες και  επικοινωνίες, που εξακολουθούν να παραμένουν ασυγχώρητα αναξιοποίητα και χωρίς πειστική  δικαιολογία για αυτό. Σε αυτά θα μπορούσε να επικεντρωθεί ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ.
Ορισμένοι προβάλλουν τον τομέα Έρευνας και Τεχνολογίας. Όμως, η Έρευνα και η Τεχνολογία χρειάζονται πολλά χρόνια για να αποδώσουν. Είναι οπωσδήποτε απαραίτητες, αλλά δεν είναι αυτές που θα επιτρέψουν την άμεση απεμπλοκή της χώρας από την πτωτική δυναμική της σημερινής ύφεσης.

Και με την γεωργία π.χ. δεν θα μπορούσε να γίνει κάτι, που έχουν αφήσει χωράφια και χωράφια σε αχρηστία;

Βέβαια. Έχει πολλά σοβαρά πλεονεκτήματα η Ελλάδα, τα οποία επίσης  αφήνουμε ανεκμετάλλευτα. Και αυτό είναι επίσης ασυγχώρητο.
Κι ακόμη, οι απίστευτα υψηλές στρατιωτικές δαπάνες στην Ελλάδα. Αντί να θέσουμε το θέμα επί τάπητος, και να πούμε «αγαπητοί Εταίροι μας, δεν θέλουμε τέτοιες δαπάνες, δώστε μας εγγυήσεις για τα σύνορα, να τελειώνει αυτή η ιστορία…», έχουμε απεμπολήσει τα δικαιώματα μας που φυσιολογικά  απορρέουν από την ένταξη και παραμονή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αντίθετα, μάλιστα, λέγεται, ότι αυξάνονται οι στρατιωτικές δαπάνες.

Ναι, εδώ υπάρχει κάτι το ύποπτο και το νοσηρό. Γιατί μέσα στην σημερινή μεγάλη ύφεση να δαπανά η Ελλάδα 3-4-5% του Εθνικού της εισοδήματος σε πολεμικούς εξοπλισμούς; Επειδή η Γερμανία προμηθεύει τους εξοπλισμούς;  Αυτό κι αν είναι εκβιασμός! Αν αυτά κοπούν, προκύπτουν τεράστια οφέλη για την Ελλάδα, που αυτή τη στιγμή βρίσκεται αιμόφυρτη.

Και το χειρότερο, ότι πάνε να τα αποκτήσουν με τη βία. Διότι ακούστηκε ότι θα αλλάξουν και τον νόμο, ώστε να μπορούν να βγάλουν σε επίταξη ή πλειστηριασμό μέσα σε μόλις δύο μήνες ακίνητη ή κινητή δημόσια ή ιδιωτική περιούσια, εφόσον δεν πάει καλά η αποπληρωμή χρέους. Και κάποιοι επίσης, λένε, ότι θα φροντίσουν, να μην πάει καλά, γι αυτό τον σκοπό.

Πολλά δημόσια αγαθά παραμένουν «ακατάσχετα». Δεν μπορούν να κατασχεθούν με τίποτα, ακόμη και αν η κυβέρνηση αποδεχτεί την κατάσχεση, αυτή θα ακυρωθεί από τα δικαστήρια. Όπως έχει δεχθεί νομολογία από τα ανώτατα δικαστήρια της Γερμανίας και Ιταλίας, παραμένουν ακατάσχετα τα αγαθά που έχουν σχέση με την επιβίωση του πληθυσμού, με το σύστημα υγείας, εκπαίδευσης και δημοσίων αγαθών. Προηγείται η εξυπηρέτηση αυτών των αναγκών, έπεται η ικανοποίηση των δανειστών. Ας υπογράφουν ότι θέλουν! Οι κυβερνώντες  είναι και αναλφάβητοι, ιδίως κοινωνικά αναλφάβητοι και με υπαιτιότητα σε εγκληματικό βαθμό.

Τις τελευταίες δημοσκοπήσεις τις έχετε δει, που φαίνεται να δημιουργείται κυβέρνηση με έξι κόμματα; Ενώ το 62,2% των ερωτηθέντων θέλει εκλογές μέχρι τον Απρίλιο;

Μόνοι τους επέλεξαν την οδό της αυτοδιάλυσης τους.

Εκλογές, όμως, θα γίνουν;

Κι αυτός είναι ένας φόβος. Πιθανόν κάποιοι να ονειρεύονται αναβολή των εκλογών, δηλαδή ενδεχόμενη έκτροπη του πολιτεύματος, εφόσον φοβούνται ότι δεν θα σχηματιστεί η κυβέρνηση με την οποία έχουν συμφωνήσει και υπογράψει τα μνημόνια και μπορούν να συναλλάσσονται με τους επιθυμητούς όρους. Η δημοκρατία αποτελεί σήμερα εμπόδιο και απειλή στους σχεδιασμούς της ολιγαρχίας του χρήματος.

Κι αν μπορέσουν να το κάνουν εδώ, θα μπορέσουν να το κάνουν και αλλού, στην Ευρώπη δηλαδή, σε άλλα κράτη…

Εννοείται.

Οπότε, που βαδίζουμε;

Βαδίζουμε σε πολύ δυσάρεστο πεδίο τόσο στην Ελλάδα, όσο και στις άλλες χώρες. Μπαίνουμε σε ολισθηρό δρόμο, που μόνον οι λαοί μπορούν να αποτρέψουν. Να ξεσηκωθούν για να σταματήσουν την κοινωνική και πολιτική κατολίσθηση… Το ένα βήμα φέρνει το άλλο. Δεν ισχυρίζομαι ότι υπάρχει σχέδιο προδιαγεγραμμένο σε βάρος της δημοκρατίας, σώνει και καλά, αλλά τα βήματα που γίνονται, το ένα φέρνει το άλλο, και οδεύουμε  προς τον κατήφορο γενικά, σε μία δυναμική κατολίσθησης. Πρέπει να σταματήσει αυτή η πορεία και ο μόνος τρόπος γι’αυτο είναι η αντίσταση των λαών.

Και η συνεργασία, η αλληλεγγύη; Δηλαδή, αυτό που έγινε, να φωνάζουν «είμαστε όλοι έλληνες» «μας αφορά αυτό που συνέβη στην Ελλάδα» κλπ., έστω από λίγους, αλλά ήταν εκτεταμένα σε όλο τον κόσμο…

Εδώ στη Γαλλία, το γαλλικό κοινό κατάλαβε ότι το ελληνικό πρόβλημα αφορά όλους. Και να σου πω κάτι, εδώ στη Γαλλία, παρουσιάζεται  μία πόλωση ανάμεσα στην αριστερά και στη δεξιά. Όλη η αριστερά, από την άκρα αριστερά μέχρι την σοσιαλδημοκρατία στηρίζει την Ελλάδα. Η Δεξιά είναι εναντίον. Όπως και στη Γερμανία. Οι δεξιοί παντού, είναι εναντίον της Ελλάδας, δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν το πρόβλημα της διεθνούς ούτε της εταιρικής σταθερότητας. Ενώ η αριστερά, ακόμη και οι σοσιαλδημοκράτες, καταλαβαίνουν ότι το ελληνικό πρόβλημα, ενόσω δεν διευθετείται με ευρωπαϊκή και εταιρική διαχείριση, προαναγγέλλει καταλυτικό πρόβλημα για ολόκληρη την Ευρώπη. Σημερα, η Ευρώπη του χρήματος σκοτώνει την Ευρώπη των λαών, και μόνον η αντίστασή τους είναι σε θέση να σώσει την Ευρώπη από τον «κακό εαυτό» της.

Ας ελπίσουμε ότι θα βρουν κοινά σημεία για να συνεργαστούν όσοι συμφωνούν έστω και σε κάποια θέματα. Γιατί ενώ κοινά σημεία υπάρχουν, δεν υπάρχει συνεργασία…

Ετοιμάζονται εκδηλώσεις αντίστασης και αλληλεγγύης παντού και ταυτόχρονα, διότι το πράγμα επιδεινώνεται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιοχή. Υπό αυτήν την έννοια δεν θεωρώ σκόπιμο μια χώρα μέλος να σηκωθεί να πει: «λοιπόν, εγώ αποχωρώ, δώστε το καπέλο μου ».

Ναι, το θέμα είναι όμως και τι τίμημα πληρώνουμε για να διατηρούμε τα δικαιώματα του «ανήκειν».

Σωστό. Όμως, δεν είναι μόνον το δικαίωμα του ανήκειν, είναι επίσης το δικαίωμα του διεκδικείν. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ευρωζώνη έχουν διανείμει πολλές επαγγελίες από το παρελθόν για κοινωνική πρόοδο,  σύγκλιση βιοτικών επιπέδων, ευρωπαϊκή σταθερότητα και συνοχή. Η τήρηση αυτών μπορεί να διεκδικείται, ενώ εάν δεν τηρούνται, τότε και η Ευρώπη, υπο οιαδήποτε μορφή, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Για να πετύχει η ευρωπαϊκή ομελέτα, πρέπει να σπάσουν όλα τα εθνικά αυγά, ακόμη και το γερμανικό. Δεν μπορεί να σπάζουν σήμερα όλα, εκτός από το  γερμανικό.

Σημειώνεται σήμερα απώλεια εθνικής, αλλά και  λαϊκής κυριαρχίας για τις λιγότερο ισχυρές χώρες. Εάν έτσι ενισχύονται ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι τελείως διαφορετικό από το να ενισχύονται με αυτό τον τρόπο οι ήδη ισχυροί του ευρωπαϊκού χώρου. Το πρώτο θα ήταν  λειτουργικό και  θεμιτό, ενώ το δεύτερο οπωσδήποτε αντι-παραγωγικό και αθέμιτο.-