Ας λήξουν _ Του Μανολη Πολεντα

10:11, 02 Νοε 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/110138

Ας λήξουν
ας λήξουν

τώρα
οι ερμηνείες όλες
τώρα ας  λήξουν
ας  λήξουν τώρα
οι δυνάστες του στείρου λόγου
τώρα ας λήξουν
ας καταλήξουν
οι στεριανοί
οι ασυνήθιστοι εις τα θαλάσσια ταξίδια του ουρανού
οι συγκροτημένοι νόες που γεννούν σκουριασμένα μέλλοντα
τώρα ας καταλήξουν
τα ηλεκτρόδια εκπομπής των ειωθότων
οι χαμηλοί τόνοι  και τα προφίλ

τώρα ας καταλήξουν
τώρα ας λήξουν τα θεσπισμένα
όλα τα θεσπισμένα διατάγματα
τα ψηφίσματα και οι νομοθετικές πράξεις
η ψεύτικη συγκίνηση
τα περιτοιχίσματα και οι περίβολοι
που κρύβουν τον ουρανό
τώρα ας έρθει ο ουρανός
και ας κρεμάσει τους χαμηλούς τόνους και τα προφίλ των σιωπηρών ενόχων της κοινωνίας της γης
τις παρθένες που φυλάγουν την ευτυχία της ηδονής μέχρι
να βρουν να την πουλήσουν στην υψηλότερη δυνατή τιμή
ας εμφιαλώσουν τώρα το σπέρμα τους
οι αλήτες του Θεού στη γη
μέχρι να λήξει η σπέκουλα,
τα κέρδη, οι απολαβές, οι αμοιβές, οι μισθοί και οι αποζημιώσεις
οι εκμισθωτές επιπλωμένων δωματίων
ας λήξουν
τώρα

τώρα ας ανθίσουν

τα πάθη, τα έντονα συναισθήματα
οι μανίες, οι έντονες ροπές
οι εκρήξεις οργής, τα ξεσπάσματα θυμού, η θέρμη
οι δραματικές αναπαραστάσεις των Παθών
τώρα ας ανθίσουν
οι λύκοι της στέππας τώρα ας κατασπαράξουν
αστούς, μικροαστούς, μεγαλοαστούς,

τώρα να λήξουν

οι έρευνες που μπολιάζουν τα ειωθότα
τώρα ας δείξουν οι δορυφόροι
τους καρτερικούς πεζόδρομους του ουρανού
τους αλήτες  του Θεού ας  δείξουν
τώρα ας τους δείξουν

τώρα να λήξουν

οι απαθείς, οι ψυχροί, οι αδιάφοροι

οι άνευ πάθους, οι παθητικοί, οι αδρανείς
οι ουδέτεροι, οι μη αντιδρώντες
οι διπλωμάτες που συγκλίνουν κάτω από το βλέμμα του Θεού
κάτω από το βλέμμα των αλητών του Θεού
τώρα ας καταλήξουν
τώρα ας λήξουν
οι στέγες των λιπαρών κάφρων
τα λιπαρά τσουτσέκια που διανύουν  ανενόχλητα
την άσφαλτο του κέρδους
το κέρδος ας λήξει.

Το χάσμα, μέσα εκεί που λάμπει η υπεραξία της καρδιάς

ας λάμψει για όλους τους σπέκουλες της κοινωνίας της γης
και ύστερα ας λήξουν καθώς και ο άνθρωπος
που παίρνει χρώμα ζωντανό λίγο προτού πεθάνει
έτσι και οι αστοί, μικροαστοί, μεγαλοαστοί
τα γραφεία των υπουργών
ας λήξουν τώρα
και ας συσσωρευτούν υπό του ανέμου
οι κομψοί αθεϊστές
οι αλήτες του Θεού που γέννησε ο Θεός
που αγαπούν και αγνοούν το πέρασμα του κοπαδιού
και τους γύπες που το καθοδηγούν
μες στο τεράστιο μαντρί του  παγκόσμιου χωριού
για να το αρμέξουν, να το μπολιάσουν να μεγαλώσει
να το βιάσουν ξανά και να του καταστρέψουν
την ψυχή.

Τώρα ας ανθίσουν
οι φίλοι μου που συγκινούνται άνευ λόγου,
τα αγόρια που ερωτεύονται όλα τα κορίτσια
τα κορίτσια που ερωτεύονται όλα τα αγόρια
οι νευρικοί και οι εύθικτοι, οι ευερέθιστοι, οι κομψοί εξυβριστές
τώρα ξανά ας ανθίσουν
όσοι υποψιάστηκαν πως πάντα είχαν συντρόφους
σε κάθε σάπια εποχή του παρελθόντος
πως πάντα θα έχουν συντρόφους
σε κάθε σάπια εποχή του μέλλοντος

να βγω κι εγώ στο φως

που τόσα χρόνια μόνος περιμένω να δω τον πατέρα μου

ας λήξουν όλα τα ποιήματα
που πίστεψαν στον εαυτό τους περισσότερο από τη ζωή
οι ακαδημίες των ληγμένων ψυχών
που τα βραβεύουν καθώς πιστεύουν
πως οι μικροί καρτέσιοι  έχουν κάτι να δώσουν
απ’ τις μικρές οπτασίες εδώ χάμου κι εκεί χάμου
που χαμουρεύονται
ας λήξουν
ας ανθίσουν τα νεύρα του ανθρώπου
οι νότες οι μινόρες ας γίνουν μηνόρροια
οι μη όροι της ψυχής που αγαπάει ex nihilo ας  γίνουν όρια
δάκρυα χαράς στη δημόσια ζωή
φάκες στους μπολιαστές, ερευνητές, ποντίκια
ας λήξουν οι πονηροί Πατέρες
οι εργατοπατέρες
οι μέλλοντες υπουργοί
οι εκπρόσωποι ας καταλήξουν
οι εργασιομανείς, οι ατάλαντοι τελειομανείς του τίποτα
και της ανούσιας έρευνας που αξίζει λιγότερο από την επιχορήγησή της
της θέσης που εξασφαλίζει ασφάλεια και σταθερότητα
ας λήξουν
και ας ανθίσουν τα παλληκάρια
που ψήνονται όλη μέρα
και όλη νύχτα πετούν τον κόπο τους
και δε νοιάζονται για αποταμιεύσεις
και ξαναψήνονται την άλλη μέρα
και διατηρούνται νέοι μόνο για να αγαπούν
και να δίνουν τον κόπο τους
σ’ ένα σεμνό ζεϊμπέκικο
η Λίλια για πάντα
που πέταξε στα σκουπίδια τα λεφτά
ενώ ήταν φτωχή και ορφανή
μόνο γιατί την προσέβαλαν άδικα

η Λίλια για πάντα* ας ανθεί,
η Λίλια η μόνη του κόσμου ελπίδα.

«Ας λήξουν«, ποίημα του Μανόλη Πολέντα, από την ποιητική συλλογ ήEvil I, Ταξιδευτής, 2012

*Από την ομώνυμη ταινία του Lukas Moodysson.

Ο Μανόλης Πολέντας είναι ποιητής και διδάκτωρ της Αγγλικής Λογοτεχνίας. Δημοσιογράφος και παραγωγός στο ραδιόφωνο, 105,5 Στο Κόκκινο.

Το δογμα του σοκ

Το δόγμα του σοκ
Το δόγμα του σοκ
Η άνοδος του καπιταλισμού της καταστροφής

Ναόμι Κλάιν

μετάφραση: Άγγελος Φιλιππάτος

Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη, 2010
718 σελ.

«Το δόγμα του σοκ» είναι ένα από τα ελάχιστα βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε το παρόν, καθώς αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη ανάλυση της συγκαλυμμένης ιστορίας της εποχής μας. Μια συναρπαστική περιγραφή της νέας παγκόσμιας τάξης, που βρίσκεται σε κατάσταση αμόκ. Η ανάλυση του καπιταλισμού της καταστροφής επιχειρείται από την Κλάιν με τέλεια διυλισμένη οργή, που διοχετεύεται μέσα από αδιάσειστα δεδομένα. Σε αυτή την πρωτοποριακή εναλλακτική ιστορία της πλέον κυρίαρχης ιδεολογίας της εποχής μας, της οικονομικής επανάστασης των ελεύθερων αγορών του Μίλτον Φρίντμαν, η Ναόμι Κλάιν αμφισβητεί το διαδεδομένο μύθο ότι η παγκόσμια νίκη του νεοφιλελεύθερου κινήματος υπήρξε ειρηνική. Καταδεικνύει ότι, από τη Χιλή του 1973 μέχρι το σημερινό Ιράκ, ο Φρίντμαν και οι υποστηρικτές του εκμεταλλεύτηκαν επανειλημμένα τη βία και μια σειρά από τρομακτικά σοκ για να επιβάλουν τις ακραίες πολιτικές τους.

Αποκαλύπτει την εντυπωσιακή ομοιότητα ανάμεσα στις ανακριτικές τεχνικές της CIA και στις εκβιαστικές τεχνικές της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ, στην προσπάθειά τους να επιβάλουν τον καπιταλισμό της καταστροφής σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ένα εξαιρετικό βιβλίο, ικανό να προκαλέσει τσουνάμι ντροπής -αλλά και πολιτικής δράσης, για να σταματήσει επιτέλους η θεραπεία-σοκ.

Κριτικές – Παρουσιάσεις
Γιώργος Βότσης, Όταν δικάζουν χωρίς ανθρωπιά, «Ελευθεροτυπία», 8.8.2011

Σωτήρης Κοντογιάννης, Ο θαυμαστός κόσμος της αγοράς, Περιοδικό «Σοσιαλισμός από τα Κάτω», τχ. 87, Ιούλιος-Αύγουστος 2011

Τάσος Τσακίρογλου, Η κρίση γεννάει συγγραφείς, «Ελευθεροτυπία», 12.6.2011

Φώτης Τερζάκης, Ο νεοφιλελευθερισμός ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, «Ελευθεροτυπία»/ «Βιβλιοθήκη», τχ. 656, 21.5.2011

Σταύρος Διοσκουρίδης, Ρουμπινί, όπως λέμε Ντοστογιέφσκι, «Lifo», τχ. 249, 19.5.2011

Γιάννης Παπαγιάννης, Το δόγμα του σοκ, «Pop Up», τχ. 12, Μάιος 2011

Διονύσης Γουσέτης, Ο αντιιμπεριαλισμός της συμφοράς, «The Athens Review of Books», τχ. 18, Μάιος 2011

Περικλής Κοροβέσης, Καπιταλισμός σίριαλ – κίλερ, «Ελευθεροτυπία», 5.3.2011

Κωστής Καρπόζηλος, Η μαύρη βίβλος του καπιταλισμού, «Τα Νέα»/ «Βιβλιοδρόμιο», 22.1.2011

Σόφη Λούκα, Το πιο αγαπημένο, το πιο ακριβό, «Βραδυνή», 24.12.2010

Δημήτρης Αναστασόπουλος, Κατανοώντας την ύφεση, «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία»/ Ένθετο «7: Τέχνες και Ζωή», τχ. 473, 12.12.2010

Αγγελική Στουπάκη, Οι κρίσεις ως όπλο λεηλασίας, «Η Καθημερινή»/ «Ειδική Έκδοση», 12.12.2010

Tίνα Μανδηλαρά, Michael Lewis vs Naomi Klein, «Πρώτο Θέμα», 28.11.2010

Τάκης Σκριβάνος, Γιατί να τα διαβάσω;, «Athens Voice», τχ. 325, 25.11.2010

Βαγγέλης Μπέκας, Το δόγμα του σοκ, «Ελευθεροτυπία»/ «Βιβλιοθήκη», τχ. 630, 20.11.2010

Κώστας Γεωργουσόπουλος, Μέµνησο , «Τα Νέα», 19.11.2010

Ξενοφών Μπρουντζάκης, Το δόγμα του σοκ, «Το Ποντίκι», 11.11.2010

Αναστάσης Βιστωνίτης, Οι καταστροφές σώζουν τις πολυεθνικές, «Το Βήμα»/ «Βιβλία», 19.9.2010

Βιβλια για το καλοκαιρι

clicknews .gr _ Βιβλία για το καλοκαίρι _ Κώστας Τραχανάς

Βιβλία για το καλοκαίρι

Παρασκευή, 12 Αύγουστος 2011 00:05 Βιβλίο

Γράφει: Ο Κώστας Τραχανάς

Τα βιβλία που εκδίδονται είναι πολλά και σε σημαντικό αριθμό πολύ αξιόλογα. Κάθε βιβλίο είναι ένας κόσμος, ανοιχτός προς διερεύνηση, ένα σύμπαν πλούσιο και υποσχετικό. Τι να διαλέξεις;

Η επιλογή για εμάς είναι μια δύσκολη υπόθεση.
Τα καλά βιβλία κυκλοφορούν κάθε στιγμή και φυσικά όχι μόνο στις καλοκαιρινές διακοπές.

Η ελληνική αγορά του βιβλίου καλύπτει όλα τα γούστα, όλες τις αναζητήσεις και όλες τις απαιτήσεις.
Εμείς σας προτείνουμε μερικά πολύ αξιόλογα βιβλία που μας άρεσαν, που μας χάρισαν γνώσεις, που μας ταξίδεψαν. Καλό διάβασμα.

  • -«Ψυχολογικά Ζητήματα σε ιστορίες Φροντίδας» Μ.Γκούβα-Ε.Κοτρώτσιου  Εκδόσεις Δημήτριος Λαγός  2011
  • -«Καλό αίμα-κακό αίμα» Ε. Σταθοπούλου Εκδόσεις Εστία 2010
  • -«Από μνήμης» Γ. Θεοχάρης Εκδόσεις Μελάνι 2010
  • -«Λαγού μαλλί» Γ. Μακριδάκης Εκδόσεις Εστία 2010
  • -«Η άλωση της Κωνσταντίας» Γ.Μακριδάκης Εκδόσεις Εστία 2011
  • -«Φιλιππιάδα και πέριξ» Α. Γεωργίου Εκδόσεις Φ.Μπάρκας 2010
  • -«Τα μαγικά τραγούδια του Λευτέρη» Μ. Τσέλιος Εκδόσεις Αίολος 2011
  • -«Το θέατρο των πηγών και η νοσταλγία της καταγωγής» Μ. Στεφανοπούλου Εκδόσεις Εστία 2011
  • -«Τα πορτραίτα της» Α.Παναρέτου Εκδόσεις Εστία 2011
  • -«Απομνημονεύματα» Στρατηγού Μακρυγιάννη Τόμοι Α, Β, Γ  Εκδόσεις Εστία 2011
  • -« Ο Γερμανός μουτζαχεντίν ή το ημερολόγιο των αδελφών Σίλλερ» Β.Σανσάλ Εκδόσεις Πόλις 2010
  • -«Γιατί έφαγα τον πατέρα μου» Ρ. Λέβις Εκδόσεις Άγρα 2010
  • -«Τρώγοντας ζώα» Τ.Σ. Φόερ Εκδόσεις Μελάνι 2010
  • -«Το πρόσωπο της μάχης»  Τ. Κήγκαν Εκδόσεις Κέδρος 2010
  • -« Μυστήριο σε επτά πράξεις» Ε. Πέρλαν Εκδόσεις Κέδρος 2010
  • -« Ζωή σε άλλους κόσμους» Σ. Ντικ Εκδόσεις Κέδρος 2010
  • -«Το τραγούδι της φάλαινας» Ν.Κ. Έϊμπραμς Εκδόσεις Ψυχογιός2010
  • -«Βαμμένο πουλί» Κοζίνσκι Εκδόσεις Μεταίχμιο 2011
  • -«Η δηλητηριώδης Βίβλος» Μ. Κίγκσολβερ Εκδόσεις Μελάνι 2010
  • -«Τα βραβεία μου» Τ. Μπέρνχαρντ Εκδόσεις Εστία 2011
  • -«Τα λουτρά του Κιραλύ» Ζ. Ματέρν Εκδόσεις Εστία 2011
  • -«Δημόσιος κίνδυνος» Μ.Ουελμπέκ-Μ.Ανρί Λεβύ Εκδόσεις Εστία 2010
  • -«Ο χάρτης και η επικράτεια» Μ.Ουελμπέκ Εκδόσεις Εστία 2011
  • -«Διάλογοι» Μπόρχες-Σάμπατο Εκδόσεις Printa 2010
  • -«Οι Άρχοντες των θαλασσών» Τ. Χέϊλ Εκδόσεις Ψυχογιός 2011
  • -«Ο σπόρος» Φ.Ρέϊ Εκδόσεις Κέδρος 2010
  • -«Υδράργυρος» Ν.Στίβενσον Εκδόσεις Κέδρος 2010
  • -«Ο Χριστός φιλόσοφος» Φ. Λενουάρ Εκδόσεις Πόλις 2011
  • -« Η απόδειξη» Λ. Κοσέ Εκδόσεις Πόλις 2010
  • -«Το κοιμητήριο της Πράγας» Ο. Έκο Εκδόσεις Ψυχογιός 2011
  • -«Το δωμάτιο» Ε. Ντόναχιου Εκδόσεις Ψυχογιός 2011
  • -«Η περίπτωση Φίνκλερ» Χ.Τζέϊκομπσον Εκδόσεις Ψυχογιός 2011
  • -«Βεατρίκη και Βιργίλιος» Γ. Μαρτέλ Εκδόσεις Ψυχογιός 2011
  • -«Ο ανήλικος επισκέπτης» Σ. Ουόλτερ Εκδόσεις Καστανιώτης 2011
  • -«Αόρατος άνθρωπος» Ρ. Έλισον Εκδόσεις Κέδρος 2011
  • -«Άρωμα και Αλχημεία» Μ. Αφτέλ Εκδόσεις Κέδρος 2010
  • -« Στο τέλος της γης» Ν. Γκρόσμαν» Εκδόσεις Καστανιώτης 2011
  • -«Κεντρική Ευρώπη» Γ. Βόλμαν Εκδόσεις Κέδρος 2010
  • -«Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν» Λ. Σράιβερ Εκδόσεις Μεταίχμιο 2010
  • -«Εκείνοι που πυρπόλησαν το ρύζι» Μ. Χουάσκο Εκδόσεις Μελάνι 2010

Heading for tomorrow – Οδευοντας στο μελλον

Heading for tomorrow – Οδεύοντας στο μέλλον

ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ

——————————————————————

Οι Αγανακτισμένοι εκ γενετής θέλουν αποτέλεσμα!

09:52 – Τετ 08/06/2011, tvxsteam

Ιστορία μιας ξεχασμένης αγανακτισμένης γενιάς των 15 χιλιάδων δραχμών το μήνα που περπατάει αγανακτισμένα δίπλα στην γενιά των 500 ευρώ της πλατείας Συντάγματος, και σε όλους τους εξεγερμένους, ενάντια στην πιο παράλογη οικονομική χούντα που αντιμετώπισε ποτέ λαός!

Γράφει η Ανώνυμη (ως ένας από πολλούς…)

«Κανένας δεν μπορεί να είναι τελείως ελεύθερος, αν όλοι δεν είναι ελεύθεροι. Κανένας δεν μπορεί να θεωρηθεί απολύτως ηθικά τίμιος, αν όλοι γύρω του δεν είναι ευτυχισμένοι»Χ. Σπένσερ

Όταν το 1982 (ένδοξες σοσιαλιστικές εποχές) τελείωνα το σχολείο και ήδη εργαζόμουν (υποαπασχολούμενη από τα 12 για την ακρίβεια) γιατί η μάνα μου είχε πάθει καρκίνο και δεν ξέραμε αν θα ζήσει και ο πατέρας μου είχε πεθάνει αφήνοντάς την χωρίς δουλειά και χωρίς δικό της σπίτι και τότε εκείνη ζήτησε εργασία από το κράτος της Χούντας και εκείνο ως απάντηση της έχωσε στη μούρη ένα χαρτί ορφανοτροφείου για τα τρία της παιδιά, τότε λοιπόν, ο μισθός του κάθε εργαζόμενου ανήλικου ήταν 15 χιλιάδες δραχμές το μήνα με 6ήμερη εργασία κάθε εβδομάδα.

Δούλευα στον Πειραιά σε επισκευές πλοίων στο λογιστήριο, στο βάθος ενός εργοταξίου, μόνη γυναίκα, φορώντας επί 8 ώρες τουλάχιστον μπουφάν με κουκούλα (τύπου lupus) για να αντιμετωπίσω κρύο και υγρασία, όπως τα ποντίκια και τη βρωμιά, και μετά έτρεχα με δύο συγκοινωνίες, λεωφορείο πρώτα και κατόπιν τραίνο, όρθια φυσικά (σαν σε γερμανικό καμιόνι πήχτρα στοιβαγμένους εβραίους που οδεύουν για τα κρεματόρια) και επειδή είχα και ορθοστατική υπόταση κατά καιρούς λιποθυμούσα, και όλα αυτά για να προφτάσω το φροντιστήριο, να δώσω ξανά εξετάσεις στα ΑΕΙ, γιατί τις δύο προηγούμενες χρονιές των εξετάσεων (τότε δίνανε επί 2 συνεχόμενες χρονιές Πανελλήνιες εξετάσεις) η κατάσταση της υγείας της μαμάς μου αλλά και της γιαγιάς μου -που την είχαμε αναγκαστικά για κάποια χρόνια στο σπίτι μετά το εγκεφαλικό, στο σπίτι που ήταν πλέον και επαγγελματική στέγη, όλα αυτά δεν με βοήθησαν καθόλου για να περάσω αφού έπαθα και υπερκόπωση και έπεσα μια μέρα ξερή, στην κυριολεξία κοκαλωμένη, με τα μάτια γυρισμένα, ούρλιαξαν όσοι με είδαν και έτρεχαν τρομαγμένοι εκείνο το βράδυ στην Ομόνοια και φυσικά οι εξετάσεις αναβλήθηκαν για άλλη μια χρονιά, και για άλλη μία… κι ας έλεγαν όλοι οι καθηγητές ότι θα πρεπε νά χα ήδη πετύχει.

Οι γιατροί που από το δημοτικό πάντα όταν χρειαζόταν επισκεπτόμουν μόνη μου, έγραψαν –αυτό μπορούσαν- κάτι χάπια που φυσικά τα πέταξα από το μπαλκόνι, συμβολικά και αμέσως. Χάπια υπερβολικής ψυχοσωματικής κούρασης, κάτι σαν κατάθλιψης, κάτι σαν… απελπισίας τελικά τόσων χρόνων οικογενειακού αγώνα επιβίωσης.

Ένα ταξίδι χιλίων χιλιομέτρων αρχίζει με ένα βήμα. Λάο Τσε

Λες και υπάρχουν χάπια για να γιατρευτείς από την κατάπτωση του… υπερβάλλοντα αγώνα. Ναι, ήμασταν ορφανά, όχι μόνο από τον θάνατο ενός πατέρα που πέθανε από λάθος των γιατρών στα 37του αλλά και από… ψυχικό θάνατο, ουσιαστικής απουσίας, μιας μητέρας που από υπερεργασία και εκείνη σε δύο και τρεις δουλειές έφτανε το βράδυ κατάκοπη ή και καθόλου γιατί δούλευε και εκτός Αθηνών σε επιδείξεις τάπεργουέαρ (το πρώτο πλυντήριο ρούχων το πήρε δώρο ως η καλύτερη πωλήτρια της χρονιάς κάπου το 1975 και η πρώτη τηλεόραση έφτασε στο σπίτι μας μεταχειρισμένη κάπου το 1980) και το μόνο που υποχρεούμαστε όταν την βλέπαμε, εμείς τα τρία -μόνα στο σπίτι!- … αυτοποτιζόμενα ανήλικα (από 4χρονών έως 10) ήταν να τηρούμε κυρίως ησυχία εντατικής μονάδας.

Με λίγα λόγια, όταν η όποια κοινωνία αναγκάζει έναν γονιό να γίνει… ήρωας, αναγκάζει διπλά τα παιδιά του να γίνουν και εκείνα ήρωες!

Μία είναι η απόδειξη του «μπορώ»: το «κάνω». Marie Eschenbach

Τα βγαλα πάλι πέρα μόνη μου. Πήρα την απόφαση ότι ή θα πέσω από το μπαλκόνι, ή θα βρω τη… λύση στο αδιέξοδο, αναγκάστηκα με το ζόρι να πάω σε ειδικό να μου δώσει τα «εργαλεία» του γι αυτή την επίπονη «δουλειά» και με την σωστή αξιοποίηση και μεγάλη προσπάθεια που χρειάζεται η αυτογνωσία, έψαξα και την βρήκα: Λύση, για το ότι δεν υπάρχει κανείς να βοηθήσει ούτε να κατανοήσει. Λύση για το «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Λύση για το «ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος». Γιατί αν δεν έχεις έναν τουλάχιστον γονιό να σου δώσει έστω κάποια βασικά εφόδια ζωής, πρέπει να σηκώσεις τα μανίκια, να κόψεις το λαιμό σου και να τα καταφέρεις μόνος σου αλλιώς σκάσε από τώρα να τελειώνουμε.

Κανείς δεν αξίζει να επαινεθεί για την καλοσύνη του αν δεν έχει τη δύναμη να είναι κακός. Κάθε άλλη καλοσύνη είναι συνήθως οκνηρία και αδύναμη θέληση. Λα Ροσφουκώ

Κι έτσι, όταν αργότερα έμαθα ότι το κράτος είχε βγάλει έναν νόμο (τον περιβόητο του Πεπονή) με τον οποίο και ένα παιδί από κάθε μονογονεϊκή πολύτεκνη οικογένεια διοριζόταν στο δημόσιο και η μάνα μου παρακαλούσε να πάω να καταθέσω τα χαρτιά, εγώ τα πήρα και τα έκανα κομματάκια. Μονιμότητα μόνο στους τάφους, είπα!

Το μόνο που ήθελα στη ζωή μου, ήταν τουλάχιστον να κάνω μια δουλειά δημιουργική. Δεν με ενδιέφερε να βρω κάποιον να με πάρει στις πλάτες του, δεν με ενδιέφερε να βολευτώ, παρόλο που ήμουν ένας από εκείνους που δια νόμου, μου δινόταν το δικαίωμα. Όμως, ήδη το αίμα μου στράγγιζε για να περπατάω με ψηλά το κεφάλι και δεν θα πήγαινα σε μια… υπηρεσία να το βάλω στο ντορβά, να το θυσιάσω στο βωμό της οικονομικής… ασφάλειας.

Αντ’ αυτού άλλαξα παραπάνω από 50 δουλειές μέχρι να βρω εκείνην που τελικά διάλεξα να με χαρακτηρίζει να λέω ΕΙΜΑΙ αυτό…, και όχι ΚΑΝΩ αυτό… και συγχρόνως σπούδαζα, διάβαζα, αναρωτιόμουν, έστυβα το κεφάλι μου, αγωνιούσα κυρίως για όσους αναγκάζονται να υποφέρουν ενώ δεν φταίνε σε τίποτα!

Γι αυτούς ΑΚΡΙΒΩΣ διάλεξα να ζω, γι’ αυτούς εργάζομαι, διότι η ζωή δεν αξίζει αν δεν είσαι άνθρωπος με ελεύθερη (όπου ελευθερία βλ. ευθύνη επιλογών!) ψυχή, πνεύμα και σώμα, αν δηλαδή δεν μπορείς να ονειρεύεσαι… και να βλέπεις κάποια από τα βασικά τουλάχιστον όνειρά σου, να γίνονται πραγματικότητα, αν δεν μπορείς να παίρνεις θέση σε κάθε τι που σε αφορά και να αγωνίζεσαι γι αυτό μέχρι να το καταφέρεις.

Η εξουσία έχει την τάση να διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα. Λόρδος Acton,1834-1902, Άγγλος ιστορικός

Έζησα όπως αρκετοί σε αυτόν τον τόπο (και ας μην είναι από τους χειρότερους του πλανήτη) με εκατοντάδες ανισότητες και αδικίες, τον παραλογισμό του σοσιαλιστικού παντοφλοΠασόκ που έσυρε τους Έλληνες στους καναπέδες με το τηλεκοντρόλ στο χέρι να χουχουλιάζουν με ξένα λεφτά, να βυζαίνουν το αίμα του μόχθου της μειοψηφίας του λαού (βλ. τα λεφτά του κράτους) και τις επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ξεκάνοντας απ’ άκρη σε άκρη όλο τον ελληνικό αγροτικό πλούτο, όλη την ψυχή της Ελλάδας, σε μίζες και σε πακετάκια, ξεκληρίζοντας συγχρόνως και τον όποιο συνδικαλισμό (Η ελληνική κοινωνία έχει 600 δις ευρώ στις τράπεζες της Ελβετίας, το διπλάσιο σήμερα από το ποσόν του αίσχιστου χρέους που μας φόρτωσαν!).

Φυσικά πολύ πιο πριν είχα ζήσει κάποια χρόνια αρκετά για να καταλάβω και τον εγκληματικό παραλογισμό της χούντας που βίαζε με φασιστική εξουσία τους έλληνες να ζουν στην πιο εφιαλτική σκηνή… μπιγκ μπράδερ που μπορεί να βιώσει λαός, φυλακισμένοι, κακοποιημένοι και ει δυνατόν πεταμένοι σαν κούκλες που τέλειωσαν οι μπαταρίες τους.

Έζησα και τη μεταπολιτευτική Δεξιά αμέσως μετά ή αρκετά μετά, να χαϊδεύει ξεδιάντροπα τα πλούσια παιδιά της και να… φτύνει τα όποια φτωχούλια τής… απέναντι γειτονιάς, ενώ απομυζούσε επίσης αλά πασόκ, τα χρήματα του κράτους έως την τελευταία ρανίδα! Περιμένουν… πολλοί ελβετικοί λογαριασμοί που υπάρχει δυνατότητα να αποδειχτεί εάν το αποφασίσουμε τώρα στο Σύνταγμα…!

Ας μην αναφερθούμε και στα απομεινάρια της χουντικής νοοτροπίας… της βίας (η μεγαλύτερη εξάρτηση στον πλανήτη) σε όλες της τις μορφές. Γιατί οικονομική χούντα και βία είναι αυτό που ζούμε! Πόλεμος είναι. Ή με τους… αγανακτισμένους του συντάγματος, ή με τους… Γερμανούς. Διαλέγουμε!

«Σε μια ιεραρχία, κάθε μέλος τείνει να ανέλθει μέχρι το επίπεδο της ανικανότητάς του» Laurence J Peter

Έζησα επίσης και την βουλιμία του λάιφστάιλ, τον παραλογισμό της δηθενιάς, την κατ’ επίφασιν «θετική ενέργεια», της επιφανειακίλας, της «ωραίας ατμόσφαιρας» που με τίποτα δεν τους την χαλούσες γιατί όλοι ζούσαν τον χαζομύθο τους, αλλά και της μοστρίλας, της διαφημισίλας, της επιτυχιίλας και της γκαμουρίλας.

Ξεφτύλισαν τη λέξη εργασία με τα μαφιοζιλίκια των φαμελιών τους, τη λέξη ανθρωπιά με την υποκρισία του ιξ… (προσθέστε γαλλοβλαχέ προφορά) «ευ ζην», τη λέξη οικογένεια με την ασχετοσύνη και την απαξίωση για το τι σημαίνουν οι όποιες σχέσεις με τους άλλους και κυρίως με τον εαυτό τους, τη λέξη αγάπη με την ψυχική αναπηρία τους να αισθανθούν.

Οι ακαταλαβίστικες τέχνες του…. κουκουλώματος άνθισαν, οι νταβατζιδοτέχνες της νομιμοποίησης της κλεψιάς κορυφώθηκαν, οι καραμελοτέχνες της απληστίας και του κέρδους δοξάστηκαν! Τα δύο φύλλα εκφυλίστηκαν εξ ορισμού: Ειδικά η θηλυκότητα πουλήθηκε όσο δεν έχει πουληθεί ακόμη και στα πιο υπανάπτυκτα κράτη και η αρρενωπότητα έχασε την όποια υπόστασή της με τεχνικές απερίγραπτης κεκαλυμμένης αρσενικής πορνείας. Όλα για ξεπούλημα! Περιττές οι λεπτομέρειες…

Η ζωή είναι κωμωδία γι’ αυτούς που σκέφτονται και τραγωδία γι’ αυτούς που αισθάνονται. Horace Walpole

Και πάμε τώρα στον περίφημο ιδιωτικό τομέα εργασίας: Με την αγωνία της απόλυσης καθημερινά, οι περισσότεροι εργαζόμενοι, ξέχασαν τι θα πει οκτάωρο για να επιβιώσουν, ξέχασαν τι θα πει διακοπές, ξέχασαν τι θα πει προσωπική ζωή, ξέχασαν τι θα πει δικαιώματα, διεκδίκηση.

Επί 30 χρόνια κατέθεσα τα πάντα στο βωμό της δουλείας, εφόσον για να μπορείς να συντηρείς ένα σπίτι μόνος σου, σήμαινε από τότε!.. να «εργάζεσαι» σαν είλωτας σε πάνω από μία δουλειές, πολλές φορές και σε τρεις! Και να τρέχεις μόνος σου στις όποιες διαδηλώσεις αγανάκτησης, αλλά και γενικά σε ότι υπήρχε νόημα…! 30 χρόνια πολιτικής και πολιτιστικής μοναξιάς της όποιας ουσίας!

Η γενιά των 700 και των 500 ευρω δεν φύτρωσε ξαφνικά! Υπάρχει εδώ και δεκαετίες! Θυσία τα πάντα για την επιβίωση! Το μόνο που κατάφερα ήταν να κάνω τη δουλειά που είχα διαλέξει. Το πλήρωσα ακριβά, γιατί κι αυτή την εργασία για να την εξασκήσω έδωσα όλο τον ελεύθερο προσωπικό χρόνο μου και πλήρωσα ακόμη κι από την τσέπη μου για να την κάνω με ψυχή και καρδιά, αφού ποτέ δεν με ενδιέφερε το χρήμα και οι καρέκλες και το συμφεροντολογίκι. Το μοναδικό που προσπαθούσα ήταν να νιώθω ότι κάνω κάτι για την κοινωνία και για μένα και να βλέπω τον εαυτό μου κάθε πρωί στον καθρέφτη και να τον αναγνωρίζω!

Ευτυχία δεν είναι να κάνεις πάντα αυτό που θέλεις, αλλά να θέλεις πάντα αυτό που κάνεις. Λέων Τολστόι

Δεν συμβιβάστηκα ποτέ με το αίσχιστο σύστημα, δεν ψήφισα ποτέ κανέναν από εκείνους που φιγουράρουν ακόμη και τώρα στα έδρανα της κομματοκρατορίας της βουλής (ενώ και ένα πεντάχρονο ξέρει τι ευθύνες τους βαραίνουν) δεν πίστεψα ούτε για ένα λεπτό, όχι έναν, αλλά ούτε μισό από τους 300 που μας κατρακύλησαν στο μνημόνιο, στο δουνουτού, την τρόικα, το μη αναστρέψιμο ξεπάστρεμα της χώρας!

Πάντα διαμαρτυρόμουν με κάθε ευκαιρία, παντού, χωρίς να σκέφτομαι τις συνέπειες. Κι όταν έσκασε η φούσκα του αίσχους (που το γνωρίζαν κιόλας από το 2002, αλλά κοίταγαν πρώτα να… τιγκάρουνε κοιλιές από το «μεγάλο φαγοπότι» του 2004!) όταν το χαμόγελο έφυγε από τα χείλια των περισσότερων, τότε αγωνιούσα επιτέλους να ανακαλύψω κάποιες έστω κοινές κραυγές αγανάκτησης!

Μετά από 30 χρόνια πανηγυριού, πλιάτσικου ζωής και ψυχής, υποτίμησης πολιτισμού και πνεύματος, στο βωμό της καλοπέρασης των περισσότερων εξυπνοπονηρούληδων ανεγκέφαλων, περίμενα –με το χειρότερο σενάριο- να βγουν κάποιοι άνθρωποι της διανόησης ή της τέχνης… να μιλήσουν. Αδίκως! Ελάχιστοι οι μη βολεμένοι! Ας είναι καλά και αυτοί. Μύγες στο γάλα.

Και βέβαια, να μην ξεχάσουμε και την αριστερά που σε όλο αυτό το μακελειό δεν έκανε τίποτε αξιοσημείωτο! Ο κόσμος περίμενε, ήλπιζε κάτι τουλάχιστον από εκείνους που τους βαραίνει η… πολύτιμη κληρονομιά… Που έχουν να δώσουν λόγο σε κάποιους που σάπισαν στις φυλακές και στις εξορίες. Αλλά τίποτε. Γι αυτό έχουν ίσως την μεγαλύτερη ευθύνη για όλη την απάθεια τους σε αυτό το αίσχος! Γιατί έσβησαν και το τελευταίο φως στο τούνελ με την απραγία τους! Και μείναμε όλοι στο σκοτάδι με μόνα τα κεριά της όποιας ψυχής τους περίσσεψε!

Είμαι ένας από εκείνους που βιώνουν την κρίση… από τότε που γεννήθηκαν! Κι αυτό το δικό μου τρεμάμενο κεράκι το κρατάω άσβηστο από τότε… φυλαγμένο στα μάτια μου από παιδί.

Γιατί όσο δύσκολα κι αν έζησα δεν έγινα μεταμφιεσμένος… δράκουλας να πίνω τη ζωή άλλων συνανθρώπων μου για να επιβιώσω.

Δεν ξεπούλησα αυτό το παιδί που ήθελε μια καλύτερη ζωή.

Και γι αυτό το παιδί και για όλα τα παιδιά είμαι έτοιμη πλέον να φτάσω μέχρις εσχάτων! Και δεν είμαι μόνο εγώ. Είναι όλοι εκείνοι που… φύλαγα κάθε λεπτό μέσα στο βλέμμα του τόσα χρόνια! Εκατοντάδες χιλιάδες. Εύχομαι εκατομμύρια.

Η πράξη είναι ατομική, η ευθύνη συλλογική. Σιμόν Βίζενταλ

«Οι άνθρωποι από τότε που άρχισαν να κάνουν πραγματικότητα τις φαντασιώσεις τους, σκότωσαν τα όνειρά τους!»… επαναλαμβάνει αυτό το παιδί κάθε παιδί! και αγανακτεί εκτός ορίων πλέον!

Όλοι θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά κανένας δεν θέλει να αλλάξει τον εαυτό του. Λέων Τολστόι

Δεν φάγαμε, δεν κλέψαμε, δεν βγήκαμε στο σφυρί, δεν διαλαλήσαμε έκπτωση σε καμία αξία μας, ούτε ψυχική, ούτε ανθρώπινη, ούτε πολιτιστική, ούτε κοινωνική! Κυρίως; Δεν χρωστάμε σε κανέναν, ούτε χρέος ούτε απαντήσεις για το που ήμασταν ως αγανακτισμένοι τόσα χρόνια!

Ζούσαμε δίπλα τους, και κανείς δεν έπαιρνε χαμπάρι, στα «ουρλιαχτά» της αηδίας μας για το φεστιβάλ μάσας που είχε στηθεί στις πλάτες μας, στην αγωνία όσων υπέφεραν ή αγωνιζόταν να επιβιώσουν χωρίς να πάρουν ούτε ένα φράγκο από την τσέπη κανενός κι έδιναν από πάνω! Γιατί οι έλληνες που είναι αυτή τη στιγμή αγανακτισμένοι, είναι κυρίως εκείνοι που έδιναν στην εφορία από τον λιγοστό μισθό τους, που έδιναν στα ασφαλιστικά ταμεία από το υστέρημά τους, που έδιναν, έδιναν, έδιναν, και ποτέ δεν πήραν ούτε και προβλέπεται… ούτε για τους ίδιους ούτε για τα παιδιά τους ούτε για τα εγγόνια τους που δεν έχουν που την κεφαλή κλίναι!

Μην αναρωτιέστε, λοιπόν, που ήμασταν όλοι εμείς οι αγανακτισμένοι τόσα χρόνια! Αναρωτηθείτε που ήσασταν ΕΣΕΙΣ τόσο καιρό και δεν… ξεστραβωνόσασταν για να μας δείτε!

Εύχομαι να σας δώσουμε να καταλάβετε με αποτέλεσμα! τι σημαίνει να είσαι εκ γενετής αγανακτισμένος και τι συμβαίνει όταν η αγανάκτηση μεταμορφώνεται σε δημιουργική δράση με άμεση δημοκρατία, με… λογισμό και μ’ όνειρο!

Αν κάποιοι δεν το έχετε καταλάβει, […} ερχόμαστε στη Βουλή να απαιτήσουμε ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ των πολιτών! Και δεν υπάρχει τίποτε άλλο να κάνουμε πιο σοβαρό! Και δεν είμαι ένας από αυτούς που το βλέπουν ρομαντικά. Έχουμε ζήσει πάρα πολλοί από εμάς Πολυτεχνεία, πορείες, πολιτικούς αγώνες, ακτιβιστικές δράσεις, κοινόβια, ερασιτεχνικές καλλιτεχνικές ομάδες, περιβαλλοντολογικές, τα παντα! Δεν έχουμε ανάγκη να λέμε αύριο ιστοριούλες στους νέους, για έναν ξεσηκωμό που δεν έγινε τίποτα στο τέλος! Αλλά να καταλάβουμε την ευθύνη που έχουμε αυτή τη στιγμή για να μην πάει χαμένος όλος αυτός ο αγώνας των ελλήνων, γιατί έρχονται χειρότερες μέρες, άνθρωποι ήδη υποφέρουν, παιδιά μένουν ορφανά από πατεράδες που αυτοκτονούν καθημερινά κι ας μην τους βγάζουν τα κανάλια στο φως! Και πάμε ολοταχώς και για στάση πληρώμών!

Γι αυτό πρέπει να προσέξουμε ώστε ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ! Μη λένε όλοι από την μεριά τους: «Εγώ έγραψα αυτά τα βιβλία, εγώ δημιούργησα αυτά τα τραγούδια, εγώ αγωνίστηκα εκεί, τα έχω πει όλα, τι άλλο να κάνω; Έκανα τόσα… ΤΙ ΑΛΛΟ ΠΙΑ ΝΑ ΚΑΝΩ; Ας κοιμηθώ ήσυχος!»

Ότι κι αν έκανε ο καθένας, μέχρι στιγμής, καλό είναι και μπράβο, αλλά αυτή την Κυριακη, στις 14 και στις 15 που θα πάμε στη Βουλή να απαιτήσουμε Δημοκρατία πολιτών, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ εκεί. ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΜΜΗ για μένα, θα πρέπει να είναι μαζί και όλοι οι επώνυμοι, όλες οι αναγνωρίσιμες προσωπικότητες, άνθρωποι της διανόησης, των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών, αλλά και από όλους τους χώρους, άνθρωποι που δεν είναι εξαρτημένοι από το υπάρχον σύστημα και μπορούν ακόμη να αγωνίζονται, να μιλάνε και να λέγονται ΠΟΛΙΤΕΣ της χώρας!

Τίποτε δεν μπορεί να αντισταθεί σε μια ιδέα που έχει έρθει η ώρα της. Βίκτωρ Ουγκώ

Ελένη Νίνα _ Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;

«Ο άνθρωπος ξεπρόβαλε αρχικά από το ζωικό βασίλειο πιο ανίσχυρος και λιγότερο εξοπλισμένος από άλλα ζώα για τον αγώνα της επιβίωσης.

Ύστερα από μακρά και βασανιστική περίοδο εξέλιξης άρχισε να καλλιεργεί το έδαφος και να δημιουργεί μια κοινωνική και θρησκευτική τάξη, νοιώθοντας όμως τον εαυτό του άμεσα εξαρτώμενο από τη γη.

Μετά έκανε ένα νέο βήμα προς την κατεύθυνση του αποχωρισμού του από τη φύση, αναπτύσσοντας την λογική και την συνείδηση.

Αργότερα κινήθηκε προς ιδέες ενότητας μέσω θρησκείας και φιλοσοφίας και έθεσε σκοπούς για τους οποίους έπρεπε να αγωνιστεί. Κατόπιν βρήκε μια νέα ενοποιητική αρχή στην επιστήμη και στις τέχνες. Σταδιακά ανέπτυξε την τεχνολογία και δημιούργησε μέσα επικοινωνίας που έκαναν τον πλανήτη να φαίνεται πολύ μικρός και παραγωγικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να επιτρέψουν στον καθένα να εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή υλική ύπαρξη.

Το πέρασμα του από κάθε περίοδο στην επόμενη περίοδο συνοδευόταν πάντα από μια κρίση. Κρίση αξιών, κρίση αρχών, κρίση κοινωνική, οικονομική, κρίση σε όλα τα επίπεδα. Η κάθε κρίση άφηνε πίσω της θύματα αλλά έσπρωχνε το σύστημα σε αλλαγή και δημιουργούσε ευκαιρίες αυτογνωσίας και γενικότερης γνώσης.

Αυτό που βλέπουμε λοιπόν είναι ότι όλα τα συστήματα: δηλ. η φύση, τα άτομα, οι κοινωνίες, μπαίνουν σε περιόδους κρίσης κατά εποχές, προκειμένου να μεταβούν στο επόμενο επίπεδο εξέλιξής τους.

Σήμερα που ο άνθρωπος φάνηκε ότι προσέγγισε την απαρχή μιας πλουσιότερης και ευτυχέστερης εποχής, η ύπαρξή του καθώς και η ύπαρξη των γενεών που θα ακολουθήσουν φαίνεται και πάλι να απειλούνται από μια νέα κρίση, που αυτή τη φορά ονομάζεται οικουμενική!

Δημιουργώντας την νέα βιομηχανική εποχή ο άνθρωπος απορροφήθηκε τόσο από το νέο αυτό καθήκον ώστε το έκανε κύριο σκοπό της ζωής του. Έπαψε να χρησιμοποιεί την παραγωγή σαν μέσο και την έκανε αυτοσκοπό, ένα σκοπό στον οποίο υποτάχθηκε όλη του η ζωή.

Σκοπός του έγινε να επιτύχει, να πουλήσει τον εαυτό του όσο επικερδέστερα μπορούσε στην αγορά. Η αξία του ανθρώπου βρίσκεται όχι στο ποιος είναι αλλά στο τι έχει και πώς φαίνεται.

Μη έχοντας άλλη αίσθηση του εγώ εκτός από εκείνη που μπορεί να προσφέρει ένας άκρατος κομφορμισμός νιώθει όλο και πιο ανασφαλής, ανήσυχος, εξαρτημένος από αγαθά και ιδέες και συχνά είναι ανίσχυρος να αντιδράσει.

Σήμερα δεν αντιμετωπίζουμε τον κίνδυνο να γίνουμε σκλάβοι με την έννοια του παρελθόντος αλλά τον κίνδυνο να ζήσουμε σαν σκλάβοι σε μια ζωή χωρίς νόημα.

Δεν υπάρχει πια μια ανοικτή εξουσία που να μας διατάσσει, υπάρχει όμως η διακυβέρνηση μέσω του φόβου της καταστροφής. Κι όσο πιο κλεισμένοι, εξαρτημένοι και απομονωμένοι είναι οι άνθρωποι σε αυτό το προς πώληση «εγώ» σ αυτή την «αυτιστική» ατομικότητα, τόσο πιο ευάλωτοι είναι στο φόβο της απώλειας.

Στις μέρες μας ο φόβος καταστροφής έχει πάρει τερατώδεις διαστάσεις και εκπέμπεται μέσω του «υπουργείου του τρόμου» που είναι η τηλεόραση.

Όπως προανέφερα όμως, κάθε σύστημα μπαίνει σε περιόδους κρίσης και κάθε κρίσει ενέχει την αλλαγή.

Έτσι και τώρα μέσα σ αυτή την κρίση αξιών, με αφορμή την οικονομική κρίση, βρισκόμαστε να προχωρήσουμε στο επόμενο βήμα της αυτογνωσίας της ανθρωπότητας.

Να περάσουμε σε μια ουσιαστικότερη επαφή με τον εαυτό μας και τις πραγματικές μας ανάγκες, σε επαναπροσδιορισμό αξιών, που σημαίνει ότι προτεραιότητα έχει το ποιος είμαι και όχι το τι έχω και το πώς φαίνομαι και στην συνειδητοποίηση ότι αν δεν δράσουμε συλλογικά, αν δεν περάσουμε από την ατομικότητα και την απομόνωση στην συλλογικότητα και την συνεργασία θα καταστρέψουμε ότι φτιάξαμε.

Οι άνθρωποι έχουν μακράν εκπαίδευση στο να υπερασπίζονται τον εαυτό τους και να καταστρέφουν άλλους αλλά μικρή πάνω στο πώς να συνεργάζονται.

Αυτή τη στιγμή καλούμαστε να επανεκπαιδευτούμε σε αρχές που θα μας επιτρέψουν να δρούμε από κοινού και να δημιουργήσουμε πραγματικούς και αυθεντικούς δεσμούς συνεργασίας προκειμένου να μην επιβαρύνουμε άλλο τον πλανήτη!

Η ανθρώπινη φυλή έχει την σοφία να δημιουργεί επιστήμη και τέχνη, γιατί να μην είναι ικανή να δημιουργήσει έναν κόσμο συνεργασίας και δικαιοσύνης;

Κάπου διάβαζα ότι μια μικρή φυλή πριν χιλιάδες χρόνια κατά την διάρκεια της μύησης στην ενηλικίωση έλεγε προ του κάθε μυημένου: «Βάζω μπροστά σου τη ζωή και το θάνατο, την ευλογία και την κατάρα και εσύ μαζί με τους υπόλοιπους διαλέγεις τη ζωή»!-«

Η απάντηση της Ελένης Νίνα (Κλινικός ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής της Συστημικής Σχολής) στο ερώτημα «ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ και κυρίως τί πρέπει να κάνουμε;» της Έρευνας για την Κρίση – tvxs.gr/node/50386

Ελένη Νίνα, Κλινικός ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτρια

—–

Οι αιτίες που μας έφεραν ως εδώ και κυρίως «τι πρέπει να κάνουμε;» είναι το αντικείμενο έρευνας της Κρυσταλίας Πατούλη -ερωτήματα στα οποία δίνουν τη δική τους απάντηση πρόσωπα της τέχνης και των γραμμάτων. (www.tvxs.gr)

Κηδεια και Πενθος: Απο το αρχικο σοκ εως την αποδοχη

Κηδεία και Πένθος: Από το αρχικό σοκ έως την αποδοχή

Κηδεία και Πένθος

Η ζωή είναι ένας κύκλος ο οποίος ξεκινάει από τη -έστω φυσική- ανυπαρξία και καταλήγει και πάλι πίσω σε αυτήν. Ή, για να το θέσω όπως το είπε και ο Καζαντζάκης στην εισαγωγή της “Ασκητικής” του, “ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο και καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο, το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε ζωή”[1] . Από τα πιο σημαντικά γεγονότα σε αυτόν τον κύκλο της ζωής είναι η έναρξη και το τέλος της. Η γέννηση δημιουργεί προσδοκίες για το μέλλον, ελπίδες για κάτι καλύτερο, χαρά για την “μετάβαση” στην επόμενη γενιά. Από την άλλη, το τέλος της ζωής δημιουργεί μια γκάμα ανάμεικτων συναισθημάτων τα οποία μπορεί να εκτείνονται -εννοείται- από τη θλίψη για τον χαμό του δικού μας ανθρώπου και τον συμβολικό θάνατο των προσδοκιών μας γι’ αυτόν, έως την ελπίδα για μια καλύτερη -μετα θάνατον- ζωή… Όλα αυτά τα συναισθήματα διαγράφονται μέσα από τα διάφορα στάδια του πένθους, όπως τα περιέγραψε η πρωτοπόρος ψυχολόγος του πενθους Kubler-Ross. Θα δούμε αυτά τα στάδια αναλυτικά λίγο αργότερα.

Ο θάνατος και τη διαδικασία του πένθους σίγουρα δεν είναι ένα εύκολο θέμα προς ανάπτυξη, μιας και οι παράγοντες που επηρεάζουν αυτού του είδους τα βιώματα είναι πολλοί. Θα ξεκινήσουμε την ανάλυσή μας από το δύσκολο έργο της ανακοίνωσης του θανάτου προς τους συγγενείς και την ετοιμότητά τους να τον δεχτούν.

Οι συνθήκες του θανάτου παίζουν σημαντικό ρόλο στην ετοιμότητα των συγγενών και των φίλων του αποθανόντα να δεχτούν το μοιραίο γεγονός. Ο πιο “ήπιος” θάνατος, από άποψη αντιστάσεων στην αποδοχή του- είναι ο φυσιολογικός θάνατος. Ο θάνατος δηλαδή που προέρχεται από φυσιολογικά αίτια κυρίως λόγω γηρατειών (καρδιακή ανεπάρκεια, αναπνευστικά σύνδρομα κτλ). Η ηλικία του αποθανόντος είναι φυσικά εξίσου σημαντική με το αίτιο του θανάτου. Ο χαμός ενός νέου ανθρώπου είναι πάντοτε δυσκολότερος από τον χαμό ενός ηλικωμένου, μιας και στην περίπτωση του νέου τερματίζονται και όλες οι φιλοδοξίες και τα όνειρά μας γι’ αυτόν. Όλα όσα θέλαμε να ζήσουμε μαζι του και δεν προλάβαμε θα παραμείνουν ανεκπλήρωτες επιθυμίες. Το πένθος σε αυτή την περίπτωση αναμένεται να είναι δυσκολότερο και πιο μακροχρόνιο.

Μια περίπτωση δύσκολη μεν, αλλά “διευκολυντική” όσον αφορά το πένθος, είναι όταν ο θάνατος επέρχεται ως αποτέλεσμα ανίατης ασθένειας, κυρίως ο καρκίνος ή AIDS (κυρίως το πρώτο, μιας και οι οροθετικοί έχουν πολύ μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής που μπορεί να φτάσει τις δεκαετίες). Με τον όρο “διευκολυντική” εννοούμε πως η διαδικασία του πένθος ουσιαστικά ξεκινάει από την στιγμή της διάγνωσης της μη αναστρέψιμης κατάστασης. Από το πρώτο λεπτό οι συγγενείς και οι φίλοι αρχίζουν να αγγίζουν την ιδέα του θανάτου, παρά τον αμυντικό μηχανισμό της άρνησης που συνήθως αναπτύσεται. Καθώς περνάει ο καιρός και ο ίδιος ο ασθενής, -περνώντας συνήθως από μια μακροχρόνια, επίπονη και πολύ δύσκολη διαδικασία- αποδέχεται τελικά τον ίδιο τον θάνατό του, ο κοινωνικός του περίγυρος εξοικειώνεται σταδιακά. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει πως όταν επέλθει το μοιραίο γεγονός δεν θα αναπτυχθεί πένθος! Απλά, αναμένεται πως αυτό θα εξελιχθεί ομαλά. Μια παρόμοια περίπτωση είναι και αυτή που ο φυσικός θάνατος επέρχεται μετά από διαγνωσθέν εγκεφαλικό θάνατο. Και πάλι -αναλόγως του διαστήματος κατά το οποίο ο ασθενής παραμένει εγκεφαλικά νεκρός- ο περίγυρός του αρχίσει και αξοικειώνεται με την ιδέα του θανάτου. Όταν αυτός επέλθει, το αρχικό σοκ θα είναι μικρότερο, αλλά ο πόνος του χαμού φυσικά θα είναι πάντοτε ο ίδιος.

Τέλος, ο πιο δύσκολος θάνατος, υπό όρους αποδοχής του πένθους, είναι ο αιφνίδιος. Τη μια στιγμή κάποιος μπορεί να είναι καλά, και την επομένη να χαθεί ως αποτέλεσμα ξαφνικής αρρώστιας ή άλλης μη προδιαγνωσθέντας πάθησης, ατυχήματος κτλ. Τέτοιες περιπτώσεις είναι για παράδειγμα τα αεροπορικά ατυχήματα, οι ξαφνικές λοιμώξεις, τα εργατικά ατυχήματα ή τα ατυχήματα στο σπίτι. Και πάλι η ηλικία παίζει σημαντικό ρόλο, αλλά σε γενικές γραμμές ο αιφνίδιος θάνατος προκαλεί πιο δύσκολο πέθνος, μιας και η διαδικασία αυτή ξεκινάει εντελώς απρόσμενα.

Ελπίζω να έγινε κατανοητό πως όταν μιλάμε για “εύκολο” και “δύκολο” πένθος ή για “διευκολυντικές” περιπτώσεις, δεν προσπαθούμε να μειώσουμε το ψυχολογικό κόστος του θανάτου κανενός. Σίγουρα κάθε άτομο είναι ξεχωριστό και ο θάνατος του καθενός είναι ένα τραγικό γεγονός που άλλοι μπορεί να το περάσουν ευκολότερα και άλλοι δυσκολότερα, ή να μην το ξεπεράσουν καθόλου. Οι παραπάνω περιγραφές αναφέρονται αποκλειστικά και μόνο στην ευκολία με την οποία κάποιος αναμένεται να βαδίσει στην διαδικασία του πένθους, ανάλογα με τα γεγονότα που πλαισιώνουν έναν θάνατο.

Τα στάδια του πένθους

Το πένθος είναι μια προσωπική υπόθεση και σίγουρα ο καθένας το βιώνει με διαφορετικό τρόπο, σε διαφορετικά χρονικά πλαίσια και με διαφορετική ένταση. Εννοείται πως ανάλογα με την ποιότητας της σχέσης που έχουμε με τον θανόντα (κοντινός ή μακρινός συγγενής, φίλος, γνωστός κ.α.) αλλάζει και ο τρόπος βίωσης του πένθους. Παρόλα αυτά, έχει παρατηρηθεί ότι η διαδικασία του πένθους αποτελείται κυρίως από πέντε διαδοχικά στάδια, κάθε ένα από τα οποία μας εφοδιάζει με σημαντικά συναισθήματα και γνωστικά στοιχεία που είναι απαραίτητα για να εκδηλωθεί και να βιωθεί ομαλά το πένθος. Η πρώτη ψυχολόγος που ασχολήθηκε αποκλειστικά με το θέμα του θανάτου και του πένθους ήταν η Δρ. Kubler Ross[2] , η οποία κατά τη διάρκεια της καριέρας της ήρθε σε επαφή με πολλά άτομα που έπασχαν από τερματικές ασθένειες συνοδεύοντάς τα έως την τελευταία τους πνοή…

Η Δρ. Ross παρατήρησε πως τα άτομα αυτά παιρνούσαν από πέντε στάδια από τη στιγμή που τους ανακοιώνονταν η ασθένεια έως την αποδοχή της κατάστασής τους. Τα στάδια αυτά παρουσιάζονται επίσης και στους πενθούντες από τη στιγμή της ανακοίνωσης του θανάτου (ή της ασθένειας) έως την αποδοχή του. Επιγραμματικά, η θεωρία της Δρ. Ross αναφέρεται στα ακόλουθα στάδια: άρνηση, θυμός, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη, αποδοχή. Φυσικά δεν περνάνε όλοι επιτυχώς από όλα τα στάδια[3] . Μάλιστα μερικοί δεν φτάνουν ποτέ έως την αποδοχή, και μένουν σε προηγούμενα στάδια (κυρίως αυτό της κατάθλιψης και της άρνησης). Ο ρόλος του ψυχολόγου σε αυτές τις περιπτώσεις είναι να στηρίξει και να βοηθήσει το άτομο να βιώσει όλα τα συναισθήματα, να το συνοδέψει καθώς οδεύει προς αποδοχή της κατάστασης (είτε αυτή είναι ασθένεια, είτε θάνατος) ή ακόμη και να το κατευθύνει προς τα εκεί. Ας δούμε λίγο πιο αναλυτικά αυτά τα στάδια, για να κατανοήσουμε καλύτερα το τι σημαίνει το κάθε ένα από αυτά. Έχετε στο νου σας πως παρόλο που η αναφορά γίνεται στη βίωση του πένθους, αυτά τα στάδια έχουν εφαρμογή και στην ανακοίνωση μιας ανίατης ασθένειας σε εμάς ή σε κοντινά μας πρόσωπα.

1. Άρνηση (Denial)
Η πρώτη αντίδραση μετά το άκουσμα των τραγικών ειδήσεων του χαμού του δικού μας ανθρώπου είναι η άρνηση. Ο όρος άρνηση περιγράφει την γνωστική εκείνη κατάσταση κατά την οποία αναπτύσσεται μια είδους αντίσταση απέναντι στον γεγονός του θάνατου, απορρίποντάς το ως μη αληθές. Με πιο απλά λόγια, κάποιος που βρίσκεται σε αυτό το στάδιο απλά δεν θα μπορεί να πιστέψει ότι το κοντινό του πρόσωπο έχει πεθάνει. Για να καταλάβουμε την άρνηση αρκεί να σκεφτούμε την παρακάτω χαρακτηριστική στοιχομηθεία μεταξύ του γιατρού και ενός συγγενή που μαθαίνει τα τραγικά νέα: “Λυπάμαι, κάναμε ότι μπορούσαμε, αλλά δυστυχώς τα εσωτερικά τραύματα ήταν πολλά. Δυστυχώς τον χάσαμε”. “Είστε σίγουρος γιατρέ πως μιλάμε για τον Γιώργο μας; Δυο μέτρα παληκάρι είναι ο Γιώργος μας! Δεν μπορεί, κάποιο λάθος θα έγινε!”.

Φυσικά η άρνηση τις περισσότερες φορές δεν είναι ουσιαστική. Δηλαδή ο συγγενής δεν χάνει την επαφή με την πραγματικότητα, νομίζοντας ότι ο αποθανών είναι ζωντανός. Αντίθετα, επειδή ακριβώς έρχεται σε επαφή με την σκληρή πραγματικότητα, ενεργοποιείται αυτόματα αυτός ο μηχανισμός άμυνας, ο οποίος συνήθως (για το πένθος) κρατάει από λίγα δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά και σκοπό έχει να προστατεύσει το άτομο από την συναισθηματική καταράκωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις ισχυρού σοκ η άρνηση μπορεί να ειναι βαθιά και ουσιαστική και το άτομο να χάσει την επαφή με την πραγματικότητα για μεγαλύτερο διάστημα. Για παράδειγμα κάποιος μπορεί να συνεχίσει να είναι ήρεμος, καθησυχάζοντας τον εαυτό του επαναλαμβάνοντας φράσεις όπως “Δεν συμβαίνει αυτό. Ο Γιώργος φυσικά και είναι ζωντανός. Είναι ζωντανός. Είναι ζωντανός.” Εχουν υπάρξει και ακραίες περιπτώσεις στις οποίες ολόκληρες οικογένειες συνέχισαν να ζουν κανονικά τη ζωή τους ακόμη και μετά το άκουσμα του θανάτου του δικού τους ανθρώπου έως ότου δουν το νεκρό του σώμα για να πειστούν (π.χ. οικογένειες στρατιωτών σε διεθνείς αποστολές).

2. Θυμός (Aggresion)
Μετά το πρώτο σοκ, ο πόνος του θανάτου μετατρέπεται σε θυμό και επιθετικότητα, στρεφόμενη κατά δικαίων και αδίκων. Σε αυτή τη φάση ο πενθών προσπαθεί να βρει κάποια υπαιτιότητα πίσω από τον θάνατο, κάτι για να ρίξει το βάρος της ευθύνης. Άλλωστε ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι έτσι κατασκευασμένος ώστε να ψάχνει δεσμούς αίτιου-αιτιατού πίσω από τα φαινόμενα με τα οποία έρχεται αντιμέτωπος. Το στάδιο αυτό είναι ιδιαίτερα συναισθηματικά φορτισμένο και οι συναισθηματικές εκρήξεις είναι κάτι περισσότερο από αναμενόμενες. Ο θυμός όμως μπορεί να μην στρέφεται αποκλειστικά εναντίον κάποιου φυσικού ή νομικού προσώπου (π.χ. τον οδηγό που έκανε το ατύχημα, το κράτος για την ανεπαρκή συντήρηση του οδοστρώματος, αυτόν που φόρτισε συναισθηματικά τον αποθανώντα με αποτέλεσμα την αυτοκτονία κτλ). Κάποια αόρατη ανώτερη δύναμη μπορεί να γίνει δέκτης όλου αυτού του θυμού. Είναι γνωστή η αγανάκτηση του Δαρβίνου με τον Θεό που “του πήρε” την κορούλα του, η οποία τον οδήγησε στην αθεία (ή τον αγνωστικισμό όπως ισχυρίζονται κάποιοι άλλοι) και έδωσε ώθηση στην θεωρία του περί εξέλιξης του ανθρώπινου είδους.

3. Διαπραγμάτευση (Bergaining)
Το τρίτο στάδιο της θεωρίας της Δρ. Ross είναι ένα μεταβατικό στάδιο μεταξύ του πρώτου σοκ και της αποδοχής του θανάτου. Σε αυτή τη φάση το άτομο αρχίζει να συνειδητοποιεί τον θάνατο, ο οποίος αυτός καθαυτός γίνεται αντικείμενο γνωστικής επεξεργασίας. Είναι σημαντικό να σημειώσουμε πως αυτό που διαχωρίζει αυτό το στάδιο από τα δύο προηγούμενα είναι πως η προσοχή του ατόμου στρέφεται στο γεγονός του θανάτου και όχι στα συναισθήματα που αυτός πυροδότησε. Κάποιος που διαπραγματεύεται την μη αντιστρεψιμότητα του θανάτου για πρώτη φορά αρχίζει να συνειδητοποιεί πως δεν υπάρχει κάτι που μπορεί να κάνει για να αλλάξει αυτή την κατάσταση και πως σε αυτή τη χρονική στιγμή δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να ψάχνει για το ποιος ευθύνεται. Αυτές οι δύσκολες στιγμές οδηγούν σταδιακά το άτομο στο προ-τελευταίο επίπεδο του πένθους, αυτό της κατάθλιψης.

4. Κατάθλιψη (Depression)
Έχοντας ξεσπάσει συναισθηματικά και αφού έχει συνηδειτοποιήσει την σκληρή πραγματικότητα η οποία δεν αλλάζει, ο πενθών νιώθει αδύναμος να επέμβει στο οτιδήποτε. Όπως και σε κάθε στιγμή κατά την οποία δεν έχουμε τον έλεγχο, έτσι και τώρα το αίσθημα του αβοήθητου αρχίζει να κάνει την εμφάνισή του. Η φάση της κατάθλιψης μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες/ημέρες, έως και μερικούς μήνες. Πρόκειται φυσικά για μια ψυχοφθόρα διαδικασία η οποία όμως είναι ιδιαίτερα σημαντική στη βίωση του πένθους. Για όσο χρονικό διάστημα κρατάει αυτό το στάδιο το άτομο βρίσκει το χρόνο να πενθήσει για το θάνατο του κοντινού του ανθρώπου και για όλα όσα δεν θα μπορέσει να μοιραστεί πλέον μαζί του. Η μορφές που μπορεί να πάρει η κατάθλιψη είναι πολλές, αλλά η πιο συνηθισμένη είναι η κατατονία, η απόσυρση από τις κοινωνικές εκδηλώσεις και το κλείσιμο στον εσωτερικό κόσμο για όσο καιρό χρειαστεί.

5. Αποδοχή (Acceptance)
Όπως στο τέλος κάθε αρχαιοελληνικής τραγωδίας υπάρχει η λύτρωση, έτσι και η διαδικασία του πένθους -όταν κινηθεί σε φυσιολογικά επίπεδα- καταλήγει στην αποδοχή του θανάτου. Φυσικά το ότι αποδέχομαι ότι κάποιος έχει φύγει από την ζωή σε καμμία περίτπωση δεν σημαίνει ότι αυτόματα σβήνω κάθε συναίσθημα για τον θάνατό του ή ότι βάζω ένα μεγάλο Χ σε όλα όσα έχουμε ζήσει μαζί. Οι αναμνήσεις θα μείνουν για πάντα, όπως άλλωστε πρέπει. Απλά, σε αυτό το στάδιο ο θάνατός ως γεγονός έχει περάσει από επεξεργασία και έχει γίνει κτήμα μας. Μπορούμε να συνεχίσουμε να πενθούμε το αγαπημένο μας πρόσωπο, αλλά έχοντας αποδεχτεί τον θάνατό του και έχοντας ρίξει τα συναισθηματκά τείχη που μας εμπόδιζαν από το να βιώσουμε το γεγονός στην ολότητά του.

Κηδεία: ένα πολυφασματικό κοινωνικό φαινόμενο

Σε όλες τις κοινωνίες του κόσμου, από τις πιο “πρωτόγονες” έως τις πιο “ανεπτυγμένες”, ο θάνατος είναι ένα σημαντικό γεγονός στο οποίο καλείται να συμμετέχει ολόκληρο το κοινωνικό περιβάλλον της οικογένειας που έχασε τον άνθρωπό της. Ιδιαίτερα δε στις μη αστικές περιοχές, όπου οι σχέσεις μεταξύ των κατοίκων είναι πιο στενές εν συγκρίσει με αυτές των κατοίκων αστικών κέντρων, η κηδεία αποτελεί μια μεγάλη και ιδιαίτερης βαρύτητας είδηση. Όλοι σπεύδουν να σταθούν στο πλευρό της οικογένειας για συμπαράσταση, βοηθώντας έτσι στην συναισθηματική αποφόρτιση που είναι απαραίτητη. Από την μία πλευρά, σαφώς και η οικογένεια βιώνει το δικό της πένθος και κανείς δεν μπορεί να το βιώσει με τον ίδιο τρόπο, αλλά η κοινωνική υποστήριξη είναι μείζουσας σημασίας, καθώς και μόνο το γεγονός ότι δεν είσαι μόνος σε αυτόν τον δύσκολο αγώνα που έχεις να κάνεις λειτουργεί ως κάποιο ηθικό στήριγμα.

Ένας από τους πιο δημοφιλείς τρόπους κοινωνικής συμμετοχής στις κηδείες ανά το παγκόσμιο είναι τα μοιρολόγια. Τα μοιρολόγια φυσικά δεν αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο, καθώς συναντάται σε πάρα πολλές περιοχές του πλανήτη, κυρίως στις ανατολικές και αφρικανικές κουλτούρες. Οι δυτικές κοινωνίες δεν έχουν τόσο έντονα τα στοιχεία συμμετοχικής συναισθηματικής εκτόνωσης στις κηδείες, κάτι το οποίο αποτελεί επέκταση του ατομικιστικού στοιχείου που έχει κυριαρχήσει τους τελευταίους αιώνες. Το μοιρολόι, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί στα ελληνικά δεδομένα, παίζει έναν διττό ρόλο: αυτόν της συναισθηματικής εκτόνωσης, αλλά και αυτόν της πνευματικής εμβάθυνσης. Για την ακρίβεια, θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ του θρησκευτικού και του λαϊκού στοιχείου των κοινωνιών. Η ομάδα πενθεί το μέλος που χάθηκε, προσφέρει υποστήριξη στην οικογένεια, προετοιμάζει το έδαφος για την κηδεία και θέτει τα υπαρξιακά ερωτήματα που θα ακολουθήσουν.

Αυτού του είδους τα ερωτήματα έρχεται να απαντήσει η συνήθης παρουσία των εκπροσώπων των θρησκειων σε αυτού του είδους τα σημαντικά γεγονότα. Η ανάδειξη του θρησκευτικού στοιχείου μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα καταπραϋντική για την ομάδα των πενθούντων, καθώς η θρησκεία δίνει μια πρώτη απάντηση στα ερωτήματα περί υπαιτιότητας, αναγκαιότητας και νοήματος του θανάτου, ερωτήματα που πάντα είναι αλληλένδετα με αυτά περί του νοήματος της ζωής. Η συνειδητοποίηση του κύκλου της ζωής και η αλληλένδετη σχέση της με τον κύκλο του θανάτου είναι μια πρώτη σημαντική διαπίστωση που κάνουν οι πενθούντες, στην οποία η θρησκεία αναμένεται να βοηθήσει ιδιαίτερα. Φυσικά, όλα τα παραπάνω ισχύουν αποκλειστικά και μόνο για τις θρήσκες ομάδες, καθώς διαφορετικά οι ετοιμοπαράδοτες απαντήσεις των θρησκειών στα υπαρξιακά ερωτήματα μπορεί είτε -στην καλύτερη περίπτωση- να μην έχουν κανένα αποτέλεσμα, είτε -στην χειρότερη των περιπτώσεων- να πληγώσουν συναισθηματικά και ηθικά τους πενθούντες.

Αυτό το οποίο πρέπει να κρατήσουμε από το τεράστιο κεφάλαιο που λέγεται κοινωνική συμμετοχή είναι πως η έκφραση των συναισθημάτων είναι σημαντική, όπως επίσης και ο υποστηρικτικός ρόλος των φίλων και συγγενών των πενθούντων.

Όταν πέσει η αυλαία

Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουμε μια πολύ σημαντική παράμετρο του πένθους: τι γίνεται όταν τελειώσουν οι επίσημες τελετές ταφής; Μπορεί τη μια στιγμή ολόκληρο το χωριό να είναι μαζεμένο στο σπίτι του εκλιπόντα, αλλά την επόμενη οι συγγενεις μένουν μόνοι τους. Πόσο καλό και πόσο κακό μπορεί να τους κάνει αυτή η απομόνωση; Σίγουρα οι στιγμές μοναξιάς είναι απαραίτητες για να μπορέσει το άτομο να ορθοποδήσει και να φύγει από τον κύκλο του θρήνου. Αλλά σε καμμία περίπτωση δεν πρέπει να φτάσουμε στο άλλο άκρο, αυτό της κοινωνικής απομόνωσης των πενθούντων. Η υποστήριξη εκτός το ότι συνεχίζει να βοηθάει στην άμβλυνση του πόνου, εκλαμβάνεται και ως ένδειξη σεβασμού προς τον νεκρό.

Αυτό που πρέπει να προσέξουμε μετά από μια κηδεία είναι η πορεία του πένθους. Υπάρχουν περιπτώσεις χρόνιου πένθους, όπου το άτομο συνεχίζει να πενθεί με έναν σταθερό συναισθηματικό παλμό για μεγάλα διαστήματα. Εάν προσέξουμε πως το πένθος κρατάει για περισσότερο από 6 μήνες, καλό θα ήταν να συζητήσουμε με το άτομο για το γεγονός αυτό και -εάν είναι απαραίτητο- να δει και κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας που θα τον βοηθήσει να εκφράσει τον πόνο του και να τον κάνει κτήμα του, ξεπερνώντας τον. Στο άλλο άκρο βρίσκεται το λεγόμενο καθυστερημένο πένθος. Κάποιος με καθυστερημένο πένθος μπορεί αρχικά να δείχνει ήπιες συναισθηματικές αντιδράσεις απέναντι στον θάνατο του ανθρώπου του, αλλά αργότερα -συνήθως μετά από ένα διάστημα της τάξεως των 6 μηνών έως 2 χρόνων- λαμβάνει χώρα η αναμενόμενη συναισθηματική έκρηξη του πένθους. Οι δύο παραπάνω λόγοι καθιστούν σχεδόν απαραίτητη την κοινωνική υποστήριξη των πενθούντων.

Κλείνοντας, καλό είναι να τονίσουμε πως είναι χρήσιμο να έχουμε το νου μας στις ημερομηνίες αυξημένης “επικινδυνότητας”, όταν το άτομο δηλαδή είναι πιο ευάλωτο και πιο πιθανό να έχει συναισθηματικά ξεσπάσματα. Αυτές οι ημερομηνίες περιλαμβάνουν όλες τις επαιτίους, όπως είναι τα 40ημερα, τα 3μηνα, ο χρόνος, και γενικά η ημερομηνία του θανάτου. Αυτές τις ημέρες οι πενθούντες χρειάζονται ακόμη περισσότερο την υποστήριξη και την κατανόησή μας.

Ο θάνατος είναι μία από τις πιο δύσκολες πραγματικότητες που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στην ζωή μας. Δυστυχώς είναι -σχεδόν- αναπόφευκτο πως κάποια στιγμή θα βρεθούμε στην δύσκολη θέση του να χάσουμε έναν δικό μας άνθρωπο. Είναι καλό εκείνες τις στιγμές που δεν θα μπορούμε να σκεφτούμε νηφάλια, να έχουμε γύρω μας άτομα που είναι σε θέση να το κάνουν για εμάς. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως πως οι δύσκολες καταστάσεις μας κάνουν ακόμη δυνατότερους ως χαρακτήρες. Όλα τα δύσκολα έχουν διδάγματα που μπορούμε να πάρουμε, αρκεί να είμαστε ανοικτοί σε αυτά.

 

Αναδημοσίευση από http://psychologein.sciblogs.net

Πως το μυαλο εξουδετερωνει προσβλητικες ιδεες

Πώς το μυαλό εξουδετερώνει προσβλητικές ιδέες

Μετάφραση/Επιμέλεια: Γεωργία Πανταζή
Πρωτότυπο: “How the Mind Counteracts Offensive Ideas”, PsyBlog

Το ανθρώπινο μυαλό πάντα ψάχνει για ένα νόημα στον κόσμο. Είναι ένας από τους λόγους που αγαπάμε τις ιστορίες τόσο πολύ: δίνουν νόημα σε αυτό που θα μπορούσε, διαφορετικά, να είναιτυχαία γεγονότα. Από τις ιστορίες αναδύονται χαρακτήρες, το πλαίσιο, οι ελπίδες και τα όνειρά τους, ακόμα καιτα ήθη. Χρησιμοποιώντας απλές δομές, οι ιστορίες μπορούν να επικοινωνούν πολύπλοκες ιδέες σχετικά με την άποψη του συντάκτη για τον κόσμο και πώς λειτουργεί, συχνά χωρίς τη γνώσητου αναγνώστη. Και όταν οι ιστορίες ενσωματώνουν τις αξίες στις οποίες εμείς δεν πιστεύουμε,έχουμε την τάση να τις απορρίπτουμε. Όμως, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκεστο περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin, η τάση μας αυτή πηγαίνει πέρα απότην απόρριψη, καθώς, ψυχολογικά, απωθούμε την πρόκληση, επαναβεβαιώνοντας τις δικιές μαςγνωστές δομές για το νόημα.

Στην έρευνά τους, οι Proulx et al. (2010) χρησιμοποίησαν δύο ιστορίες που απεικονίζουναποκλίνουσες απόψεις για τον κόσμο, για να διερευνήσουν πώς οι άνθρωποι αντιδρούν σεπροσβλητικές ιδέες.

Η χελώνα και ο λαγός

Η πρώτη ιστορία ήταν ο μύθος του Αισώπου «Η χελώνα και ο λαγός». Είμαι βέβαιη ότι τον γνωρίζετε, γι ‘αυτό θα προχωρήσω κατ ‘ευθείαν σε ένα από τα ήθη της: αν καταπιάνεστε σε κάτι, όπως η χελώνα, τελικά θα τα καταφέρετε, ακόμα και αν θεωρείστε από τους γύρω σας εκτός συναγωνισμού.

Μια άλλη ερμηνεία είναι ότι ο λαγός χάνει τον αγώνα γιατί έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση. Είτε έτσι, είτε αλλιώς, τόσο ο λαγός όσο η χελώνα θα πάρουν τελικά αυτό που τους αξίζει με βάση τον τρόπο που συμπεριφέρονται. Αυτός είναι ο τρόπος μας αρέσει να πιστεύουμε ότι λειτουργεί ο κόσμος: η προσπάθεια,
φέρνει ανταμοιβή. Ο τεμπέλης, ο λαγός, πάντα χάνει, έτσι;

Το Αυτοκρατορικό Μήνυμα

Σίγουρα μια διαφορετική ηθική προέρχεται από το δεύτερο κομμάτι που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές: ένα μικρό διήγημα του Franz Kafka που ονομάζεται ‘An Imperial Message’. Σε αυτή την ιστορία ένας αγγελιαφόρος, που αποστέλλεται από τον αυτοκράτορα, προσπαθεί να σας παραδώσει ένα σημαντικό μήνυμα. Όμως, αν και είναι ισχυρός και αποφασιστικός, δεν έχει σημασία πόσο σκληρά προσπαθεί, ποτέ δεν θα το παραδώσει.
Σε αντίθεση με το μύθο του Αισώπου, ο Κάφκα μας υπενθυμίζει ότι η προσπάθεια, η επιμέλεια και ο ενθουσιασμός συχνά δεν ανταμείβονται. Μερικές φορές δεν έχει σημασία αν κάνουμε ή πούμε τα σωστά πράγματα, δεν θα πάρουμε αυτό που θέλουμε.

Από πολλές απόψεις η ιστορία του Κάφκα είναι εξίσου αληθής, όπως ο μύθος του Αισώπου, αλλά είναι μια πολύ λιγότερο “εύγευστη” αλήθεια. Ο μύθος του Αισώπου φαίνεται να έχει νόημα για εμάς, ενώ η ιστορία του Κάφκα όχι, μοιάζει κενή και παράλογη. Κατά συνέπεια, εμμένουμε μάλλον περισσότερο στο μύθο του Αισώπου παρά στην καταθλιπτική ιστορία του Κάφκα.

Ασυναίσθητη απειλή

Αυτές οι δύο ιστορίες χρησιμοποιήθηκαν από τον Proulx et al. για να εξετάσουν πώς οι άνθρωποι αντέδρασαν καταρχάς σε μια ασφαλή, καθησυχαστική ιστορία και, δεύτερον, με μια ιστορία που περιέχει μια απειλή για την άποψη των περισσότερων ανθρώπων του κόσμου. Πίστευαν ότι, σε απάντηση στην ιστορία του Κάφκα, οι άνθρωποι θα ήταν ασυνείδητα κινητοποιημένοι να επιβεβαιώσουν τα πράγματα στα οποία πιστεύουν. Στο πρώτο πείραμά τους, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν στοιχεία της πολιτιστικής ταυτότητας των συμμετεχόντων για να εξετάσουν αυτή την επιβεβαίωση.
Δόθηκε σε 26 συμμετέχοντες ο μύθος του Αισώπου για τη σκληρή δουλειά και σε άλλους 26 η πιο απαισιόδοξη ιστορία του Κάφκα. Όπως είχε προβλεφθεί οι συμμετέχοντες που διάβασαν την ιστορία του Κάφκα την εξέλαβαν ως απειλή για τον τρόπο που βλέπουν τον κόσμο. Αντέδρασαν σε αυτήν την απειλή, με το να επιβεβαιώσουν την πολιτιστική τους ταυτότητας πιο έντονα από εκείνους που είχαν διαβάσει το μύθο του Αισώπου, η οποία δεν αμφισβήτησε την κοσμοθεωρία τους. Με άλλα λόγια, οι συμμετέχοντες σε αυτή τη μελέτη απώθησαν την ιστορία του Κάφκα επιβεβαιώνοντας την πολιτισμική τους ταυτότητα.

Παράλογη κωμωδία

Σε δύο ακόμα μελέτες, οι Proulx et al. καταπιάστηκαν με ένα ζευγάρι επικρίσεων της πρώτης τους μελέτης: ότι οι συμμετέχοντες θα έχουν βρει την ιστορία του Κάφκα (1) πολύ άδικη και (2) πολύ ανοίκεια. Έτσι, σε μια δεύτερη μελέτη χρησιμοποίησαν μια περιγραφή από ένα σκίτσο του Monty Python, για το οποίο, οι συμμετέχοντες δεν είχαν ενημερωθεί ότι προκειται για ενα αστείο σκίτσο. Στην τρίτη μελέτη χρησιμοποίησαν τον διάσημο παράλογο πίνακα του Magritte με έναν κύριο με ένα σφαιρικό καπέλο με ένα μεγάλο πράσινο μήλο μπροστά από το πρόσωπό του, γνωστός ως “The son of man”. Η ιδέα της χρησιμοποίησης παράλογων ερεθίσματων όπως οι Monty Python και ο πίνακας του Magritte είναι ότι, όπως το διήγημα του Κάφκα, αμφισβητούν τις πάγιες αντιλήψεις μας για τον κόσμο.

Η έρευνα υποστηρίζεi αυτή η ιδέα. Τόσο οι Python, όσο και ο Magritte παρήγαγαν την ίδια αντίθετη αντίδραση στους ανθρώπους, οδηγώντας τους να επαναλαμβάνουν τις αξίες στις οποίες πίστευαν. Παρόμοια αλλά όχι παράλογα ερεθίσματα, δεν έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Αντί να χρησιμοποιήσουν την πολιτιστική ταυτότητα, όμως, οι ερευνητές μέτρησαν τις έννοιες της δικαιοσύνης και της ανάγκης για δομή. Οι συμμετέχοντες αντέδρασαν στην νοούμενη απειλή που υπέκρυπτε το σκίτσο των Python, παραδίδοντας μια ευρύτερη θεωρητική τιμωρία σε έναν παραβάτη. Εδώ, η απειλή του παράλογου, προκάλεσε στους συμμετέχοντες να επαναβεβαιώσουν την πίστη τους στη δικαιοσύνη.

Στην τρίτη μελέτη οι συμμετέχοντες αντέδρασαν στην νοούμενη απειλή του πίνακα του Magritte, εκφράζοντας μια μεγαλύτερη ανάγκη για δομή. Ξαφνικά λαχταρούσαν για μια έννοια, κάτι, οτιδήποτε βγάζει κάποιο νόημα, αντί του άνδρας με το σφαιρικό καπέλο και το μήλο μπροστά από το πρόσωπό του.

Παράλογη αλήθεια

Αυτό που υπογραμμίζει αυτή η έρευνα είναι ότι απωθούμε τις απειλές για τις απόψεις μας για τον κόσμο, με την επαναβεβαίωση των σημασιολογικών δομών με τις οποίες αισθανόμαστε άνετα, είμαστε ασφαλείς.

Οι ερευνητές μέτρησαν πολιτισμικές ταυτότητες, ιδέες της δικαιοσύνης και μιας γενικευμένης ανάγκης για νόημα, αλλά μάλλον θα έχουν βρει τα ίδια αποτελέσματα σε πολλούς άλλους τομείς, όπως τη πολιτική, τη θρησκεία ή οποιαδήποτε άλλο εδραιωμένο σύνολο πεποιθήσεων.

Όταν καθιερωμένη κοσμοθεωρίας μας δοκιμάζεται ή αμφισβητείται, είτε από το παράλογο, το απροσδόκητο, το μη αρεστό, τη σύγχυση ή το άγνωστο, βιώνουμε μια ψυχολογική πίεση να το απωθήσουμε, προσπαθώντας να επαναβεβαιώσουμε τα πράγματα που θεωρούμε με τα οποία αισθανόμαστε ασφαλείς, άνετα και εξοικειωμένοι. Και αυτό καμιά φορά είναι κρίμα γιατί ιστορίες όπως του Κάφκα περιέχουν αλήθειες που θα κάναμε καλά αν τις προσέχαμε.

Αναδημοσίευση από το www.psychologein.sciblogs.net

Ντινος Χριστιανοπουλος

Ντίνος Χριστιανόπουλος – ποιήματα

 

●▬▬▬▬▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬♥▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬▬▬▬▬▬♥

antifono.gr _ εκπομπες _ παιδεια _ πολιτισμος _ κοινωνια _ κλπ. _ anixneuseis.gr

«Οι λέξεις είναι ψυχές που βγαίνουν προς τα έξω» Χρίστος Τσολάκης: Παιδεία και γλώσσα – βίντεο από το http://www.antifono.gr,  και από διάφορες εκπομπές με πολλά θέματα εδώ

●▬▬▬▬▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬♥▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬▬▬▬▬▬♥

Διάφορα θέματα με βίντεο εδώ

●▬▬▬▬▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬♥▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬▬▬▬▬▬♥

Από την εκπομπή «Ανιχνεύσεις» εδώ, ή διαλέξτε τα θέματα με βίντεο:

Αντίφωνο: Ανοιχτά Χαρτιά “Η γλώσσα μας σήμερα” 1984

Αντίφωνο: Χρ. Γιανναράς & Στ. Ράμφος για Ελληνικότητα, Ιστορία και Παιδεία. (μέρος 1ο) Οκτ/1997

Αντίφωνο: Στ. Ράμφος & Χρ. Γιανναράς για Ελληνικότητα, Ιστορία και Παιδεία. (μέρος 2ο) Οκτ/1997

Ανιχνεύσεις: O Στέλιος Ράμφος και “Το Μυστικό του Ιησού ” 14/2/2007

Ανιχνεύσεις: Ο Χρήστος Γιανναράς “Ενάντια στη Θρησκεία” 28/3/2007

Ανιχνεύσεις: Ο Χ. Γιανναράς & ο π. Ν. Λουδοβίκος για τα Ανθρώπινα Πάθη 16/4/2007

Ανιχνεύσεις: Αφιέρωμα στον Κορνήλιο Καστοριάδη16/01/2008

Ανιχνεύσεις: “Υπάρχει σύστημα αξιών στην κοινωνία μας;”06/02/2008

Ανιxνεύσεις: “To πείραμα στο CERN” 10/9/2008

Ανιxνεύσεις: “Ο αναδυόμενος νέος κόσμος”22/10/2008

Ανιxνεύσεις: “Τί είναι ο νεο-Έλληνας ” (Χ. Γιανναράς, Θ. Ζιάκας) 29/10/2008

Ανιxνεύσεις: “Οι εκλογές στις ΗΠΑ” 05/11/2008

Ανιxνεύσεις: “Πως διαμορφώνεται η ταυτότητα ;” 12/11/2008

Ανιxνεύσεις: ” Η φιλοσοφία και η σημασία της για μας σήμερα” 19/11/2008

Ανιxνεύσεις: “Μπορεί να είναι χρήσιμες σήμερα οι ιδέες του Ρήγα για τα Βαλκάνια;” 26/11/2008

Aνιχνεύσεις: “Η δολοφονία του μαθητή και τα κοινωνικά αίτια της τυφλής βίας” 10/12/2008

Aνιχνεύσεις: Ο Στέλιος Ράμφος για τη βία και τη νεοελληνική κοινωνία 17/12/2008

Ανιχνεύσεις: H Iσραηλινή εισβολή στη Γάζα 7/1/2009

Ανιχνεύσεις: Η Αμερική του Ομπάμα 21/1/2009

Ανιχνεύσεις: “Οικονομία – Κρίση μακρά διαρκείας” 28/1/2009

Ανιχνεύσεις: Η χώρα που καταπίνει τα παιδιά της 4/2/2009

Ανιχνεύσεις: Θρησκεία και πολιτική στην εβραϊκή κοινωνία 18/2/2009

Ανιχνεύσεις: Εναλλακτικές πηγές ενέργειας 25/2/2009

Ανιχνεύσεις: O Χρήστος Γιανναράς για “Το αίνιγμα του κακού” 11/3/2009

Ανιχνεύσεις: Nεοελληνικός Διαφωτισμός και Ελληνική Επανάσταση 25/3/2009

Ανιχνεύσεις: Aνιχνεύσεις: Ιστορία και προοπτική του αιγαιακού χώρου 20/5/2009

Ανιχνεύσεις: Πολιτική, ιδεολογία και μεταφυσική στο Βυζάντιο 27/5/2009

Ανιχνεύσεις: Που πάει η Ευρώπη; 3/6/2009

Ανιχνεύσεις: Η θεωρία του Δαρβίνου για τη φυσική επιλογή 10/6/2009

Ανιχνεύσεις: Διαίσθηση και Εγκέφαλος 1/7/2009

Ανιχνεύσεις: Κράτος, κόμμα και κοινωνία στην Ελλάδα σήμερα 7/10/2009

Ανιχνεύσεις: Πράσινη Ανάπτυξη, ή Greentech Revolution 14/102009

Ανιχνεύσεις: Τουρκία, στρατηγικό βάθος και Οθωμανικά Βαλκάνια 4/11/2009

Ανιχνεύσεις: Χρειάζεται όραμα η Ελληνική κοινωνία; 25/11/2009

Ανιχνεύσεις: Έχει ιδεολογικό υπόβαθρο η βία των νέων; 9/12/2009

Ανιχνεύσεις: Πως θα βγούμε απο την κρίση; 16/12/2009

Ανιχνεύσεις: Συμβολισμός και μήνυμα των Χριστουγέννων 23/12/2009

Ανιχνεύσεις: Η ενέργεια του νου 6/1/2010

Ανιχνεύσεις: Η Ανώτατη Εκπαίδευση στην Ελλάδα 13/1/2010

Ανιχνεύσεις: Πως διαμορφώνεται η ταυτότητα του ανθρώπου και η συλλογική ταυτότητα 20/1/2010

Ανιχνεύσεις: Ανιχνεύσεις: Μετανάστες και ιθαγένεια: η ελληνική περίπτωση 27/1/2010

Ανιχνεύσεις: “Η Κίνηση των Πέντε” και ο Πολιτισμός στη Θεσσαλονίκη 10/2/2010

Ανιχνεύσεις: Η πνευματική κρίση που προηγήθηκε της οικονομικής και ο δυτικός καπιταλισμός (Χ. Γιανναράς, π. Ν. Λουδοβίκος) 7/4/2010

Ανιχνεύσεις: Ο καθηγητής Δημήτριος Χριστοδούλου στις “Ανιχνεύσεις” 28/4/2010

Ανιχνεύσεις : 21 Απριλίου: Ο βασανιστής ως όργανο της κρατικής εξουσίας 21/4/2010

Ανιχνεύσεις: Ο Όμηρος, οι Ομηρικές και οι κλασικές σπουδές” 19/5/2010

Ανιχνεύσεις: Στέλιος Ράμφος: Ο Νεοελληνικός Μηδενισμός” 26/5/2010

Αντίφωνο: Αναζητώντας Ταυτότητα στον σύγχρονο Μετανεωτερικό κόσμο, Ορισμοί-Βασικές αποσαφηνίσεις Ιούνιος 2010

Ανιχνεύσεις: Το στρατηγικό βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας” 2/6/2010

Ανιχνεύσεις: Ελλάδα,Δημοκρατία και Κοινωνία: απο τη μάχη του Μαραθώνα ως σήμερα 15/9/2010

Aνιχνεύσεις: Νέο Δόγμα Εξωτερικής Πολιτικής 22/9/2010

Αντίφωνο: Β. Μαρκεζίνης: «Μία Νέα Εξωτερική Πολιτική για την Ελλάδα» 19/10/2010

Aνιχνεύσεις: Οικονομία Υπάρχει Ελπίδα 20/10/2010

Ανιχνεύσεις: Καλλικράτης: τι προβλέπει και πόσο θα μας ωφελήσει; 3/11/2010

Ανιχνεύσεις: Κρίση και Πολιτισμός 10/11/2010

Ανιχνεύσεις: Ποιά ήταν, ως πολιτικό υποκείμενο, η γενιά του Πολυτεχνείου; 17/11/2010

Ανιχνεύσεις: Ο κ. Βασίλης Μαρκεζίνης στις “Ανιχνεύσεις” 1/12/2010

Ανιχνεύσεις: Ελλάδα και Δύση (Γ. Κοντογιώργης, π. Ν. Λουδοβίκος) 30/3/2011

Ανιχνεύσεις: Το τραύμα και οι πολιτικές της μνήμης 18/5/2011

Ανιχνεύσεις: Nέοι θεσμοί για νέο πολιτικό σκηνικό 14/6/2011

●▬▬▬▬▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬♥▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬▬▬▬▬▬♥

Ανιχνεύσεις: Η επικαιρότητα του Αλαίν Μπαντιού 5/7/2011

●▬▬▬▬▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬♥▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬▬▬▬▬▬♥

«Πολιτισμός θα πει να δίνεις νόημα στη ζωή σου, στην ύπαρξή σου και στις πράξεις σου…» Χρήστος Γιανναράς

●▬▬▬▬▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬♥▬▬ஜ۩۞۩ஜ▬▬▬▬▬▬▬♥

Κορνήλιος Καστοριάδης – εκπαίδευση