Creative writing

Book Therapy 19/11/2009

Ο κύκλος των μαθητευόμενων ποιητών

Τι ανάγκες καλύπτουν τα σεμινάρια creative writing που κάνουν θραύση στην πόλη, όπως συμβαίνει άλλωστε και στο εξωτερικό; Στο παρόν ρεπορτάζ… κειμενοποιούμε τις αιτίες που κρύβονται πίσω από την άνθηση που γνωρίζουν τον τελευταίο καιρό οι λέσχες ανάγνωσης και τα μαθήματα δημιουργικής γραφής και «τέχνης του λόγου». Παράλληλα, μιλήσαμε με τον γνωστό συγγραφέα Αλέν ντε Μποτόν, για του School of Life, έναν ιδιαίτερο χώρο σεμιναρίων που έχει δημιουργήσει στο Λονδίνο αλλά και για το νέο του βιβλίο.

«Τα μαθήματα creative writing μου σύστησαν έναν άγνωστο εαυτό, το συγγραφικό. Με κάνει να γελάω, να κλαίω, να επινοώ. Κυρίως με εκπλήσσει. Το κυριότερο; Διευρύνει την ψυχή και το μυαλό μου… σε πρώτο, δημιουργικό πλάνο», αναφέρει ο Χρήστος Τζιέρας, ένας από τους χιλιάδες πλέον μαθητές creative writing και –γιατί όχι;– επίδοξους συγγραφείς. Άλλωστε, ο άνθρωπος εξελίχθηκε κι επιβίωσε για τέσσερις βασικούς λόγους: τα «εργαλεία του», την προσαρμοστικότητά του, την τύχη και βέβαια τη «γλώσσα» του, δηλαδή το «λόγο».
Τι είναι, όμως, το creative writing; Μια «μύηση στα μυστικά της λογοτεχνικής γραφής», λέει ο Γιώργος Ξενάριος, συγγραφέας, κριτικός και γενικός γραμματέας της Εταιρείας Συγγραφέων. Και γιατί άραγε τα σχετικά με το «λόγο» σεμινάρια αναπτύσσονται όλο και περισσότερο στην Αθήνα αλλά και στον κόσμο με αμείωτη ζήτηση; Επειδή «η κοινωνία οργανώνεται βάσει αμερικάνικων προτύπων», όπως σχολιάζει ο Αλέξανδρος Ασωνίτης, συγγραφέας και καθηγητής δημιουργικής γραφής του Κολλεγίου Αθηνών; Επειδή «πάντα υπήρχε ανάγκη, αλλά κανένας δεν το είχε σκεφτεί», όπως σχολιάζει η Τίνα Σκλαβόλια από τα Μini clubs Fnac; Επειδή «Η τέχνη της γραφής ανήκει στις pocket arts, δηλαδή είναι ο πιο απλός καλλιτεχνικός τρόπος να εκφραστεί κανείς και δεν κοστίζει τίποτα», όπως εξηγεί ο Θράσος Καμινάκης από το Μικρό Πολυτεχνείο; Επειδή «καλύπτει την ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου για διά βίου μάθηση ή ως αντίδραση στο σκουπίδι που του προτείνει η τηλεόραση και το Διαδίκτυο», όπως σημειώνει και πάλι ο Γιώργος Ξενάριος;
Οι νέοι είναι αυτοί που έχουν περισσότερη «λαχτάρα για τη δημιουργική έκφραση αλλά και ελάχιστο ελεύθερο χρόνο για να διαβάζουν, να γράφουν, να συζητούν», παρατηρεί ο συγγραφέας και ποιητής Στρατής Χαβιαράς του ΕΚΕΒΙ, «και τα εργαστήρια βοηθούν να εκφραστεί κάποιος πολύ πιο γρήγορα και εύκολα». «Η δημιουργική γραφή είναι πειραματισμός, επιμονή, υπομονή κι αποτυχία. Είναι η τέχνη του γραπτού λόγου σε όλες του τις μορφές και, όπως όλες οι τέχνες, προϋποθέτει μια βασική τεχνική που εξελίσσεται μέρα με τη μέρα. Είναι συγχρόνως η διέξοδος του σύγχρονου ανθρώπου σ’ έναν κόσμο που σταμάτησε να επικοινωνεί, να σκέφτεται και να πράττει δημιουργικά, να εκφράζεται στην ουσία του», σημειώνει ο συγγραφέας-σεναριογράφος Αλέξανδρος Ντερπούλης του Εργαστηρίου Δημιουργικής Γραφής.
Εν κατακλείδι, μπορεί το ταλέντο να είναι έμφυτο, αλλά η συγγραφική τέχνη στις μέρες μας μαθαίνεται. Κι οι δεκάδες νέοι συγγραφείς που ξεπηδούν μέρα με τη μέρα από μαθήματα creative writing εκδίδοντας βιβλία σε μεγάλους εκδοτικούς οίκους και συλλέγοντας συγχαρητήρια, φανατικούς αναγνώστες αλλά και βραβεία λογοτεχνίας είναι η μεγαλύτερη απόδειξη.

Η διαδικασία και η ατμόσφαιρα των μαθημάτων

Κατά γενική ομολογία, κάθε «δάσκαλος» δίνει το στίγμα του στον τρόπο που εξελίσσεται κάθε μάθημα: «Γίνεται με διάφορους τρόπους και τεχνικές και πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις σε σχέση με τη σχολή στην οποία ανήκει κάθε καθηγητής, όπως π.χ. συμβαίνει στα μαθήματα ζωγραφικής της Σχολής Καλών Τεχνών», εξηγεί η συγγραφέας Χριστίνα Οικονομίδου από το Μικρό Πολυτεχνείο. Και συνεχίζει: «Αρχικά στα μαθήματα διατρέχω όλα τα είδη γραφής, αναζητώντας τον τρόπο που ταιριάζει στον καθένα, περνάω στις τεχνικές αφήγησης ανεξαρτήτως αν κάποιος θέλει να γράψει διήγημα ή μυθιστόρημα και συνεχίζω με τα λογοτεχνικά projects για όσους είναι έτοιμοι να μπουν στη διαδικασία της ολοκλήρωσης ενός συγγραφικού έργου». Τέλος, η Χριστιάνα Λαμπρινίδη, ιδρύτρια του Κέντρου Δημιουργικής Γραφής στην Ελλάδα, η οποία σήμερα ζει και εργάζεται στο εξωτερικό, έχει πει: «Το κείμενο πάντα ξέρει. Είναι πιο μπροστά απ’ αυτόν που γράφει. Είναι διαφορετικό από τη γραφή και διαφορετικό από τον συγγραφικό εαυτό. Το να πράττεις γραφή σημαίνει ότι αλλάζεις τον κόσμο. Επιδράς θετικά ή αρνητικά. Έχεις τη δυνατότητα να αλλάξεις ζωές».
Οι μαθητές, σε όλες ανεξαρτήτως τις σχολές, κυμαίνονται ηλικιακά από 18 έως 70 ετών – ο μέσος όρος πάντως είναι τα 35 χρόνια. Τα μαθήματα μοιάζουν σαν «club με κοινά ενδιαφέροντα, με έντονη διάθεση έκφρασης και με πολύ ενδιαφέροντες ανθρώπους που θα μπορούσα να κάνω παρέα με τον καθένα ξεχωριστά», μας λέει η συγγραφέας και δημοσιογράφος Μανίνα Ζουμπουλάκη που διδάσκει στο Μικρό Πολυτεχνείο. Κι ο Γιώργος Ξενάριος του Πολυχώρου Μεταίχμιο συμπληρώνει: «Η ατμόσφαιρα είναι δημιουργική, πάντα φιλική, ακόμη κι αν υπάρχουν αντιθέσεις. Αυτό που θέλουν όλοι είναι να πάει καλά η ομάδα! Σαν… ομάδα ποδοσφαίρου».
Όσοι παρακολουθούν τα σεμινάρια χωρίζονται συνήθως σε τρεις κατηγορίες: α) εκείνους που για πρώτη φορά πειραματίζονται να γράψουν κάτι που θα διαβαστεί από άλλους, β) εκείνους (ερασιτέχνες ή επαγγελματίες) που επιθυμούν να βελτιώσουν τον τρόπο γραφής τους και γ) εκείνους που έχουν σκοπό να εκδώσουν κάποιο ολοκληρωμένο έργο. Τέλος, υπάρχει και η κατηγορία των συγγραφέων που για κάποιο λόγο «κόλλησαν» και χρειάζονται νέους τρόπους έμπνευσης, τεχνικής και δημιουργικότητας ώστε να συνεχίσουν.

Πώς ξεκίνησαν τα μαθήματα δημιουργικής γραφής

«Στις αρχές του 20ού αιώνα, τα πανεπιστήμια της Αμερικής άρχισαν να καλούν καταξιωμένους συγγραφείς και ποιητές για να διδάξουν ή να κάνουν ομιλίες για την τέχνη του λόγου, παρότι δεν είχαν διδακτορικά διπλώματα. Έτσι, από το 1950 άρχισε να διαδίδεται στα πανεπιστήμια το λεγόμενο εργαστήρι creative writing αποδεικνύοντας ότι υπήρχε τεράστια ζήτηση, καθώς εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο (Καναδάς, Αγγλία, Ιρλανδία, Αυστραλία και κυρίως στις αγγλοσαξονικές χώρες). Στην Ελλάδα ξεκίνησε μετά από πενήντα χρόνια και παρότι συνάντησε αντιδράσεις (“Τι είναι αυτά τα πράγματα; Μαθαίνεται το ταλέντο, η ποίηση, η συγγραφή;”), καθιερώθηκε από το ΕΚΕΜΕΛ. Κι ενώ αρχικά δεν περίμενε κανείς ότι θα υπάρξει ανταπόκριση, έσπασαν τα τηλέφωνα!», αφηγείται ο συγγραφέας Στρατής Χαβιαράς, καθηγητής creative writing και μυθιστορήματος για προχωρημένους επί 40 χρόνια στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Επίσης, για την ιστορία, ο Αλέξανδρος Ντερπούλης αναφέρει ότι «τους βασικούς “κανόνες” της δημιουργικής γραφής τους κατέγραψε ο Αριστοτέλης στην “Ποιητική” του. Αργότερα ήρθαν αρκετοί θεωρητικοί και προσπάθησαν να τους εξελίξουν και να τους ανανεώσουν, πολλές φορές ανατρέποντάς τους και διατυπώνοντας νέους. Σήμερα, στα ελληνικά πανεπιστήμια διδάσκεται ως μάθημα σε μερικές σχολές δημοσιογραφίας. Ξεχωριστό τμήμα δημιουργικής γραφής στα πανεπιστήμια δεν υπάρχει, όπως στο εξωτερικό, αλλά από το 2008 έχει δημιουργηθεί Μεταπτυχιακό Δημιουργικής Γραφής στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, στη Φλώρινα. Είναι η πρώτη σοβαρή κίνηση πάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο, η οποία μπορεί να γίνει η βάση για τη δημιουργία τμήματος Δημιουργικής Γραφής στο ελληνικό πανεπιστήμιο».

Μαθήματα δημιουργικής γραφής & λέσχες ανάγνωσης

• Δημιουργική Γραφή και Λέσχες ανάγνωσης στο Εργαστήρι του Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) 2103248341, www.ekebi.gr
• ΕΚΕΜΕΛ-Εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής 2103639520, 2103639525, www.ekemel.gr
• Εργαστήρι Δημιουργικής Γραφής του συγγραφέα-σεναριογράφου Αλέξανδρου Ντερπούλη 2103640880, 6976179319, www.nterpoulis.gr
• Λέσχες ανάγνωσης μαθηματικής Λογοτεχνίας «Θαλής και Φίλοι» 2106136770, www.thalesandfriends.org
• Πολυχώρος Μεταίχμιο 2113003500.
• Μικρό Πολυτεχνείο-Μαθήματα δημιουργικής γραφής 2103243306, www.mikropolytexneio.gr
• Κολλέγιο Αθηνών-Κολλέγιο Ψυχικού, Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Ενηλίκων 2106748153, 2106798191, www.haef.gr.
• Λέσχη Ανάγνωσης Ποίησης του poema www.e-poema.eu
• Βιβλιοπωλείο Λεμόνι 2103451910, www.lemoni.gr
• Λογοτεχνικά brunches στο Orient Express 2105298922, 6937604988.
• Μini clubs Fnac, Λέσχες Ανάγνωσης-Σεμινάρια Δημιουργικής Γραφής 2106305555, www.fnac.gr
• Floral Books+Coffee Θεμιστοκλέους 80, Πλατεία Εξαρχείων, 2103800070, www.floralcafe.gr
• Ελληνική Λέσχη Βιβλίου 2106463888
• Ιανός 2103217917
• Στοά του βιβλίου 2103253989
• Βιβλιο-καφέ Έναστρον 2103828139

από την Κρυσταλία Πατούλη για το Αθηνόραμα

Ακτη στην Οδο Πειραιως

Ακτή στην Οδό Πειραιώς 3/12/2009

Overdose γέλιου και μουσικής

Παπακωνσταντίνου, Ζουγανέλης, Μπουλάς, Παπαδόπουλος και Ραλλία Χρηστίδου σε «κοπάνα» με συναυλιακο-επιθεωρησιακό τέμπο για ατελείωτο overdose γέλιου αλλά και συγκίνησης.

Κατάμεστη σάλα κι εξώστες, κρεμασμένα ανοιχτά μπλε τετράδια, μαυροπίνακες στους τοίχους με πρωτότυπα σχόλια χαραγμένα με κιμωλία, αφίσες των συντελεστών μουντζουρωμένες από… μαθητές, γκαρσόνια σε πλήρη εγρήγορση με σχολικές ποδιές: το σκηνικό της μουσικής παράστασης στην «Ακτή Πειραιώς», η οποία συνδυάζει και πάλι θεατρική επιθεώρηση, πολιτικό καμπαρέ, stand up comedy, τηλεοπτικό… σίριαλ αλλά και interactive στοιχεία σε μια απόλυτα ταιριαστή και ξεκαρδιστική μείξη. Πριν από καμιά εικοσαετία στο «Αχ, Μαρία» των Εξαρχείων συναντούσαμε την ταλαντούχα «μουρλοπαρέα» να τραγουδάει, να προκαλεί το κοινό σε συμμετοχή, να εξελίσσει το στιλ των χιουμοριστικών μπουατικών σχολίων της Πλάκας. Στην έξοδο ένιωθες γυμνασμένους τους… κοιλιακούς, πονεμένα τα χέρια από τα παλαμάκια, διάχυτη αισιοδοξία κι ένα καρφωμένο χαμόγελο στα χείλη. Εν έτει 2009, σχεδόν η ίδια παρέα, μεγαλωμένη μόνο σύμφωνα με την αστυνομική ταυτότητα, δεν νοσταλγεί ακριβώς, αλλά βγάζει τη γλώσσα στο παρόν, προφητεύοντας το μέλλον με την τόλμη σύγχρονου, ατάκτως ερριμμένου μπουλουκιού που καινοτομεί ακούραστα. Η βραδιά ξεκινά με όλους τους συντελεστές της δεκαμελούς ορχήστρας την οποία διευθύνει ο Ανδρέας Αποστόλου να συστήνονται παραπέμποντας σε προεκλογικό μπαλκόνι, ενώ πίσω από το videowall σημαιάκια γαλανόλευκα κυματίζουν ειρωνικά. Το σκετς της «πίτσας» γλυκόπικρο, για μαμάδες που μαθαίνουν να μαγειρεύουν κατά… φαντασίαν και οι Pink Floyd διαχρονικά επίκαιροι στο «Another Brick in the Wall». Ο Ζουγανέλης, ως αυστηρός δάσκαλος, δίνει το καλό παράδειγμα ειρωνευόμενος το σεβασμό στα χρηστά ήθη και το… παρθεναγωγείο αρρένων ανεβαίνει σύσσωμο στη σκηνή για μια… τραγελαφική πενταήμερη!

Ξένα κλασικά ροκ κομμάτια, με τον σαξοφωνίστα να παίζει με το ένα χέρι (!), αλλά και τραγούδια όπως η «Ασημένια σφήκα» των Υπόγειων Ρευμάτων ξεσηκώνουν το κοινό (από 18 έως 50 ετών). Τα σκετσάκια διαδέχονται το ένα το άλλο ανάμεσα σε τραγούδια με τους Μπουλά («Αλλάξανε τα γούστα σου», «Νοσταλγός του rock ’n’ roll», «Τούρκος»), Ραλλία Χρηστίδου («Κρύψου», «Εγώ για σένα») και Λάκη με τα Ψηλά Ρεβέρ («Γυριστρούλα», «Έλα γοριλάκι», «Ποιος Θανάσης, μωρή»), με τον κόσμο να συμμετέχει ενθουσιωδώς, ενώ οι προβολές με σκετς του Ζουγανέλη προκαλούν ντελίριο προτού βγει στη σκηνή για το «Έρωτας είν’ ο Γιάννης» σε φωνητικές ασκήσεις φλαμένκο, επιφυλάσσοντας κάθε λίγο ένα πικρόχολο ερώτημα «δεν κοιτάει τον κ… της η κοινωνία η κουτσομπόλα;» Ο Παπακωνσταντίνου θα εμφανιστεί για να «μετρήσει» κάπου 35 χρόνια από την καριέρα του στα ατελείωτα χειροκροτήματα, να θυμηθεί τον Άσιμο στα «Για κανέναν π… δεν θυσιάζομαι», «Μπαγάσα» και στη συνέχεια με τραγούδια του Λοΐζου καθώς και επιλογές από τη δισκογραφία του, όπως το «Άσε με να κάνω λάθος». Η σχολική τάξη ακριβώς πάνω από την ορχήστρα χάσκει σαν μνήμη-όνειρο και οι διασκευές θυμίζουν Μόντι Πάιθον σε βερσιόν «χριστιανόπουλων που πάνε με χαρά» ή ζαμπετικών καλών μαθητών. Ο Παπαδόπουλος ξαναεμφανίζεται ερμηνεύοντας το «Εσύ εκεί» ή το «Ακόμα κι αν φύγεις» της Αρλέτας, όπως και ακόμη μία χιουμοριστική διασκευή του «Σιγά μην κλάψω, σιγά μη φοβηθώ» του Αγγελάκα. Στο τέλος ο κόσμος που ουρλιάζει «Κι άλλο, κι άλλο!» αναγκάζεται να διωχθεί κυριολεκτικά από την αίθουσα με φωνές του Ζουγανέλη: «Να φύγετε! Να φύγετε!», ενώ οι καπνίζοντες παίρνουν συγχαρητήρια από τα μεγάφωνα για τη… μη συμμόρφωσή τους στο νόμο. Με ελάχιστα λόγια, οι καλλιτέχνες φαίνονται απόλυτα συνεπείς στην αρχική τους δήλωση: «Να επικαλεστούμε ό,τι έχει μείνει από την εφηβεία μας, να ξαναβρεθούμε με τις σφεντόνες μας στη φετινή δική μας πενταήμερη… Θέλουμε όλους σε αυτήν την εκδρομή παρέα». Ε, και φέτος δεν νομίζω να σημειωθεί καμία απουσία!

Αυτό που μένει τελικά
Η «Πρέβεζα» του Καρυωτάκη, ο «Κουρσάρος» του Λάκη Παπαδόπουλου, τα «Χαιρετίσματα» σε στίχους της Αφροδίτης Μάνου και, βέβαια, το «Φοβάμαι» από τον Παπακωνσταντίνου. Τα ανέκδοτα του Ζουγανέλη, όπως και το τραγουδιστικό επιθεωρησιακό σκετς «Όχι τη μάνα μας!». Ο Λάκης Παπαδόπουλος στο «Έφυγε η γυναίκα μου…» που προκαλεί πανικό γέλιου. Η Ραλλία Χρηστίδου στο «Κι αν μετρηθούμε» αλλά και στο «Σε βλέπω στο ποτήρι μου». Και ο Μπουλάς στη «Ρεβάνς» του, που κρατά πολλά χρόνια, ή στα «Και τι ζητάω», «Μέτρησα προχτές», κυρίως όμως για την αυθεντικότητά του και το αβίαστο χιουμοριστικό ταλέντο του που μένει αξεπέραστο.
Κρυσταλία Πατούλη

για το Αθηνόραμα

Ζυγος _ Σωκρατης Μαλαμας

Ζυγός 5/3/2009

O  μονομάχος

Eνάντια σε όσους φορούν… μάσκες, ο Σωκράτης Μάλαμας εμφανίζεται πρώτη φορά (από επιλογή) σε μεγάλη μουσική σκηνή με ασπίδα τις αυθεντικές συνθέσεις αλλά και το μοναδικό στιχουργικό-ερμηνευτικό του στίγμα.

Από νωρίς στο Ζυγό οι περισσότεροι νέοι με μέσο όρο ηλικίας τα 26-27 χρόνια, υπερκαλύπτουν τα τρία επίπεδα της αίθουσας ρίχνοντας με αγωνία επαναληπτικές ματιές στη σκηνή (σε λίγο θα φωτιστεί με όλα τα χρώματα) που ήδη οι μουσικοί αρχίζουν το κούρδισμα… «Αμπέλια και χρυσές ελιές, μοιάζεις Ελλάδα μου όπως θες/ φωτιά κι αέρας…» οι πρώτοι στίχοι, αφετηρία του «Κύκλου» που θα στροβιλιστεί όλη η βραδιά με κέντρο της το μουσικό και στιχουργικό ταξίδι του Σωκράτη Μάλαμα από το 1989 με τις «ασπρόμαυρες ιστορίες» μέχρι και τους «δρόμους», διασχίζοντας «άδεια δωμάτια», «λαβύρινθους», «φύλακες» και «βασιλιάδες» σε «παραμύθια» που κρατούν από «13.000 μέρες σε νύχτες» με όλο το φανατικό κοινό να συμμετέχει ανάβοντας αναπτήρες, τραγουδώντας -απέξω και ανακατωτά- όλους τους στίχους (την επόμενη μέρα το πιθανότερο είναι ότι η πλειοψηφία ξυπνά με… φαρυγγίτιδα) αλλά και χορεύοντας σε τραγούδια όπως η «Πριγκηπέσα» (από το 2005 έχει θέση «πασπαρτού» στις περισσότερες λαϊκές αλλά και ροκ-εναλλακτικές μουσικές σκηνές) και βέβαια καταχειροκροτώντας τα «Παιδιά μες στην πλατεία», τα «Πάγια», το «Πιες» ή το «Είναι σκοτάδι» και το «Σούμα». Τα «γυναικεία» τραγούδια ερμηνεύουν δύο νέες φωνές, η Μαρίνα Δακανάλη ιδιαίτερα καλλιεργημένη και «εσωτερική» φωνή με τα «Δώρο του κόσμου», «Μοιραία» ή το «Μην πολεμάς» σε στίχους της Χαρούλας Αλεξίου και η ηθοποιός Μαριάννα Πολυχρονίδη με καταλυτικό ερμηνευτικό σεβασμό με το «Όλα ζουν αν τα θυμάσαι» ή τα «Μεταξωτά», συνοδεύοντας αμφότερες με δεύτερες φωνές. Στη μουσική παράσταση συμβάλλει καθοριστικά και το εξαίρετο «μουσικό επιτελείο» με τους Φώτη Σιώτα (βιολί και βιόλα), Γιάννη Παπατριανταφύλλου (κοντραμπάσο), Ν. Παραουλάκη (νέι και κιθάρα), Κυρ. Ταπάκη (μπουζούκι και λαούτο), Κλ. Αντωνίου (ηλεκτρ. Κιθάρα) και Θ. Μιχαηλίδη (τύμπανα).

Δια ταύτα

Θυμίζοντας μονομάχο στην «αρένα» του σύγχρονου ελληνικού λαϊκού τραγουδιού ο Σωκράτης Μάλαμας μοιάζει να «μάχεται» για τις δημιουργίες του «κουβαλώντας» νότες-αποτυπώματα από το γενεαλογικό δέντρο της ελληνικής μουσικής ιστορίας, συνθέτοντας ένα εντελώς δικό του πασλ από  straight λαϊκούς δρόμους (π.χ.  Άκη Πάνου), αρχαίο θέατρο (πχ. Χατζηδάκη/΄Όρνιθες),  δέος από παραδοσιακούς στίχους και ρυθμούς (π.χ. «ο Μενούσης») ή «βαμβακάριες» ανατροπές και ροκάδικες ηλεκτρικές ανταπαντήσεις, αφήνοντας το αναμφισβήτητο στίγμα του με μουσική αυθεντικότητα αλλά και ψαγμένους στίχους (δικούς του αλλά και εξαίρετων στιχουργών-ποιητών) που όσο περισσότερο τους… δυσκολεύει, τόσο το κοινό όλο-και-πιο-πολύ θα τον ακολουθεί!

Δυνατές στιγμές

Ολόκληρη η βραδιά μία «δυνατή στιγμή» που ξεκινά και τελειώνει σχεδόν μυσταγωγικά με εναλλαγές τραγουδιών από όλη τη δισκογραφία του (λέγεται ότι ετοιμάζει και νέα δουλειά!) όπως και εμβόλιμα τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη/ «Όσοι έχουνε πολλά λεφτά», του Άκη Πάνου/«Το θολωμένο μου μυαλό», του Παύλου Σιδηρόπουλου/«Μού πες θα φύγω», της Χαρούλας Αλεξίου και του Αντώνη Βαρδή/«Ξημερώνει» αλλά και ένα παραδοσιακό Ηπειρώτικο/«Στης πικροδάφνης τον ανθό», με τον κόσμο να συμμετέχει από το πρώτο μέχρι το  τελευταίο λεπτό.

Πορτραίτα

Με σεμνή σκηνική παρουσία αλλά και ερμηνευτικές ικανότητες (και οι δύο -εντελώς συμπτωματικά- είναι φίλες από τα παιδικά τους χρόνια στην Κρήτη) είναι: η Μαρίνα Δακανάλη που στο παρελθόν έχει συνεργαστεί και με τους Λουδοβίκο των Ανωγείων, Νίκο Μαμαγκάκη, ετοιμάζοντας την έκπληξη με δύο δισκογραφικές δουλειές και η Μαριάννα Πολυχρονίδη, ηθοποιός αλλά και τραγουδίστρια, έχει συνεργαστεί μέχρι σήμερα με τους  Κούνδουρο, Ρουγκέρη, Κακογιάννη, Φασουλή και Βόγλη, σε τηλεοπτικές επιτυχίες όπως «Της αγάπης Μαχαιριά», «Με θέα στο πέλαγο» και «Εξαφάνιση» και θα την δούμε σύντομα στην νέα ταινία του Ερρίκου Ανδρέου «Μοιραία σχέση».

Κρυσταλία Πατούλη

για το Αθηνόραμα

Μετρο _ Δημητρης Ζερβουδακης

Μετρό 12/11/2009

Ζεϊμπέκικο μπλουζ

Ο Δημήτρης Ζερβουδάκης αφήνει τη μουσική του σφραγίδα στο «Μετρό», με νέα δυνατά τραγούδια ψυχής αλλά και σημαντικές στιγμές της 24χρονης πορείας του.

«Πίσω μην κοιτάς, το δρόμο πάρε της καρδιάς σου, γι’ άλλα λάθη σε άλλο ουρανό». Οι στίχοι του περνούν στο μυαλό κατεβαίνοντας τα ξύλινα σκαλιά που καταλήγουν στην αίθουσα της μουσικής σκηνής στου Γκύζη. Οι νέοι σε πλατεία και μπαρ παραπονιούνται ως επί το πλείστον για την… ακαπνία, ενώ κάποιοι στη συνέχεια της βραδιάς θα «βγουν» και στην… παρανομία μόλις ακουστεί το «Βαριά ποτά, βαριά τσιγάρα» από τον Θεσσαλονικιό τραγουδοποιό. Η είσοδός του στη σκηνή, ήσυχη, χωρίς ναρκισσισμούς, δεν αναζητά το χειροκρότημα, που όμως θα εισπράξει μαζί με την αφοσιωμένη προσοχή του κοινού στα λόγια και στις μουσικές του: γραμμένες με αληθινή και φιλοσοφημένη μαεστρία, κυρίως σε ζεϊμπέκικα ή χασάπικα μπλουζ, που μοναδικά έχει καταθέσει στην ελληνική δισκογραφία, ή ροκ-λαϊκές μπαλάντες, που διαδέχονται η μία την άλλη, αφηγούμενες με το εντελώς προσωπικό του ύφος την καλλιτεχνική του διαδρομή. Μελωδίες αλλά και στίχοι γραμμένοι για να ανακαλυφθούν σαν ταξίδι στην πορεία και όχι για να εκπλήξουν στο πρώτο άκουσμα: «Ελεύθερη πτώση», «Γράμμα στον ποιητή», «Κλείσ’ τα μάτια σου και κοίτα», «Ξωτικά και Νεράιδες»… Η συνθέτις και στιχουργός Σοφία Γεωργατζή θα παίξει κρουστά και κιθάρα, συνοδεύοντας φωνητικά αλλά κι ερμηνεύοντας δικά της κομμάτια, η Μερόπη Βλαχογιάννη θα δώσει το στίγμα της με το ακορντεόν και ο νέος συνθέτης Ευριπίδης Μπέκος θα «γράψει» στο πιάνο.

Αυτό που μένει τελικά «Ό,τι με κεντά, ό,τι με πληγώνει, αυτό με αγαπά, αυτό με δυναμώνει» το τραγούδι που αφήνει τη γεύση του στο δρόμο της επιστροφής, όπως και τα «Ανείπωτα», που όσο και να ειπώνονται, δεν καταργούνται. Κυρίως, όμως, σημειώστε το νέο κομμάτι του Δημήτρη Ζερβουδάκη σε ρυθμό καλαματιανό από το CD που θα κυκλοφορήσει τα Χριστούγεννα: «Θέλω να βγω, να γελάσω, να πιω απ’ της λήθης τη χαρά, μα δεν μπορώ την ψυχή μου να βρω μέσα στα ρηχά νερά…» Φαίνεται ότι είτε στη θεωρία είτε στην πράξη θα μας καθηλώσει για άλλη μία φορά στη σύγχρονη ζερβουδακική «τάξη».

Κρυσταλία Πατούλη

Αθηνόραμα 2009