Το πρώτο βημα για να κατακτήσει κάποιος την προσωπική του ελευθερία είναι να έχει επαφή με τα συναισθήματά του

οκτ. 2010. Πατουλη Κρυσταλία

Για τη «συναισθηματική» χώρα που ζούμε…

Τώρα διάβασα πάλι ένα σχόλιο για τη «συναισθηματική» χώρα που ζούμε, που δεν ενδιαφέρεται για λογική.

Ποια είναι αυτή η χώρα; Η Ελλάδα;

Με τους περισσότερους ενήλικους και ανήλικους  μέσα στα ψυχότροπα που απωθούν το συναίσθημα; Με τους χιλιάδες καταθλιπτικούς που είτε είναι σε… κώμα, είτε χασκογελάνε, είτε κλαίνε επαναλαμβανόμενα σαν να παίζει κασέτα;

(οι δύο όψεις δηλαδή του νομίσματος που ΚΑΛΥΠΤΟΥΝ το πρωτογενές συναίσθημα που τις προκαλεί και δεν αντέχουν να το διαχειριστούν βάζοντας τα δύο ημισφαίριά τους να συνεργαστούν;).

Με τα εκατομμύρια τύπους «απρόσφορου συναισθήματος»;

Ή με την υποκρισία, τα άπειρα απωθημένα, το δήθεν και το ύφος που θάβουν την όποια επίγνωσή του; Ποιό συναίσθημα; Κι αν εννοείται συναίσθημα η όποια εκτόνωση, που μόνο για να το απωθήσει κανείς την χρησιμοποιεί, τι μπορούμε να πούμε;

Κι αν μιλάμε για ένα τυφλό συναίσθημα, π.χ.  αυτό της οργής, που  είναι δευτερεύον και καλύπτει από κάτω όλα εκείνα τα συναισθήματα που κάνουν… τζιζ, που δεν τολμάνε να τα αγγίξουν… δε φαίνεται κανένα πραγματικό συναίσθημα να εκφράζεται.

Ο ελληνικός λαός, ξέχασε μάλλον τι είναι συναίσθημα.

Το καταπίεσε, το απώθησε, ή το άφησε να αποφασίζει εκείνο γι αυτόν, χωρίς να γνωρίζει ο ίδιος ποιο πραγματικά ειναι… χωρίς να μπορεί να το χειριστεί, χωρίς να ξέρει τι να το κάνει.

Γιατί κανείς γύρω του δεν εκφράζει συναισθήματα αυθεντικά, πηγαία, ειλικρινά.

Εκφράζει μόνο, αυτό που θέλει οι άλλοι να δουν, αυτό που είναι αποδεκτό, αυτό που δεν εμποδίζει καθέναν να πετύχει αυτό που θέλει.

Οι έλληνες, όντως, μπορεί να μην έχουν λογική, επειδή όμως, δεν έχουν και συναίσθημα. 

Γιατί αυτά τα δύο πάνε μαζί! Γιατί κανείς λογικός άνθρωπος δεν έχει έλλειψη συναισθημάτων. Το αντίθετο. Έχει, και ξέρει να τα διαχειρίζεται, γι αυτό και να τα εκφράζει και να τα ζει, γιατί τα σέβεται και τα εκτιμά ανάλογα, γιατί γνωρίζει την πραγματική τους αξία επειδή εκείνα μόνο μπορούν να τον προσανατολίσουν…

Όμως, το μόνο που κάνουν οι περισσότεροι έλληνες είναι να παγώνουν τα συναισθήματά τους, και έτσι να διαστρεβλώνουν τη λογική τους, να χάνονται μέσα στην προσποιητή εικόνα τους για τους άλλους και κυρίως για τον εαυτό τους και την πραγματικότητα.

Κι όταν αυτή η υποκρισία τούς γίνεται αφόρητη, την αφήνουν να βγει σαν σκυλάδικη κραυγή, που παρέα με… μερικά γαρύφαλλα πέφτει κάτω και πατιέται σαν αποτσίγαρο.

Το συναίσθημα και η λογική θέλουν κυρίως αυτογνωσία, επίγνωση, και δύναμη και μεγαλοψυχία και πάνε μαζί.

Αρκετά ME TH ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΟΓΟΥ, ΜΕ ΤΑ ΚΑΤΑΠΑΓΩΜΕΝΑ Ή ΚΑΤΑΚΑΜΜΕΝΑ συναισθήματα – ΒΛΕΜΜΑΤΑ.

ΑΡΚΕΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΠΟΥ ΕΧΑΣΑΝ ΚΑΘΕ ΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΜΑΖΙ ΚΑΘΕ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ, που έχασαν δηλαδή τη μόνη ελπίδα για ελευθερία…..

Αν θέλουμε να μιλάμε λογικά πρέπει να ξέρουμε τι νιώθουμε….   

Μερικά συναισθήματα, λοιπόν, πρωτεύοντα ή δευτερεύοντα, που αναζητούν τον ΛΟΓΙΚΟ… ΧΕΙΡΙΣΜΟ ΜΑΣ: Ματαίωση, απώλεια, Χαρά, λύπη, θυμός, φόβος, έλξη, έκπληξη, μοναξιά, σύγχυση, αηδία, πλεονεξία, ντροπή, πλήξη, θλίψη, ζήλια, αγάπη, αναταση, ενδιαφερον, ευγνωμοσύνη, προδοσία, έρωτας, περηφάνεια, τρόμος, αδιαφορία, πένθος, αποδοχή, ευτυχία, οργή, και τόσα άλλα…… ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΞΕΧΑΣΕΙ.

Έχω παρατηρήσει επίσης, ότι δεχόμαστε πολύ εύκολα κάποιον καλό ψυχογράφο όπως ήταν ο Ντοστογιέφσκι ή ο Παπαδιαδιαμντης, που μπορεί να παρατηρεί, να εκφράζει, να αναλύει, να κριτικάρει, τα συναισθήματα των άλλων.

Όταν όμως κάποιος εκφράζει τα δικά του συναισθήματα δεν τον δεχόμαστε καθόλου εύκολα.

Μήπως γι αυτό, ούτε ο Ντοστογιέφσκι, ούτε σχεδόν κανένας (εκτός από τον Κάφκα) όπως γράφει η Άλις Μίλλερ  στα βιβλία της, δεν άγγιξε προσωπικά συναισθήματα και δεν τα εξέφρασε,  κυρίως εκείνα που αφορούσαν στην παιδική  ηλικία;

Μήπως το ίδιο κάνουμε και όλοι με τον εαυτό μας; Μήπως δεν εστιάζουμε σε μάς;

Και μήπως ξέρετε αλήθεια, όπως έχει πει ο Μπερτ Χέλινγκερ, ότι οι περισσότεροι καρκινοπαθείς συνήθως έχουν αδυναμία να… εστιάσουν στον εαυτό τους;

(και δεν μιλάω για ομφαλοσκόπηση που είναι η τρικλοποδιά στην ουσιαστική ενδοσκόπηση).

Για όσους δεν το γνωρίζουν, λοιπόν:

«ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΗΜΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ»

Κορνήλιος Καστοριάδης 

Κορνήλιος Καστοριάδης: Το ίδιο το σύστημα καταστρέφει βαθμιαία όλους τους ανθρωπολογικούς τύπους που είναι αναγκαίοι για την ύπαρξη και λειτουργία του

Κορνήλιος Καστοριάδης: Η φωνή ενός ελεύθερου στοχαστή

ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙ ΒΑΘΜΙΑΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ

«…Αν ο καπιταλισμός μπόρεσε να λειτουργήσει και να αναπτυχθεί στο παρελθόν, αυτό έγινε επειδή κληρονόμησε μια σειρά ανθρωπολογικών τύπων τους οποίους ΔΕΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ Ο ΙΔΙΟΣ: αδιάφθορους δικαστές, ακέραιους δημόσιους υπαλλήλους ικανούς να υπηρετούν το κοινό καλό, εκπαιδευτικούς αφοσιωμένους στο καθήκον τους, εργάτες για τους οποίους η δουλειά ήταν –παρά τις σκληρές συνθήκες- πηγή αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας κλπ. Αυτοί οι ανθρωπολογικοί τύποι ΔΕΝ αναδύθηκαν από μόνοι τους, αλλά δημιουργήθηκαν σε ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ιστορικές περιόδους με αναφορές σε ΑΞΙΕΣ που ήσαν τότε καθιερωμένες: την εντιμότητα, την ανιδιοτελή προσφορά προς το κοινωνικό σύνολο, τη μετάδοση της γνώσης, την εργασία που παράγει ωφέλιμο έργο  κλπ.

Στις σύγχρονες κοινωνίες αυτές οι αξίες δεν έχουν πέραση, αφού το μόνο που μετράει πλέον είναι το ΧΡΗΜΑ. Οι ανθρωπολογικοί τύποι που ενσαρκώνουν την εντιμότητα, την ηθική ακεραιότητα, την ανιδιοτέλεια γίνονται σχεδόν αδιανόητοι στη σύγχρονη εποχή. Δεν υπάρχουν επομένως καθιερωμένες αξίες ικανές να λειτουργήσουν ως ΦΡΑΓΜΟΣ στη διάδοση της ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ. Ακόμη και ο ανθρωπολογικός τύπος που αποτέλεσε ιστορικό δημιούργημα του ίδιου του καπιταλισμού, ο τύπος του επιχειρηματία –που συνδύαζε την τεχνική επινοητικότητα, την ικανότητα να δημιουργεί αγορές- είναι και αυτός ΠΡΟΣ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ. Αντικαθίσταται από διευθυντικές γραφειοκρατίες και από κερδοσκόπους, που εγκαταλείπουν τις παραγωγικές δραστηριότητες για να στραφούν προς το ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΡΔΟΣ.

ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙ ΒΑΘΜΙΑΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ.

Ο Καστοριάδης θεωρούσε αναγκαία μια νέα φαντασιακή δημιουργία που θα έβαζε στο κέντρο της ζωής του ανθρώπου σημασίες άλλες από την αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης, που θα έθετε διαφορετικούς στόχους ζωής, για τους οποίους οι άνθρωποι θα μπορούσαν να πουν πως αξίζουν τον κόπο. Για να αποφύγουμε την οικολογική καταστροφή, αλλά και για να βγούμε από τη σημερινή ψυχική και ηθική εξαθλίωση των ανθρώπων –έλεγε- είναι αναγκαίο να επιδιώξουμε μια κοινωνία στην οποία οι οικονομικές αξίες δεν θα κατέχουν κεντρική ή κυρίαρχη θέση και στην οποία η οικονομία θα έχει ξαναμπεί ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ, δηλαδή θα έχει γίνει απλό μέσον και όχι ο υπέρτατος σκοπός του ανθρώπινου βίου.

(μέρος άρθρου από τον Θανάση Γιαλκέτση – ένθετο «Βιβλιοθήκη» – Ελευθεροτυπία – 2008)

————

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο μεγάλος φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης

07:03, 11 Μαρ 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/28112

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης γεννήθηκε το 1922 στην Κωνσταντινούπολη και υπήρξε ένας φιλόσοφος που το έργο του μέσα από την διεπιστημονικότητα και την πολυεδρικότητα του κατάφερε να είναι οικουμενικό.

Η συμμετοχή του σε ποικίλες πολιτικές και φιλοσοφικές συγκρούσεις αλλά και η σύζευξη γνωστικών πεδίων όπως της φιλοσοφίας, της πολιτικής, της ψυχανάλυσης, της οικονομίας, της βιολογίας τον καθιστούν έναν από τους σημαντικότερους φιλοσόφους του 20ου αιώνα.

Η αφετηρία της ενεργής πολιτικής δράσης του στάθηκε ο τροτσκιστής Άγης Στίνας, στην ομάδα του οποίου προσχωρεί ο Καστοριάδης το 1943, επιλογή που προκαλεί την δίωξη του όχι μόνο από τους Γερμανούς αλλά και το ΚΚΕ του οποίου την στάση αποδοκίμασε κατά τα Δεκεμβριανά. Το 1944 φεύγει με το πορτογαλικό πλοίο Ματαρόα για το Παρίσι όπου και εγκαθίσταται μόνιμα. Εκεί, γίνεται μέλος της τροτσκιστικής Τετάρτης Διεθνούς και του Διεθνιστικού Κομμουνιστικού Κόμματος, με τους οποίους όμως σταδιακά διακόπτει κάθε σχέση.

Μαζί με τον Claude Lefort ιδρύει την ομάδα «Socialisme ou Barbarie» («Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα»), που από την επόμενη χρονιά έως το 1965 εξέδιδε το ομώνυμο περιοδικό. Από πολύ νωρίς, λοιπόν, ο Κ. Καστοριάδης υποστηρίζει ότι ο στόχος των κομμουνιστικών κομμάτων δεν είναι η δημιουργία μίας αταξικής κοινωνίας αλλά μίας κομματικής δικτατορίας.

Το περιοδικό αυτό, το οποίο άσκησε καθοριστική επίδραση στον Μάη του ’68, ήταν ιδιαίτερα επικριτικό στα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού και αποτέλεσε βήμα για γνωστούς διανοητές της Γαλλίας όπως ο Lyotard και ο Debord.

Επίσης, τα βιβλία η Γραφειοκρατική Κοινωνία (1973), η Πείρα του Εργατικού Κινήματος (1974),το Περιεχόμενο του Σοσιαλισμού, ο Σύγχρονος Καπιταλισμός και Επανάσταση, η Γαλλική Κοινωνία (1979), προκύπτουν από κείμενα της εποχής.

Μέσω του περιοδικού, ασκείται σφοδρή κριτική απέναντι στο ρωσικό καθεστώς αλλά και στα δυτικά φιλελεύθερα καθεστώτα θεωρώντας και τα δύο απορροές του γραφειοκρατικού καπιταλισμού.

Ήδη από τα χρόνια του περιοδικού ο Καστοριάδης ήταν πολέμιος της ιστορικής τελεολογίας, δηλαδή είχε διαπιστώσει ότι οι διάφορες δομές (οικονομικές, πολιτικές, πολιτισμικές) δεν προδικάζουν τελεολογικά την εξέλιξη των κοινωνιών.

Αντίθετα, όπως λέει ο Στέφανος Ροζάνης, «έβλεπε τον άνθρωπο ως φορέα απελευθέρωσης των ψυχικών, συναισθηματικών, ενεργητικών και γλωσσικών δυνάμεων. Δυνάμεων που τον ωθούν σε μία υπεύθυνη προσωπική παρέμβαση στο πεδίο των κοινωνικών δράσεων, και άρα τον δομούν ως τελεστή της ανθρώπινης ιστορίας».

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Καστοριάδης εξέδιδε τα κείμενά του με ψευδώνυμα (Pierre Chaulieu, Paul Cardan, Marc Noiraud κ.α ) καθώς φοβόταν την απέλαση του στην Ελλάδα διότι δεν είχε ακόμη την γαλλική υπηκοότητα. Προς τα τελευταία χρόνια του περιοδικού, ο Καστοριάδης απομακρύνεται από τη μαρξιστική φιλοσοφία και θεωρία της Ιστορίας όσο και από την μαρξιστική οικονομική ανάλυση και στρέφεται προς την ψυχανάλυση, εργάζεται και ο ίδιος ως ψυχαναλυτής μέχρι τον θάνατό του, και γίνεται μέλος της επονομαζόμενης Τέταρτης Ομάδας, ενός κινήματος διαφωνούντων της σχολής του Lacan.

Η μεγαλύτερη συνεισφορά του Καστοριάδη προέρχεται από την σύζευξη της κοινωνικής θεωρίας και της ψυχανάλυσης, η οποία χαρακτηρίζει σταδιακά το σύνολο της σκέψης του, πράγμα το οποίο αποτυπώνεται στο σημαντικότερο βιβλίο του «Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας» (1975) και στη σειρά τα «Σταυροδρόμια του Λαβυρίνθου».

Κεντρικός όρος στον στοχασμό του Καστοριάδη είναι «η αυτονομία» της οποίας στόχος είναι η συνειδητοποίηση της αυτοθέσμισης της κοινωνίας. Οι ανθρώπινες κοινωνίες θα πρέπει να μπουν στην εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία να συνειδητοποιήσουν την αυτοθέσμιση τους: το γεγονός ότι οι άνθρωποι ενώ συγκροτούνται οι ίδιοι σε κοινότητες, ταυτόχρονα ευθύνονται για την ιστορία τους η οποία είναι αποτέλεσμα της δική τους θέλησης και δράσης.

«Η πολιτική για τον Καστοριάδη υπάρχει όταν υπάρχει η αυτοστοχαστική δράση των ανθρώπων ως συλλογικότητας και δεν υπάρχει όταν οι άνθρωποι εκχωρούν τις επιθυμίες τους, τα όνειρά τους, την δράση τους, την εξουσία τους, στους δήθεν αντιπροσώπους τους που αντιπροσωπεύουν οικογενειακά, κομματικά, ιδιωτικά και προσωπικά συμφέροντα», όπως λέει ο Γιώργος Οικονόμου μαθητής του Κορνήλιου Καστοριάδη.

Το 1979 ο Καστοριάδης εξελέγη διευθυντής της Ecoles des Hautes Etudes en Sciences Sociales. Εκτός από την απασχόλησή του ως ψυχαναλυτής, εργαζόταν ως ειδικός στον ΟΟΣΑ έως το 1970.

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης διατηρούσε δυνατούς δεσμούς με την Ελλάδα και τα τελευταία χρόνια της ζωής του έδωσε πολλές διαλέξεις σε ελληνικά πανεπιστήμια. Το 1989 αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και το 1993 στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Έφυγε από τη ζωή τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 26 Δεκεμβρίου του 1997.

——-

Κορνήλιος Καστοριάδης – Παρασκήνιο ET1 from Julien Chaulieu on Vimeo.

——

Σωκρατης _ μορφωμενος ανθρωπος ειναι αυτος που…

Ο «μορφωμένος» άνθρωπος για τον Σωκράτη ήταν:

1. Πρώτα απ’ όλους αυτός που ελέγχει δυσάρεστες καταστάσεις , αντί να ελέγχεται από αυτές.

2. Αυτός που αντιμετωπίζει όλα τα γεγονότα με γενναιότητα & λογική.

3. Αυτός που είναι έντιμος σε όλες του τις συνδιαλλαγές.

4. Αυτός που αντιμετωπίζει γεγονότα δυσάρεστα και ανθρώπους αντιπαθείς καλοπροαίρετα.

5. Αυτός που ελέγχει τις απολαύσεις του.

6. Αυτός που δεν νικήθηκε από τις ατυχίες & τις αποτυχίες του.

7.Τελικά αυτός που δεν έχει φθαρεί από τις επιτυχίες και την δόξα του.

 

——————–

«ο άνθρωπος δε μπορει να αναζητά αυτό που δε γνωρίζει γιατί τότε δεν ξέρει τί να αναζητήσει αλλά ούτε αυτό που γνωρίζει μπορεί να αναζητά γιατί το ξέρει ήδη»

‎»…ο άνθρωπος τίποτε νέο δε μαθαίνει, παρά μόνο παίρνει συνείδηση των όσων ήδη γνωρίζει.
Η γνώση (μάθηση) είναι ανάμνηση (ενθύμιση), υπάρχει λοιπόν η ανάμνηση μέσα μας…»

O Σωκράτης, μέσω της μεθόδου διαλόγου που είχε αναπτύξει, εκμαίευε (εξ ου και Μαιευτική Μέθοδος) από τον συνομιλητή του την αλήθεια/γνώση που είχε μέσα του αλλά δεν γνώριζε.

——————-

 

Μερικά αποφθέγματα:

-Κάποτε ο Αλκιβιάδης του χάρισε ένα μεγάλο οικόπεδο για να χτίσει οικία, ο Σωκράτης αρνήθηκε λέγοντας «αν είχα ανάγκη υποδημάτων και μου έδινες ολόκληρο δέρμα βοδιού δεν θα γινόμουν γελοίος αν το έπαιρνα;»

-Κάποτε κάλεσε για δείπνο στο σπίτι του κάποιους πλουσίους και η Ξανθίππη ντρεπόταν, τότε ο Σωκράτης της είπε «μην σκιάζεσαι, διότι αν είναι σωστοί και λογικοί θα συμπεριφερθούν καλώς, αν πάλι δεν είναι σωστοί, δεν αξίζει τον κόπο να στεναχωρούμεθα»

-Σε μια γυναίκα που είχε ντυθεί ωραία, η οποία είπε ότι πάει να δει κάτι, ο Σωκράτης της είπε «δεν πας να δεις, αλλά να σε δουν».

-«οι άλλοι άνθρωποι ζούνε για να τρώνε, εγώ τρώω για να ζω»

-Όταν τον ρώτησαν αν είναι καλό να νυμφεύεται κανείς ή όχι απάντησε ότι και στις δυο περιπτώσεις θα μετανοήσεις

-Κάποτε κάποιος τον κλότσησε χωρίς αιτία και δεν αντέδρασε. Τον ρωτήσανε λοιπόν το γιατί, και αυτός απάντησε «αν με κλότσαγε ένας γάιδαρος θα τον πήγαινα στα δικαστήρια;»

-Όταν κάποτε διάβασε βιβλίο του Ηράκλειτου που του έδωσε ο Ευριπίδης σχολίασε «όσα κατενόησα ήταν σπουδαία, υποθέτω και όσα δεν κατενόησα»

-Όταν συχνά έβλεπε το πλήθος των άφθονων αγαθών έλεγε ικανοποιημένος «πόσα πράγματα δεν έχω ανάγκη…»

-Όταν ο Λυσίας του έγραψε μια απολογία για το δικαστήριο, ο Σωκράτης του είπε ότι είναι καλός ο λόγος αλλά δεν του ταιριάζει. Τότε ο Λυσίας τον ρώτησε πως είναι δυνατόν να είναι καλός αλλά να μην του ταιριάζει. Τότε ο Σωκράτης του αποκρίθηκε «δεν υπάρχουν καλά ρούχα και υποδήματα που να μην ταιριάζουν σε μένα;»

-Οι μαθητές του τον παρότρυναν να δραπετεύσει στην Θεσσαλία, και τα παιδία του που ήταν μικρά, θα τα φρόντιζαν αυτοί. Τότε ο Σωκράτης είπε «αν φύγω για την Θεσσαλία θα τα φροντίσετε, αν φύγω για τον Άδη δεν θα τα φροντίσετε;»

-Ο Σωκράτης έλεγε για την φτώχεια: «κανείς δεν την ζηλεύει, ούτε το επιδιώκει, αν μείνει δεν χάνεται, και παραμελούμενο δυναμώνει περισσότερο.

-Στον Αλκιβιάδη είχε πει ότι η όραση του νου γίνεται οξεία όταν η όραση των ματιών χάνει την δύναμη της.

-Στον μαθητή του Σιμμία είχε πει «αν δεις κάποιον φιλόσοφο να αγανακτεί όταν πρόκειται να πεθάνει, τότε να ξέρεις ότι δεν ήταν τελικά φιλόσοφος αλλά φιλοσώματος»

-Όταν ο Σωκράτης παρατήρησε κάποιον σε ένα συμπόσιο με λίγο έντονο τρόπο, ο Πλάτων του είπε « δεν θα ήταν καλύτερο να το τα έλεγες ιδιαιτέρως;» τότε Απάντησε ο Σωκράτης στον Πλάτωνα «δεν θα ήταν καλύτερα αν μου το έλεγες και συ ιδιαιτέρως;»

-Όταν ο Περικλής ήταν να εκφωνήσει τον «Επιτάφιο» ο Σωκράτης είπε «δεν είναι δύσκολο να επαινέσεις τους Αθηναίους, το δύσκολο θα ήταν να επαινέσεις τους Λακεδαιμόνιους».

-Κάποτε η συντροφιά του θαύμαζε την ομορφιά της εταίρας Θεοδότης, τότε ο Σωκράτης είπε: «Ποιο από τα δύο πρέπει; Εμείς να ευχαριστήσουμε την Θεοδότη διότι μας απέδειξε την ομορφιά της, ή εκείνη, που παρατηρήσαμε την ομορφιά της;»

-Όταν είδε κάποτε ο Σωκράτης κάποιον να χτυπάει τον υπηρέτη του τον ρώτησε το γιατί, τότε του απάντησε αυτός επειδή ο υπηρέτης του είναι λαιμαργότατος, βλακότατος, φιλαργυρότατος και οκνηρότατος. Και του λέει ο Σωκράτης « τότε ποιος από τους δύο χρειάζεται περισσότερο ξυλοκόπημα, εσύ ο υπηρέτης;»

-Ο Σωκράτης είπε σε κάποιον πλούσιο που καυχιόταν για τα πλούτη του, ότι δεν θα τον θαυμάσει αν δεν δει πρώτα το πώς χρησιμοποιεί αυτά τα πλούτη

-Ένας μεθυσμένος κάποτε επιτέθηκε στον Σωκράτη και τον χτύπησε, με αποτέλεσμα το πρόσωπο του να πρηστεί. Ο Σωκράτης δεν τον σταμάτησε απλά μετά έγραψε στο πρόσωπο του το όνομα του μεθυσμένου για να το βλέπει ο κόσμος.

 

Η απαγορευμένη γνώση _ Αλις Μιλερ

Κάθε βασανιστής (του εαυτού του ή των άλλων), έχει υπάρξει θύμα.
Alice Miller

Η απαγορευμένη γνώση

Η απαγορευμένη γνώση

Alice Miller

«όταν αναφέρομαι στην παιδική ηλικία ενός εγκληματία ποτέ δεν το κάνω προκειμένου να ξυπνήσω τον οίκτο για ένα τέρας, αλλά μόνο για να περιγράψω πώς «παράγονται» αυτά τα τέρατα και να καταδείξω πώς ένα αθώο παιδί μπορεί να εξελιχθεί σε έναν αληθινά επικίνδυνο άνθρωπο. Είτε στους άλλους είτε στον εαυτό του.

Ευτυχώς, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ανήκουν σε αυτές τις ακραίες κατηγορίες, γιατί τους επιτράπηκε να διασώσουν και να αναπτύξουν κάτι από τις καλές, φιλικές προς τον άνθρωπο πτυχές τους, και δεν ταυτίζονται εξ ολοκλήρου με τον επιτιθέμενο (πρότυπα γονεϊκά συνήθως) αλλά μονάχα εν μέρει και σε διαφορετικό βαθμό με τον επιτιθέμενο. Όσο αυτό το κομμάτι, η ικανότητα να αισθάνονται και να συναισθάνονται, δεν έχει καταστραφεί ολοκληρωτικά, οι άνθρωποι αυτοί θα έχουν πάντα την ευκαιρία να εγκαταλείψουν την άρνηση των βασάνων τους, να τα νιώσουν, να αναγνωρίσουν τις πραγματικές τους αιτίες και να απελευθερωθούν από τον καταναγκασμό να κάνουν κακό.

Μόλις μπορέσουν να αισθανθούν τη δυστυχία τους, θα δείξουν συμπόνια και για την ανάγκη των άλλων. Σε αυτή τους την πορεία μπορούν να τους συμπαρασταθούν άλλοι άνθρωποι, που θα επιβεβαιώσουν ως πρόσωπα-αρωγοί τις αισθητηριακές αντιλήψεις και τα συναισθήματά τους, θα τους προστατεύσουν από την αυτοκαταστροφή, θα ενεργοποιήσουν την ενσυναίσθηση τους, αλλά τίποτε παραπάνω. Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ειναι κάτι που μπορεί να φέρει εις πέρας ΜΟΝΟ Ο ΑΜΕΣΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΣ, και κανένας άλλος δεν μπορεί να διανύσει αυτή τη διαδρομή στη θέση του. […]

Εάν ερχόταν κάποιος και μου διηγιόταν την ιστορία των παιδικών μου χρόνων, με κάθε λεπτομέρεια, μα ιστορία που πρόσφατα ανακάλυψα, δεν θα είχε καμιά επίδραση πάνω μου. Θα πίστευα ή δεν θα πίστευα τη διήγησή του, αλλά ακόμη και στην πρώτη περίπτωση δεν θα ήταν τίποτε άλλο παρά η ιστορία ενός ξένου ανθρώπου – επειδή ακριβώς ΔΕΝ ΤΗΝ ΕΙΧΑ ΒΙΩΣΕΙ, (την είχα απωθήσει άρα ήταν σαν να μη με αφορά, σαν να μην την είχα ζήσει). Η μοναδική πρόσβαση, αυτή που πραγματικά μπορούσε να με βοηθήσει να εγκαταλείψω τις διανοητικές αντιστάσεις μου, ανοίχτηκε μπροστά μου χάρη στα συναισθήματα του πολύ μικρού παιδιού μέσα μου, αυτού που ήταν ο μοναδικός μάρτυρας των κακοποιήσεων της μητέρας μου. Πώς κατάφερα, παρ’ όλα αυτά, να απαλλαγώ από την απώθηση; Τα κατάφερα, επειδή ήθελα με κάθε τίμημα να μάθω την αλήθεια και, τελικά βρήκα ένα πρόσωπο-αρωγό που με βοήθησε να την αναζητήσω.

Ερχόμενη αντιμέτωπη με την παιδική μου ηλικία, ξέρω ότι οι καταστροφικές και αυτοκαταστροφικές τάσεις δεν μπορούν να εξαλειφθούν ούτε με την βοήθεια της ανατροφής ούτε με τη βοήθεια της παραδοσιακής ψυχοθεραπείας. Για κάποιο διάστημα ίσως φαίνεται ότι επιτυγχάνεται, ειδικά εάν τα θύματα του εμπλεκόμενου σιωπούν. Εάν είναι ο ίδιος θύμα, τότε η ψυχιατρική, συχνά μέσω περιττών επεμβάσεων (φάρμακα κλπ), θα τον εμποδίσει να συνειδητοποιήσει το κακό που κάνει στον εαυτό του. Αργά ή γρήγορα όμως θα αποδειχθεί ότι η καταστροφή της ζωής, εφόσον δεν συνειδητοποιείται, μπορεί να οδηγήσει μόνο σε νέες καταστροφές. 

Η ανελέητη σκληρότητα των γονέων μεταφέρεται στα παιδιά τους και τα εξωθεί να φερθούν το ίδιο ανελέητα στον εαυτό τους και σε άλλους, όσο αποφεύγουν την αλήθεια.

Το δόγμα της «σκιάς» του Γιουνγκ, και η αντίληψη ότι το κακό είναι η άλλη όψη του νομίσματος του καλού εξυπηρετούν την άρνηση της πραγματικότητας του κακού. Όμως το κακό είναι μια πραγματικότητα. Δεν είνα έμφυτο, είναι επίκτητο, και ποτέ δεν είναι η άλλη όψη του νομίσματος του καλού, αλλά ο καταστροφέας του. Ο Σαίξπηρ το είχε αντιληφθεί. Έβλεπε και κατέδειξε τις ρίζες του κακού, αλλά δεν προσπάθησε ποτέ να μετριάσει το κακό μέσω ψυχολογικών αιτιολογήσεων, όπως για παράδειγμα κάνει η ψυχανάλυση. Ο Ριχάρδος Γ’, ο Μάκβερθ και άλλοι είναι κακοί επειδή καταστρέφουν, ακόμη κι αν γνωρίζουμε για ποιο λόγο έγιναν τέτοιοι. Η γνώση μας δεν μπορεί να τους αλλάξει. Εάν οι ίδιοι δεν αντιλαμβάνονταν μόνο διανοητικά, αλλά μπορούσαν να νιώσουν με  το συναίσθημά τους πώς εξελίχθηκαν σε κακούς ανθρώπους, τότε θα μπορούσαν να αλλάξουν.

Τότε μόνο θα μπορούσαν να άρουν τους φραγμούς τους και βιώνοντας τους απωθημένους πόνους τους να απελευθερώσουν το κακοποιημένο παιδί που είχαν υπάρξει, που δεν ήθελε να βλάψει κανέναν, όταν ήρθε στον κόσμο, το παιδί που ήθελε να αγαπήσει, αλλά δεν έβρισκε κανέναν που να του το επιτρέπει. Το μόνο που έβρισκε ήταν συρματοπλέγματα και τείχη και πίστεψε ότι αυτός είναι ο κόσμος. Όταν μεγάλωσε, έχτισε γιγαντιαίους κόσμους γεμάτους τείχη και συρματοπλέγματα, ή περίπλοκα φιλοσοφικά και ψυχολογικά συστήματα, ελπίζοντας και προσμένοντας ακόμη ότι θα ανταμειφθεί για αυτά με αγάπη. Την αγάπη που ποτέ δεν έλαβε από τους γονείς όταν ακόμα η ζωή του ήταν «ανάξια».

Το κακοποιημένο, υποτιθέμενα «κακό» παιδί θα γίνει ένας κακός ενήλικος και θα δημιουργήσει αργότερα έναν κακό κόσμο, εάν δεν τον βοηθήσει ένα πρόσωπο-αρωγός. Το παιδί που έχει λάβει φροντίδα και προσοχή θα φτιάξει έναν κόσμο διαφορετικό γιατί η βιολογική μας αποστολή είναι να προστατεύουμε την ανθρώπινη ζωή και όχι να την καταστρέφουμε.

Δεν είναι αλήθεια ότι το κακό, το καταστροφικό και το διεστραμμένο στοιχείο ανήκουν απαραίτητα στην ανθρώπινη φύση, παρ’ όλο που το ακούμε συνέχεια. Εκείνο που αληθεύει, αντίθετα, είναι ότι το κακό αναπαράγεται διαρκώς φέρνοντας αμέτρητο πόνο και δυστυχία σε εκατομμύρια ανθρώπους, κάτι που επίσης μπορεί να αποφευχθεί.

Όταν κάποτε η άγνοια που προέκυψε από την απώθηση της παιδικής ηλικίας εξαλειφθεί και η ανθρωπότητα ξυπνήσει από το λήθαργό της, θα μπορέσει να αναστείλει αυτή την παραγωγή του κακού. […]

Eπειδή το πληγωμένο παιδί που κρύβει μέσα του ο ενήλικας μπορεί να εκφραστεί σχετκά με τα τραύματά του μόνο μέσα από το σώμα και τις αισθήσεις του, όπως και μέσα από τα συναισθήματά του, η ψυχοθεραπεία πρέπει να του εξασφαλίσει την πρόσβαση σε αυτές τις αισθήσεις και τα συναισθήματα.

Η πρόσβαση αυτή παραμένει κλειστή εάν αρκεστεί κανείς σε θεωρίες και υποθέσεις που απευθύνονται μόνο στη νόηση.

Όσο κι αν οι θεωρίες αυτές είναι στη μόδα, θα παραμένουν πάντα αυταπάτες.

Σκοπός της ψυχοθεραπείας είναι να κάνει το παιδί μέσα μας, αυτό που κάποτε ΒΟΥΒΑΘΗΚΕ, να ΜΙΛΗΣΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΑΙΣΘΑΝΘΕΙ.

Σταδιακά θα πάψει να απωθεί την απαγορευμένη γνώση, και στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας ο άνθρωπος θα ανακαλύψει συνάμα την προσωπική του ιστορία, τον εαυτό του και τη θαμμένη ικανότητά του να αγαπάει.

Μια τέτοια ψυχοθεραπεία μπορεί να επιτευχθεί μόνο από έναν ψυχοθεραπευτή (γυναίκα ή αντρα) που επιτρέπει στο παιδί μέσα του και στη γνώση αυτού του παιδιού να επιστρέψουν από τον τόπο εξορίας τους, ή τουλάχιστον επιδιώκει να το κάνει – επειδή θέλει πάση θυσία να μάθει τη δική του αλήθεια»

Άλις Μιλερ, η απαγορευμενη γνωση, μετάφραση: Πελαγία Τσινάρη, εκδ. ροες

Διαβάστε επίσης: Η άρνηση να μάθουμε _ Άλις Μίλερ

H Alice Miller (1923-2010) σπούδασε στη Βασιλεία (Ελβετία) φιλοσοφία, ψυχολογία και κοινωνιολογία. Μετά τη διδακτορική διατριβή της εκπαιδεύτηκε στη Ζυρίχη ως ψυχαναλύτρια και, για 20 χρόνια, εξάσκησε αυτό το επάγγελμα ενώ παράλληλα δίδασκε. Το 1980 αποφάσισε να σταματήσει την ψυχαναλυτική και διδακτική πρακτική και να ασχοληθεί με τη συγγραφή βιβλίων. Από τότε έχει δημοσιεύσει 13 βιβλία, με τα οποία γνωστοποίησε στο ευρύ κοινό τα αποτελέσματα των ερευνών της όσον αφορά τις αιτίες και τις συνέπειες των τραυμάτων της παιδικής ηλικίας. Γι’ αυτές τις έρευνές της η συγγραφέας έχει κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση.
Από την αρχική δημοσίευση του «Δράματος του Προικισμένου Παιδιού» (1979) ως την πρόσφατη αναθεώρησή του (1995) πέρασαν σχεδόν είκοσι χρόνια.
Η Alice Miller ασχολήθηκε συστηματικά με τους κρυφούς χειρισμούς των γονέων κατά τη διάρκεια της ανατροφής των παιδιών τους, με τις διάφορες στρατηγικές προφύλαξης ενάντια στα τραύματα της παιδικής ηλικίας, με τις συνέπειες της απώθησης αυτών των τραυμάτων σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο και, τέλος, με τις σύγχρονες δυνατότητες ανάλυσης των συνεπειών των παιδικών τραυμάτων. Γι’ αυτές τις έρευνες της η συγγραφέας κέρδισε τη διεθνή αναγνώριση.


Η άρνηση να μάθουμε. Άλις Μίλερ

04:01, 02 Ιαν 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/80687
Όταν κάποτε η άγνοια που προέκυψε από την απώθηση της παιδικής ηλικίας εξαλειφθεί και η ανθρωπότητα ξυπνήσει από το λήθαργό της, θα μπορέσει να αναστείλει αυτή την παραγωγή του κακού». Μια προσπάθεια γνωριμίας με το έργο της διάσημης «αυτοαφορισμένης» από την ψυχαναλυτική εταιρεία Άλις Μίλερ (1923-2010) μέσα από αποσπάσματα βιβλίων της, τα οποία έχουν μεταφραστεί και κυκλοφορούν στην Ελλάδα από τις Εκδόσεις Ροές. Από την Κρυσταλία Πατούλη

– Oι δικτάτορες είναι καταδικασμένοι σε αποτυχία και σε ψυχαναγκαστική επανάληψη. Και πάντα νέα θύματα θα πληρώνουν το τίμημα. Και ο Χίτλερ με τη συμπεριφορά του αποκάλυψε σε όλον τον κόσμο πώς ήταν ο πατέρας του: καταστροφικός, ανελέητος, επιδειξιμανής, αδιάκριτος, αλαζονικός, διεστραμμένος, εγωκεντρικός, κοντόφθαλμος και ανόητος. Με την ασυνείδητη μίμησή του τού έμεινε πιστός. Για τον ίδιο λόγο παρόμοια συμπεριφορά επέδειξαν επίσης δικτάτορες όπως ο Στάλιν, ο Μουσολίνι, ο Τσαουσέσκου, ο Ιντί Αμίν, ο Σαντάμ Χουσείν και τόσοι άλλοι. Η βιογραφία του Χουσείν αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ακραίας ταπείνωσης παιδιού, την οποία αργότερα πλήρωσαν με τη ζωή τους χιλιάδες θύματα της εκδικητικότητάς του.

 – Η άρνηση να μάθουμε από αυτά τα γεγονότα φαντάζει παράδοξη, ωστόσο δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί. Ο αδίστακτος τύραννος κινητοποιεί τους συγκαλυμμένους φόβους των ανθρώπων που κακοποιούνται όταν ήταν παιδιά, ανθρώπων που δεν μπόρεσαν -και εξακολουθούν να μην μπορούν- να κατηγορήσουν τον πατέρα τους και οι οποίοι παραμένουν πιστοί σε αυτόν, παρά τα βασανιστήρια που έχουν υποστεί. Ο τύραννος συμβολίζει αυτόν τον πατέρα από τον οποίο τα άτομα κρέμονται με κάθε τους κλωστή, με την ελπίδα ότι κάποτε, επιστρατεύοντας την τυφλότητά τους, θα τον μετατρέψουν σε στοργικό άνθρωπο.

– Κατά τη γνώμη μου, αν δεν έχουμε συνείδηση τι μας συνέβη κατά τα πρώτα στάδια της ζωής μας, όλη η υπόθεση του πολιτισμού δεν ειναι παρά μια φάρσα. Οι συγγραφείς θέλουν να γράφουν καλή λογοτεχνία, αλλά δεν αναζητούν την ασυνείδητη πηγή της δημιουργικότητάς τους, την έντονη επιθυμία τους για έκφραση και επικοινωνία. Οι περισσότεροι φοβούνται μήπως χάσουν την ικανότητά τους. Παρόμοιο φόβο διακρίνω και σε πολλούς ζωγράφους, ακόμα και σε αυτούς που (κατά τη γνώμη μου) στους πίνακές τους εκφράζουν σαφώς τους ασυνείδητους φόβους τους, όπως παραδείγματος χάρη στον Φράνσις Μπέικον, στον Ιερώνυμο Μπος, στον Σαλβαδόρ Νταλί και σε πολλούς ακόμα σουρεαλιστές. Με το έργο τους επιζητούν βέβαια την επικοινωνία, αλλά σε ένα επίπεδο που να υπηρετεί την άρνηση των εμπειριών της παιδικής ηλικίας – και αυτήν την κατάσταση την ονομαζουν τέχνη.

Η απόδραση από τα βάσανα της παιδικής ηλικίας ειναι φανερή τόσο στην υποταγή στους νόμους της θρησκείας οσο και στον κυνισμό στην ειρωνεία και σε άλλες μορφές αυτοαλλοτροίωσης, που μασκαρεύονται σε φιλοσοφία ή λογοτεχνία. Όμως τελικά το σώμα επαναστατεί…. συνήθως αυτό θα πει την τελευταία λέξη, καθώς αντιλαμβάνεται την αυταπάτη πιο γρήγορα από το μυαλό μας, ειδικά όταν το τελευταίο το έχουμε εκπαιδεύσει να λειτουργει ως κάτι ξένο. Μπορεί κανείς να αγνοεί ή να χλευάζει τα μηνύματα του σώματος, ωστόσο σε κάθε περίπτωση, αξίζει να δώσει σημασία στην εξέγερσή του. Η γλώσσα του είναι η έκφραση του αληθινού εαυτού μας και η δύναμη της ζωτικότητάς μας.

Αποδίδω τη μεγάλη επιτυχία των μυθιστορημάτων του Τζέιμς Τζόις (του μεγάλου μάστορα της απώθησης των αισθημάτων) στο γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι εκτιμούν και σέβονται ιδιαίτερα αυτή τη μορφή διάστασης από τα συναισθήματα, τόσο στη λογοτεχνία όσο και στη ζωή.

H τέχνη της ειρωνείας συχνά πληρώνεται αδρά στη σόουμπίζνες και στη δημοσιογραφία, οπότε μπορεί κανείς να βγάλει πολλά με τα καταπιεσμένα συναισθήματα των ανθρώπων. Ακόμα κι αν κανείς κινδυνεύει να χάση την επαφή με τον εαυτό του και λειτουργεί μόνο ως προσωπείο, ως ψεύτικη προσωπικότητα…. όσο η ειρωνεία του εξασφαλίζει καλά λεφτά. 

H παράξενη ιδέα ότι πρέπει να αγαπάμε το Θεό, ώστε να μη μας τιμωρήσει είτε για την επαναστατικότητά μας είτε για την απογοήτευσή μας, αλλά να μας ανταμείψει με την αγάπη Του που όλα τα συγχωρεί, είναι έκφραση τόσο της παιδικής μας εξάρτησης και ανάγκης όσο και της υπόθεσης ότι ο Θεός, όπως και οι γονείς μας, διψάει για την αγάπη μας. Αυτή όμως δεν είναι μια εντελώς παράδοξη άποψη; Ένα ανώτερο ον που βασίζεται σε ψεύτικα αισθήματα υπαγορευμένα από την Ηθική θυμίζει έντονα την ανάγκη των θλιμμένων και εξαρτημένων γονιών μας. Μόνο άνθρωποι που δεν αμφισβήτησαν ποτέ τους γονείς τους και την εξάρτησή τους από αυτούς θα μπορούσαν να θεωρήσουν ένα τέτοιο πλάσμα Θεό.

Συναισθηματικά αρνιόμουν να δω την υπακοή ως αρετή, την περιέργεια ως αμαρτία.Το μήλο της γνώσης υποσχόταν να εξηγήσει το κακό και επομένως αντιπροσώπευε στην πραγματικότητα τη λύτρωση, δηλαδή το καλό. Το τρομοκρατημένο παιδί σε όλα τα παιδαγωγικά μέτρα των γονέων του προσπαθεί να διαγνώσει καλοσύνη και αγάπη ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνει…

Η αγάπη έχει να κάνει με το να είμαστε πιστοί στον εαυτό μας, την ιστορία μας, τα συναισθήματα και τις ανάγκες μας. Μπορούμε να αγαπάμε μόνον όταν μας επιτρέπουν να είμαστε αυτο που είμαστε, χωρις υπεκφυγές, χωρίς μάσκες, χωρίς προσωπεία.

Έχουμε το δικαίωμα να γνωρίζουμε και η απαγόρευση αυτού του δικαιώματος μας οδηγεί στη σωματική ασθένεια.

Η ιατρική σήμερα παραδέχεται ότι το σώμα αποθηκεύει όλες τις πληροφορίες που σχετίζονται με τα βιώματα της ζωής μας.

Άνθρωποι με αυτονομία και γνώση. Στόχος να ξεφύγουμε από το Σύνδρομο Ενοχοποιημένου και τιμωρημένου παιδιού. Το καταλυτικό άγχος απέναντι στην αμαρτία της ανυπακοής που αλυσοδένει τους ανθρώπους στην παιδική τους ηλικία.

(«Το σώμα δεν ψεύδεται ποτέ», εκδ. ροές – 2009)
———————

Εάν ερχόταν κάποιος και μου διηγιόταν την ιστορία των παιδικών μου χρόνων, με κάθε λεπτομέρεια, μiα ιστορία που πρόσφατα ανακάλυψα, δεν θα είχε καμιά επίδραση πάνω μου. Θα πίστευα ή δεν θα πίστευα τη διήγησή του, αλλά ακόμη και στην πρώτη περίπτωση δεν θα ήταν τίποτε άλλο παρά η ιστορία ενός ξένου ανθρώπου – επειδή ακριβώς δεν την είχα βιώσει (την είχα απωθήσει άρα ήταν σαν να μη με αφορά, σαν να μην την είχα ζήσει).

– Η μοναδική πρόσβαση, αυτή που πραγματικά μπορούσε να με βοηθήσει να εγκαταλείψω τις διανοητικές αντιστάσεις μου, ανοίχτηκε μπροστά μου χάρη στα συναισθήματα του πολύ μικρού παιδιού μέσα μου, αυτού που ήταν ο μοναδικός μάρτυρας των κακοποιήσεων της μητέρας μου. Πώς κατάφερα, παρ’ όλα αυτά, να απαλλαγώ από την απώθηση; Τα κατάφερα, επειδή ήθελα με κάθε τίμημα να μάθω την αλήθεια και, τελικά βρήκα ένα πρόσωπο-αρωγό που με βοήθησε να την αναζητήσω.

– Ερχόμενη αντιμέτωπη με την παιδική μου ηλικία, ξέρω ότι οι καταστροφικές και αυτοκαταστροφικές τάσεις δεν μπορούν να εξαλειφθούν ούτε με την βοήθεια της ανατροφής ούτε με τη βοήθεια της παραδοσιακής ψυχοθεραπείας. Για κάποιο διάστημα ίσως φαίνεται ότι επιτυγχάνεται, ειδικά εάν τα θύματα του εμπλεκόμενου σιωπούν. Εάν είναι ο ίδιος θύμα, τότε η ψυχιατρική, συχνά μέσω περιττών επεμβάσεων (φάρμακα κλπ), θα τον εμποδίσει να συνειδητοποιήσει το κακό που κάνει στον εαυτό του. Αργά ή γρήγορα όμως θα αποδειχθεί ότι η καταστροφή της ζωής, εφόσον δεν συνειδητοποιείται, μπορεί να οδηγήσει μόνο σε νέες καταστροφές.

– Η ανελέητη σκληρότητα των γονέων μεταφέρεται στα παιδιά τους και τα εξωθεί να φερθούν το ίδιο ανελέητα στον εαυτό τους και σε άλλους, όσο αποφεύγουν την αλήθεια.

– Το δόγμα της «σκιάς» του Γιουνγκ, και η αντίληψη ότι το κακό είναι η άλλη όψη του νομίσματος του καλού εξυπηρετούν την άρνηση της πραγματικότητας του κακού. Όμως το κακό είναι μια πραγματικότητα. Δεν είνα έμφυτο, είναι επίκτητο, και ποτέ δεν είναι η άλλη όψη του νομίσματος του καλού, αλλά ο καταστροφέας του. Ο Σαίξπηρ το είχε αντιληφθεί. Έβλεπε και κατέδειξε τις ρίζες του κακού, αλλά δεν προσπάθησε ποτέ να μετριάσει το κακό μέσω ψυχολογικών αιτιολογήσεων, όπως για παράδειγμα κάνει η ψυχανάλυση.

– Ο Ριχάρδος Γ’, ο Μάκβερθ και άλλοι είναι κακοί επειδή καταστρέφουν, ακόμη κι αν γνωρίζουμε για ποιο λόγο έγιναν τέτοιοι. Η γνώση μας δεν μπορεί να τους αλλάξει. Εάν οι ίδιοι δεν αντιλαμβάνονταν μόνο διανοητικά, αλλά μπορούσαν να νιώσουν με  το συναίσθημά τους πώς εξελίχθηκαν σε κακούς ανθρώπους, τότε θα μπορούσαν να αλλάξουν.

– Τότε μόνο θα μπορούσαν να άρουν τους φραγμούς τους και βιώνοντας τους απωθημένους πόνους τους να απελευθερώσουν το κακοποιημένο παιδί που είχαν υπάρξει, που δεν ήθελε να βλάψει κανέναν, όταν ήρθε στον κόσμο, το παιδί που ήθελε να αγαπήσει, αλλά δεν έβρισκε κανέναν που να του το επιτρέπει. Το μόνο που έβρισκε ήταν συρματοπλέγματα και τείχη και πίστεψε ότι αυτός είναι ο κόσμος.

– Όταν μεγάλωσε, έχτισε γιγαντιαίους κόσμους γεμάτους τείχη και συρματοπλέγματα, ή περίπλοκα φιλοσοφικά και ψυχολογικά συστήματα, ελπίζοντας και προσμένοντας ακόμη ότι θα ανταμειφθεί για αυτά με αγάπη. Την αγάπη που ποτέ δεν έλαβε από τους γονείς όταν ακόμα η ζωή του ήταν «ανάξια».

– Το κακοποιημένο, υποτιθέμενα «κακό» παιδί θα γίνει ένας κακός ενήλικος και θα δημιουργήσει αργότερα έναν κακό κόσμο, εάν δεν τον βοηθήσει ένα πρόσωπο-αρωγός. Το παιδί που έχει λάβει φροντίδα και προσοχή θα φτιάξει έναν κόσμο διαφορετικό γιατί η βιολογική μας αποστολή είναι να προστατεύουμε την ανθρώπινη ζωή και όχι να την καταστρέφουμε.

– Δεν είναι αλήθεια ότι το κακό, το καταστροφικό και το διεστραμμένο στοιχείο ανήκουν απαραίτητα στην ανθρώπινη φύση, παρ’ όλο που το ακούμε συνέχεια. Εκείνο που αληθεύει, αντίθετα, είναι ότι το κακό αναπαράγεται διαρκώς φέρνοντας αμέτρητο πόνο και δυστυχία σε εκατομμύρια ανθρώπους, κάτι που επίσης μπορεί να αποφευχθεί.

– Όταν κάποτε η άγνοια που προέκυψε από την απώθηση της παιδικής ηλικίας εξαλειφθεί και η ανθρωπότητα ξυπνήσει από το λήθαργό της, θα μπορέσει να αναστείλει αυτή την παραγωγή του κακού.

Έχω ψάξει, αλλά έως τώρα δεν έχω βρει ούτε ένα γνωστό συγγραφέα που να μην πιστεύει ότι πρέπει κάποια στιγμή να συγχωρήσουμε τους γονείς μας. Ακόμα και όταν έχουν δει τη σκληρότητα της ανατροφής τους, αισθάνονται ενοχές που την έχουν δει. Ο Φραντς Κάφκα υπήρξε ένας από τους τολμηρότερους συγγραφείς σε αυτό το θέμα αλλά εκείνη την εποχή κανείς δεν μπορούσε να υποστηρίξει τη γνώση του. Έτσι αισθανόταν ενοχές και πέθανε πολύ νέος, όπως και οι Προυστ, Ρεμπώ, Σίλλερ, Τσέχοφ, Νίτσε και τόσοι άλλοι που άρχισαν να βλέπουν την αλήθεια αλλά την φοβήθηκαν. Γιατί είναι τόσο δύσκολο να αντέξει κανείς την αλήθεια ότι κακοποιήθηκε στην παιδική του ηλικία; Γιατί προτιμούμε να κατηγορούμε τον εαυτό μας; Επειδή κατηγορώντας τον εαυτό μας αποφεύγουμε τον πόνο. Πιστεύω ότι ο χειρότερος πόνος που πρέπει να βιώσουμε για να γίνουμε συναισθηματικά έντιμοι είναι να παραδεχτούμε ότι δεν μας αγάπησαν τότε που περισσότερο από ποτέ το είχαμε ανάγκη. Είναι εύκολο να το λες, αλλά πάρα πολύ δύσκολο να το αισθανθείς. Και να το αποδεχτείς. Να παραιτηθείς από την προσδοκία πως οι γονείς σου κάποια μέρα θα αλλάξουν και θα σε αγαπήσουν. Σε αντίθεση προς τα παιδιά, οι ενήλικες μπορούν να απαλλαγούν από αυτή την ψευδαίσθηση – προς όφελος της υγείας τους και των παιδιών τους.

Όσοι πραγματικά θέλουν να μάθουν την αλήθεια τους, μπορούν να το επιτύχουν. Και ειλικρινά πιστεύω πως αυτά τα άτομα θα αλλάξουν τον κόσμο. Δεν θα είναι «ήρωες», πιθανόν να ειναι πολύ σεμνοί άνθρωποι, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συναισθηματική τους ειλικρίνεια θα καταφέρει να σπάσει τον τοίχο της άγνοιας, της άρνησης, της βίας. Ο πόνος του να νιώθεις πως δεν σε αγαπούν δεν είναι παρά ένα συναίσθημα. Ένα συναίσθημα δεν είναι ποτέ ολέθριο όταν κατευθύνεται στο πρόσωπο που σου προκάλεσε τον πόνο. Επομένως και το μίσος ακόμα δεν είναι ολέθριο εφόσον είναι συνειδητοποιημένο και δεν μετατρέπεται σε δράση. Όμως μπορεί να καταστεί τρομακτικά ολέθριο και επικίνδυνο τόσο για τον ίδιο που το αισθάνεται και το αρνείται όσο και για άλλους οι οποίοι θα γίνουν αποδέκτες του ως τα εξιλαστήρια θύματα.

(Η απαγορευμένη γνώση, Ροές – 2011)
——————————————–


– Σ’ αυτό το βιβλίο ταυτίζομαι με την Εύα. Όχι την Εύα – παιδί της παράδοσης, που σαν την κοκκινοσκουφίτσα του παραμυθιού, ανυποψίαστη, εξαπατήθηκε από ένα ζώο, αλλά μια Εύα που διέκρινε την αδικία της κατάστασής της, απέρριψε την εντολή «σου απαγορεύω τη γνώση», θέλησε να καταλάβει σε βάθος τη διαφορά ανάμεσα στο καλό και το κακό και αποφάσισε να αναλάβει την πλήρη ευθύνη της πράξης της.

– Η εικόνα του Θεού που μας δόθηκε φτιάχτηκε από ανθρώπους που ανατράφηκαν με τις αρχές της μαύρης παιδαγωγικής (με τις οποίες η βίβλος είναι γεμάτη), για τους οποίους ο σαδισμός, η αποπλάνηση, η τιμωρία, η κατάχρηση της εξουσίας ανήκαν στην καθημερινότητα της παιδικής τους ηλικίας. Η βίβλος γράφτηκε από άντρες. Θα πρέπει να θεωρήσουμε πως αυτοί οι άντρες δεν είχαν καλές εμπειρίες από τους πατεράδες τους. Προφανώς κανένας από αυτούς δεν είχε πατέρα κάποιον που να χαιρόταν με τη δίψα του παιδιού του για μάθηση, που να μην απαιτούσε από αυτό τίποτα το ακατόρθωτο και να μην το τιμωρούσε. Γι αυτό το λόγο έφτιαξαν μια θεϊκή εικόνα που τα σαδιστικά χαρακτηριστικά της δεν τους προξενούσαν εντύπωση.

– Ποτέ δεν πόθησα έναν παράδεισο για τον οποίον προϋπόθεση της ευτυχίας θα ήταν η υπακοή και η άγνοια. Πιστεύω στη δύναμη της αγάπης, κάτι που δεν σημαίνει να είναι κανείς καλός και υπάκουος. Για μένα η αγάπη έχει να κάνει με το να είμαστε πιστοί στον εαυτό μας, την ιστορία μας τα συναισθήματα και τις ανάγκες μας. Μέσα σε αυτά περικλείεται και η λαχτάρα για γνώση. Προφανώς ο Θεός ήθελε να «κλέψει» από τον Αδάμ και την Εύα αυτή την πίστη στον εαυτό τους.

– Σήμερα στην ιατρική δεν αρνουνται πλέον πως το σώμα μας έχει αποθηκεύσει όλες τις πληροφορίες που σχετίζονται με τα βιώματα της ζωής μας. Ωστόσο η ιατρική πολύ συχνά δεν γνωρίζει πώς να τα αποκρυπτογραφήσει. Και όμως διαπιστώνουμε ότι πολλά σοβαρά συμπτώματα ασθενειών μπορούν να εξαφανιστούν αν επιτευχθεί η αποκρυπτογράφηση αυτή.

– Κάποτε θα γνωρίζει όλος ο κόσμος, ότι η ανθρώπινη βαναυσότητα δεν είναι έμφυτη αλλά παράγεται και διδάσκεται στην παιδική ηλικία. Η πρώτη εντολή θα έπρεπε να ορίζει: Τίμα τα παιδιά σου ώστε να μη χρειάζεται να κτίσουν μέσα τους τοίχους προστασίας απέναντι στον παιδικό πόνο και να αμύνονται αργότερα απέναντι σε φανταστικούς εχθρούς με φρικτά όπλα που μπορούν να καταστρέψουν τον κόσμο. Οι νέοι που επιτίθενται σε συμμαθητές τους με σωματική βία ή φθάνουν ακόμα και στο φόνο δεν το κάνουν γιατί κάποτε τους κακόμαθαν από υπερβολική αγάπη αλλά γιατί μεγάλωσαν σε συνθήκες εγκατάλειψης και κακοποιήθηκαν χωρίς να τους επιτραπεί να αντιδράσουν.

 – Το γέλιο είναι υγεία, αναμφισβήτητα, ωστόσο μόνον εκεί όπου υπάρχει και λόγος για γέλια. Όμως το να γελάμε με τον ίδιο μας τον πόνο ειναι μια μορφή απώθησης της οδύνης που μας προκάλεσε και μας επιτρέπει να προσπερνάμε τυφλά τις αιτίες της προέλευσής του.

– Στις περισσότερες αυτοβιογραφίες που γνωρίζω, οι συγγραφείς κρατούν μια συναισθηματική απόσταση από τον πόνο του παιδιού. Μικρή δόση ενσυναίσθησης και μια εντυπωσιακή έλλειψη εξανάστασης αποτελούν συνήθως τον κανόνα. Η αδικία, η συναισθηματική αμνησία και η συνακόλουθη βιαιότητα των ενηλίκων δεν βρίσκονται στο επίκεντρο της ανάλυσης, απλώς περιγράφονται.

(Το ξύπνημα της Εύας, εκδ ροές – 2007)
—————————————

“Δεν ήταν τα ωραία ή τα ευχάριστα συναισθήματα αυτά που με οδήγησαν στη συνειδητοποίηση νέων πραγμάτων, αλλά εκείνα ενάντια στα οποία είχα παλέψει πιο έντονα: εκείνα δηλαδή που μ’ έκαναν να αισθάνομαι πρόστυχος, μικροπρεπής, τσιγκούνης, ανίκανος, ταπεινωμένος, απαιτητικός, πικρόχολος, μπερδεμένος και πάνω απ’ όλα, λυπημένος και μόνος μου. Μέσα από αυτές ακριβώς τις εμπειρίες, τις οποίες είχα αποφύγει τόσο καιρό, σιγουρεύτηκα πως τώρα πια καταλαβαίνω κάτι για τη ζωή μου που προέρχεται από τον πυρήνα της ύπαρξής μου, κάτι που δεν θα μπορούσα να μάθω από κανένα βιβλίο!”

«(Οι φυλακές της παιδικής μας ηλικίας ή Το δράμα του προικισμένου παιδιού, εκδ. Ροές – 2003)

———

Διαβάστε επίσης: Η απαγορευμένη γνώση _ Άλις Μίλερ

————————————–

«Το κύριο θέμα όλων των βιβλίων μου είναι η άρνηση των δεινών που έχουμε υποστεί στην παιδική μας ηλικία. Καθένα από τα βιβλία πραγματεύεται κάποια πτυχή αυτού του φαινομένου και επικεντρώνεται σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα»

H Άλις Μίλερ (1923-2010) σπούδασε στη Βασιλεία (Ελβετία) φιλοσοφία, ψυχολογία και κοινωνιολογία. Μετά τη διδακτορική διατριβή της εκπαιδεύτηκε στη Ζυρίχη ως ψυχαναλύτρια και, για 20 χρόνια, εξάσκησε αυτό το επάγγελμα ενώ παράλληλα δίδασκε. Το 1980 αποφάσισε να σταματήσει την ψυχαναλυτική και διδακτική πρακτική και να ασχοληθεί με τη συγγραφή βιβλίων. Από τότε έχει δημοσιεύσει 13 βιβλία, με τα οποία γνωστοποίησε στο ευρύ κοινό τα αποτελέσματα των ερευνών της όσον αφορά τις αιτίες και τις συνέπειες των τραυμάτων της παιδικής ηλικίας.
Πιο συγκεκριμένα η Άλις Μίλερ ασχολείται με τους κρυφούς χειρισμούς των γονέων κατά τη διάρκεια της ανατροφής των παιδιών τους, με τις διάφορες στρατηγικές προφύλαξης ενάντια στα τραύματα της παιδικής ηλικίας, με τις συνέπειες απώθησης αυτών των τραυμάτων σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο και τέλος, με τις σύγχρονες δυνανατότητες ανάλυσης των συνεπειών των παιδικών τραυμάτων. Γι’ αυτές τις έρευνές της η συγγραφέας έχει κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση.
Από την αρχική δημοσίευση του «Δράματος του Προικισμένου Παιδιού» (1979) ως την πρόσφατη αναθεώρησή του (1995) πέρασαν σχεδόν είκοσι χρόνια.
Σε αυτό το διάστημα, οι προσωπικές εμπειρίες της συγγραφέως, οι νέες θεραπευτικές μέθοδοι, τα ιστορικά των αναγνωστών και αναγνωστριών που επικοινώνησαν γραπτώς μαζί της, και που ο αριθμός τους υπολογίζεται σε αρκετές χιλιάδες, καθώς και η συνεχιζόμενη έρευνά της γύρω από την παιδική ηλικία, την οδήγησαν σε περαιτέρω διευκρινήσεις και αναθεωρήσεις των προηγούμενων απόψεών της, τις οποίες κατέγραψε και ανέλυσε στα επόμενα βιβλία της.


(2011) Η απαγορευμένη γνώση, Ροές
(2009) Το σώμα δεν ψεύδεται ποτέ, Ροές
(2007) Το ξύπνημα της Εύας, Ροές
(2003) Οι φυλακές της παιδικής μας ηλικίας ή Το δράμα του προικισμένου παιδιού, Ροές