Κ. Βεργοπουλος: Υποδειγμα καταστροφης η Ελλαδα

Κ. Βεργόπουλος: «Υπόδειγμα καταστροφής η Ελλάδα»

04:12, 28 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/80303

O Κώστας Βεργόπουλος, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστημίου VIII του Παρισιού, εξηγεί στην Κρυσταλία Πατούλη πώς έφτασε η Ελλάδα, σήμερα, να είναι υπόδειγμα καταστροφής για τα κράτη της Ευρώπης -και όχι μόνο, τονίζoντας τον λάθος δρόμο που έχει πάρει η οικονομία και προτείνοντας τις ελάχιστες λύσεις που απομένουν. Διαφορετικά, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «τα σημεία και τέρατα του 2011 θα κυριαρχήσουν ακόμη περισσότερο στη χρονιά που μας περιμένει».


Η οικονομία τι σχέση έχει, τελικά, με την δικαιοσύνη; Yπερασπίζει μόνο εκείνους που έχουν αποκτήσει (ανεξαρτήτως τίμιων ή άτιμων μέσων) πλούτο; Και πόσο αυτό, τελικά, την ωφελεί;

Η κοινωνική αδικία οξύνεται σήμερα με τις λεγόμενες θυσίες που οι κυβερνήσεις επιβάλλουν με πρόσχημα το χρέος. Οι περικοπές δημοσίων και μάλιστα κοινωνικών δαπανών, όπως για την υγεία και την εκπαίδευση, πλήττουν άνισα τους πολίτες. Το αυτό και οι περικοπές μισθών και συντάξεων.  Οι λεγόμενες θυσίες παραμένουν άνισες, άδικες αλλά και αναποτελεσματικές. Ωστόσο, τα χαμηλά εισοδήματα δαπανώνται καθ’ ολοκληρια στηρίζοντας έτσι την αγορά και την οικονομία, ενώ τα ανωτέρα εισοδήματα παρουσιάζουν υψηλό συντελεστή αποταμίευσης. Συνεπώς, Κάθε πολιτική επιλογή που πλήττει τα χαμηλά εισοδήματα επισπεύδει την κατάρρευση της αγοράς και της οικονομίας, όπως συμβαίνει σήμερα στη χώρα μας. Ενώ παράλληλα, κάθε πολιτική που προστατεύει τα υψηλά εισοδήματα οδηγεί σε αύξηση των αποταμιεύσεων πλούτου εις βάρος της αγοράς και της οικονομίας. Σήμερα στη χώρα μας οι μισθοί αντιπροσωπεύουν 50% του ΑΕΠ, όμως επιρρίπτονται σε αυτούς 90% των θυσιών. Αυτό είναι όχι μόνον άδικο, αλλά επίσης αναποτελεσματικό και καταστροφικό για την οικονομία.

Και οι μισθωτοί είναι πλέον πολύ λιγότεροι, ενώ υπάρχουν οι συνταξιούχοι, οι άνεργοι και οι υποαπασχολούμενοι, για να μην αναφερθούμε στα τραγικότερα θύματα όλων αυτών των οικονομικών μέτρων: τους δεκάδες χιλιάδες άστεγους...

Με την επιλογή της λιτότητας, η κυβέρνηση αφαιρει ενεργό χρήμα από την αγορά και επαυξάνει το λιμνάζον στις καταθέσεις, στην αποταμίευση και στον αποθησαυρισμό. Πλήττει την ενεργό οικονομία προς όφελος της παρασιτικής και των αντίστοιχων εισοδηματικών κοινωνικών τάξεων που την ιδιοποιούνται. Ιδού γιατί τα προγράμματα λιτότητας αποτυγχάνουν το ένα μετά το άλλο, τόσο στην Ελλάδα όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Θα έπρεπε να γίνεται το ακριβώς αντίθετο: η συγκέντρωση χρήματος να μην πλήττει την οικονομία, αλλά να της επιτρέπει να διατηρεί τους ρυθμούς της. Αυτό μόνον με αντίστροφη φορολογική πολιτική θα μπορούσε να επιτυγχάνεται, δηλαδή με φορολόγηση των υψηλών εισοδημάτων και προστασία των χαμηλών. Είναι σήμερα θλιβερό ότι η οικονομία νεκρώνεται και μόνοι ωφελημένοι από αυτό αποβαίνουν οι κάτοχοι του μεγάλου χρήματος. Με την ύφεση της οικονομίας, απαξιώνονται τα πραγματικά αγαθά, ενώ παράλληλα υπεραξιώνεται το χρήμα έναντι αυτών.

Και που οδηγούμαστε με αυτή την οικονομία της λογικής του παραλόγου –όπως την περιγράψατε- και της εξόφθαλμης αδικίας;

Στην πλήρη αποτυχία και κατάρρευση αυτής της πολιτικής που ακολουθείται;.

Και στην ακόμα μεγαλύτερη κατάρρευση της ήδη υπάρχουσας οικονομικής κατάρρευσης;

Ακριβώς. Ενώ, αποδεικνύεται καθημερινά, ότι αυτή η πολιτική είναι σε αδιέξοδο, επιβάλλουν καινούργια μέτρα προς την ίδια λανθασμένη κατεύθυνση. Δηλαδή, προσπαθούν με μέσα που φέρνουν πρόσθετη κατάρρευση, να βγουν από την κατάρρευση. Με αποτέλεσμα, όχι μόνο να μη βγαίνουν, αλλά να βυθίζονται όλο και περισσότερο σ’ αυτήν. Το αρχικό λάθος εξελίσσεται σε δόλια εξαπάτηση.

Γνωρίζετε ότι αυτή τη στιγμή, υπάρχει μια πόλη ολόκληρη από άστεγους, που πιθανότατα θα υπάρξουν και θύματα που δεν θα τα καταφέρουν να επιβιώσουν. Δηλαδή, αν δεχτούμε αυτό που είχε πει ο Kώστας Γαβράς, «δολοφόνοι όσοι πετάνε 1000 εργάτες στο δρόμο» εξ αφορμής της ταινίας «Το τσεκούρι» που θέμα της είχε την ανεργία, τότε εκείνοι που πέταξαν εκατομμύρια στο δρόμο, τι είναι;

Όχι λιγότερο από οικονομικοί ολετήρες.

Τι θα είχατε να σχολιάσετε γι αυτή την κατάσταση;

Δεν πρόκειται να βγούμε από αυτή την κρίση, εάν δεν αλλάξουμε πολιτική. Και το θέμα είναι πώς θα αλλάξουμε κατεύθυνση;

Πρώτον, το πολιτικό σύστημα όλων των αποχρώσεων έχει πλέον ανεπανόρθωτα καεί. Είναι καμένο μέσα σε αυτή την επιλογή του και συνεπώς, ανίκανο να μας βγάλει από αυτή την καταστροφική πορεία. Η μόνη που είναι υποχρεωμένη να τα δει καθαρότερα τα πράγματα, και τα βλέπει, είναι η ίδια η κοινωνία. Η κοινωνική αντίσταση. Πρέπει η αντίσταση αυτή να αναπτυχθεί, και έτσι κι αλλιώς θα αναπτυχθεί, είτε το πω εγώ είτε όχι. Επειδή όμως, τα πράγματα είναι όπως και τα βιώνουμε, δεν μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί μεγάλα λόγια για επαναστάσεις, αλλά μπορεί να πει, ότι η παρουσία της κοινωνίας με έντονη κινητοποίηση, είναι σε θέση να εκβιάσει λύσεις από το ίδιο το πολιτικό σύστημα, ακόμη και αυτές που δεν θα ήθελε το ίδιο να κάνει, αλλά μπορεί να εκβιαστεί σε αυτό υπό την πίεση της κοινωνικής κατάρρευσης, που σήμερα είναι εξαιρετικά απειλητική.

Αυτή τη στιγμή λειτουργεί τόσο το αναπτυσσόμενο κοινωνικό μέτωπο αντίστασης, όσο και το κοινωνικό αδιέξοδο που υπονομεύει το πολιτικό σύστημα. Το τελευταίο έχει περιέλθει σε αδυναμία να βγει από το αδιέξοδο που έχει προκαλέσει και στο οποίο έχει το ίδιο εγκατασταθεί. Η κοινωνία πιέζει για έξοδο και απεμπλοκή από αυτό με την επιλογή  διαφορετικής πολιτικής.

Το ζήτημα δεν είναι να κηρύξουμε διαγραφή των χρεών, ότι δηλαδή δεν χρωστάμε. Δεν είμαστε τόσο «μαλάκες» όπως φαντάζεται ο  Πάγκαλος. Ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι μόνο αν χρωστάς ή όχι, αλλά επίσης με τι τρόπο ξεχρεώνεις. Άλλο είναι π.χ. να πληρώνεις εδώ και τώρα, άλλο σε 30 ή 50 χρόνια. Δηλαδή, δεν επιτρέπεται σε καμία κυβέρνηση να τσακίσει την κοινωνία, επειδή χρωστά λεφτά, πόσο μάλλον αν δεν τα χρωστά πραγματικά. Αυτό που σήμερα γίνεται είναι εγκληματικό, αλλά και αντιπαραγωγικό.

Η κοινωνία χρωστάει το όποιο χρέος;

Το κράτος. Μπορεί να χρωστά και η κοινωνία, αλλά κυρίως το κράτος. Το θέμα είναι ότι δεν επιτρέπεται επειδή χρωστά, να διαλύει την κοινωνία, διότι, αν όχι τίποτε άλλο, αυτός ο τρόπος, είναι και ο μόνος σίγουρος ότι δεν θα ξεχρεώσει ποτέ.

Περισσότερο «μαλάκες» μου φαίνονται αυτοί που κυβερνούν, μεταξύ των οποίων και ο Πάγκαλος, παρά όσοι διαμαρτύρονται εναντίον τους. Αν η κυβέρνηση ήθελε να κάνει μια έξυπνη, σωστή και αποτελεσματική πολιτική, θα όφειλε να επαναδιαπραγματευθεί και το χρέος και τον τρόπο αποπληρωμής του. Να επιτύχει σοβαρή και αληθινή διαγραφή, περίοδο χάριτος, πολύ μεγαλύτερη περίοδο αποπληρωμής, πολύ χαμηλότερο επιτόκιο. Η σημερινή και η προηγούμενη κυβέρνηση, κάνουν το ακριβώς αντίθετο. Δηλαδή χρέη συναφθέντα με 3%, δέχονται να τα αντικαταστήσουν με χρέη με επιτόκιο 8%, που είναι τελείως βλακώδες, και επιπλέον έχουν ξεζουμίσει την κοινωνία με αποτέλεσμα η αγορά να είναι νεκρή και να μη μπορεί να παραγάγει νέο εισόδημα.

Η Ελλάδα, σήμερα, καταγράφει τη μεγαλύτερη ύφεση στην Ευρώπη και επιδεικνύεται παντού ως παράδειγμα προς αποφυγήν. Υπόδειγμα καταστροφής. Κανείς δεν βγαίνει ωφελημένος από αυτό, ούτε και οι δανειστές. Ποιοι λοιπόν είναι οι «μαλάκες»; Οι Έλληνες ή μήπως όσοι τους έχουν φέρει σε αυτή την κατάσταση;

Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις, δείχνουν όμως, ότι υπάρχει ακόμη μια μεγάλη μερίδα του κόσμου που τους υποστηρίζει. Για ποια κοινωνική αντίσταση, λοιπόν, μιλάμε;

Δεν είναι αλήθεια. Ποτέ άλλοτε στην Ελλάδα, το πολιτικό σύστημα δεν ήταν τόσο δυσφημισμένο και κοινωνικά ανυπόληπτο. Ο ίδιος ο Πάγκαλος θεωρεί επιτυχία του ότι μπορεί να κυκλοφορεί στους δρόμους μεταμφιεσμένος. Πρόκειται για πολιτική χρεοκοπία ολόκληρου του συστήματος και εφόσον η κοινωνική πίεση είναι μεγάλη, τότε μπορεί κανείς να προσβλέπει στην εμφάνιση νέων σχημάτων.

Τι θα είχατε να προτείνετε;

Το θέμα είναι ότι πρέπει η ίδια η Ευρώπη να καταλάβει ότι έχει παγιδευτεί σε αδιέξοδο. Την ελληνική συνταγή την εφαρμόζει και στις άλλες χώρες. Από τις 9 Δεκεμβρίου, στη συνάντηση των ηγετών της Ευρώπης, αποφάσισαν να εφαρμόσουν παντού την ίδια πολιτική λιτότητας. Δηλαδή περικοπής δαπανών, μισθών, συντάξεων. Όταν ολόκληρη η Ευρώπη κάνει την ίδια πολιτική ταυτόχρονα, είναι σαν να αυτοπυροβολείται κατάστηθα. Ως γνωστόν, το 92 % της ευρωπαϊκής παραγωγής το καταναλώνει η ίδια η Ευρώπη. Εξάγεται στο εξωτερικό μόνο το 8%. Αν η ίδια επιβάλλει λιτότητα και περικοπές, επιλέγει η ιδία την αυτοκαταστροφή της. Η απόφαση της 9ης Δεκεμβρίου θα αποδεδειχθεί ιστορικά ολέθρια.
Πρέπει να αλλάξει αυτή η κατεύθυνση. Σε αυτό πιέζουν  διεθνείς παράγοντες, ακόμη και από το ΔΝΤ μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Υπάρχουν ελπίδες να αλλάξει, δεδομένου ότι αν δεν αλλάξει η  καταστροφή είναι βέβαιη για όλους.

Η Ελλάδα, άλλωστε, όπως λέγεται, είναι το σύμπτωμα του προβλήματος, και όχι το πρόβλημα της Ευρώπης;

Ακριβώς. Συγχρόνως, τα κινήματα διαμαρτυρίας, επεκτείνονται σήμερα παγκοσμίως, με επίκεντρο τις ΗΠΑ, π.χ. τα κινήματα των καταλήψεων, και την Αγγλία. Το φαινόμενο επεκτείνεται ταχύτατα και στην Ηπειρωτική Ευρώπη, δηλαδή στην περιοχή μας. Αυτά είναι κινήματα με μέλλον. Οι νέοι, αποκλεισμένοι από τα πάντα, χωρίς κάποια προοπτική, αντιδρούν με αυτόν τον τρόπο και προχωρούν για συντονισμό όλων των τοπικών κινημάτων (γιατί επί του παρόντος είναι πολλά και ανεξάρτητα) σε μεγάλο εθνικό και διεθνές κίνημα καταλήψεων. Αυτό σηματοδοτεί ανώτερο στάδιο της αγωνιστικότητας.
Η χρονιά που πέρασε, μπορούμε να πούμε ότι ήταν καταστροφική, αλλά ήταν ταυτόχρονα και ελπιδοφόρα, με την έννοια ότι ανέδειξε νέες μορφές κινημάτων, που δεν υπήρχαν μέχρι πολύ πρόσφατα. Αυτό καταγράφηκε και στην Ελλάδα, ξεκίνησε από την Ισπανία, την Τυνησία, την πλατεία Ταχρίρ με την αραβική άνοιξη κλπ. Είναι ένα καινούργιο γεγονός, που  παίζει όλο και μεγαλύτερο ρόλο, ειδικά τη χρονιά που έρχεται. Οι έννοιες της Αριστεράς και Δεξιάς, παραμένουν αδρανείς στο παιχνίδι του σήμερα, δεν είναι ανεπιφύλακτα με την πλευρά του κόσμου που κινητοποιείται. Ο κόσμος σήμερα εξεγείρεται ενάντια στο πολιτικό σύστημα, ενώ τα κόμματα κινούνται με μοναδικό κριτήριο την κομματική τους επιβίωση.

Θα ρίξουν τις μάσκες, δηλαδή, στις όποιες κομματικές ταμπέλες;

Ναι. Φυσικά, δεν μιλάω με μεγάλα λόγια και για επαναστάσεις, αλλά μιλάω για πιέσεις κοινωνικές, για μία περισσότερη λυσιτελή  διαχείριση του προβλήματος του χρέους, που αφορά ολόκληρη την Ευρώπη, ώστε η κοινωνία να μην εξοντώνεται. Λόγου χάριν θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να αναλάβει τα δημόσια –τουλάχιστον- χρέη, αν όχι τα ιδιωτικά –άσε που τα ιδιωτικά τα αναλαμβάνει ήδη- όπως κάνει κάθε κεντρική τράπεζα που σέβεται τον εαυτό της, όπως κάνει στην Αμερική η FED, ή η κεντρική τράπεζα της Αγγλίας. Πρέπει η ΕΚΤ να αναλάβει τα χρέη ώστε να αναπνεύσουν οι οικονομίες από το βάρος αυτών των δανειακών υποχρεώσεων. Δεν λέω να διαγραφούν τα χρέη, αλλά να μετατοπιστεί η αποπληρωμή τους στο μέλλον, να αλλάξει γενικά ο τρόπος αποπληρωμής τους, ώστε να αναπνεύσουν στο παρόν οι οικονομίες και οι εργαζόμενοι που σήμερα συντρίβονται από τους φόρους και τις έκτακτες εισφορές (Δηλαδή, τι έκτακτες… που έχουν μονιμοποιηθεί).

Αυτό που λένε, επίσης, για τον έλεγχο του χρέους; Δεν πρέπει να γίνει;

Δεν έχω αντίρρηση. Αλλά δεν το βλέπω να γίνεται.

Επειδή είπατε για κοινωνική πίεση, επειδή μιλάμε για χρέη, δεν θα ‘πρεπε ο κόσμος να πιέσει για να μάθει ποιος χρωστάει και τί, και από πού ακριβώς, όπως επίσης και για το περιβόητο χρέος των Γερμανών προς την Ελλάδα;

Σωστό αυτό, αλλά είναι άλλο θέμα. Μπορώ να σου πω ότι το κατοχικό χρέος της Γερμανίας απέναντί μας, είναι πολύ σοβαρό και πολύ πιο σημαντικό θέμα από τον λογιστικό έλεγχο του δικού μας χρέους απέναντι της.

Η λογική των οικονομιών των μεγάλων κρατών και των τραπεζών ανά τον κόσμο, δεν θυμίζουν… λογική βασίλισσας Μαρίας- Αντουανέτας; Έχουν πράγματι, άραγε, προχωρήσει τα κράτη και οι κρατούντες, έστω, ένα βήμα μπροστά μετά την Αντουανέτα;

Όχι, καθόλου. Η Μαρία Αντουανέτα και ο Λουδοβίκος XVI ήταν η δυναστεία των Βουρβόνων. Για τους Βουρβόνους ειπώθηκε τότε, ότι από την επανάσταση που έγινε δεν έμαθαν τίποτα, αλλά και δεν ξέχασαν τίποτα από αυτά που ήξεραν πριν από την επανάσταση. Και μετά την παλινόρθωση τους, επανέλαβαν το βεβαρυμμένο παρελθόν τους. Αυτό λοιπόν, επαναλαμβάνεται σήμερα με τις τράπεζες, και το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο που δεν έχει μάθει τίποτα –και δεν θέλει να μάθει- από το πώς πάει η οικονομία (σαν να βρίσκεται στα σύννεφα!) που εξωθείται σε καταστροφική πορεία, αλλά και δεν ξεχνάει τίποτα από το παρελθόν του, με το οποίο οδήγησε την οικονομία στο σημερινό αδιέξοδο.

Και τι θα είχατε να πείτε γι’ αυτές τις… Αντουανέτες ανά τον κόσμο;

Ότι στο κάτω κάτω της γραφής, αυτές οι Αντουανέτες μπορεί να μην μαθαίνουν τίποτε, αλλά ο κόσμος, οι κοινωνίες, μαθαίνουν. Μπορεί αυτοί οι ίδιοι να μην θέλουν να μάθουν, αλλά οι άνθρωποι θέλουν να μάθουν, γιατί θέλουν να βγουν από αυτό το φρικτό αδιέξοδο το οποίο τους έχουν ρίξει.

Στο αδιέξοδο της καθημερινής βίας, όπως έχει λεχθεί και από πολλούς διότι βία είναι να είσαι άνεργος, να μην μπορείς να επιβιώσεις, να μην μπορείς να κάνεις όνειρα βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα…

Το τρομερό είναι, ότι κάποιοι έχουν ενοχοποιηθεί: «μήπως φταίμε εμείς οι ίδιοι γι αυτό το αδιέξοδο στην καθημερινή βία», και αποδέχονται το τίμημα: «να τιμωρηθούμε τώρα, προκειμένου να διορθωθούμε για το καλό μας». Η ενοχοποίηση του κόσμου είχε πάρει έκταση, αλλά πιστεύω ότι τώρα έχει αρχίσει πλέον να ξεπερνιέται και να υποχωρεί. Οποία ευθύνη κι αν έχει ο λαός, ο καταναλωτής, ο εργαζόμενος, ο μισθωτός, η ευθύνη αυτή είναι τελείως ασήμαντη μπροστά στην ευθύνη της άρχουσας τάξης η οποία επέλεξε το μοντέλο που μας έφτασε στο σημερινό σημείο. Αυτή επιλέγει, αυτή κατανέμει τα εισοδήματα, αυτή διδει κατευθύνσεις, αυτή φέρνει και την ευθύνη.

Οι μονεταριστές και οι νεοφιλελεύθεροι το αντιμετωπίζουν με τιμωρητικη διάθεση: «Να τιμωρηθούν οι καταναλωτές, γιατί ήταν άσωτοι». Αυτό είναι μία ανοησία. Αλλά είναι και κάτι το αναποτελεσματικό. Διότι στην οικονομία, δεν υπάρχει πρόβλημα κυρώσεων. Υπάρχει το πώς θα διορθωθεί ένα πρόβλημα, ανεξαρτήτως του ποιος έχει φταίξει γι’ αυτό. Εάν τιμωρηθούν οι εργαζόμενοι, τότε η κρίση επιδεινώνεται και το αδιέξοδο βαθαίνει. Αυτό που χρειάζεται είναι να βγούμε σταδιακά και βαθμιαία από την σημερινή κατάσταση, και όχι με απότομο τρόπο, πράγμα που δεν οδηγεί πουθενά.

Εγώ δεν λέω ότι δεν έχουμε προβλήματα. Έχουμε και πολύ σοβαρά: παθητικό ισοζύγιο, ελλείμματα, χρέη, αυτά είναι αληθή. Όμως, δεν βγαίνουμε από αυτά με την άγρια επίθεση που έχει εξαπολυθεί ενάντια στους εργαζόμενους. Απόδειξη; Σήμερα, έπειτα από 2μισι χρόνια, αφότου άρχισε η κρίση, βρισκόμαστε σε χειρότερο σημείο από ό,τι όταν ξεκίνησε.

Παρόλαυτά, επειδή μιλήσαμε για ποινές, σε εκείνους που έχουν κλέψει από το δημόσιο χρήμα, που έχουν κάνει συμφωνίες κάτω από τα τραπέζια κλπ. δεν πρέπει να υπάρξει κάποια δικαιοσύνη; Δεν πρέπει να λειτουργήσει πραγματικό πόθεν έσχες; Να δημευτούν αθέμιτες περιουσίες; Να αποδοθούν πίσω εκεί που ανήκουν;

Οπωσδήποτε. Και η Ελλάδα είναι υπόδειγμα φορολογικής ανισότητας στην Ευρώπη. Είναι η χώρα που φορολογεί άγρια τους μισθωτούς και αφήνει αφορολόγητους τους μεγαλοεισοδηματίες.

Και την Εκκλησία, που έχει μία από τις μεγαλύτερες περιουσίες στην Ελλάδα.

Ως μεγαλοεισοδηματίας και αυτή… Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα φορολογικής δικαιοσύνης. Και μόνο αν  αντιγράφαμε το Ευρωπαϊκό σύστημα φορολογίας, θα είχαμε επιπλέον έσοδα 6% του ΑΕΠ. Δηλαδή, εάν οι φοροαπαλλασσομενοι φορολογούντο κανονικά, όπως στη υπόλοιπη Ευρώπη, το δημοσιονομικό ισοζύγιο θα έπαυε να είναι ελλειμματικό.

Αν δεν γίνουν αλλαγές, τα σημεία και τέρατα του 2011 θα κυριαρχήσουν ακόμη περισσότερο στη χρονιά που μας περιμένει.-

5 δυσκολιες για να γραψει κανεις την αληθεια. Μπ. Μπρεχτ

Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια

09:12, 24 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/80114

Κι η τέχνη πρέπει, σ’ αυτούς τους καιρούς των αποφάσεων ν’ αποφασίσει. Μπορεί να κάνει τον εαυτό της όργανο µιας µικρής µερίδας ορισµένων που παίζουν τις θεότητες της µοίρας για τους πολλούς και που απαιτούν µια πίστη που πρέπει πρώτ’ απ’ όλα να είναι τυφλή, και µπορεί να σταθεί στο πλευρό των πολλών και να βάλει τη µοίρα τους στα δικά τους χέρια. Μπορεί να παραδώσει τον άνθρωπο στις συγχύσεις, τις αυταπάτες και τα θαύµατα, και µπορεί να παραδώσει τον κόσµο στον άνθρωπο.
Μπορεί να µεγαλώσει την αµάθεια και µπορεί να µεγαλώσει τη γνώση. Μπορεί να κάνει έκκληση στις δυνάµεις που αποδείχνουν τη δύναµη τους καταστρέφοντας, και στις δυνάµεις που αποδείχνουν τη δύναµη τους Βοηθώντας. Μπέρτολτ Μπρεχτ

Όποιος σήµερα θέλει να πολεµήσει την ψευτιά και την αµάθεια και να γράφει την αλήθεια έχει ξεπεράσει το λιγότερο πέντε δυσκολίες. Πρέπει να έχει το θ ά ρ ρ ο ς να γράφει την αλήθεια παρόλο που παντού την καταπνίγουν· την ε ξ υ π ν ά δ α να την αναγνωρίσει παρόλο που τη σκεπάζουν παντού· την τ έ χ ν η να την κάνει ευκολοµεταχείριστη σαν όπλο, την κρίση να διαλέξει εκείνους που στα χέρια τους η αλήθεια θ’ αποχτήσει δύναµη, την π ο ν η ρ ι ά να τη διαδώσει ανάµεσα τους. Αυτές οι δυσκολίες είναι µεγάλες για κείνους που γράφουν κάτω απ’ το φασισµό, υπάρχουν όµως και γι’ αυτούς που τους κυνήγησαν ή που έφυγαν ακόµα και για όσους γράφουν στις χώρες της αστικής ελευθερίας.

Α: Το θάρρος να γράψει κανείς την αλήθεια
Φαίνεται αυτονόητο πως αυτός που γράφει πρέπει να γράφει την αλήθεια, µε την έννοια δηλαδή πως δεν πρέπει να την καταπνίγει ή να την αποσιωπά και πως δεν πρέπει να γράφει τίποτα που δεν είναι αληθινό.

Δεν πρέπει να σκύβει στους ισχυρούς, δεν πρέπει να εξαπατά τους αδύναµους. Είναι φυσικά πολύ δύσκολο να µη σκύβεις στους ισχυρούς, και είναι πολύ κερδοφόρο να εξαπατάς τους αδύναµους. Το να µην αρέσεις στους πλούσιους σηµαίνει να παραιτείσαι απ’ τον πλούτο. Το να παραιτείσαι από την πληρωµή για καµωµένη δουλειά πάει να πει, σε ορισµένες συνθήκες, να θυσιάζεις τη δουλειά, και το ν’ αποδιώχνεις τη φήµη ανάµεσα στους ισχυρούς σηµαίνει συχνά ν’ αποδιώχνεις κάθε φήµη. Όλα αυτά απαιτούν θάρρος. Οι καιροί της πιο σκληρής καταπίεσης είναι τις πιο πολλές φορές καιροί όπου γίνεται πολύς λόγος για µεγάλα και υψηλά πράγµατα.

Χρειάζεται θάρρος για να µιλάς σε τέτοιους καιρούς για πράγµατα τόσο χαµηλά και τόσο φτηνά, όπως το φαγητό και το σπίτι του εργαζόµενου, µέσα σε µια βοή από ξεφωνητά ότι το βασικό είναι το πνεύµα της θυσίας. Όταν φορτώνουν τους αγρότες µε τιµές, χρειάζεται θάρρος να µιλάς για µηχανήµατα και φτηνές ζωοτροφές που θα ευκόλυναν την τιµηµένη δουλειά. […]
Και ξανά, θέλει θάρρος να πει κανείς την αλήθεια για τον εαυτό του, το νικηµένο. […]
Το να πεις πως οι καλοί δεν νικήθηκαν γιατί ήταν καλοί παρά γιατί ήταν ανήµποροι , αυτό χρειάζεται θάρρος .

[…] απ’ αυτήν ακριβώς τη γενική, απρόσιτη στόφα, είναι καµωµένη η ψευτιά. Όταν λένε για κάποιον πως είπε την αλήθεια, πάει να πει πως µερικοί ή πολλοί ή κάποιος είπαν κάτι άλλο, κάποιο ψέµα ή κάποια γενικότητα. Α υ τ ό ς όµως είπε την αλήθεια, κάτι το πραχτικό. το πραγµατικό, το αναντίρρητο, αυτό ακριβώς που έπρεπε να πει.

Δε χρειάζεται πολύ θάρρος για να παραπονεθεί κανείς για την κακία του κόσµου γενικά και για το θρίαµβο της ωµότητας και για ν’ απειλεί µε το θρίαµβο του πνεύµατος από ένα µέρος του κόσµου όπου του επιτρέπουν ακόµα να το κάνει αυτό.

Ορθώνονται τότε πολλοί σα να ‘ταν κανόνια στραµµένα ενάντια τους, ενώ τους κοιτάζουν µονάχα. µονόκλ. Ξεφωνίζουν τις γενικές τους απαιτήσεις σ’ ένα κόσµο που αγαπά τους ακίνδυνους ανθρώπους. Απαιτούν µια καθολική δικαιοσύνη για την οποία δε δούλεψαν ούτε στο ελάχιστο και µια γενική ελευθερία. Απαιτούν ένα κοµµάτι απ’ τη λεία που έχει τάχα κιόλας µοιραστεί από καιρό µαζί τους. […]
Το τραγικό µ’ αυτούς είναι ότι: Δ ε ν  ξ έ ρ ο υ ν  π ο ι α  ε ί ν α ι  η  α λ ή θ ε ι α .

Β: Η εξυπνάδα να αναγνωρίσει κανείς την αλήθεια
Μια κι είναι δύσκολο να γράψει κανείς την αλήθεια, αφού την καταπνίγουν παντού, στους πιο πολλούς φαίνεται ζήτηµα πεποιθήσεων µονάχα το αν θα γραφτεί ή όχι. Πιστεύουν πως το µόνο που χρειάζεται είναι το κουράγιο. Ξεχνούν τη δεύτερη δυσκολία το  ν α  β ρ ε θ ε ί η αλήθεια. Γιατί µε κανένα τρόπο δεν είναι εύκολο να τη βρει κανείς. Πρώτα – πρώτα είναι κιόλας δύσκολο να βρει κανείς π ο ι α αλήθεια αξίζει να ειπωθεί.

Για παράδειγµα τώρα, µπρος σ’ όλα τα µάτια, τα µεγάλα πολιτισµένα
κράτη βουλιάζουν το ένα µετά το άλλο στην πιο τροµερή βαρβαρότητα. Κι ακόµα, είναι γνωστό πως ο εσωτερικός πόλεµος, που γίνεται µε τα πιο τροµαχτικά µέσα, µπορεί από ώρα σε ώρα να µετατραπεί σε εξωτερικό, που µπορεί θαυµάσια να κάνει τον πλανήτη µας ένα γιγάντιο σωρό συντρίµµια. Αυτό είναι χωρίς αµφιβολία µια αλήθεια, υπάρχουν όµως φυσικά κι άλλες αλήθειες.
Για παράδειγµα, δεν είναι ψέµα το ότι οι καρέκλες έχουν πάτο και το ότι ή βροχή πέφτει από πάνω προς τα κάτω. Πολλοί γράφουν τέτοιου είδους αλήθειες. Μοιάζουν µε ζωγράφους που φιλοτεχνούν µε νεαρές φύσεις τους τοίχους καραβιών που βουλιάζουν. Η πρώτη µας δυσκολία δεν υπάρχει γι’ αυτούς, κι έχουν παρόλα αυτά τη συνείδηση τους ήσυχη.

Ανεπηρέαστοι από τους ισχυρούς, χωρίς όµως και να τους επηρεάζουν κι οι φωνές των κατατρεγµένων, ζωγραφίζουν τα τοπία τους. Το παράλογο στον τρόπο που ενεργούν τους δηµιουργεί ένα «βαθύ» πεσσιµισµό, που τον πουλάνε σε καλή τιµή και που θα ‘πρεπε στην πραγµατικότητα να τον έχουν οι υπόλοιποι, που βλέπουν τέτοιους καλλιτέχνες και τέτοια ξεπουλήµατα. Και δεν είναι εύκολο ούτε καν να διακρίνεις πως οι αλήθειες τους µοιάζουν µ’ αυτές για τις καρέκλες ή τη βροχή· τις πιο πολλές φορές δείχνουν ολότελα διαφορετικές, δείχνουν γι’ αλήθειες πάνω σε σηµαντικά θέµατα.

Γιατί ή ουσία της καλλιτεχνικής διαµόρφωσης βρίσκεται ακριβώς στο ότι δίνει σηµασία σ’ αυτό που διαµορφώνει.
Χρειάζεται προσεχτική παρατήρηση για να διακρίνει κανείς πως το µόνο που λένε είναι: «Μια καρέκλα είναι µια καρέκλα», και: «Κανείς δε µπορεί να εµποδίσει τη βροχή να πέφτει προς τα κάτω».  Αυτοί οι άνθρωποι δεν καταφέρνουν να βρουν την αλήθεια που αξίζει να γραφτεί.

Άλλοι πάλι πραγµατικά καταπιάνονται µε τα πιο ζωντανά προβλήµατα, δεν τρέµουν ούτε τους καταπιεστές ούτε τη φτώχεια και παρόλα αυτά δε µπορούν να δουν την αλήθεια. Σ’ αυτούς λείπουν οι γνώσεις. Είναι γεµάτοι από παλιές προλήψεις, από φηµισµένες συχνά καλοδιατυπωµένες αρχαίες προκαταλήψεις. Ο κόσµος είναι πολύ περίπλοκος γι. αυτούς· δεν ξέρουν τα γεγονότα και δε διακρίνουν τους συσχετισµούς. Εκτός απ’ τις πεποιθήσεις χρειάζονται και γνώσεις, που βρίσκονται, και µέθοδες, που µαθαίνονται.

Για όλους όσους γράφουν σ’ αυτούς τους καιρούς των περιπλοκών και των µεγάλων αλλαγών χρειάζεται γνώση της µατεριαλιστικής διαλεκτικής, της οικονοµίας και της ιστορίας. Μπορεί να την αποχτήσει κανείς απ’ τα βιβλία ή µε ζωντανή διδασκαλία, φτάνει, να µη λείπει ή απαραίτητη επιµέλεια. Μπορεί κανείς ν’ ανακαλύψει πολλές αλήθειες µε πιο απλό τρόπο, αποσπάσµατα δηλ. της αλήθειας ή δεδοµένα που οδηγούν στην εύρεσή της. Αν θέλει κανείς να ερευνήσει, θα πρέπει να χρησιµοποιεί µια µέθοδο – µπορεί όµως κανείς να βρει κάτι και χωρίς µέθοδο, και χωρίς ακόµα να ψάξει. Όµως µε τέτοιο τυχαίο τρόπο δεν πετυχαίνει κανείς σχεδόν ποτέ µια τέτοια παρουσίαση της αλήθειας που να λέει στους ανθρώπους τι πρέπει να κάνουν. Αυτοί που µονάχα καταγράφουν µικρογεγονότα δεν είναι σε θέση να κάνουν τούτο τον κόσµο κατανοητό στους άλλους. Κι όµως αυτός, και κανένας άλλος είναι ο σκοπός της αλήθειας. Αυτοί οι άνθρωποι δεν εκπληρώνουν το καθήκον να γράφουν την αλήθεια.

Όταν είναι κανείς πρόθυµος να γράψει την αλήθεια και ταυτόχρονα ικανός να την αναγνωρίσει, µένουν ακόµα τρεις δυσκολίες.

Γ: Η τέχνη να κάνει κανείς την αλήθεια ευκολοµεταχείριστη σαν όπλο
Η αλήθεια πρέπει να λέγεται για χάρη των πραχτικών της συνεπειών. Σαν παράδειγµα αλήθειας µε καµία σωστή πραχτική συνέπεια µπορεί να µας χρησιµέψει ή πλατιά διαδεδοµένη άποψη πως σε ορισµένες χώρες επικρατούν άσχηµες συνθήκες που αίτια τους έχουν τη βαρβαρότητα. Σύµφωνα µ’ αυτή την άποψη ο φασισµός είναι ένα κύµα βαρβαρότητας που ξέσπασε σε µερικές χώρες µ ε  τ η  δ ύ ν α µ η  σ τ ο ι χ ε ί ο υ  τ η ς  Φ ύ σ η ς .

Σύµφωνα µ’ αυτή την άποψη ο φασισµός είναι µια καινούργια, τρίτη δύναµη που στέκεται δίπλα στον καπιταλισµό και το σοσιαλισµό (και πάνω απ. αυτούς)· όχι µονάχα το σοσιαλιστικό κίνηµα, αλλά κι ο καπιταλισµός θα µπορούσε, και µετά τη γένεση του κινήµατος αυτού να συνεχίσει να υπάρχει και χωρίς το φασισµό.

Η παραπάνω άποψη είναι βέβαια φασιστική, αποτελεί υποχώρηση µπροστά στο φασισµό. Ο φασισµός είναι µια ιστορική φάση όπου µπήκε τώρα ο καπιταλισµός, κι έτσι είναι κάτι το καινούργιο και παλιό µαζί. Ο καπιταλισµός στις φασιστικές χώρες υπάρχει πια µονάχα σαν φασισµός κι  ο  φ α σ ι σ µ ό ς  δ ε  µ π ο ρ ε ί  ν α  π ο λ ε µ η θ ε ί  π α ρ ά  σ α ν  κ α π ι τ α λ ι σ µ ό ς  σ τ η ν  π ι ο  ω µ ή  κ α ι  κ α τ α π ι ε σ τ ι κ ή  τ ο υ  µ ο ρ φ ή ,  σ α ν  ο  π ι ο  θ ρ α σ ύ ς  κ ι  ο  π ι ο  δ ό λ ι ο ς  κ α π ι τ α λ ι σ µ ό ς .

Πως λοιπόν τώρα να πει κάποιος αντίπαλος του φασισµού την αλήθεια για το φασισµό όταν δε θέλει να πει τίποτα για τον καπιταλισµό, που τον προκαλεί; Πως να ‘χει η αλήθεια αυτή πραχτική σηµασία; […]

Οι φωνακλάδικες διαµαρτυρίες κατά των βαρβαρικών µέτρων
µπορεί να ‘ναι αποτελεσµατικές για λίγο καιρό, όσο δηλαδή οι ακροατές τους πιστεύουν πως στη δικιά τους χώρα δε θα ‘ταν ποτέ δυνατό να παρθούν τέτοια µέτρα. […]

Η βαρβαρότητα γίνεται ορατή απ’ τη στιγµή που το µονοπώλιο δε µπορεί πια να προστατευτεί παρά µονάχα µε την ανοιχτή βία.

Ό επιπόλαιος άνθρωπος που δεν ξέρει την αλήθεια εκφράζεται µε γενικότητες, παχιά λόγια κι αοριστίες. Φλυαρεί για «τους» Γερµανούς, κλαψουρίζει για «το» κακό, κι εκείνος που τον ακούει, στην καλύτερη περίπτωση, δεν ξέρει τι πρέπει να κάνει. Ν. αποφασίσει να πάψει να είναι Γερµανός; Θα εξαφανιστεί η κόλαση αν εκείνος είναι καλός; Κι οι κουβέντες για τη βαρβαρότητα που αιτία έχει τάχα τη βαρβαρότητα, τέτοιας λογής είναι. Λένε πως αιτία της βαρβαρότητας είναι ή βαρβαρότητα, κι η βαρβαρότητα πολεµιέται µε την εξηµέρωση των ηθών, που τη φέρνει ή µόρφωση. Όλ’ αυτά είναι γενικολογίες πέρα για πέρα, διατυπώσεις καµωµένες όχι για χάρη των πραχτικών συνεπειών, όπως θα ‘πρεπε· κατά βάθος είναι λόγια που δεν απευθύνονται σε κανέναν.

Τέτοιες αναλύσεις δείχνουν µόνο λίγους κρίκους απ’ όλη την αλυσίδα των αίτιων και παρασταίνουν τις κινητήριες δυνάµεις σαν τάχα ακατανίκητες. Τέτοιες αναλύσεις είναι όλο σκοτάδι, σκοτάδι που κρύβει τις δυνάµεις εκείνες που ετοιµάζουν την καταστροφή. Λιγάκι φως, και να που προβάλουν άνθρωποι σαν αίτιοι των καταστροφών!

Γιατί ζούµε σε µια εποχή όπου το µέλλον του ανθρώπου είναι ο άνθρωπος. […]

Δ: Η κρίση να διαλέγει κανείς εκείνους που στα χέρια τους η αλήθεια θ’ αποχτήσει δύναµη.
[…] Εδώ θέλω µονάχα να τονίσω πως το «γράφω σε κάποιον» έγινε «γράφω».
Την αλήθεια όµως δε µπορεί κανείς να τη «γράψει» πρέπει να τη γράψει σ ε κ ά π ο ι ο ν , που να ‘χει κάτι να την κάνει. Η γνώση της αλήθειας είναι µια διαδικασία κοινή σ’ αυτούς που γράφουν κι αυτούς που διαβάζουν. Για να γράψει κανείς σωστά πράγµατα πρέπει να ξέρει ν’ ακούει και πρέπει ν’ ακούει σωστά πράγµατα. Η αλήθεια πρέπει να λέγεται µε περίσκεψη και ν’ ακούγεται µε περίσκεψη. Και για µας που γράφουµε έχει σηµασία σε ποιον τη λέµε και ποιος µας τη λέει.

Την αλήθεια για τις κακές συνθήκες πρέπει να τη λέµε σ’ εκείνους που τις αντιµετωπίζουν στη χειρότερη τους όψη κι απ’ αυτούς πρέπει να τις πληροφορούµαστε. Δεν πρέπει να µιλάει κανείς µονάχα σ’ ανθρώπους ορισµένων πεποιθήσεων, παρά σ’ εκείνους που θα τους ταίριαζαν αυτές οι πεποιθήσεις εξαιτίας της κατάστασης τους. Κι οι ακροατές σας αλλάζουν αδιάκοπα! […]

Γι. αυτούς που γράφουν έχει σηµασία να πετύχουν το σωστό τόνο της αλήθειας. Τις πιο πολλές φορές ακούει κανείς ένα πολύ µαλακό, πονεµένο τόνο, φωνή ανθρώπων που δε µπορούν να βλάψουν ούτε µύγα. Όποιος ακούει αυτόν τον τόνο και ζει µέσα στην εξαθλίωση βουλιάζει ακόµα βαθύτερα µέσα σ. αυτήν. Έτσι µιλάνε οι άνθρωποι που δεν είναι ίσως εχθροί, ποτέ όµως και συναγωνιστές.

Η αλήθεια είναι κάτι το µαχητικό, πολεµάει όχι άπλα και µόνο την ψευτιά, άλλα και ορισµένους ανθρώπους, που τη διαδίνουν.

Ε: Η πονηριά να διαδίδει κανείς σε πολλούς την αλήθεια
Πολλοί, όντας περήφανοι που έχουν το θάρρος να λεν την αλήθεια, ευτυχισµένοι που τη βρήκαν, κουρασµένοι ίσως απ’ τη δουλειά που χρειάζεται για να γίνει ευκολοµεταχείριστη, µες στην ανυπόµονη αναµονή της παρέµβασης εκείνων που τα δικά τους συµφέροντα υπερασπίζονται, δεν νοµίζουν απαραίτητο να χρησιµοποιήσουν τώρα πονηριά για τη διάδοση της αλήθειας. Έτσι, πολλές φορές, η δουλειά τους χάνει κάθε αποτέλεσµα. Σ’ όλες τις εποχές, όταν η αλήθεια καταπνίγονταν και κρύβονταν, χρησιµοποιούσαν πονηριά για τη διάδοση της. Ο Κοµφούκιος παραχάραξε ένα παλιό, πατριωτικό ιστορικό χρονικό. Άλλαξε µονάχα ορισµένες λέξεις. Εκεί που έλεγε: «Ο κυρίαρχος της Κουν έβαλε να θανατώσουν το φιλόσοφο Βαν γιατί είχε πει αυτό κι εκείνο», ο Κοµφούκιος έβαλε αντί «θανατώσουν» – «δολοφονήσουν». Εκεί που έλεγε, ο τύραννος τάδε σκοτώθηκε σε µια απόπειρα εναντίον του, ο Κοµφούκιος έβαζε «εκτελέστηκε». Έτσι άνοιξε ο Κοµφούκιος το δρόµο για µια καινούργια εκτίµηση της Ιστορίας. […]

Ταπεινή ασχολία περνιέται αυτή που είναι χρήσιµη σ’ αυτούς που τους κρατάνε ταπεινούς. Ταπεινή λογίζεται η αδιάκοπη έγνοια για το φαγητό· η περιφρόνηση των διακρίσεων που κρεµάνε στους υπερασπιστές µιας χώρας όπου οι ίδιοι πεινούν· η αµφιβολία για τους ηγέτες που οδηγούν στην καταστροφή· η απέχθεια στη δουλειά που δε δίνει ψωµί· η εναντίωση στον εξαναγκασµό σε παράλογες πράξεις· η αδιαφορία απέναντι στην οικογένεια που το ενδιαφέρον δεν της έκανε τίποτα πια.
Τους πεινασµένους τους βρίζουν έκλυτους που δεν έχουν τίποτα να υπερασπίσουν, δειλούς που αµφιβάλλουν για τους καταπιεστές τους, τους βρίζουν πως δεν έχουν εµπιστοσύνη στις δυνάµεις τους, πως θέλουν πληρωµή για τη δουλειά τους, τους λένε αρχιτεµπέληδες και τα παρόµοια. Κάτω από τέτοιας κυβερνήσεις η σκέψη γενικά λογίζεται ταπεινό πράγµα και πέφτει σε κατατρεγµό. […]

Για να συνεχίσει σε µια εποχή σαν τη δική µας να είναι δυνατή η καταπίεση, που υπηρετεί την εκµετάλλευση της µιας (της µεγαλύτερης) µερίδας του πληθυσµού από την (µικρότερη) άλλη µερίδα, χρειάζεται µια πέρα για πέρα συγκεκριµένη βασική στάση του πληθυσµού, που πρέπει να απλώνεται σ’ όλα τα πεδία. […]

Οι εξουσιαστές έχουν ισχυρή αποστροφή στις µεγάλες αλλαγές, θα ‘θελαν όλα να µείνουν όπως είναι, τουλάχιστο για χίλια χρόνια. […]
Η εξάρτηση κάθε πράγµατος από πολλά αλλά, που αδιάκοπα αλλάζουν, είναι µια σκέψη επικίνδυνη για δικτατορίες, και µπορεί να εµφανιστεί µε διάφορους τρόπους χωρίς να δώσει λαβή στην αστυνοµία.

Μια ολοκληρωµένη περιγραφή όλων των καταστάσεων και διαδικασιών που συναντά ένας άνθρωπος που ανοίγει ένα καπνοπωλείο µπορεί ν’ αποτελέσει σκληρό χτύπηµα στην δικτατορία. Ο καθένας που σκέφτεται λίγο θα βρει το γιατί. Οι κυβερνήσεις που οδηγούν τις µάζες των ανθρώπων στην εξαθλίωση πρέπει ν’ αποφύγουν το να σκέφτονται οι εξαθλιωµένοι την κυβέρνηση.

Μιλάνε πολύ για µοίρα. Αυτή, κι όχι οι ίδιοι, φταίει τάχα για την ανέχεια. Όποιος ερευνάει την αίτια της ανέχειας τον συλλαµβάνουν, προτού φτάσει στην κυβέρνηση. Είναι όµως δυνατό ν’ αντιµετωπίσει κανείς γενικά τις φλυαρίες για τη µοίρα· µπορεί κανείς να δείξει πως τη µοίρα του ανθρώπου τη φτιάχνουν άνθρωποι. […]

Ανακεφαλαίωση
Η µεγάλη αλήθεια της εποχής µας (που δεν υπηρετεί κανείς µε το να τη βρει µονάχα, που όµως χωρίς αυτή καµιά άλλη σηµαντική αλήθεια δε µπορεί να βρεθεί) είναι ότι η ήπειρος µας βουλιάζει στη βαρβαρότητα επειδή προσπαθούν να διατηρήσουν µε τη βία τις σχέσεις ιδιοκτησίας στα µέσα παραγωγής. Τι ωφελεί να γράψει κανείς κάτι θαρραλέο απ. όπου να βγαίνει πως ή κατάσταση που βρισκόµαστε είναι βάρβαρη (που είναι αλήθεια) αν δε φαίνεται ξεκάθαρα για ποιο λόγο φτάσαµε σ. αυτή την κατάσταση; Πρέπει να πούµε ότι τα βασανιστήρια γίνονται γιατί πρέπει να διατηρηθούν οι σχέσεις ιδιοκτησίας. Φυσικά, λέγοντας το αυτό χάνουµε πολλούς φίλους που είναι αντίθετοι στα βασανιστήρια γιατί πιστεύουν πως οι σχέσεις ιδιοκτησίας θα µπορούσαν να διατηρηθούν και χωρίς αυτά (που δεν είναι αλήθεια).
Πρέπει να πούµε την αλήθεια για τις βάρβαρες συνθήκες στη χώρα µας για να µπορέσει να γίνει αυτό που θα τις εξαφανίσει, δηλαδή αυτό που θ’ αλλάξει τις σχέσεις ιδιοκτησίας.

Πρέπει ακόµα να το πούµε σ’ εκείνους που υποφέρουν πιο πολύ απ’ όλους κάτω απ’ τις
σηµερινές σχέσεις ιδιοκτησίας, που έχουν το πιο δυνατό συµφέρον για την αλλαγή τους, στους εργάτες, και σ. εκείνους που µπορούµε να οδηγήσουµε στους εργάτες σαν σύµµαχους, γιατί στην πραγµατικότητα δεν έχουν ούτε κι εκείνοι ιδιοκτησία στα µέσα παραγωγής, όσο κι αν παίρνουν µερίδιο απ. τα κέρδη.

Και πρέπει, πέµπτο, να βαδίσουµε µε πονηριά.

Κι όλες αυτές τις πέντε δυσκολίες πρέπει να τις ξεπερνάµε ταυτόχρονα, γιατί δεν µπορούµε να ερευνάµε την αλήθεια για τις βάρβαρες συνθήκες χωρίς να σκεφτόµαστε εκείνους που υποφέρουν κάτω απ’ αυτές, και καθώς, διώχνοντας κάβε πειρασµό δειλίας, γυρεύουµε τις αληθινές αιτίες µε τη σκέψη µας στραµµένη σ. εκείνους που είναι πρόθυµοι να χρησιµοποιήσουν τις γνώσεις τους, πρέπει ταυτόχρονα να σκεφτόµαστε και το πως θα τους δώσουµε την αλήθεια µε τρόπο που να .ναι στα χέρια τους όπλο, και µε τόση πονηριά που η µετάδοση αυτή να µη µπορεί ν. ανακαλυφτεί και να εµποδιστεί από τον εχθρό.

Τέτοιες είναι λοιπόν οι απαίτησες µας, όταν ζητάµε από τους συγγραφείς να γράφουν την αλήθεια.

(Αποσπάσματα από το “Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια”  του Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1935, Πάρισι, «Συνέδριο για την υπεράσπιση της Κουλτούρας»)

—————-

Μπέρτολτ Μπρεχτ, Πέντε δυσκολίες για να γράψει κανείς την αλήθεια, Εκδ. Στοχαστής
—————-

Αυτή η ανεργία!

Κύριοι συνάδελφοι, η ανεργία
πρόβλημα είναι ακανθώδες.
Εφ ‘ω και είναι ευκαιρία
το Συμβούλιό μας το εργώδες
να της αφιερώσει μίαν …συζήτησιν
εφ’όσον η εργασία δεν έχει ζήτησιν.
Διότι είναι καθαρά θεομηνία
διά το έθνος η ανεργία.

Αίνιγμα αποτελεί διά πάντα τίμιον
πολίτην και υγιώς σκεπτόμενον
της ανεργίας το φαινόμενον.
Και επιτέλους εξόχως επιζήμιον.
Κύριοι, οι καιροί ου μενετοί!
Θα απετέλει δε αδυναμίαν μας θανάσιμον,
εάν ημείς, του έθνους οι εκλεκτοί,
δεν εύρωμεν μίαν δικαιολογίαν βάσιμον,

και την εμπιστοσύνην ούτω χάσωμεν
του λαού,ήτις μας είναι λίαν χρήσιμος.
Πρέπει λοιπόν, δεόντως ν’αντιδράσωμεν.
Διότι θα είναι συμφορά μοιραία και κρίσιμος
εάν κρούσματα κοινωνικής έχωμεν αναταραχής,
ενώ ευρισκόμεθα επί ξηρού ακμής!
Θα ήτο διά το έθνος απειλή ολέθρία,
που το μαστίζει τόση ανεργία!

Δεν συμφωνείτε κύριοί μου;
Το συμφερότερον, κατά την άποψίν μου,
είναι ν’ αποφασίσωμεν ότι το πρόβλημα ελύθη,
και να το παραδώσωμεν στη λήθη.

Την άποψή σας να τη βράσουμε!
Η ανεργία, πληγή και παιδεμός του τόπου,
θα λείψει μοναχά τη μέρα όπου
θα μπείτε εσείς σε ανεργία!

(Μπέρτολτ Μπρεχτ, 1930)

Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης

Ερως Ανικατε Μαχαν (ΕΑΜ). Βασιλης Βασιλικος

ΕΑΜ: Έρως Ανίκατε Μάχαν. Βασίλης Βασιλικός

02:12, 24 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/80052

«Το καινούριο μου βιβλίο που πρόκειται να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Σύγχρονοι Oρίζοντες, έχει τίτλο «ΕΑΜ», όπου βέβαια αναλύεται από κάτω τι σημαίνει: Έρως Ανίκατε Μάχαν…» ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή τη μεταμόρφωση ή καλύτερα την ανανοηματοδότηση που μπορεί να προκαλέσει ένα ερωτικό βιβλίο, ή μάλλον, ένας πολιτικός συγγραφέας που γράφει για τον έρωτα …Ή μήπως ένας ερωτικός συγγραφέας που μιλά για πολιτική; Ή τελικά αυτά τα δύο δεν διαφέρουν;

» …Αποτελείται από 7 νουβέλες που υπάρχουν διάσπαρτες μέσα στα 100 βιβλία που έχω γράψει σε διαφορετικές χρονικές περιόδους από το 1953 μέχρι σήμερα. Δηλαδή δεν είναι από ένα μόνο βιβλίο, και συνθέτουν όλες μαζί μία ενότητα όπου αναλύονται οι διάφορες εκδοχές του έρωτα.

Αυτό θεωρώ καινούργιο. Γιατί, ξέρεις, όταν διαβάζεις ένα βιβλίο που απαρτίζεται από 7 διαφορετικά κομμάτια, που εξελίσσονται σε διαφορετικές χρονικές περιόδου του συγγραφέα, αυτό δημιουργεί μια καινούργια ενότητα, μια καινούργια αντίληψη. Κι αυτό νομίζω ότι είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό αυτής της έκδοσης.

Πώς έγινε η επιλογή τους;
Γνωρίζοντας αρχικά τι θέλω να μπει μέσα σ’ αυτό το βιβλίο, ήξερα και που να τα αναζητήσω.

Και με ποιο κριτήριο τα επιλέξατε;
Με τα κριτήριο που δίνει ο τίτλος τους, δηλαδή το Έρως Ανίκατε Μάχαν.

Και ο συνειρμός που γίνεται αναγκαστικά με το ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο);
Είναι τα αρχικά του Έρως Ανίκατε Μάχαν.

Προφανώς. Οπωσδήποτε όμως δημιουργείτε και μία ανανοηματοδότηση.
Το έπιασες πολύ σωστά.

Μια ίσως συγκλονιστική ανανοηματοδότηση;
Βγήκε αυθόρμητα. Δεν το είχα σκεφτεί εκ των προτέρων. Δηλαδή ο τίτλος που είχα στο μυαλό μου ήταν: Έρως Ανίκατε Μάχαν. Και κάποια στιγμή το έγραψα με το χέρι μου και είδα ότι τα κεφαλαία γράμματα έφτιαχναν την λέξη ΕΑΜ…

Ο «συγγραφικός εαυτός» είναι πολύ πιο μπροστά από τον κάθε συγγραφέα, οπότε στην δική σας περίπτωση, πώς να τον προλάβουμε;
(γέλια)

Μα ένας τέτοιος αγώνας, μία επανάσταση, είχε μέσα του και έμπνευση. Και ο έρωτας τι άλλο είναι από έμπνευση;
Και ο ανίκητος έρωτας, πόσο μάλλον …Αλλά, το θέμα είναι ότι λόγω του «Ζ» με είχανε χαρακτηρίσει ως πολιτικό συγγραφέα.
Το 1968, ήταν ένας φίλος μου, ο Ρεζί Ντεμπρέ, που τον συνέλαβαν, όταν σκοτώσαν τον Τσε Γκεβάρα, γιατί ήταν και ο ίδιος μέσα στην ομάδα του, καταδικάζοντάς τον τελικά σε ισόβια δεσμά σε φυλακή της Βολιβίας.
Επειδή ήξερα τη γυναίκα του στο Παρίσι, του έστειλα δύο βιβλία μου που είχαν κυκλοφορήσει τότε στα Γαλλικά, το «Ζ» και τις «Φωτογραφίες» και ενώ εγώ θεωρούμουν τότε ένας κατ’ εξοχήν πολιτικός συγγραφέας, λαμβάνω ένα γράμμα από τον Ρεζί, το οποίο με εξέπληξε, που έλεγε ότι «δεν είσαι πολιτικός συγγραφέας, όπως λένε, αλλά ερωτικός».

Όταν με το καλό αποφυλακίστηκε -χάριν της πίεσης της διεθνούς κοινής γνώμης- και τον συνάντησα, κουβεντιάσαμε πάνω σε αυτό. Το να ακούς από έναν τέτοιον άνθρωπο έναν τέτοιο προβληματισμό, μου άρεσε. Έτσι και εγώ, επειδή με τα χρόνια εν τω μεταξύ άρχισε να με κουράζει που με ρωτούσαν συνέχεια για το «Ζ», ενώ είχα γράψει τόσα βιβλία και να με ταυτίζουν με έναν καθαρά στρατευμένο συγγραφέα ειδικά στο εξωτερικό λόγω του βιβλίου και λόγω της χούντας -που αναγκαστικά ήταν τότε κανείς έντονα πολιτικοποιημένος- τους απαντούσα: «είμαι ερωτικός συγγραφέας». Κι όταν αυτός ο φίλος μου στις εκδόσεις Σύγχρονοι Oρίζοντες, ο Θέμις Διαμαντής με ρώτησε αν έχω κάποιο βιβλίο ερωτικό, είπα να του κάνω αυτή την ανθολογία. Του άρεσε, και έτσι θα κυκλοφορήσει.

Είναι ο έρωτας επανάσταση;
Ναι, με την κυριολεξία της λέξης. Δηλαδή, έχει και την ανάσταση μέσα. Με αυτή την έννοια, είναι κάτι που αναστατώνει, επαναστατεί όχι με την έννοια την μαχητική (αν και λένε ότι υπάρχει αυτός ο πόλεμος των φύλων, αυτό το είδος δεν είναι έρωτας, είναι σεξισμός), ο έρωτας σε αναδημιουργεί ολόκληρο, με την έννοια ότι οι ιδεολόγοι επαναστάτες θεωρούσαν σαν μια «ερωτική» στάση ζωής την επανάσταση, που τους εξαΰλωνε, τους ανέβαζε σε άλλα στρώματα, σε άλλα επίπεδα και αυτό το είδα, εγώ τουλάχιστον, πολύ καθαρά τον Μάη του ’68 (παρόλο που δεν ήταν επανάσταση, ήταν εξέγερση) όπου ξαφνικά, άνθρωποι που ήξερα βγήκαν στους δρόμους κι όχι μόνο η νεολαία που έκανε τις διαδηλώσεις, αλλά και όλοι όσοι ήταν κλεισμένοι ως τότε στο καβούκι τους και μιλούσαν μεταξύ τους, άγνωστοι μεταξύ αγνώστων, άνθρωποι που δεν είχαν μιλήσει μέχρι εκείνη τη στιγμή ούτε με τον γείτονά τους.

Όλο αυτό ήταν κάτι που φάνταζε με ερωτικό ξέσπασμα, γιατί έβγαλε από την ρουτίνα, από τη συνήθεια, από όλα αυτά που δημιουργούσε η καθημερινότητα, έναν άλλον εαυτόν στον καθέναν. Με αυτή την έννοια πιστεύω ότι είναι επαναστατικός, όπως τον χαρακτήρισα, όμως, ο έρωτας, που ενέχει, δηλαδή, την ανάσταση. Στάση, αντίσταση, ανάσταση, επανάσταση, «είναι κι αυτή μια στάση. Νιώθεται», όπως λέει και ο Καβάφης

Και τη μεταμόρφωση που είναι κάτι πιο επαναστατικό και από την επανάσταση;
Ακριβώς, πολύ σωστά το διατύπωσες. Πρόκειται για μεταμόρφωση.

Υπάρχουν και άλλα βιβλία που πρόκειται να κυκλοφορήσουν εκτός από το «ΕΑΜ»;
Αυτόν το μήνα που τελειώνει και τον επόμενο, κυκλοφορούν τέσσερα βιβλία μου.
Πρώτον είναι μία συλλεκτική έκδοση του «Ζ» από τις εκδόσεις Διόπτρα, με την επέτειο των 45 χρόνων από την πρώτη έκδοσή του το 1966, και κυκλοφορεί με το dvd της ταινίας του Κώστα Γαβρά και με ένα εξαιρετικό επίμετρο του φιλόλογου Αριστοτέλη Σαϊνη, ο οποίος έχει επιμεληθεί και τo βιβλίο. Επίσης, να σημειώσουμε ότι το 2012 είναι τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Γρηγόρη Λαμπράκη.

Το άλλο είναι «Η Διήγηση του Ιάσονα – Αναμνήσεις απ’ τον Χείρωνα», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Γκοβόστη με με μια εξαιρετική επίσης εισαγωγή του Λέκτορα του Παν/μίου Αθηνών, Θανάση Αγάθου, για την κριτική υποδοχή του πρώτου μου αυτού βιβλίου όταν πρωτοκυκλοφόρησε το 1953. Ωστόσο αφορούσε, μόνο το πρωτο μισό της παρουσας έκδοσης. Οι αναμνήσεις απ’ τον Χείρωνα, που είχα γράψει την ίδια εποχή με τον Ιάσονα δεν είχαν δημοσιευτεί ποτέ. Οπότε τώρα αυτά τα δύο αποτέλεσαν έναν ενιαίο τόμο γιατί είναι η άλλη όψη της διήγησης του Ιάσωνα, το δεύτερο κομμάτι που λέγεται «Αναμνήσεις απ’ τον Χείρωνα».

Επίσης, ένα βιβλιαράκι μικρό που κυκλοφόρησε προχτές από τις εκδόσεις Οδός Πανός, με τίτλο «Η βαθιά ελληνική κρίση» προέρχεται από μία αρχική συνέντευξη που έκανε ο Θανάσης Νιάρχος στη σειρά «Οι αταίριαστοι», που δημοσιεύονται κάθε Σάββατο στα «Νεα», με τον Καθηγητή Οικονομίας Ιωάννη Στουρνάνα, Γενικό Δ/ντή του ΙΟΒΕ, και με μένα, και που μετά επεκτάθηκε και έγινε αυτό το βιβλίο.

H βαρεια βιομηχανια στην Ελλαδα. Δημητρης Μπατσης

Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα. Δημήτρης Μπάτσης

00:12, 22 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/79832

Ότι ο Δημήτρης Μπάτσης εκτελέστηκε πλάι στο Νίκο Μπελογιάννη δεν ήταν τυχαίο. Ότι μια γενιά Ελλήνων αγνόησε την ύπαρξη του βιβλίου και του συγγραφέα του, κι αυτό δεν ήταν τυχαίο: Το «Κατεστημένο» […] είχε πολλές και μεγάλες ενοχές για να μπορέσει να σταθεί στο έργο του Μπάτση και να αντλήσει απ’ αυτό έστω και λίγα διδάγματα. […] Ο αναγνώστης […] δεν θα δυσκολευτεί να αναγνωρίσει πως σ’ αυτή τη μελέτη του 1947 έχουν τεθεί τα βασικά προβλήματα ανάπτυξης μιας χώρας εξαρτημένης και υπανάπτυκτης, χώρας περιφερειακής, όπως θα λέγαμε σήμερα, και προτείνονται λύσεις επιστημονικά θεμελιωμένες και, μαζί, συγκεκριμένες» σημειώνει η Έλλη Παππά στην εισαγωγή του βιβλίου Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα του Δημήτρη Μπάτση, στην έκδοση του 1977, μια μελέτη επίκαιρη το 2011.

Ο Νίκος Μπελογιάννης στις 30 Μαρτίου 1952, στις 4.12 π.μ, μαζί με τρεις συντρόφους του, τον Δημήτρη Μπάτση, τον Ηλία Αργυριάδη και τον Νίκο Καλούμενο στήνονται απέναντι από το εκτελεστικό απόσπασμα στο Γουδί και εκτελούνται δια τυφεκισμού.

Ακολουθεί ο πρόλογος του Δημήτρη Μπάτση από το βιβλίο του Η βαρειά βιομηχανία στην Ελλάδα, εκδ. Κέδρος, όπου -εκτός των άλλων- αποκαλύπτεται για πρώτη φορά η λεγόμενη «Σύμβαση Cooper» η οποία υπογράφτηκε το 1940 κι έληξε τον Δεκέμβρη του 2010. Επίσης, ένα  αυτοβιογραφικό κείμενο της συζύγου του, από το βιβλίο της Βαρύτατο τίμημα (1941-1952), Εκδ. Δωδώνη.

«Η εργασία μου αυτή γράφτηκε με την βέβαιη προοπτική, πως παρ’ όλα τα εμπόδια και παρ’ όλες τις πολύμορφες επεμβάσεις, ο Ελληνικός Λαός, που πάντα αγωνίζεται ηρωικά, θα ανοίξει και πάλι με τον αγώνα του διάπλατα τον δρόμο, για μια ελεύθερη δημοκρατική ανοδική πορεία, και θα αρχίσει, με τον ίδιο ενθουσιασμό, με την ίδια ορμή και αυτοθυσία, να χτίσει την ερειπωμένη από την ναζιστοφασιστικη κατοχή και τον οικτρό εμφύλιο, πατρίδα.

Η Ελλάδα θα γίνει οικονομικά και εθνικά πραγματικά ελεύθερη μόνον τότε που η ανοικοδόμηση αυτή γίνει από το Λαό και για το Λαό.
Θα σπάσουν τα δεσμά και θα αλλάξει ριζικά η διάρθρωση της σημερινής οικονομίας μας, θα ανοίξει ο δρόμος για να λυτρωθούν οι παραγωγικές δυνάμεις της νεοελληνικής κοινωνίας.

Και ο δρόμος αυτός μας οδηγεί στην ορθολογιστική οργάνωση και στη σχεδιασμένη ανάπτυξη της εθνικής μας οικονομίας, στη δημιουργία ανώτερης τεχνικής βάσης, στη γοργή συσσώρευση των οικονομικών μέσων για ν’ ανθήσει και σ’ εμάς γερή, προοδεμένη κοινωνική ζωή. Μόνον τότε θα δημιουργηθούν και θα εξασφαλιστούν όλες οι προϋποθέσεις για μια ακόμα πιο ψηλή κοινωνική επιδίωξη: τη σοσιαλιστική κοινωνία.

Για το χτίσιμο αυτής της νέας Ελλάδας δουλεύουν σήμερα, μέσα σε τραγικές πραγματικά συνθήκες και αψηφώντας κάθε κίνδυνο, όλοι οι επιστήμονες που βλέπουν μπροστά, όλοι οι προοδευτικοί άνθρωποι των επιστημών, πλάι και μαζί με τον αδάμαστο Ελληνικό Λαό, προσφέροντας ακόμη και την ζωή τους, ότι πολυτιμότερο δηλαδή έχουν, προσπαθώντας έτσι να στεριώσουν, όσο το δυνατό περισσότερο, την νίκη του.

Σε όλους αυτούς τους πραγματικούς ηρωικούς αγωνιστές, προσφέρω και εγώ την μικρότατη αυτή συμβολή.
Δημήτρης Μπάτσης

Αθήνα, ΕΜΠ , Ιούνιος 1947»

«Στο έργο του κ. Μπάτση, με σαφήνεια και απλότητα που πραγματικά αιχμαλωτίζουν, αναπτύσσονται οι απόψεις των τεχνικών για τις δυνατότητες της βαρειάς μεταλλουργικής και χημικής βιομηχανίας. Δίνονται τα συμπεράσματα των τεχνικών μελετών, αναφορικά με την ύπαρξη των προϋποθέσεων, δηλαδή του ορυκτού και ενεργειακού πλούτου, διατυπώνονται κρίσεις για την αξία των αριθμών που χαρακτηρίζουν τον όγκο των αποθεμάτων και το ενεργειακό δυναμικό. […] Κόστος, τιμή και κατανομή της ηλεκτρενέργειας γίνονται αντικείμενο λεπτολόγου διερεύνησης και το ενεργειακό βρίσκει τη λύση του στο πλαίσιο της λαϊκής ανοικοδόμησης.
[…] Η βαρειά βιομηχανία σαν βασικός συντελεστής στην εσωτερική συγκρότηση και οργανική ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας είναι η κύρια οικονομική θέση του έργου».
(Ν. Κιτσίκης, από τον πρόλογό του στην πρώτη έκδοση, Μάιος 1947)
———————

Λίλιαν Μπάτση: Ο Δημήτρης, η Λυδία λίθος μου

«Μια μέρα τσακώθηκα άσκημα με το βλάμη μου, τον είπα «Ηπειρώτη σουβλερομύτη και κακόν«. Κι αυτός με στόλισε ανταξίως. Και πάλι φύγαμε και πήγαμε μαζί στου Λουμίδη. Όταν φτάναμε εκεί εγώ δεν ήμουνα πια η φλύαρη φρεσκοδιανοούμενη, παρά καθόμουνα μουγκή γιατί ξαφνικά σκυλοβαριόμουν με όλη την παρέα και περίμενα ανυπόμονα την ώρα που θα ‘φτανε ο Δημήτρης.

Του διηγόμουνα τα βιώματά μου στην ξενιτιά, τις νοοτροπίες των ανθρώπων που είχα γνωρίσει και του έλεγα πως είχα αλλάξει πάρα πολύ στο διάστημα των τεσσάρων χρόνων του εξωτερικού και πως είχα δει ότι υπάρχουν γνώσεις που σε τραβούν πάρα πολύ και πως λογάριαζα μάλιστα να πάω στο Ινστιτούτο Morgan στην Αμερική να ειδικευτώ στη γενετική. […]

Του ‘λεγα ακόμη πως ίσως να καθόμουνα εδώ προς το παρόν να δουλέψω στο Ινστιτούτο Παστέρ για ένα διάστημα, αλλά πως δεν είχα ακόμη αποφασίσει τι θα κάνω και πως ο πατέρας μου ήτανε σύμφωνος να κάνω ό,τι θέλω. Κι εκείνος πάλι μου ‘λεγε τα σχέδιά του για το μέλλον, πως παρόλο που δούλευε σκληρά και είχε και τον «ΑΝΤΑΙΟ» να εκδίδει, φρόντιζε να τα καταφέρει να ξεφύγει για ένα διάστημα και να γράψει ένα άλλο βιβλίο που είχε κατά νου. […]

Ο Δημήτρης έγινε για μένα «η Λυδία λίθος» όπου τα γεγονότα της ζωής μου αποχτούσαν ή όχι αξία. Μόνον όταν τα συζητούσαμε μαζί ένιωθα πως υπήρχαν. Η σκέψη του είχε αρχίσει να χρωματίζει τη ζωή μου. Έλεγα πάντα: «Tι θα πει άραγε ο Μίμης γι αυτό;» Και προσπαθούσα να βάλω στο μυαλό του και την κρίση του να δουλέψει για μένα. Μ’ είχε με λίγα λόγια αφάνταστα επηρεάσει. Τα σχέδια και οι σκοποί της ζωής μου δεν με απασχολούσαν πια. Είχαν απαλειφθεί από τη σκέψη μου και το μόνο που ζούσα μέρα και νύχτα ήταν η καινούργια εμπειρία. […]

Κατά τις 8 το πρωί της Κυριακής 30 του Μάρτη χτύπησε το τηλέφωνο και με ξύπνησε. Ήταν μες στην κάμαρά μου. Το σήκωσα. Ήταν η κυρία Νάζου, γιαγιά ενός παιδικού μου φίλου.
Τους σκότωσαν, τους σκότωσαν, μου λέει.
Ποιους;
Το Δημητράκη και τους άλλους, τους σκότωσαν, σκότωσαν και το Μπελογιάννη κι άλλους δυο ακόμα.«

Απόσπασμα από το βιβλίο της Λίλιαν Μπάτση «Βαρύτατο τίμημα (1941-1952)» Εκδόσεις Δωδώνη, 1981.

(Αφίσα από εκδήλωση του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη, που έγινε προς τιμήν των τεσσάρων εκτελεσθέντων)

 

Πενθος ναι! Της Ελενης Νινα

Πένθος ναι! Της Ελένης Νίνα

12:12, 20 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/79624

«Όλοι δείχνουν παγωμένοι, σχεδόν ακίνητοι, βουτηγμένοι στο φόβο, στην καρδιά του θρήνου και του πένθους, που δυστυχώς δείχνει ότι θα κρατήσει πολύ. Αυτή τη μακρά περίοδο πένθους, λοιπόν, χρειαζόμαστε, περισσότερο από ποτέ, σκεπτόμενους ανθρώπους απ’ όλους τους χώρους, που να αντιτάξουν την σκέψη, την δημιουργικότητα και τις προτάσεις τους στον εκφοβισμό και τη βία…» η Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος και ψυχοθεραπευτής της Συστημικής Σχολής, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη, για το πώς να διαχειριστούμε το πένθος από τις βίαιες απώλειες που ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωποι.

«Πένθος για τη δουλειά μας, για τα όνειρά μας, για τις αξίες μας, πένθος για την απώλεια ενός συγκεκριμένου τρόπου ζωής που είχε οργανώσει ο καθένας μας. Οι αλλαγές είναι κατακλυσμιαίες υπό μορφήν σοκ… Μοιάζει με την αναγγελία ενός αιφνίδιου θανάτου… κι ας είχαμε σημάδια, ενδείξεις και προβλέψεις καιρό πριν.

Εφησυχαζόμασταν και πιστεύαμε ότι θα την γλυτώσουμε όπως συμβαίνει με την ασθένεια και το θάνατο: «θα συμβεί στον διπλανό μας, αλλά όχι σε μας». Συνέβη όμως.. και βρεθήκαμε αντιμέτωποι με την ματαίωση και το πένθος.

Στο πένθος η πρώτη αντίδραση είναι η άρνηση, μετά όμως ακολουθούν συναισθήματα θυμού, οργής, πόνου, θρήνου, φόβου και τελικά: δραστηριοποιούνται μηχανισμοί άμυνας που οδηγούν στην αποδοχή της απώλειας και την συνέχιση της ζωής.

Αναφερόμενη στην αποδοχή της απώλειας δεν εννοώ μόνον την απώλεια χρημάτων, εργασίας και αγαθών, αλλά εννοώ και εύχομαι και την αποδοχή της απώλειας ενός συγκεκριμένου σκεπτικού.

Όταν ξέσπασε η κρίση η Ελλάδα έγινε το σύμπτωμα ενός νοσούντος οργανισμού
, διότι βεβαίως το πρόβλημα ήταν και είναι παγκόσμιο. Πολλοί είπαν ότι λειτουργούμε για τα άλλα κράτη ως ένα παράδειγμα προς αποφυγήν. Έκτοτε διοικούμεθα μέσω της πολιτικής του εκφοβισμού, των απαγορεύσεων και του διωγμού, ως εκ τούτου μέχρι πρότινος η απάντηση του λαού ήταν η εκφοβιστική κινητοποίηση ενός φοβισμένου, διωκόμενου και οργισμένου λαού.

Τώρα όλοι δείχνουν παγωμένοι, σχεδόν ακίνητοι, βουτηγμένοι στο φόβο, στην καρδιά του θρήνου και του πένθους, που δυστυχώς δείχνει ότι θα κρατήσει πολύ.

Αυτή τη μακρά περίοδο πένθους, λοιπόν, χρειαζόμαστε, περισσότερο από ποτέ, σκεπτόμενους ανθρώπους απ’ όλους τους χώρους, που να αντιτάξουν την σκέψη, την δημιουργικότητα και τις προτάσεις τους στον εκφοβισμό και τη βία, που να προτρέψουν τους ανθρώπους να ‘ναι αλληλέγγυοι, να συνεχίσουν να ονειρεύονται, να μην απομονώνονται, να σκέπτονται, να μιλούν, να αλλάζουν.

Όλο το σύστημα –και όχι μόνο η Ελλάδα- έχει μπει σε τροχιά αλλαγής. Το ποιά δυναμική θέση θα κερδίσει είναι απρόβλεπτο, σίγουρα όμως θα υπάρξουν απώλειες.

Όλοι οι άνθρωποι πάνω στη γη πρέπει να αντιληφθούμε:

Ότι σήμερα ζούμε μέσα στην απεριόριστη υποτίμηση παντός ηθικού δεδομένου, μέσα στη διαδικασία αύξουσας απώλειας αξιών και νοήματος, κατά την οποία το κυνήγι για το κέρδος καθιερώθηκε ως το υπέρτατο κριτήριο για τη ζωή και το οποίο, αν συνεχίσει έτσι, δεν είναι δυνατόν να τερματιστεί παρά μόνον καθιστώντας «έναν άνθρωπο» απόλυτο κύριο όλων των πραγμάτων.

Ο Γκορ Βιντάλ το περιέγραψε λακωνικά ως: «δεν μου αρκεί να κερδίσω, πρέπει ο άλλος να χάσει… να χάσει ει δυνατόν τα πάντα! Και μάλιστα μέσα από έναν σαδιστικό τρόπο».

Ο Πλάτων στους Νόμους λέει ότι ο άνθρωπος λόγω των αναγκών και των ικανοτήτων του
, θέλει να χρησιμοποιήσει τo κάθε τι και γι’ αυτό καταλήγει να αποστερεί όλα τα πράγματα από την ουσιαστική τους αξία και έτσι γίνεται ο άνθρωπος χρήστης και όχι ο άνθρωπος του λόγου, της πράξης και του στοχασμού.

Και η ανθρωπότητα εξελίσσεται αργά ως προς τον εκπολιτισμό της.

Διανύοντας αυτή την μακριά περίοδο αναταραχών, φτώχειας και απωλειών εύχομαι εμείς οι έλληνες να καταφέρουμε να προχωρήσουμε και να συμβάλλουμε σ’ ένα βήμα παρά πάνω ως προς την αλλαγή αυτού του σκεπτικού και τρόπου ζωής, ώστε τα παιδιά μας να μην εγκλωβιστούν στο πένθος, να μην βρουν μόνο καμένη γη και χρέη, αλλά και επίγνωση.

Ολόκληρη η οικονομία του πλανήτη είναι οικονομία σπατάλης, όπου έχει γίνει αναγκαίο να καταβροχθίζονται και να αχρηστεύονται τα πράγματα σχεδόν αμέσως μόλις παράγονται.

Ο κόσμος, όμως, δεν συνίσταται μόνον από πράγματα που καταναλώνονται, αλλά και από πράγματα που χρησιμοποιούνται.

Η φύση είναι μέγας χορηγός αγαθών, τα οποία φτάνουν για όλους, μακάρι η ανθρώπινη ζωή να μάθει να βολεύεται πάνω στη γη.

Ποιος τη ζωη μου ποιος την κυνηγα. Μανος Ελευθεριου

«Ποιός τη ζωή μου, ποιός την κυνηγά;» Μάνος Ελευθερίου

07:12, 19 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/79222

Συγγραφέας, ποιητής και ένας από τους σημαντικότερους έλληνες στιχουργούς ο Μάνος Ελευθερίου, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη , συμμετέχοντας στο δημόσιο διάλογο του tvxs, για τα παράλογα χρόνια που ζούμε, τη δημιουργική εμπειρία της συγγραφής, όπως και για τους στίχους του «Ποιός τη ζωή μου, ποιός την κυνηγά…»

Τι έχετε να πείτε για την σημερινή κατάσταση που βρίσκεται η χώρα;
Εκείνο που φοβάμαι είναι μήπως φτάσει ο κόσμος κάποια στιγμή στον εμφύλιο. Είναι το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί. Και βεβαίως ότι οι κρατούντες ίσως… θα τρέχουνε από χωρίου εις χωρίον να σωθούνε. Διότι ο κόσμος δεν αντέχει πια τούτο το ρεζιλίκι.

Τι πιστεύετε ότι πρέπει να κάνουμε;
Τίποτα. Θα γίνουν πάλι αυτά που γίναν με τα Δεκεμβριανά.
Δεν ξέρω τι να κάνουμε. Εκείνη τη στιγμή, την άγια τη στιγμή, θα γίνει κάτι.

Ο Θεός και η ψυχή μας δηλαδή…
Ακριβώς.

Θέλετε να μας πείτε για τους στίχους «Ποιός τη ζωή μου…»;
Είχα στείλει τα τραγούδια στον Μίκη Θεοδωράκη, το Γενάρη 1971, νομίζω, στο Λονδίνο που έμενε τότε με τη Μαρία Δημητριάδη και από ότι μου έγραψε μετά η Μαρία, ο Μίκης μόλις τα έλαβε κάθισε και έγραψε τα τραγούδια αυθημερόν και συμπεριελήφθησαν μετά στο δίσκο «Τα τραγούδια του αγώνα». Αλλά ούτε θυμάμαι πως γράφτηκαν. Τίποτα δεν θυμάμαι. Ήταν δύσκολη εποχή, μέσα στη δικτατορία.
Κι έχω καιρό να το ακούσω. Αλλά νομίζω ότι έχει αντίκτυπο στον κόσμο. Από ότι μου έλεγε ο Κατσιμίχας όποτε το τραγουδάνε το αποθεώνουν.

Τι θέλατε να πείτε με τη φράση: «Που πήγε αυτός που ξέρει να μιλά»;
Ήταν αυτοί οι άνθρωποι που μπορούσαν να κάνουνε κάτι και εξαφανίστηκαν. Αν είχαν τη δυνατότητα και τις ευκαιρίες να αναδειχτούν σε ηγετικές μορφές θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Πρέπει να υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και τις ευρωπαϊκές χώρες.
Για παράδειγμα, είχα γνωρίσει κάποιον εκείνα τα χρόνια που το έγραψα, ο οποίος θα γινόταν μεγάλη πρσωπικότητα αλλά πέθανε στα 28 του χρόνια.

Για κάποιον μες τον κόσμο είναι αργά…
Ναι. Ήταν και γι αυτόν αυτός ο στίχος. Θα γινόταν πολύ σημαντικός κριτικός βιβλίων, συγγραφέων, ήταν μεγάλη μορφή… Αλλά αλλιώς τα είχε κανονίσει ο Πανάγαθος και τον πήρε κοντά του (τα λέμε… έτσι όπως τα λέει και πολύς κόσμος).

Σήμερα, ετοιμάζετε κάποιο νέο βιβλίο;
Ναι, για τον Μάρκο Βαμβακάρη. Με αυτόν ασχολούμαι αυτό τον καιρό. Δηλαδή γράφω για τη Συριανή κοινωνία που έζησε την περίοδο από το 1905 μέχρι το 1920. Ήθελα να δω μέσα σε πιο κλίμα μεγάλωσε τα πρώτα 15 χρόνια της ζωής του, στη Σύρα, οποιοδήποτε θέμα προτάσσει την αυτοβιογραφία του… ώστε να δω, την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που έζησε στη Σύρα.

Τα βιογραφικά των συγγραφέων ή των συνθετών, συνήθως ξεκινούν με την ημερομηνία γέννησης και αμέσως περνάνε στις σπουδές…
Έτσι είναι. Κι όμως, διαμορφώθηκε πάρα πολύ η προσωπικότητα και η συνείδησή του εκείνη την περίοδο. Ήταν καθοριστικά τα χρόνια που έμεινε στη Σύρο.

Έχετε καταλάβει τι σας επηρέασε πιθανά ως παιδί για να ασχοληθείτε μεγαλώνοντας με τους στίχους, την ποίηση και την συγγραφή;
Δεν ξέρω. Πάρα πολλά πράγματα που γράφω, έχουν αναφορές σε εκείνα που γνώρισα ως παιδί. Βεβαίως τα μετατοπίζω στους ήρωες των βιβλίων μου. Έμαθα πάρα πολλά πράγματα όταν ήμουν παιδί και οι άνθρωποι που συναναστράφηκα ήταν κατά κάποιο τρόπο «δάσκαλοι» σε πάρα πολλά, χωρίς τον ακαδημαϊκό τίτλο του δασκάλου βεβαίως. Ήξεραν, όμως, πάρα πολλά πράγματα, αλλά δυστυχώς χάθηκαν…

Μην ξεχνάτε ότι οι άνθρωποι που συναναστράφηκα εγώ στα παιδικά μου χρόνια, ζούσαν με το τίποτα. Κι αυτό το τίποτα έπρεπε να το αξιοποιήσουν, και για να έχει μία διάρκεια να του δίνουνε μια καινούργια μορφή, να ξεγελούν τον εαυτό τους ότι αλλάζουνε τα πράγματα.

Αυτό το βλέπει κανείς στις κοινωνίες των ανθρώπων που είναι αναγκασμένοι να εφευρίσκουν συνεχώς κάτι καινούργιο μέσα από το ίδιο το θέμα που έχουνε. Ένα παρατραβηγμένο παράδειγμα, είναι οι Ηπειρώτες οι οποίοι έζησαν σε ζυγό δουλείας πάρα πολλά χρόνια, όπως όλοι οι έλληνες, αλλά ιδιαίτερα εκεί πάνω, που είχαν βροχές και έτσι είχαν και πολλά χόρτα, ώστε ανήγαγαν τις χορτόπιτες σε… επιστήμη.

Όπως στο Άγιον όρος έχουν 100 τρόπους να μαγειρεύουνε τα ψάρια, διότι τα ψάρια ευλόγησε ο Χριστός κατά τα λεγόμενα των Αποστόλων. Αν και στον γάμο εν Κανά, δε νομίζω να τη βγάλανε με ψάρια…
Δυστυχώς δεν έγραψε κανένας από τους ευαγγελιστές ότι έφαγαν κρέας. Μιλάνε όμως για το κρασί και ευτυχώς φτιάχνουνε κρασί στο Άγιον όρος. Σκεφτείτε να είχε γράψει κάποιος ότι ο Ιησούς ήπιε π.χ. ουίσκι…

Μιλάνε επίσης για μια συκιά που ο Χριστός λιμπίστηκε να φάει ένα σύκο, πλησίασε, αλλά η συκιά είχε μόνο φύλλα και έτσι την καταράστηκε να ξεραθεί. Ήταν πολύ σκληρό αυτό. Το έχω γράψει στο βιβλίο «Άνθρωπος στο πηγάδι»…  Αλλά το καλύτερο βιβλίο μου, νομίζω ότι είναι το «Η μελαγχολία της πατρίδας μετά τις ειδήσεις των οκτώ», επειδή, κυρίως, τα διηγήματά του τα δούλευα πάρα πολλά χρόνια… και τα θέματα τους έχουν το ενδιαφέρον ότι υπάρχει μέσα το παράλογο, δοσμένο, όμως, με κρυστάλλινη διαύγεια, να μη φαίνεται, δηλαδή, ότι κρύβω ορισμένα πράγματα…

Και το παράλογο τι είναι, δηλαδή, για εσάς;
Το να μπεις σε ένα λεωφορείο να πας κάπου ενώ βιάζεσαι να πας κάπου αλλού. Ενώ βιάζεσαι να πας σε άλλο μέρος, εν τούτοις ενσυνείδητα παίρνεις ένα λεωφορείο που γράφει Κηφισιά, ενώ π.χ. θέλεις να πας στον Πειραιά. Αλλά αυτό πρέπει να το γράψεις με κρυστάλλινη διαύγεια. Να μην είναι μασημένα τα λόγια. Να πιστέψει και ο αναγνώστης ότι δεν κάνει λάθος…

Δηλαδή, μπορεί να μην είναι λογικό, αλλά δεν πάει να πει ότι δεν είναι και αληθινό, πραγματικό;
Ναι. Και τα χρόνια που ζούμε είναι παράλογα.

Και το συναίσθημα μπορεί να δείχνει πολλές φορές παράλογο, αλλά αυτό δεν είναι που μας προσανατολίζει;
Έτσι είναι.

————–
Ο Μάνος Ελευθερίου γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρας το 1938. Έχει εκδώσει μυθιστορήματα, ποιητικές συλλογές, τόμους με πεζά, λευκώματα και τέσσερις τόμους για το «Θέατρο στην Ερμούπολη τον 20ό αιώνα, 1901-1921», καθώς και την ανθολογία «Ερμούπολη, Μια πόλη στη λογοτεχνία» (Μεταίχμιο, 2004). Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2005 για το μυθιστόρημά του «O καιρός των χρυσανθέμων» (Mεταίχμιο, 2004). Παράλληλα ασχολήθηκε με το τραγούδι. Ως στιχουργός έχει στο ενεργητικό του περίπου 400 τραγούδια και έχει συνεργαστεί σχεδόν με όλους τους Έλληνες συνθέτες.

Ποιός τη ζωή μου

Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Φαραντούρη
Άλλες ερμηνείες:
Χάρης&Πάνος Κατσιμίχας

Ποιός τη ζωή μου, ποιός την κυνηγά
να την ξεμοναχιάσει μες στη νύχτα;
ουρλιάζουν και σφυρίζουν φορτηγά
σαν ψάρι μ’ έχουν πιάσει μες στα δίχτυα

Για κάποιον μες στον κόσμο είν’ αργά
ποιός τη ζωή μου, ποιός την κυνηγά;

Ποιός τη ζωή μου, ποιός παραφυλά
στου κόσμου τα στενά ποιος σημαδεύει;
πού πήγε αυτός που ξέρει να μιλά
που ξέρει πιο πολύ και να πιστεύει;

H oυσια ειναι η ζωη _ Πετρος Γαλιατσατος

Η ουσία… είναι η ζωή. Πέτρος Γαλιατσάτος

15:12, 18 Δεκ 2011 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/79377

«Τυραννήθηκα σχεδόν 19 χρόνια μέσα στα ναρκωτικά. Ήταν ένα από τα πολλά μου λάθη. Δυσκολεύτηκα να το παραδεχτώ, αλλά από την στιγμή που το έκανα, ανέλαβα την ευθύνη των πράξεων μου και κράτησα μόνο την ουσία: Την ίδια τη ζωή…» ο Πέτρος Γαλιατσάτος, μέσω του σεμιναρίου «Δημιουργικής Αφήγησης» που συμμετέχει, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για την προσωπική του εμπειρία από την εξάρτηση στην απόφαση για θεραπεία μέχρι την επανένταξη, και τέλος, την αποφοίτησή του από τη θεραπευτική Κοινότητα ΔΙΑΒΑΣΗ.

«… Στις 11 Δεκεμβρίου 2011 που πραγματοποιήθηκαν οι αποφοιτήσεις του Kέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕ.Θ.Ε.Α.) στο θέατρο Παλλάς, ήμουν και εγώ ένας από τους 93 ανθρώπους που θα αποφοιτούσαν. 93 άνθρωποι μέσα σε ένα εξάμηνο.

Μετά από μία δύσκολη διαδρομή απεξάρτησης, η οποία για εμένα διήρκησε 42 μήνες, ήρθε αυτή η στιγμή. Μία στιγμή τόσο έντονη συναισθηματικά, από τις πιο σημαντικές της μέχρι τώρα ζωής μου, που θα με ακολουθεί πάντα. Έκλεινε ο κύκλος της απεξάρτησης και άρχιζε ένας νέος κύκλος, η αρχή μίας νέας ζωής, καθαρής, χωρίς ναρκωτικά και άλλες εξαρτήσεις.

Σήμερα, βέβαια υπάρχει και η οικονομική κρίση. Όλο και πιο πολλοί άνθρωποι λένε ότι η ζωή είναι πολύ δύσκολη. Και είναι. Θα τους απαντήσω, όμως, με τα λόγια του συγγραφέα Γιάννη Μακριδάκη: “Όταν είσαι παλικάρι, στη ζωή σου μπορείς να αντιμετωπίσεις όλες τις καταστάσεις”.

Γιατί η ζωή θα είναι γεμάτη με στιγμές και εμπειρίες, δυσάρεστες και δύσκολες οι περισσότερες ή ακόμα και τραγικές, έχει όμως και πολλές ευχάριστες, δημιουργικές. Το σίγουρο είναι ότι πλέον αυτή η ζωή είναι η δικιά μου και την απολαμβάνω.

Όλοι χρειάζεται να έχουν κάτι στην καρδιά τους, στη ψυχή τους, το οποίο τους κρατάει ζωντανούς, τους δίνει τη δύναμη να συνεχίσουν, να προχωρήσουν παρακάτω.

Αρχίζοντας τα ναρκωτικά το ξέχασα αυτό. Μόνο αυτά υπήρχαν. Είχα αποξενωθεί, δεν μίλαγα σε κανέναν, η μοναξιά ήταν μέρος της ζωής μου και την αποζητούσα. Το μόνο που με ενδιέφερε ήταν πως θα βρω τη δόση μου.

Όταν έφτασα σε τέλμα, έψαξα να βρω μία διέξοδο από αυτό. Προσπάθησα μόνος μου. Όσες φορές και αν προσπάθησα, όμως, δεν τα κατάφερα, κι αυτό, γιατί ποτέ δεν αντιμετώπισα τους λόγους που με ώθησαν να παίρνω ναρκωτικά.

Έφτασα τελικά στο δικό μου πάτο του βαρελιού… και τότε κατάλαβα ότι ήταν η δικιά μου κρίση. Η βασική συνέπεια της κρίσης είναι η αλλαγή, και την αλλαγή ή θα τη δεις ως ευκαιρία και θα την αρπάξεις ή θα τη δεις ως καταστροφή και θα τα παρατήσεις.

Χρειάστηκε, λοιπόν, να βρω την κοινότητα απεξάρτησης ΔΙΑΒΑΣΗ και τους ανθρώπους της για να αντιμετωπίσω τους λόγους που έπινα ναρκωτικά και να αλλάξω. Αυτοί μου έδωσαν να καταλάβω ότι η ζωή είναι μια περιπέτεια που μου χαρίστηκε γενναιόδωρα και ότι δεν έχω το δικαίωμα να την ξεφτιλίζω.

Τέλος, μου έδειξαν ότι είναι πιο εύκολο να αντιμετωπίσεις οποιαδήποτε δυσκολία όταν έχει ανθρώπους δίπλα σου και δεν είσαι μόνος σου. Και έτσι, την ημέρα της αποφοίτησης, είχα δίπλα μου άλλα επτά άτομα, την παρέα μου, τους φίλους μου. Και τους ευχαριστώ όλους που με στήριξαν, ήταν δίπλα μου και μου έδειξαν όλα όσα δεν έβλεπα εγώ.

Ευχαριστώ όμως και τη ΔΙΑΒΑΣΗ και το ΚΕ.Θ.Ε.Α., για όλα όσα με έμαθαν και τα οποία είναι τα εφόδια που κρατάω στην καρδιά μου.

Τα ναρκωτικά δεν είναι αρρώστια, είναι κοινωνικό πρόβλημα:

Πολλοί θεωρούν ότι τα ναρκωτικά είναι μια αρρώστια και ότι η μεθαδόνη είναι η λύση, το φάρμακο. Δεν είναι όμως αυτή η αλήθεια. Η μεθαδόνη είναι ένα υποκατάστατο, με το οποίο πάλι ο κάθε ναρκομανής θα ψάχνει τη δόση του. Τα ναρκωτικά δεν είναι αρρώστια, είναι κοινωνικό πρόβλημα και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Το ΚΕ.Θ.Ε.Α. είναι το μεγαλύτερο δίκτυο υπηρεσιών απεξάρτησης και κοινωνικής επανένταξης στη χώρα μας. Βρίσκεται δίπλα στους χρήστες ουσιών και τις οικογένειές τους από το 1983. Όλες οι υπηρεσίες του παρέχονται δωρεάν και χωρίς λίστες αναμονής: στο δρόμο, στα σωφρονιστικά καταστήματα, σε μονάδες σε όλη την Ελλάδα. To KEΘΕΑ απευθύνεται επίσης σε όσους αντιμετωπίζουν πρόβλημα με άλλες μορφές εξάρτησης, όπως το αλκοόλ, ο τζόγος και το διαδίκτυο.

Τα προγράμματά του αντιμετωπίζουν ολοκληρωμένα την εξάρτηση και τα προβλήματα που τη συνοδεύουν, παρέχοντας συμβουλευτική και θεραπεία απεξάρτησης, υποστήριξη της οικογένειας, φροντίδα για θέματα υγείας και νομικές εκκρεμότητες, εκπαίδευση και κατάρτιση, επανένταξη στην κοινωνία και τον κόσμο της εργασίας. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας δεν χορηγούνται υποκατάστατα ή φάρμακα. Στόχος είναι η πλήρης και σταθερή αποχή από τις ουσίες και η ισότιμη επανένταξη του ατόμου στην κοινωνία.

Επίσης, ακολουθούν ψυχοκοινωνική κατεύθυνση και δεν χορηγούν φαρμακευτικές ή υποκατάστατες ουσίες για την αντιμετώπιση της εξάρτησης. Στόχος της θεραπείας είναι να εντοπίσει και να αντιμετωπίσει το σύνολο των ψυχοκοινωνικών παραγόντων που συμβάλλουν στη δημιουργία και διατήρηση της εξάρτησης, αποκόπτοντας οριστικά το άτομο από το φαύλο κύκλο της. Για το σκοπό αυτό η θεραπευτική διαδικασία λαμβάνει υπόψη και εμπλέκει το άτομο, το διαπροσωπικό του δίκτυο αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Στο πλαίσιο αυτό ο εξαρτημένος δεν αντιμετωπίζεται ως «ασθενής» που υποβάλλεται παθητικά σε θεραπεία, αλλά συμμετέχει ενεργά σε αυτήν.

Τελικός στόχος είναι η πλήρης και σταθερή αποχή από τη χρήση ουσιών και την παραβατικότητα και το χτίσιμο ενός νέου τρόπου ζωής με ισότιμη και δημιουργική ένταξη του ατόμου στην κοινωνία.»

—————–
*Ο Πέτρος Γαλιατσάτος θα είναι ένας από τους καλεσμένους στην εκπομπή της ΕΤ1 «…Και η ζωή είναι εντάξει», σήμερα Κυριακή (18/12/2011) στις 9 το βράδυ έως και τις 11.

—————–