Tα τρία τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει ένας δημόσιος κοινωνικός διάλογος με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης να πρωτοστατούν αλλά και το ίντερνετ και τα χιλιάδες μπλογκ πολιτών που αγωνιούν για τα ατέλειωτα όσο και απάνθρωπα μνημονιακά μέτρα, που τους έχουν αλλάξει τη ζωή με τραγικά για κάποιους αποτελέσματα ή ακόμα χειρότερα: μη αναστρέψιμα.
Ο κόσμος έχει επιδείξει κατά πλειοψηφία, μεγάλη ψυχραιμία, ήθος, αγωνιστικότητα αλλά και λογική υπέρ του δέοντος.
Τα αποτελέσματα των εκλογών, με μεγάλη άνοδο της αριστεράς, απέδειξαν το σθένος του. Δεν φοβάται να αλλάξει, απόδειξη ότι δεν φοβάται –κατά πλειοψηφία- να τα βάλει ακόμη και με ολόκληρη Ευρωπαϊκή Ένωση (με κάθε τίμημα για πάρα πολλούς) για να βρει –τουλάχιστον- το δίκιο του και ένα καλύτερο παρόν αλλά και μέλλον. Για την ακρίβεια έχει αλλάξει, αναγκαστικά, εφόσον κάθε κρίση ΕΙΝΑΙ αλλαγή.
Αντίθετα, η πολιτική της κάθε κυβέρνησης, μένει άκαμπτη, αρτηριοσκληρωτική, υποκριτική και παλαιολιθική στις θέσεις όσο πλέον και τις προτάσεις της, σφηνώνοντας ακόμη περισσότερο τις παρωπίδες, για να μην δει και να μην συνειδητοποιήσει ότι τα πράγματα αν μη τι άλλο άλλαξαν άρδην, χωρίς επιστροφή!
Οι περισσότεροι γραβατωμένοι «πολιτικοί» σε εισαγωγικά (διότι δεν μας πείθουν, τουλάχιστον όλοι, ότι νοιάζονται για τα κοινά) διαγκωνίζονται οι περισσότεροι κυρίως για τις καρέκλες τους και τα… κομματάκια τους, παραβλέποντας εντυπωσιακά την πραγματικότητα…
Διότι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εκλογών, το.. πρώτο κόμμα, ήταν αυτό της ΑΠΟΧΗΣ, με το 35% του ελληνικού λαού να… νίπτει τας χείρας του για την τύχη της Κυβερνητικής πολιτικής της χώρας. Από το 65,10% που τελικά ψήφισε, αν αφαιρέσουμε τα λευκά και τα άκυρα, δηλαδή το 2,36%, μένει ένα 62,74% που διαμόρφωσε τα ποσοστά των κομμάτων.
Το 100% δηλαδή, δίπλα στα τελειωτικά ποσοστά των κομμάτων, αφορά μόνο το 62,74 του ελληνικού λαού που η ψήφος του μοιράστηκε στα κόμματα που επέλεξε.
Άρα, κάθε κόμμα, θα πρέπει να αφαιρέσει περίπου το 1/3 του ποσοστού του, για να καταλάβει και ο τελευταίος απλός πολίτης πόση… δύναμη φωνής διαθέτει αναλογικά όσο και πραγματικά μέσα στο Κοινοβούλιο, ανεξάρτητα με την ψευδή δύναμη που του δίνει ο διαστρεβλωτικός υπάρχων εκλογικός νόμος, με πρώτη και καλύτερη απόδειξη το δώρο των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα.
Η ΝΔ, δηλ., δεν έχει ποσοστό αυτό που φωνάζουν όλα τα κανάλια, δηλ. 18,85% (μην αναφέρουμε και για τον αριθμό εδρών!) αλλά κάπου 12%, σε ολόκληρο το πραγματικό εκλογικό σώμα του ελληνικού λαού. (με έναν πρόχειρο υπολογισμο, με τον ίδιο τρόπο για όλους, δηλαδή αφαιρώντας το ένα τρίτο περίπου αυτού που ποσοστού που μοστράρεται παντού). Το ίδιο ισχύει και για όλα τα υπόλοιπα κόμματα και τα ποσοστά τους, εφόσον αφαιρεθεί το 37,26% του ποσοστού που αφορά την αποχή, συν τα λευκά και τα άκυρα.
Πώς, λοιπόν, όλοι αυτοί, μπορούν να κυβερνήσουν αν όχι -θέλοντας και μη- ανατρέποντας τους ίδιους τους εαυτούς τους;
Πώς ξαναβγαίνουν στα κανάλια με ύφος νικητή;
Τι δύναμη έχει η ΔΗΜΑΡ, με περίπου μόνο ένα 4,06% που θέλει να αποφασίσει μαζί με το περίπου 12% της ΝΔ, και το περίπου 8% του Πασοκ, την τύχη ενός λαού, που με τα συγκεκριμένα αποτελέσματα, μόνο ΕΝΤΟΛΗ για κυβέρνηση δεν έδωσε, και μάλιστα ειδικά σε αυτά τα κόμματα, εφόσον δεύτερη δύναμη αναδείχθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ με περίπου, επίσης, ένα 11%; Γι αυτό βγήκε σήμερα να πει ότι δεν γίνεται κυβέρνηση χωρίς τον ΣΥΡΙΖΑ… και ποιος ξέρει τι θα επακολουθήσει.
Ποιός μπορεί να αποφασίσει -έτσι απλά- αν είναι καλό ή κακό ή καταστροφικό ή αντίθετα λυτρωτικό, να πάμε σε δεύτερες εκλογές, ώστε να καθοριστεί τελικώς η εντολή από τον ελληνικό λαό για το πώς πρέπει να κυβερνηθεί; Και κυρίως, ποιός μπορεί να αποφασίσει, έτσι εύκολα και χωρίς απίθανες αντιδράσεις των ψηφοφόρων (όπως επίσης έγινε!) ότι πρέπει να πορευτούμε πάλι με μία μνημονιακή -αν και οικουμενική- κυβέρνηση που η πλειοψηφία καταψήφισε;
Όταν κάποιος φτάνει κάποια στιγμή, να μπαίνει στο… σπίτι του και όλα να είναι ανάποδα και τίποτα δεν φαίνεται να λειτουργεί, τότε είναι λογικό –όσο κι αν είναι δύσκολο- να αποφασίσει να γκρεμίσει το σπίτι του και να το ξαναφτιάξει από την αρχή, κι ας είναι το τίμημα να μείνει για ένα διάστημα ακόμη και.. άστεγος.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα εκλογικά αποτελέσματα: η Ελλάδα φαίνεται να γκρεμίζει ότι παλιό και μη λειτουργικό, ή ακόμα χειρότερα, ότι την οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην καταστροφή. Γι αυτό, επιλέγει -ουσιαστικά- ένα νέο κράτος, ένα νέο πολιτικό σύστημα.
Μοιάζει ο ελληνικός λαός να μη θέλει ΜΕ ΚΑΜΙΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ την αυτοδυναμία κανενός κόμματος… και σίγουρα να μην ανέχεται την κομματοκρατορία του μέχρι πρότινος δικομματισμού.
Στην πραγματικότητα, μάλλον θέλει να αλλάξουν τα ίδια τα κόμματα και οι πολιτικές τους. Απονομιμοποιεί το παλιό πολιτικό σκηνικό δια παντός, εκείνο που τον έσυρε στην καταστροφή του.
Απηύδησε ο ελληνικός λαός, να βλέπει πολιτικούς να υποκρίνονται ή να νοιάζονται για την θέση τους στην εξουσία και τα αμφίβολα κεκτημένα τους και φυσικά όχι για την σωτηρία της πατρίδας τους, εφόσον ήδη ευθύνονται για την πτώση της στον γκρεμό.
Το υπάρχον ανθρώπινο είδος μας, επιβίωσε και επικράτησε στον πλανήτη ανά τους αιώνες για τέσσερις βασικούς λόγους, με αλφαβητική σειρά:
α. τα εργαλεία του,
β. το Λόγο,
γ. την προσαρμοστικότητά του,
και δ. την τύχη!
Με αυτά θα πορευτούμε και τώρα. Δεν περιμένουμε, θαύματα. Δεν υπάρχουν συνταγές. Ξέρουμε ομως σίγουρα ΤΙ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΜΕ κι αυτό δεν μπορεί να περνάει πλέον απαρατήρητο. Οι ψήφοι το φωνάζουν.
Οι πολιτικές ηγεσίες της Ελλάδας έχουν δείξει στην ιστορία της, ότι ήσαν το πολύ πολύ ισάξιες, είτε –συνήθως- υποδεέστερες από το πολιτικό επίπεδο του λαού τους. Ο ελληνικός λαός, αντίθετα, έχει αποδείξει με τους αγώνες του (π.χ. 1821, 1940) ότι μπορεί να υπερβεί ακόμη και τον εαυτό του για το καλό της πατρίδας με θαυμαστά αποτελέσματα. Και το ίδιο θα πράξει και τώρα.
Διότι ξέρει τι πρέπει να κάνουμε όσο και τι δεν πρέπει, τι χρειάζεται να κρατήσουμε από το παρελθόν και τι να πετάξουμε, αλλά και τι να αλλάξουμε. Προχωράει μπροστά. Γι αυτό όσοι νομίζουν ότι βάζοντας τα ρούχα τους αλλιώς θα τον ξεγελάσουν, ή θα τον… αποκοιμίσουν βαδίζουν ολοταχώς προς την αυτοεξαφάνισή τους.
«O λαός δεν έδωσε εντολή για κυβέρνηση. Είπε ένα καθαρό “όχι” σε αυτούς που κυβέρνησαν και μισό “ναι” στους άλλους. Πρέπει να πάμε ξανά σε εκλογές για να ξεκαθαρίσει το “ναι”. [...] Αυτό πρέπει να δει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Σας προειδοποιώ ότι εάν κυβερνήσουν ξανά αυτοί που καταδικάστηκαν από τον ελληνικό λαό, η αντίδρασή του θα λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις» δήλωσε ο Μίκης Θεοδωράκης στον ΑNT1.
Τίποτα δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη, εύκολα, και χρειάζεται πολύ μελάνι να χυθεί -τουλάχιστον. Από τον Σεπτέμβρη του 2010 μέχρι σήμερα, οι απαντήσεις που δόθηκαν για την έρευνα που ξεκίνησα ακτιβιστικά για το tvxs.gr με το κοινό ερώτημα «Ποιες αιτίες μας έφεραν ως εδώ και τι πρέπει να κάνουμε;», έδωσαν ένα σημαντικό δείγμα προβληματισμών όσο και προτεινόμενων λύσεων -από πρόσωπα της μάχιμης διανόησης, της πολιτικής, των επιστημών και των γραμμάτων αλλά και της τέχνης- όπως και μία αίσθηση… περί του τι θα επακολουθούσε μέχρι σήμερα, όπως αποδείχθηκε.
Ατόφιες κάποιες από αυτές τις σκέψεις, όσο και μία σύνθεσή τους, εκφράζει το παρόν κοινό αίσθημα και δείχνει προς τα πού πρέπει να φωτιστεί ο ορίζοντας στους βασικότερους τομείς της πολιτικής ζωής… που θα έπρεπε να λάβουν υπόψιν τους οι μέχρι στιγμής εφήμεροι εκλεγμένοι κρατούντες.
Γι αυτό και παρακάτω, υπενθυμίζονται αποσπάσματα (οι ημερομηνίες που δόθηκαν είναι εμφανείς σε κάθε άρθρο ξεχωριστά, που οδηγούν τα λίνκ για όσους επιθυμούν να διαβάσουν τις ολοκληρωμένες απαντήσεις) από τους προβληματισμούς των προσώπων που συμετείχαν (*τρία πρόσωπα έχουν φύγει από τη ζωή) ή μετείχαν λίγο έως πολύ ο καθένας μέσα από το έργο του στα κοινά, όσο και στην συγκεκριμένη δημοσιογραφική έρευνα, που συνεχίζεται εκ μέρους μου, εφόσον θα υπάρξουν νέες απαντήσεις, με ανοιχτή πάντα πρόσκληση για όσους θέλουν να συμμετέχουν, ή να προσθέσουν σύμφωνα και με την επικαιρότητα επιπλέον προτάσεις.
Σκοπός, κυρίως, η συμβολή τους στον συνεχή αυτό δημόσιο διάλογο, την επικοινωνία, όπως και τα κοινά προβλήματα των ελλήνων, και την κατάθεση του δικού τους στίγματος, κυρίως για το σημερινό διακύβευμα που φαίνεται να είναι ένας διαφορετικός τρόπος διακυβέρνησης της χώρας:
Κώστας Ακρίβος (συγγραφέας) “Όλα αυτά τα χρόνια παρακολουθώ και βιώνω εκ των ένδον την πλήρη απαξίωση σ΄ αυτό που κανονικά θα έπρεπε να είναι σωστή παιδεία και αγωγή. […]Μπείτε σε μια σχολική τάξη και δείτε πόσο στρεβλά διδάσκεται η Ιστορία, λόγου χάρη ΄ όλα τα μυθεύματα του παρελθόντος και τίποτα σχεδόν που να έχει να κάνει με την ιστορική αλήθεια. Παρακολουθήστε μία διδακτική ώρα των Αρχαίων Ελληνικών και θα καταλάβετε γιατί οι μαθητές δεν πρόκειται ποτέ μα ποτέ να αγαπήσουν τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό και την ελληνική γλώσσα. Με λίγα λόγια, αν ήμουν ένας δημόσιος υπερκατήγορος, θα απηύθυνα δριμύ κατηγορώ σε όλους τους υπουργούς Παιδείας της τελευταίας τριακονταετίας. Και θα τους ζητούσα, αν μη τι άλλο, να ζητήσουν δημόσια συγγνώμη από το χειρότερο έγκλημα που έχει συντελεστεί στα χρόνια της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας.”
Αλέξανδρος Αντωνόπουλος (ηθοποιός) “…Πιστεύω ότι έχουμε μόνο μία ζωή και δεν μπορούμε να την πετάξουμε από το μπαλκόνι. Είτε επειδή δεν τα πάει καλά το κράτος, είτε επειδή δεν πάμε εμείς καλά, δεν είναι λύση να φουντάρουμε. Ούτε εμείς… Ούτε το κράτος. […]Κάπως πρέπει να ορθοποδήσουμε! Κάτι πρέπει να γίνει! Τι είναι αυτό δεν ξέρω; Δεν ξέρω! Ας ανοίξουνε τα μάτια τους κι αυτά τα ζώα οι πολιτικοί -που είναι και η δουλειά τους- να ψάξουνε να βρούνε τι να κάνουμε!”
Χαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης (συνθέτης): “… Προπαντώς να καταλάβομε ότι η εξουσία δεν απορρέει από κάποιους σκοτεινούς κύκλους αλλά την αναπαράγομε εμείς κάθε μέρα στο γλωσσικό μας κώδικα και τις πράξεις, μας αφού ανατραφήκαμε σε εξουσιαστικές κοινωνίες. Όσον αφορά την οικονομική κρίση αυτή είναι αντιμετωπίσιμη με τις εξής πρώτες κινήσεις (που εφαρμόζονται όλο κι από περισσότερους ανθρώπους στον πλανήτη):1) ισοδίκαιο ηθικό εμπόριο, 2) τοποφαγική γεωργία της εγγύτητας,3) κέντρα ανταλλακτικής οικονομίας,4) εναλλακτικά νομίσματα. Πιστεύω ότι χρειαζόμαστε νέα γλώσσα και νέες μικρές ισχυρώς αλληλεπιδρώσες αυτόνομες κοινότητες. Η πορεία της ιστορίας είναι τρελή κι αφάνταστη. Αν θέλομε ένα πλανήτη με άλλο συνειδησιακό επίπεδο πρέπει να τολμήσομε να παίξομε με την ιερή ουτοπία της αυτοθέσμισης, με τη βαθιά κατανόηση ότι κάθε ουτοπία είναι πορεία κι όχι κατάσταση. Ως πρώτο λίθο γι’ αυτό, θα πρότεινα ισότητα μισθών και εισοδημάτων για όλες και όλους.”
Νίκος Αραπάκης (συγγραφέας): “… κάποιοι απ’ όσοι διαβάσουν τα παραπάνω ίσως να τα θεωρήσουν ως «αριστερίζουσες γραφικότητες». Μπορεί και να είναι. Όμως αυτό που δεν είναι «αριστερίζουσα γραφικότητα» είναι η πραγματικότητα: οι άνεργοι, οι άστεγοι, τα κλειστά μαγαζιά και τα χρεοκοπημένα νοικοκυριά. Και για να αντιμετωπίσουμε αυτή την τόσο ζοφερή πραγματικότητα θα πρέπει να δράσουμε και, κυρίως, να ψάξουμε για λύσεις με όραμα και έξω από τη κοντόφθαλμη, διαχειριστική λογική των ιθυνόντων. Ή, για να πω κι ένα ωραίο που μου είπε ο Χρόνης ο Μίσσιος, όταν τον συνάντησα προ καιρού: «Φίλε, αυτό που οφείλουμε να αντιπαλέψουμε σήμερα, είναι ο φασισμός του ορθολογισμού. Ζωή με μόνο εργαλείο τον ορθό λόγο και χωρίς συναίσθημα δεν μπορεί να υπάρξει».
Γιώργος Αρμένης (ηθοποιός-σκηνοθέτης): “…Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς που έχουμε υποστεί όλη αυτή την κατάσταση; Θα πω αυτό που είχε απαντήσει ο Μπρεχτ όταν ήταν εξόριστος στη Ρωσία και είχαν επικοινωνήσει μαζί του οι σύντροφοί του οι γερμανοί:«Δάσκαλε εδώ ανεβαίνει το 3ο Ράιχ κλπ, τι πρέπει να κάνουμε; Τι έργο να ανεβάσουμε;», και τους είπε: «…το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα. Ένα ερωτικό έργο. Ένα έργο που μιλάει για αγάπη».Ας αγαπηθούμε εμείς τουλάχιστον. Κι όταν αγαπηθούμε εμείς, μπορούμε όλους αυτούς να τους κάνουμε πέρα! Να τους δείξουμε ΠΟΣΟ ΜΙΚΡΟΙ ΕΙΝΑΙ. Τίποτε άλλο.”
Νάνος Βαλαωρίτης (ποιητής): “… Μα, να γίνουμε παραγωγικοί! Να απαγκιστρωθούμε από την εξάρτηση, πράγμα καθόλου εύκολο, γιατί είναι θέμα νοοτροπίας. Η κρίση στην Ελλάδα, άλλωστε, είναι ουσιαστικά κρίση νοοτροπίας. Δεν έχουμε υπομονή, δεν έχουμε ανθεκτικότητα, αποθαρρυνόμαστε πολύ γρήγορα. Όλα αυτά είναι μέρος του χαρακτήρα μας…”
Λαοκράτης Βάσσης (φιλόγογος – συγγραφέας): “… Αν οι κοινωνικές μηχανές επισκευάζονται και ανασκευάζονται εν κινήσει, όταν δεν γίνονται επαναστάσεις βέβαια, θα πρέπει να «πιαστούμε», δεν γίνεται αλλιώς, από ό,τι υγιές υπάρχει στο άθλιο και ένοχο πολιτικό μας σύστημα και να δρομολογήσουμε αμετάθετα τη ριζική αλλαγή στη λογική λειτουργίας του, με κρίσιμες δομικές και θεσμικές δικλείδες, που θα εγγυηθούν και στεργιώσουν αυτή την τομή. … – Αλίμονό μας αν δεν το κάνουμε, αν δεν βρούμε τον τρόπο να το κάνουμε!”
Τασούλα Βερβενιώτη (ιστορικός): “… Μετέχω σε μια ομάδα που συγκεντρώνει προφορικές μαρτυρίες. Ευελπιστούμε ότι πάνω σε διαδραστικούς πίνακες με το χάρτη της περιοχής τα παιδιά του σχολείου αλλά και οι ενήλικες της γειτονιάς μας θα ακουμπούν το χέρι τους, θα ακούν ιστορίες και θα μαθαίνουν Ιστορία. Το σκεπτικό είναι ότι η γνώση της Ιστορίας, του φορτίου/ του βάρους που κουβαλάμε από τις προηγούμενες γενιές, είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία σε περιόδους κρίσεων, γιατί βοηθάει να κάνουμε πιο σταθερά και πιο σωστά βήματα στο μέλλον. Και δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια τα ιστορικά βιβλία έχουν το μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό, μετά τα λογοτεχνικά. Βέβαια η απόσταση από τον «κάτοικο» στον «ενεργό πολίτη» δεν είναι μικρή. Αλλά δεν είναι και μεγάλη. Οι συλλογικότητες των «κατοίκων» που κάνουν επεμβάσεις στο μικροεπίπεδο, στην παρούσα φάση, δεν έχουν τη δυνατότητα να επέμβουν στο ευρύτερο κοινωνικό γίγνεσθαι και για πολλούς άλλους λόγους αλλά και γιατί αυτό βρίσκεται σε μια διαρκή εξέλιξη και συνεχώς θα αναδιαμορφώνεται. Ο πατέρας μου όμως έλεγε συχνά μια παροιμία: το αγώι ξυπνάει τον αγωγιάτη. Τέλος, στην πάροδο των αιώνων οι άνθρωποι έχουν κατακτήσει πολλά και δεν έχουν κανένα λόγο να τα παραδώσουν αμαχητί στις «αγορές», όσο πανίσχυρες και εάν εμφανίζονται στη σημερινή συγκυρία.”
Κώστας Βεργόπουλος (Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπίστημιο του Παρισιού) : “… Όλες οι χώρες οργανώνονται στο να αντιδράσουν από κοινού. Δεν θα έπρεπε και η Ελλάδα να είναι μέσα σε αυτές; Αντί να δηλώνει πρόθυμα πλήρη υποταγή στη γερμανική πρόταση; Να κάτι που μπορούμε να κάνουμε!”
Χάρης Βλαβιανός (ποιητής) : “… Η Ελλάδα είναι ένα παράδοξο. Είναι ένας βούρκος που μέσα του ανθίζουν κρίνα. Ας μας παρηγορήσουν αυτά. Και τ’ άστρα που ακόμη λάμπουν στον ουρανό κάποιων Ελλήνων.”
Χρήστος Γιανναράς (Καθηγητής φιλοσοφίας) : “… έχουμε φτάσει σε ένα όριο, στην ανάγκη αλλαγής καθεστώτος που στην Ελλάδα δεν είναι η δημοκρατία! Μην βαυκαλιζόμαστε. Είναι κομματοκρατία! Την απόλυτη εξουσία με την έννοια του απόλυτου μονάρχη όπως στον Μεσαίωνα, την έχουν στην Ελλάδα τα κόμματα. Εάν λοιπόν δεν αλλάξει το Σύνταγμα της χώρας και οι προϋποθέσεις της σύνταξής του, δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα. Ταπεινά φρονώ, ότι η μόνη δυνατότητα που εγώ τουλάχιστον βλέπω στον ορίζοντα είναι: Να απαιτήσουμε σύγκληση συντακτικής εθνοσυνέλευσης!”
Θανάσης Γκαϊφύλλιας (τραγουδοποιός): “… Θέλει αρετή και τόλμη η αλήθεια και κουράγιο. Πολύ κουράγιο που θα το χρειαστούμε αν θέλουμε να κτίσουμε μια νέα κοινωνία. Ας σηκώσουμε λοιπόν τα μανίκια και πριν αρχίσουμε να κτίζουμε, ας αρπάξουμε από μια βρεγμένη σανίδα κι ας καθαρίσουμε τον τόπο απ’ τα παράσιτα. Να τα τιμωρήσουμε με το χειρότερο τρόπο. Να τα βάλουμε να δουλέψουν. Γιατί στη νέα κοινωνία πρέπει να ισχύει ο χρυσός κανόνας που λέει πως … «ο μη εργαζόμενος, μηδέ εσθιέτω».
Γρηγόρης Γκιζέλης, (Phd Πολιτισμικός Ανθρωπολόγος, πρώην δ/ντης του Kέντρου Έρευνας της ελληνικής κοινωνίας της Aκαδημίας Αθηνών): “… Αυτό το φαινόμενο δεν υπάρχει σε άλλες χώρες (ανεπτυγμένες). Είναι πραγματικά μοναδικό, αν και είναι φαινόμενο πολύ παραδοσιακών κοινωνιών! Αυτό το πολύ παραδοσιακό φαινόμενο, δημιουργεί πολλά προβλήματα οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά και ηθικά. Μια παιδεία που θα αλλάξει αυτή τη νοοτροπία και τη στάση των Ελλήνων έναντι των συνανθρώπων τους ως προς θέματα κοινού ενδιαφέροντος πρέπει να είναι ο στόχος προς την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης!”
Μανώλης Γλέζος (ήρωας της Εθνικής Αντίστασης – πολιτικός της αριστεράς ): “… η ουσιαστική αιτία που έχει φέρει την Ελλάδασ’ αυτή την κατάσταση, με την οικονομική κρίση και την κρίση θεσμών, είναι η έλλειψη εθνικής κυριαρχίας.
Η εκχώρηση της εθνικής κυριαρχίας είναι πια ένα αναμφισβήτητο γεγονός. Επίσημα έχει αναφερθεί από την τ. Πρόεδρο της Βουλής Άννα Ψαρούδα Μπενάκη κατά την ανακήρυξη του Κάρολου Παπούλια ως Προέδρου Δημοκρατίας στις 12 Μαρτίου 2005.
Το έχουν δηλώσει, επίσης, κατ’ επανάληψη οι διοικούντες το Διευθυντήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδιαίτερα οι Υπουργοί της Γερμανίας.
Συνεπώς το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας είναι η απόκτηση της Εθνικής Ανεξαρτησίας της. Όσο γρηγορότερα την κατακτήσει, τόσο γρηγορότερα θα απαλλαγεί και από την κρίση θεσμών και από την οικονομική κρίση και θα απελευθερωθεί από την τραγωδία την οποία υφίσταται.”
Φίλιππος Γράψας (στιχουργός): “… να κυριαρχήσουν επιτέλους λέξεις εύηχες, χαρά για τον στίχο και το τραγούδι.Λέξεις που σημαίνουν το καινούργιο “πρέπει”, το καινούργιο “θέλω” την καινούργια συνείδηση.Το φιλί της ζωής που χρωστά ο καθένας στη δικιά του ζωή.”
Γιάννης Γρηγοράκης (συγγραφέας) “… Τι πρέπει να γίνει; Ασφαλώς θα πρέπει να ενισχυθεί ο κρατικός μηχανισμός σε κάθε χώρα που ο λαός της πιστεύει ακόμα σε υψηλές ιδέες. Να ενισχυθεί η Πολιτεία, το κράτος Πρόνοιας, η Δημοκρατία να αποκτήσει πραγματικό νόημα, να καθιερωθεί ο θεσμός της λογοδοσίας για όποιον αναλαμβάνει δημόσιο αξίωμα ή θέση. Τι πάει να πει «βουλευτική ασυλία»;
Να επαναδιατυπωθεί το σύνταγμα, να επαναπροσδιοριστούν τα ατομικά δικαιώματα, τα συλλογικά δικαιώματα, να ξαναγραφτεί απ’ την αρχή το Ποινικό Δίκαιο, να βγουν από τις φυλακές οι κλέφτες ποδηλάτων και τα πρεζόνια, και να μπουν οι κλέφτες ζωών, οι κλέφτες ανθρώπινων οραμάτων, τα golden boys, οι εξαχρειωμένοι πολιτικοί, να δημευτούν οι περιουσίες τους, να καταδικαστούν στην μη αναφορά των ονομάτων τους σε κανένα κατάστιχο της Πολιτείας μέχρι να ξεχαστούν για πάντα, όπως έκαναν οι Ρωμαίοι για τους εχθρούς του λαού. Αλλά και οι κοινωνίες πρέπει να μάθουν να διδάσκονται από τα λάθη τους. Βυθισμένοι στον άκρατο ατομικισμό εξαχρειωθήκαμε.
Τώρα που η σκόνη του εκκωφαντικού και αναπάντεχου συμβάντος κατακάθεται, ας κάνουμε επιτέλους την αυτοκριτική μας.”
Θεόδωρος Γρηγοριάδης (συγγραφέας): “… Πρέπει να αλλάξει ολόκληρο το σύστημα σκέψης, πρέπει να εξαφανιστούν όλοι όσοι σέρνουν τα κουρέλια της διαφθοράς, πρέπει να βασιστούμε σε ένα όνειρο που μας έλειψε. Χωρίς όνειδος, χωρίς ντροπή, πώς κοιμόντουσαν όλα αυτά τα χρόνια έτσι ανάλγητα οι 300 της Βουλής, οι 300.000 δημόσιοι υπάλληλοι, οι 3.000.000 κόλακες και προσκυνητές;”
Νίκος Δαββέτας (συγγραφέας): “… Η εξέγερση των μικροαστών δεν είναι εναντίον του μεγάλου κεφαλαίου, αλλά εναντίον του κράτους, με ένα και μοναδικό αίτημα: Να συνεχισθεί η λεηλασία του, το κομματικό πλιάτσικο, έτσι όπως αρχικώς συμφωνήθηκε, με τον μηχανισμό των αθρόων διορισμών και των ανεξέλεγκτων παροχών. Να τηρηθεί με άλλα λόγια το περίφημο «Συμβόλαιο με το λαό». Εσείς μας πληρώνετε, εμείς σας ψηφίζουμε.
Δυστυχώς η Ιστορία μάς έχει διδάξει πως όταν ξεσηκώνονται οι μικροαστοί, όταν βγαίνουν στους δρόμους χτυπώντας άδειες κατσαρόλες, το «αυγό του φιδιού» έχει διαρραγεί.”
Σωτήρης Δημητρίου (Ανθρωπολόγος): “… το πρόβλημα της εξόδου από αυτήν την κρίση είναι το πώς θα ξεπεραστούν τα δεινά της αποδόμησης του συστήματος χωρίς ανεξέλεγκτες κοινωνικές αντιδράσεις και πώς η αναδόμησή του θα συντονιστεί με την αναδόμηση της όλης κουλτούρας.”
Θανάσης Διαμαντόπουλος (Καθηγητής πολιτικών θεσμών και συγκριτικής πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο) : “… Είναι τυχαίο πως οι δύο χώρες οι οποίες, μέσα στην παρούσα τεράστια κρίση που βιώνει ο πλανήτης, αδυνατούν να εμφανίσουν μια κυβερνητική εξουσία συνεκτική και ομόγνωνη, είναι αυτές που έχουν θεσμοθετήσει «δικέφαλη» εκτελεστική εξουσία; Αυτές που έχουν υιοθετήσει το «μπάσταρδο» και προβληματικό «ημιπροεδρικό» σύστημα, το οποίο δυνητικά είναι πάντα κρισογόνο, επειδή εμποδίζει την –καθιστάμενη επιρρεπή στον «στραβισμό»- εκτελεστική εξουσία όχι απλά να βρει τη «σωστή» πολιτική, αλλά και να διαμορφώσει οποιαδήποτε πολιτική που θα της έδινε αποτελεσματικότητα στο εσωτερικό πεδίο και φερεγγυότητα στο διεθνές;…”
Νίκος Ερηνάκης (συγγραφέας) : “… Πρέπει να κατανοήσουμε σε βάθος πως έχουν τη δύναμη της εξουσίας μόνο σε επιφανειακό επίπεδο, και όπως και να ‘χει -τουλάχιστον στα χαρτιά- αυτήν τη δύναμη τούς την έχουμε παραχωρήσει εμείς (κοινωνικό συμβόλαιο). Έχουν τη δύναμη, έχουν την εξουσία, έχουν τα υλικά μέσα, αλλά εμείς έχουμε τους αριθμούς. Εμείς είμαστε η κοινωνία. Εμείς λοιπόν θα πρέπει να αποφασίσουμε για το ποιά ζαριά προτιμάμε. Ο δρόμος της αυτονομίας είναι εφικτός.”
Ηλίας Ευθυμιόπουλος (δ/ντής του ΔΙΠΕ) : “Όταν ο Λένιν το 1902 προσπαθούσε να απαντήσει στο σχετικό ερώτημα είχε λυμένο τουλάχιστον το θεωρητικό υπόβαθρο, που ήταν αυτό που μπορούσε να του δώσει η επιστήμη και η κοινωνιολογία της εποχής. Γι αυτό και θεωρούσε ότι οι «οικονομιστές» και οι τρομοκράτες ήταν ερασιτέχνες της πολιτικής…”
Μάνος Ζαχαρίας (σκηνοθέτης): “… Αν γίνει δυνατή η αποκατάσταση του αισθήματος της δικαιοσύνης στις συνειδήσεις των ανθρώπων τότε θα μπορούσε αυτό να μετατραπεί σε ισχυρότατο μοχλό για την ανάκαμψη της Ελληνικής Κοινωνίας.”
Δημήτρης Ζερβουδάκης (συνθέτης): “… Μήπως να σταματήσουμε να τους χαριζόμαστε ως αντικείμενα στυγνής εκμετάλλευσης; Μήπως να ενδιαφερθούμε πραγματικά για το ποιος ζει δίπλα μας; Μήπως να αρχίσουμε να μιλάμε πάλι από την αρχή; Μήπως να δώσουμε χώρο στην τέχνη από την ψυχή μας;
Μήπως τελικά να σηκωθούμε λίγο μέσα μας! Η μόνη μας λύση, είναι η αναζήτηση και αποκατάσταση του χαμένου μας κοινωνικού ιστού και το ΟΧΙ!”
Αλέξης Ζήρας (Πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων) : “… Δεν αρκούν οι μεταρρυθμίσεις. Χρειάζονται γενναίες μεταβολές, αλλά γίνονται γενναίες μεταβολές μέσα στη σφηκοφωλιά της ΕΕ; Από μια κοινωνία εδώ και χρόνια μολυσμένη από το ανδρεοπαπανδρεϊκό ξεσάλωμα που ζητά ιαματικές οδηγίες από μια Ευρώπη παραδομένη στο λογιστήριό της; Αμφιβάλλω πολύ. Ποιός από όλα αυτά τα χρυσοαμοιβόμενα διευθυντικά στελέχη που κουνούν συνεχώς επιτιμητικά το δάχτυλο μπορεί να συλλάβει το γεγονός ότι το μοντέλο της οικονομικής ανάπτυξης τελείωσε; `Οτι ο Μαρξ έκανε ένα ακόμα λάθος μέσα στην τυφλότητα του βιομηχανικού 19ου αιώνα. Ημίμετρα. Το ιδεώδες θα ήταν να φύγουμε από την ΕΕ, γιατί έτσι θα φύγουμε από την άμεση αγκαλιά της πατρωνίας και επίσης από την βασική αιτία της ανευθυνότητας που μας κυρίευσε. Αν δεν κάνουμε ορίζοντά μας την ουτοπία, δεν γίνεται τίποτε…”
Γιάννης Ζουγανέλης (μουσικός & ηθοποιός): “… Να βρεθούμε οι άνθρωποι μεταξύ μας. Να σπάσει η κυριαρχία του ατομισμού και να θυμηθούμε την αλληλεγγύη. Να φύγει το «εγώ» και να πάμε στο εμείς. Να αποδεχθούμε αυτό που είμαστε και να το εξελίξουμε. Να κλείσουμε τις τηλεοράσεις και τα ραδιόφωνα. Να σταματήσουμε να διαβάζουμε εφημερίδες και να περάσουμε στη διαδικασία της έμπνευσης και της παραγωγής έργου, με την έκφρασή μας, με τη ζωή μας, με την εργασία μας. Να παράγουμε έργο, να εργαζόμαστε δηλαδή, για να μην είμαστε δούλοι! Να θυμηθούμε από πού καταγόμαστε. Να αγαπήσουμε τα παιδιά μας και να τα φροντίσουμε. Να σταματήσουν οι άνθρωποι να εντάσσονται σε χώρους που πάνε τη ζωή πίσω, όπως είναι τα κόμματα! Διότι δεν μπορώ να καταλάβω τι όφελος έχει κάποιος να πάει να γραφτεί μέσα στο κόμμα για να τον εκμεταλλεύεται ο άλλος επειδή θέλει να γίνει εξουσία! Να μη γίνει ποτέ εξουσία! Να αντιστρατευτούμε στην εξουσία και το κράτος. Ένα κράτος το οποίο δε λειτουργεί ανεξάρτητα όπως στις χώρες που είναι προηγμένες αλλά λειτουργεί πάντοτε με τη λογική την κομματική. Να μπούμε στη διαδικασία της αλήθειας και να φύγουμε από την… πραγματικότητα. Η πραγματικότητα που ζούμε είναι το μεγαλύτερο ψέμα! Να γίνουμε μάγκες όλοι και όχι ψευτοτσαμπουκάδες, οχυρωμένοι πίσω από τα αμάξια, πίσω από τα όπλα, πίσω από τα ναρκωτικά, πίσω από την δήθεν μαγκιά. Να αντισταθούμε στον τρόπο που βιώνεται η καθημερινότητα. Να αντισταθούμε στον μπάτσο τον κακό με πολύ δύναμη απέναντι σε αυτό που συμβαίνει. Παράδειγμα: προχτές είχα έναν ανάπηρο στο αυτοκίνητό μου και έβρεχε και ανέβασα το αυτοκίνητο μέσα σε ένα υπόστεγο (γιατί εκείνος δεν μπορούσε να κατέβει διαφορετικά) με πρόθεση φυσικά να φύγω αμέσως. Και την ώρα εκείνη που έβγαζα από το αυτοκίνητο το καροτσάκι με τον ανάπηρο, εκεί που είναι οι ράμπες για να εξυπηρετούνται οι ανάπηροι κάπου στη Σκουφά, ακούω έναν κρότο από μπουνιά στο αμάξι μου, ήταν ένας μπάτσος νέος και μια φωνή: «κατέβα κάτω!». Αν όχι τίποτε άλλο κι αν δεν μπορεί επιτέλους να υπερασπιστεί και να προστατέψει το κράτος τον πολίτη, να υπάρξει επιτέλους ευγένεια σε αυτόν τον λαό! Θα πρέπει λοιπόν να ξαναμπούμε στο θέμα «αξίες», να μη μας ενδιαφέρει μόνο το οικονομικό. Γιατί ξαφνικά ενδιαφερόμαστε για την οικονομική κρίση, αλλά σε όλες τις άλλες κρίσεις συνδράμαμε για να υπάρχουν! Εγώ είμαι φύση και θέση της γενιάς του Πολυτεχνείου. Ντρέπομαι όμως που ανήκω σε αυτή τη γενιά, που εμπνεύστηκε ένα από τα ωραιότητα συνθήματα, το «Ψωμί, παιδεία, ελευθερία», και σήμερα, δεν υπάρχει ούτε ψωμί και βέβαια δεν υπάρχει ελευθερία αλλά ελευθεριότητα και αυθαιρεσία του κερατά! Γιατί ελεύθερος δεν μπορεί να ναι κάποιος μόνος του. Ελεύθερος νοείται κάποιος σε μια κοινωνία ελεύθερων ανθρώπων! Και βέβαια το θέμα της παιδείας το αφήνω τελείως έξω! Δεν υπάρχει παιδεία, ούτε από την άποψη των πνευματικών ανθρώπων π.χ. εκείνων που βρίσκονται στα Πανεπιστήμια, αλλά ούτε από τους εκπαιδευόμενους οι οποίοι μπαίνουν σε μια διαδικασία κομματικοποίησης, ψεύδους, συντεχνιών και γενικά δεν προκαλείται ούτε εμπνέεται από πουθενά η γνώση. Τέλος; Που είναι οι πνευματικοί άνθρωποι να πάρουν θέση για τα δρώμενα; Που είναι οι πνευματικοί άνθρωποι; Μήπως δεν έχουν πνεύμα; Ποιος θα καθοδηγήσει το λαό; Κανείς!”
Nίκος Ζούδιαρης (συνθέτης – στιχουργός) : “… Προσωπικά η κρίση με βρήκε κουρασμένο να γκρινιάζω για την κρίση, τουλάχιστον τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Άσχετα με το αν ο καθένας μας επιφύλασσε για τον εαυτό του την καλύτερη λύση κρυφά από τον άλλο, ποιος δεν έβλεπε πως σα μαΐστρος δούλευε ανοιχτά του παρελθόντος μας και ήταν ζήτημα χρόνου να βγει η θάλασσα στην ακτή; Με ειλικρινή αυτοκριτική ο καθένας μας και παίρνοντας πίσω την προσωπική του στρατηγική από το κράτος και τα τηλεοπτικά κανάλια (Η τηλεόραση ανέλαβε να καταγγέλλει για λογαριασμό μας το τέρας που ήρθε να μας φάει. Στην πραγματικότητα αυτή φοβήθηκε περισσότερο απ’ όλους γιατί είναι διαπλεκόμενη με το κράτος), αναλαμβάνοντας ξανά ή για πρώτη φορά την διακυβέρνηση της ζωής του, ας ξεκινήσουμε και βλέπουμε. Μέχρις ότου το σύνολο δε θα καλύπτει τον ανίκανο, αλλά θα αγωνιά να εξασφαλίζει δίκαιες ευκαιρίες στην ατομικότητα σύμφωνα με την ικανότητα, έχουν πολλά να γίνουν και πιο πολλά να κάνουμε.“
Παναγιώτης Ήφαιστος (Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων): “… Ποτέ δεν θα βγούμε από την κρίση όταν κυριαρχεί η ηγεμονικοδιεθνιστική συμβατική σοφία που καλλιεργεί την άποψη πως οι έλληνες είναι περιττοί και αναλώσιμοι. Τίποτα δεν είναι εύκολο αλλά και τίποτα δεν μπορεί να γίνει αν δεν υπάρξει μια κοσμοθεωρητική, ηθική και δημοκρατική-πολιτική επανάσταση.”
Μίκης Θεοδωράκης (Συνθέτης) : “… Η πρόσφατη οικονομική κρίση δεν οφείλεται σε εσωτερικά αίτια αλλά είναι αποτέλεσμα μιας διεθνούς συνωμοσίας (ΗΠΑ, Ευρώπη) με στόχο την οικονομική εξαθλίωση των Ελλήνων εργαζομένων και την διάλυση του κοινωνικού ιστού της ελληνικής κοινωνίας…”
Δημήτρης Καζάκης, (Οικονομολόγος Αναλυτής, Μέλος της Πρωτοβουλίας Οικονομολόγων-Πανεπιστημιακών για την άρνηση του χρέους και την έξοδο από το ευρώ) : “… Το χρέος δεν το δημιούργησε ο λαός. Άρα έχει δικαίωμα και υποχρέωση να μην το αναγνωρίσει και να αρνηθεί την πληρωμή του. Αν το κάνει το μόνο που έχει να πάθει είναι να γλυτώσει τα χειρότερα.”
Νίκος Καλογερόπουλος (ηθοποιός – σκηνοθέτης – συγγραφέας): «… Όποιος υποσχεθεί κάτι στο λαό και τον απατήσει, εγκαλείται διά της αγωγής εισαγγελίας και καταδικασθείς τιμωρείται με θάνατο». Αυτά έλεγε ο Σόλωνας στο αρχαίο ελληνικό δίκαιο άρθρο 286. Σήμερα, μετά από 2700 χρόνια, όποιος εξαπατήσει το λαό γίνεται βουλευτής, υπουργός, πρωθυπουργός, και… δε συμμαζεύεται. «Και συ λαέ βασανισμένε» και χιλιοπροδομένε κάθεσαι και περιμένεις τη σειρά σου σαν το αρνάκι της λαμπρής! Δεν έχουμε άλλα περιθώρια εδώ που φτάσαμε!…”
Θύμιος Καρακατσάνης (Σκηνοθέτης – ηθοποιός): “… με αυτές τις κρίσεις ξυπνάει ο πολίτης. Το κακό είναι πώς… θα ξυπνήσει. Αρχοντοηλίθιοι ήμασταν και παραμένουμε αλλά να φοβάσαι τον άνθρωπο που έχει ξεπεράσει τα όρια! Και νομίζω ότι είναι εποχή που τα όρια είναι ξεπερασμένα. Όταν η δημοκρατία είναι «δήθεν», γιατί τι δημοκρατία είναι αυτή που έχουμε; Δεν είναι δημοκρατία!”
Βασίλης Καραποστόλης (καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας του Παν/μίου Αθηνών και συγγραφέας): “… Κάποτε υπήρχε μπόλικο πείσμα στον τόπο μας. Εάν έχει μείνει κάτι απ’ αυτό, υπάρχουν ακόμη ακαλλιέργητα χωράφια να το δεχτούν, καϊκια να ετοιμαστούν για το ψάρεμα, κάποιες μηχανές για να ξαναλαδωθούν. Όλα εξαρτώνται από το κατά πόσον οι νέες γενιές θα διδαχτούν –και θα πεισθούν– να αγαπάνε αυτό που φτιάχνουν, ό,τι κι αν είναι, και να μη σταματάνε μέχρι να το φτιάξουν καλά. Τα ημιτελή έργα ήταν για χρόνια η κατάρα μας. Τώρα η κρίση μας λέει ότι ή θα τελειώνουμε ό,τι αρχίζουμε ή θα τελειώσουμε μαζί της.”
Nίκος Καρατζάς (Εκδότης του Ιανού): “… Η θεραπεία να ωριμάσουμε, να σοβαρευτούμε, να δουλέψουμε, να κάνουμε μια καινούρια αρχή με αίσθημα ευθύνης τουλάχιστον για τα παιδιά μας”
Γιώργος Κοντογιώργης (Kαθηγητής πολιτικής επιστήμης): “… Πρακτικά θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η επιστημονική δυνατότητα των δημοτικοποιήσεων, δεν χρειάζεται να μαζέψουμε όλη την κοινωνία στην πλατεία Συντάγματος… Θα μπορούσε πριν από τη λήψη οποιαδήποτε απόφασης να είναι υποχρεωτική η δημοσκόπηση της κοινωνίας για το τι θέλει. Ή να δημιουργηθεί ένας διαρκής δημοσκοπικός Δήμος, ο οποίος θα συζητά και θα αποφαίνεται για τα προβλήματα της χώρας σε πολιτικό επίπεδο. Αυτό είναι ένα παράδειγμα. Μπορούμε να βρούμε χίλιους δυο τρόπους. Αλλά είναι απαραίτητο η κοινωνία πολιτών να εισέλθει στην πολιτική. Να συμμετέχει στις αποφάσεις!”
Μάνος Κοντολέων (συγγραφέας) : “… Μα φαντάζομαι πως το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να συνειδητοποιήσουμε την ανοησία μας και να ξεκινήσουμε πρώτα με την απαίτηση της ατομικής αλλαγής. Αν ο καθένας αλλάξει, τότε όλοι αλλάζουμε. Αν περιμένουμε πρώτα άλλοι να αλλάξουν και μετά εμείς, τότε πάντα στο ίδιο σημείο θα μένουμε και τα ίδια θα συζητάμε.”
Περικλής Κοροβέσης (συγγραφέας – δημοσιογράφος): “… Τα ζωντανά κομμάτια αυτής της κοινωνίας έχουν ανάγκη το ένα το άλλο και χωρίς μαζικά κινήματα αλληλεγγύης δύσκολα κερδίζεται ένας τοπικός αγώνας. Χρειάζεται λοιπόν ένας συντονισμός μεταξύ των ακτιβιστών, που δεν θα πρέπει να εμπιστευθούν τον αγώνα τους στη πολιτική ηγεσία της συνδικαλιστικής ή κομματικής γραφειοκρατίας. Γιατί τότε ποντάρουμε με σιγουριά ή στη κατά μέτωπο ήττα ή στον εκφυλισμό του κινήματος.”
Θωμάς Κοροβίνης (συγγραφέας): “…Έχουν λουφάξει κι οι πνευματικοί ταγοί. Μόνο απ’ την φωτισμένη μειοψηφία των απεγνωσμένων νέων θα μπορούσε να φωτιστεί λιγάκι αυτός ο ζόφος.”
Στέλιος Κούλογλου (Δημοσιογράφος): “… Χρειάζεται να αποκτήσουν, λοιπόν, οι έλληνες μια πραγματική εικόνα για τη θέση τους στον κόσμο! Να κοιταχτούνε σε έναν καθρέφτη κανονικό και όχι παραμορφωτικό. Μετά πρέπει να αλλάξουνε το πολιτικό σύστημα το οποίο είναι αναποτελεσματικό και διεφθαρμένο, και πρέπει να σκεφτούνε τι μπορεί να παράγει αυτή η χώρα πέρα από τον τουρισμό! Μέχρι στιγμής τρώγαμε από τα έτοιμα και τα δανεικά. Αυτό τελείωσε! Και εδώ είμαστε…”
Μένης Κουμανταρέας (συγγραφέας) : “… Μήπως όμως ο εχθρός τελικά είναι ο εαυτός μας;”
Νίκος Κούνδουρος (σκηνοθέτης) : “… Οι πιο νέοι θα βρεθούν στους δρόμους. Οι πιο δυστυχισμένοι θα κατέβουν στους δρόμους. Η πείνα θα κατεβάσει στο δρόμο έναν λαό ο οποίος «ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΕΙ ΑΛΛΟ». Η κατάσταση έχει φτάσει σε όρια τα οποία δεν μπορούν να ξεπεραστούνε. Αυτή είναι η απάντηση η δικιά μου. Η απάντηση ενός οργισμένου έλληνα. Δεν έχω κάποια επιστημονική άποψη που μπορεί να υποστηρίξει ή να επιβεβαιώσει αυτά που λέω. Είναι μια οργή. Ένας θυμός.
«Κι όταν δεν έχεις/Να κατέβεις άλλο/Στου κακού τη σκάλα/Τότε θα ανοίξεις/Πάλι τα φτερά σου/Τα πρωτινά σου/Τα μεγάλα» λέει ο ποιητής. Αυτό σημαίνει ποιητικός ρεαλισμός. Ο Έλληνας ποτέ δεν γονατίζει…”
Νίκος Κουνενής (συγγραφέας): “… Το ιστορικό παράδειγμα του ΕΑΜ (τηρουμένων οποσδήποτε των σημαντικών διαφορών της σημερινής ιστορικής συγκυρίας), θα μπορούσε να αποτελέσει στη χώρα μας τη βασική πηγή έμπνευσης για μια μετωπική συνύπαρξη και δράση της αριστεράς, κόντρα στην ενδημική τάση της για πολυδιάσπαση και υποκειμενική πρόταξη του μέσου (που η ίδια οφείλει να είναι), έναντι του σκοπού (τον οποίο οφείλει πρωτίστως, και εις βάρος ενίοτε των υποκειμενικών της βλέψεων, να υπηρετεί). Κάθε άλλος δρόμος είναι, κατά την ταπεινή γνώμη εμού, ενός αθελήτως ανένταχτου, μα πάντα αριστερού, απολύτως αδιέξοδος.
Το πρόταγμα μιας τέτοιας αντεπίθεσης, νομίζω, δεν υπηρετείται κυρίως μέσα από το διαρκή βομβαρδισμό με «ρεαλιστικές» προτάσεις, ο οποίος, αν και αναγκαίος και χρήσιμος, μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την απαραίτητη ενότητα, στα επιμέρους στοιχεία της, τα οποία, έτσι κι αλλιώς, πρέπει να αποτελέσουν αφορμές διαλόγου και συγκλίσεων. [...] αν κάτι καταφέρουμε να κάνουμε, θα πρέπει να έχει λαικό, αντικατοχικό, προσανατολισμό, να συγκρούεται ευθέως με τα ευρωενωσιακά και εν γένει ιμπεριαλιστικά προτάγματα των καιρών και να θυμάται πως το σύνθημα της Ρόζας Λούξεμπουργκ, που επαναλήφθηκε από τον Καστοριάδη και γελοιοποιήθηκε από τον Γιώργο Παπανδρέου, «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα», αποκτά εκ νέου την επικαιρότητά του, σε καιρούς γενικευμένου οικονομικού και κοινωνικού εκβαρβαρισμού.”
Γιάννης Κούτρας (μουσικός ερμηνευτής): “… Πώς θα βγούμε από αυτή την κρίση δεν το ξέρω γιατί δεν είμαι οικονομολόγος ή εργατοπατέρας. Ή μάλλον ξέρω, αλλά το τουφέκι τό ‘χω κρεμασμένο αυτή τη στιγμή. Και δεν ξέρω και να το χρησιμοποιώ μετά από τόσα χρόνια. Είμαι πολύ θυμωμένος…”
Kώστας Κουτσομύτης (σκηνοθέτης) : “… Να δώσουμε έμφαση στη «ποιότητα» σε κάθε μορφή κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας. Στη Παραγωγή, την Αγροτική Οικονομία, τον Τουρισμό, την Παιδεία, τον Πολιτισμό κ.ο.κ. Και κυρίως στο τρόπο που ζούμε μέσα στην Κοινωνία, στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, στις κοινωνικές μας σχέσεις. Αντίστοιχα, να τεθεί σε νέα -υγιή- βάση η σχέση πολίτη-ψηφοφόρου με τη πολιτική εξουσία, με καθαρότητα, υπευθυνότητα και αξιοκρατία.”
Γιώργος Λίλλης (συγγραφέας) “… Σ΄ ένα ποίημά της, η πρόσφατα χαμένη Βισλάβα Σιμπόρσκα, είχε γράψει τα εξής: “Μετά από κάθε πόλεμο/ πρέπει κάποιος να επουλώσει, /κάθε υποφερτή τάξη/ δεν έρχεται από μόνη της”. Η επούλωση, θα συμπλήρωνα, ξεκινά από εμάς τους ίδιους. Αναγνωρίζοντας τα λάθη που κάναμε, τις αδυναμίες μας. Δεν είναι εύκολο, αλλά απαραίτητο.”
Λουδοβίκος των Ανωγείων (συνθέτης): “… Η κατεύθυνση του ανθρώπου προς τα χρήματα, προς την ευκολία αυτή, χάλασε το σύμπαν. Ο μεγαλύτερος για μένα εχθρός της εποχής είναι αυτή η ευκολία! Πατάμε ένα κουμπί για να συμβούνε όλα! Δεν έχουμε ούτε να περπατήσουμε, ούτε να ανεβούμε, ούτε να κατεβούμε. Υπάρχει πάντα ένα κουμπί! Ε, δεν μπορούμε να πάμε παρακάτω με όλα αυτά.”
Γιάννης Μακριδάκης (συγγραφέας) : “… Νομίζω ότι το βασικότερο που έχουμε να κάνουμε είναι να αναθεωρήσουμε τη στάση ζωής μας στρεφόμενοι προς έννοιες βασικές, πρωταρχικές, τις οποίες ως σύγχρονοι άνθρωποι γνωρίσαμε μόνο σε θεωρητικό επίπεδο αλλά ουσιαστικά δεν τις αντιληφθήκαμε ποτέ. Να κατανοήσουμε ότι οι κοινωνίες ανθρώπων δημιουργήθηκαν για να λειτουργούν προς όφελος όλων των μελών και όχι για να αποτελέσουν αρένες μέσα στις οποίες θα παγιδευτούν οι αδύναμοι, για να τους ξεκάνουν οι δυνατοί. Να νιώσουμε ότι όλοι είμαστε κρίκοι της ίδιας αλυσίδας και αν σπάσει κάποιος, θα μείνουμε κι εμείς αιωρούμενοι. Να συνειδητοποιήσουμε επιτέλους το ευρύτερο κλειστό σύστημα μέσα στο οποίο ανήκουμε και να πάψουμε να βλέπουμε μόνο το ατομικό μας σύμπαν, να πατάξουμε την ιδιώτευσή μας, να θεσπίσουμε δημόσιο χρόνο από τη ζωή μας ο καθένας στον μικρόκοσμό του, να βάλουμε ξανά στην καθημερινότητά μας την αλληλοβοήθεια, την αλληλεγγύη και τον σεβασμό στον άνθρωπο.”
Αντώνης Μακρυδημήτρης (Καθηγητής της Διοικητικής Επιστήμης στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών): “… μπορούμε οι ίδιοι να κάνουμε και άλλες επιλογές. Τίποτα δεν είναι προδιαγεγραμμένο και οι άνθρωποι σήμερα φροντίζουν οι ίδιοι την πορεία της ζωής τους. καθορίζουν οι ίδιοι τη μοίρα τους. Εάν, βέβαια, σκεφτούν συλλογικά με δημιουργικό τρόπο. Πιστεύω ότι μπορούμε να αλλάξουμε πορεία… Εκείνο που μας λείπει είναι μια κουλτούρα διαλόγου, ανοιχτού προβληματισμού, συζήτησης, ορθολογισμού και πάθους, χωρίς υπερβολές. Ώστε ο ορθολογισμός να μετριάζει το πάθος, αλλά και το δεύτερο να ενθουσιάζει και εμπνέει τον πρώτο. Αν πορευτούμε «με λογισμό και με όνειρο», όπως ήθελε ο Σολωμός, ίσως μπορέσουμε να χαράξουμε μια νέα πορεία.”
Κατερίνα Μάτσα (υπεύθυνη του «18 ΑΝΩ») : “…Ο γόρδιος δεσμός του δημοσίου χρέους από τους διεθνείς τοκογλύφους πρέπει να κοπεί με το μαχαίρι, με την πλήρη διαγραφή του χρέους, την εθνικοποίηση χωρίς αποζημίωση των στρατηγικών τομέων της οικονομίας, κάτω από εργατικό έλεγχο. Οι ίδιες οι παγκόσμιες διαστάσεις της κρίσης, επιβάλλουν ως αναγκαιότητα την κοινωνική επανάσταση αλλά και απαιτούν την επέκταση της σε όλη την Ευρώπη και παγκόσμια.”
Ευάγγελος Μαυρουδής (ιατρός – συγγραφέας) “…Πάρτε παράδειγμα τα παιδιά: είναι σκληρά και άπονα μεταξύ τους, ζηλεύουν το ένα το άλλο, παρασύρονται εύκολα από ένστικτα και συναισθήματα, είναι ατίθασα και φυγόπονα, τους αρέσει το καθισιό, ξοδεύουν σπάταλα και, εκτός από ρούχα, αλλάζουν εύκολα γνώμη. Για να μη γίνουν σαν και εμάς όταν μεγαλώσουν, χρειάζονται πραγματική (όχι πασαλειμματική) παιδεία στο σχολείο, οικογενειακή (όχι μόνο χρηματική) φροντίδα στο σπίτι και επιμορφωτική (όχι παραμορφωτική) κουλτούρα στον ελεύθερο χρόνο τους. Μόνο τότε θα έχουμε μέλλον.”
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας (Συνθέτης): “… πρόβλημα, άρα, είναι πάρα πολύ πιο σοβαρό από ότι λένε. Για παράδειγμα, έβλεπα μία εκπομπή στην τηλεόραση με τον Θεοδωράκη. Μίλησαν δέκα οικονομολόγοι, και ούτε μία γνώμη δεν ταίριαξε με κάποιου άλλου. Δεν είναι φοβερό αυτό; Δέκα άνθρωποι έλεγαν δέκα διαφορετικά πράγματα. Οπότε, τι να πώ εγώ; Εγώ βλέπω αυτό που λέει ο τελευταίος αδαής, στο τελευταίο χωριό και το τελευταίο καφενείο: Ότι είναι ένα σχέδιο οργανωμένο που πάει να εξαφανίσει τον κόσμο. Δεν είναι, πια, η εποχή με τα.. φέουδα. Σου δίνουνε πέντε πράγματα, τα δάνεια, τις κάρτες, για να δουλεύεις μια ζωή να τα ξεχρεώσεις. Αυτά. Μια χαρά!”
Γιώργος Μεράντζας (μουσικός ερμηνευτής): “… Αλήθεια που ήσασταν τόσα χρόνια κρυμμένοι πατριώτες μου; Γιατί δεν μας τα λέγατε νωρίτερα να μην φτάσουμε στην καταστροφή; Ένοχη σιωπή μα πανάκριβη. Αρκετά με τις διαπιστώσεις γιατί σ’ αυτό είμαστε όλοι μανούλες.
Στο έργο τώρα. Τι πρέπει να κάνουμε; Εγώ λέω να πάμε πίσω στην εργασία, στην παραγωγή, να ξαναθυμηθεί ο αγρότης να οργώνει, ο βοσκός να βοσκά και να πληθαίνει το κοπάδι του, ο επιχειρηματίας να επιχειρεί και όχι να αποχωρεί για άλλους τόπους και άλλες γλυκές και συμφέρουσες πατρίδες. Να λέμε αλήθειες όσο γίνεται περισσότερες, στα παιδιά μας, στις γυναίκες μας, στους φίλους μας, ναι στους φίλους μας που είναι και η μεγαλύτερη περιουσία μας. Να ξαναχτίσουμε τα σχολειά μας, με βιβλία που θα ‘χουν μέσα χρήσιμη γνώση για τα παιδιά μας και θα τα οδηγήσει σε μια κοινωνία με κανόνες και αξιοκρατία. Η εργασία δεν θα είναι παράνομη λέξη αλλά βασικό δικαίωμα. Γιατί τόσα χρόνια είχαμε κατρακυλήσει στην ευκολία και είχαμε κάνει τη συνείδησή μας λάστιχο. Ξέρω ότι σας φαίνομαι ονειροπόλος, αλλά το προτιμώ. Γιατί το πρώτο βήμα της πορείας είναι το όνειρο. Και ξέρω καλά ότι στο μάταιο τούτο κόσμο δεν έχει σημασία αν ζεις, αλλά πως ζεις και πως φεύγεις, γιατί όπως λέει και ο ποιητής: ’’Μόνο μια λάμψη ο άνθρωπος και αν είδες, είδες’’
Μανώλης Μητσιάς (μουσικός ερμηνευτής) : “… Θα φτάσουμε μέχρι τον πάτο και μετά θα ανακαλύψουμε μόνοι μας τις αξίες της ζωής γενικότερα και του πολιτισμού. Όπως ο φοίνικας που αναγεννιέται από την τέφρα του, έτσι κι εμείς. Δεν φτάσαμε βέβαια ακόμη στον πάτο. Αλλά όπου να ναι έρχεται. Από εκεί και πέρα εύχομαι να βγει μια νέα κοινωνία με άλλες ιδέες, με άλλα μυαλά, και να γίνει ένας κόσμος καλύτερος. Αυτό. Τίποτε άλλο. Πιστεύω στα νέα τα παιδιά. Μακάρι οι νέοι να κάνουν μια επανάσταση πολιτιστική – πολιτική όχι κάτω από κόμμα! Κανένα κόμμα! Μια δική τους επανάσταση. Είδα για παράδειγμα στην Τυνησία αυτό που κάνανε οι νέοι και το ζήλεψα. Δεν ξέρω τι αποτέλεσμα θα έχει, είδα όμως νέα παιδιά να μιλάνε, που ξεκίνησαν την ανατροπή του καθεστώτος εκεί, μόνοι τους, μέσα από το ιντερνέτ, χωρίς την καθοδήγηση κανενός κόμματος! Για μένα αυτό είναι και τίποτε άλλο!”
Χρόνης Μίσσιος (Συγγραφέας) : “… δεν υπάρχει πουθενά μια ζωντάνια, κάπου η κοινωνία να γεννάει πολιτισμό, όραμα… Συνεπώς, είμαστε και θα’ μαστε υποταγμένοι σε αυτό το ανίκανο, ανέντιμο και διεφθαρμένο πολιτικό μας σύστημα το οποίο θα αναπαράγεται για χρόνια! Γι αυτό είναι μαύρη η ψυχή μου. Γιατί ξαναζώ την εθνική μας υποτέλεια! Και το εξοργιστικό είναι ότι όσους διαφωνούμε σε αυτά τα κατοχικά μέτρα, μας εγκαλούν σε πατριωτισμό!”
Αμάντα Μιχαλοπούλου (συγγραφέας – δημοσιογράφος) : “… Πιστεύω ωστόσο ότι το κλειδί βρίσκεται στη διαχείριση αυτής της διπλής συνθήκης: ποιοί είμαστε, γιατί γίναμε έτσι και τί μάς ζητούν να γίνουμε. Το δεύτερο κομμάτι της συνάρτησης συνδέεται όχι μόνο με το παρόν μας αλλά και με το μέλλον της κοινωνίας στην οποία θα ζήσουμε- όχι μόνο εμείς αλλά και τα παιδιά μας. Μια “αφρικανοποιημένη” Ευρώπη με δημοκρατικών αποχρώσεων δικτατορίες είναι ουσιαστικά η ακύρωση όλων των μεγάλων ιστορικών επαναστάσεων στην Γηραιά Ήπειρο.”
*Μαρία Μπέϊκου (αντιστασιακή μαχήτρια) : “… Καταρχάς, πρέπει να μάθουμε την ιστορία μας γιατί θα συμπεριφερόμασταν διαφορετικά όλα αυτά τα χρόνια, εάν τη γνωρίζαμε σωστά. Θα αντιμετωπίζαμε τις διάφορες πολιτικές καταστάσεις με σύνεση κι αδερφοσύνη, θα αποφεύγαμε έναν Εμφύλιο που κόστισε δυσβάσταχτα σε αίμα και σε πνεύμα… Και που αλλού βρίσκεται η δύναμη για ένα καλύτερο μέλλον, αν όχι στα χέρια των νέων. Αυτό λοιπόν που έχω να πω στους νέους είναι: ενότητα, αντίσταση και οργάνωση για την αντιμετώπιση ακόμα και των πιο μικρών προβλημάτων της καθημερινότητας μας. Πάντα φέρνω το παράδειγμα των πεζοδρομίων που είναι σπασμένα, κατειλημμένα από τα οχήματα και αποτελούν κίνδυνο για την ακεραιότητά μας, αναγκάζοντάς μας να περπατάμε με το κεφάλι σκυφτό… Λοιπόν, αυτό που πρέπει να κάνουμε, είναι να δημιουργήσουμε μόνοι μας εκείνα τα… πεζοδρόμια, εκείνες τις συνθήκες που θα μας επιτρέπουν να περπατούμε με το κεφάλι ψηλά! Σε όλα.”
Μαρία Μπέλου (δικηγόρος) “…δεν έχει παρά να μιλήσει με τους εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες που αυτή την στιγμή αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει έναντι των πιστωτών τους. Αυτή η μερίδα της κοινωνίας μας αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας από τον υπερδανεισμό και την κακοδιαχείριση των δημόσιων οικονομικών από τις εκάστοτε κυβερνήσεις.”
Γιάννης Μπεχράκης (φωτοειδησεογράφος): “… Πρέπει να σταματήσει αυτή η πελατειακή σχέση, η σχέση πελάτη-κράτους. Δεν είναι δυνατόν αντί να ψηφίζει ο πολίτης κατά συνείδηση, να ψηφίζει «κατά τσέπη»! Θεωρώ ότι είναι πολύ φτηνό και δείχνει πτώση της ηθικής και της λογικής και οποιασδήποτε αξίας.”
Κώστας Νασίκας (ψυχαναλυτής – συγγραφέας – Διδάσκει στo Παν/μioτ ης Lyon) : “… γενίκευση ενός είδους «επιτροπών διαχείρισης της πολιτείας» στις οποίες θα συμμετέχουν κατά διαστήματα όλοι οι πολίτες και των οποίων η γνώμη θα είναι απαραίτητη και θα επιβάλλεται για την επικύρωση κάθε νόμου, καθώς και για την επαλήθευση εφαρμογής του, νομίζω πως μπορεί να επιτρέψει την καλλιέργεια της έννοιας του πολίτη, της αλληλεγγύης με τον συν-πολίτη, της φροντίδας των κοινών και του σεβασμού των νόμων που τα διέπουν. Καταλαβαίνω πως αυτό που προτείνω είναι η βίωση, σαν βίωμα και σαν εμπειρία, της δημοκρατίας στην πρωταρχική της μορφή (κράτος δηλαδή του δήμου!) καθώς η σημερινή αντιπροσωπευτική μορφή της αφήνει τους πολίτες μακριά απ΄ το περιεχόμενό της. Νομίζω πως αυτή η πρόταση ανοίγει μία προοπτική αλλαγής.”
Ελένη Νίνα (Κλινικός ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής της Συστημικής Σχολής) : “… αν δεν δράσουμε συλλογικά, αν δεν περάσουμε από την ατομικότητα και την απομόνωση στην συλλογικότητα και την συνεργασία θα καταστρέψουμε ότι φτιάξαμε! Αυτή τη στιγμή καλούμαστε να επανεκπαιδευτούμε σε αρχές που θα μας επιτρέψουν να δρούμε από κοινού και να δημιουργήσουμε πραγματικούς και αυθεντικούς δεσμούς συνεργασίας”
Γεράσιμος Νοταράς (Επικεφαλής Ιστορικών Αρχείων της ΕτΕ) : “… πρέπει να βάλουμε μπροστά ένα νοικοκύρεμα κοινωνικά δίκαιο, δίχως να «κουρεύουμε» μόνο τους συνταξιούχους και τους μισθοσυντήρητους. Εκείνο όμως που ως πολίτες πρέπει να κάνουμε είναι να αρχίσουμε να βάζουμε το γενικό καλό πάνω από τα μικροϊδιοτελή μας συμφέροντα. Διότι ξέρουμε ότι όλο αυτό το πλέγμα που δημιουργεί την πελατειακή σχέση εναλλάσσει στην εξουσία αυτούς που σε μεγάλο βαθμό είναι υπεύθυνοι για τη διαφθορά και την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε.”
Κώστας Ντάρας (Πολιτισμολόγος – Παιδαγωγός Ανθρώπων με Ειδικές Ανάγκες) “Υποθετική συνέντευξη στον Νικόλα Άσιμο: Κ.Ντ.: Δίχως καβάτζα καμιά πως θα μπορέσουμε να βγούμε από το τούνελ, χωρίς δουλειά, χωρίς λεφτά…; Ν.Α.: Μην παρανοείς τα λόγια που ‘χω πει, είναι η πιο απλή του κόσμου συνταγή. Θες ν’ αγγίξεις την αλήθεια, για βγες απ’ έξω απ’ τη συνήθεια. […] Στην κοινωνία αυτή σαπίσαμε στ’ αλήθεια, απάνθρωποι θεσμοί μας γίνανε συνήθεια. Άμα βγάζαμε τις μάσκες θα ‘ταν διαφορετικά. Δεν ξέρει ο κόσμος να ζει. Τα ανθρωπάκια ζούνε δίχως τη ζωή. H φαντασία μας έχει χαθεί. Μας εκτελούνε με σφαίρες «ντούμ-ντούμ» κι εμείς ξεπουλιώμαστε στο γιουσουρούμ.”
Σπύρος Παπαδόπουλος (ηθοποιός): “… Βεβαίως και όλοι μας ευθυνόμαστε, όχι στον ίδιο βαθμό ασφαλώς, αλλά πιστεύω ότι ελάχιστοι έλληνες είναι αυτοί που είναι εντάξει. Αυτό που λέμε «εντάξει». Που έχουν δηλαδή αξιοπρέπεια, αυτοσεβασμό, δεν κλέβουν και δεν κλέβουν όχι για να μην τους πιάσουν αλλά γιατί δεν θέλουν να κλέψουν. Αυτοί οι άνθρωποι δεν πρέπει να ξεπερνάνε το 4-5% των ελλήνων και νομίζω ότι χάριν σε αυτούς στεκόμαστε όλοι όρθιοι ακόμα.
Η σήψη είναι παντού, σε όλα τα στρώματα. Δυστυχώς και στα Πανεπιστήμια. Από τα πιο χαμηλά μέχρι τα πιο ψηλά στρώματα, η σήψη είναι δεδομένη, έχει απλωθεί σαν την υγρασία και δεν μαζεύεται. Εάν δεν κάνουμε όλοι ενδοσκόπηση και δεν πιεστούμε, εγώ φως δεν βλέπω.”
Στέλιος Πελασγός (Δρ., Ιστορητήw, παιδαγωγός, συγγραφέας) “… Με το που θα κλείσουμε την τηλεόραση αμέσως είμαι σίγουρος ότι το χρέος μας θα μειωθεί. Και έπειτα θα αρχίσουμε να λέμε ιστορίες για να διακρίνουμε την αλήθεια από το παραμύθι και να μην πάμε να σβήσουμε την φωτιά με λάδι και με πυροσβέστες εθνικής σωτηρίας τους εμπρηστές. […] Mε ξεχαρβαλωμένη παιδεία δεν θα βγούμε ποτέ από την τρύπα. Δεν σεβόμαστε τον Δάσκαλο. Είμαστε έτσι κι αλλιώς έθνος αυτοδίδακτο –δεν χρωστάμε τίποτα σε κανένα ούτε στην γνώση και έτσι εισάγουμε μεγάλες ποσότητες φυκιών ως μεταξωτές κορδέλες.”
Λευτέρης Πιταράκης (φωτογράφος): “… πρώτα απ’όλα πρέπει να δούμε σοβαρά τους εαυτούς μας στο καθρέφτη, να παραδεχτούμε τα λάθη μας, να αναλάβουμε τις δικές μας ευθύνες και να εργαστούμε ατομικά και συλλογικά βασισμένοι μόνο στη δική μας αξία.”
Βαγγέλης Ραπτόπουλος (συγγραφέας) : “… Χρειάζεται αποκαθήλωση του χρήματος, που χρόνια τώρα το προσκυνάμε και το αντιμετωπίζουμε ως υπέρτατη αξία. Η απαξίωση σχεδόν κάθε ελληνικού πράγματος, είτε μιλάμε για τα πανεπιστήμια είτε για το συλλογικό μας εαυτό, δυσχεραίνει την κατάσταση. Ας πιπιλάνε τα μίντια τη καραμέλα τους κι ας υφαίνουν σαν αράχνες τον ιστό της εικονικής πραγματικότητας που βολεύει τα οικονομικά συμφέροντα.”
*Μανώλης Ρασούλης (Στιχουργός): “… Έχω μια κοσμοθεωρία, τη βάζω σε πράξη, σπρώχνω κτίριο. Διότι η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση. Κλείνω με το πιστεύω μου ότι πριν φτωχύνουμε οικονομικά καταρρεύσαμε πολιτισμικά…”
Ευανθία Ρεμπούτσικα (μουσικοσυνθέτρια): “… να κοιτάξουμε και μαζί και πιο μόνοι, να αγαπήσουμε τη ζωή και τον τόπο μας, και να κάνουμε κάποια πράγματα μόνοι μας, μήπως το ξαναφέρουμε εκεί που ήτανε…. Γιατί αυτό που περνάμε είναι αρρώστια.”
Ειρήνη Ρέππα (Σύμβουλος Σταδιοδρομίας, Συστημική οικογενειακή θεραπεύτρια) : “… Η σωτηρία μας είναι η Κιβωτός των Σχέσεων, εκεί αληθινοί , ξεκάθαροι, αφυπνισμένοι, μαζί, θα μπορέσουμε όχι μόνο να σωθούμε αλλά και να πάμε παρακάτω. Κρίση : καταστροφή ή ευκαιρία; Από τον καθέναν εξαρτάται, και από όλους μας μαζί!”
Κωνσταντίνος Ρήγος (σκηνοθέτης και χορογράφος): “… νομίζω ότι δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά πράγματα εκτός από το να ελέγχουμε. Να ελέγχουμε και να είμαστε σκεπτικοί απέναντι σε κάθε τι που βλέπουμε και ακούμε και να στοιχειοθετούμε σε σχέση με το σύνολο και όχι σε σχέση με τη μονάδα!”
Λουκία Ρικάκη (σκηνοθέτις): “… θα πρότεινα ανασυγκρότηση δυνάμεων, ορθολογική σκέψη, αναζήτηση των βασικών αξιών και της ομορφιάς της ζωής, πέρα από εφήμερα φτιασίδια. Προτείνω ακόμη ένα μικρό μανιφέστο της κάθε μέρας κάτι σαν μια προσευχή. …Να απολαμβάνεις κάθε πρωί την Ανατολή του ήλιου σαν προσευχή στη μέρα που ακολουθεί, να ταξιδεύεις με το νου και το κορμί πάντα ανοιχτά στην ευωδιά της φύσης, να σφίγγεις δυνατά το χέρι στους τρυφερούς ανθρώπους που συναντάς και να αγκαλιάζεις τους βαθειά ανυπότακτους να γελάς δυνατά με τον παλμό της χαράς κι όταν κλαις να μη φοβάσαι τη γεύση των δακρύων σου, πάντα κάτι έχουν πάντα να σου πουν αυτά τα εφήμερα στολίδια των ματιών.”
Στέφανος Ροζάνης (Καθηγητής φιλοσοφίας – συγγραφέας): “… έξοδος από την κρίση δεν είναι τα πάσης φύσεως οικονομικά μέτρα και οικονομικής φύσεως εκβιασμοί και διλλήματα αλλά η επαναφορά των αξιακών κλιμάκων και η επανένταξη μας σε ότι δίνει νόημα και σημασία στη ζωή.”
Τέος Ρόμβος (συγγραφέας): “… Εμείς, σήμερα στην Ελλάδα, απελπισμένοι από την οικονομική δυσπραγία, από τις κοινωνικές αδικίες, από τη μεροληπτική δικαιοσύνη, αγανακτισμένοι από τους κυβερνώντες και τους έχοντες, αρπάζοντες και κατέχοντες, ας ανυψωθούμε στα ουράνια και στις Νεφέλες του Αριστοφάνη και ας ιδρύσουμε μιαν άλλη πολιτεία μεταξύ ουρανού και γης μαζί με τα πουλιά. Και στην κατεύθυνση αυτή υπάρχουν και στη χώρα μας διάσπαρτες πολλές πρωτοβουλίες πολιτών που σηματοδοτούν άλλες προτάσεις ζωής που μέχρι πρότινος φάνταζαν ανέφικτες…”
Παντελής Σαββίδης (δημοσιογράφος) “…Το επίσημο κράτος, χαρακτηρίζεται από τις μετριότητες που το υπηρετούν τόσο σε και τη διαχείριση της εξουσίας, παντί τρόπω και επ αόριστον. Η αστική του τάξη είναι ανύπαρκτη και παραμένει «κομπραδόρικη», όπως πολύ εύστοχα την είχε χαρακτηρίσει ο Ανδρέας Παπανδρέου» Και η πνευματική της ελίτ, αντί να εμπλουτίζει την κοινωνία με τη δύναμη των ιδεών της προσπαθεί να επιβιώσει από τα ψιχία της εξουσίας ή να διαχειρισθεί μέρος της εξουσίας. Με όλα αυτά τα δεδομένα ως μαθηματικό πρόβλημα, η λύση του είναι εύκολη και νομοτελειακή. Κατάρρευση.
Ποιες μπορεί να είναι οι προτάσεις για τη λύση; Η άρση όλων των αρνητικών δεδομένων του προβλήματος. Μπορεί ή διαφαίνεται κάτι τέτοιο; Πολύ φοβάμαι πως όχι. Όλοι μας περιμένουμε να περάσει η κρίση, να σπρώξουμε τα σκουπίδια κάτω από τα χαλί, ελπίζοντας ότι θα επανέλθουμε στην προτεραία κατάσταση. Τα γεγονότα είναι, όμως, πολλές φορές πεισματάρικα. Ίσως είναι η τελευταία μας ευκαιρία.”
Σίλας Σεραφείμ (ηθοποιογράφος): “… Για ν’ αλλάξουμε λοιπόν την κοινωνία, πρέπει ν αλλάξουμε στόχο. Πρέπει να φτιάξουμε μια κοινωνία, στην οποία το χρήμα θα είναι ένα απλό μέσο και όχι ο υπέρτατος σκοπός της ζωής μας. Για το πώς θα τα καταφέρουμε, αφήνω ν’ απαντήσει ο Ποιητής. Προσωπικώς, δεν έχω ιδέα. Ίσως κάποια στιγμή θα πρέπει ν’ αναρωτηθούμε, -και γιατί να σωθεί η κοινωνία; “Προσπάθησα να σώσω τον κόσμο, μα εκείνος αρνήθηκε”. Τ.Λειβαδιτης“
Μαρία Σκιαδαρέση (Ιστορικός – συγγραφέας): Όταν πρώτος πρωθυπουργός της Ελλάδος είναι ο Ιωάννης Κωλέττης, προσωποποίηση και επιτομή της φαυλότητας και της διαφθοράς, πώς περιμένουμε να είναι κατά πολύ διαφορετικοί οι επίγονοι πολιτικοί; Κατά τα θεμέλια και το οικοδόμημα! Αυτός ο Κωλέττης που στα 1824, την κρισιμότερη στιγμή της Επανάστασης, καλεί με λόγια εμπρηστικά τους Ρουμελιώτες να κατεβούν στην Πελοπόννησο και να δηλώσουν τις περιουσίες των … συμπατριωτών τους, τάζοντας παράλληλα πλουτισμό από τα δάνεια που συνήψε η κυβέρνηση για να μπορέσει – υποτίθεται! – να συντηρήσει τον αγώνα ενάντια στους Τούρκους.
“Οι Μωραϊτες ελύσσαξαν από τα πολλά πλούτη που ήρπασαν από τους Τούρκους και… προσπαθούν ν’ αντικαταστήσουν … τους μπέηδες και τους αγάδες… Τι λοιπόν περιμένετε; Άλλην αρμοδιωτέραν και ευτυχεστέραν δια σας περίστασιν δεν θέλει εύρετε ποτέ, δια να πλουτίσετε μεγάλοι και μικροί. Τώρα άνοιξαν δια σας δύο πηγαί πλούτου, οι λίρες του δανείου και τα πλούσια λάφυρα του Μωρέως!”
Θανάσης Σκρουμπέλος (συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης) : “… Κάθε πρόταση λύσης την θεωρώ υποκριτική αν δεν στηρίζεται στην άμεση τιμωρία όσων πολιτικών και θεσμικών κλέψανε και κάνανε μπουρδέλο την έννοια της δικαιοσύνης. Πρώτα αυτό, να δείξουμε στα παιδιά μας ότι το θεμέλιο του κόσμου μας από δω και πέρα θα είναι η δικαιοσύνη και μετά συζητάμε.”
Αλέξης Σταμάτης (συγγραφέας): “… Αρχίζει λοιπόν και δημιουργείται ένα πρωτόγνωρο «Όλοι μαζί». Μια ενότητα που δεν υπήρχε πριν. Αυτό όμως το «όλοι μαζί» της πρόσφατης συγκυρίας δεν πρέπει να παραμείνει μόνο μια «ψυχολογική» επιταγή για όποιον το ένιωσε. Πρέπει να πάρει και μια μορφή δράσης, γιατί όχι και αντίδρασης, μια μορφή έκφρασης που θα παράγει κάτι.”
Άρης Σφακιανάκης (συγγραφέας): “…Προτείνω βίαιη εκτόπιση του ντόπιου πληθυσμού και την κάθοδο νέων Δωριέων. Αυτή η παραδεισένια χώρα δεν αξίζει στους κατοίκους της.”
Πέτρος Τατσόπουλος (Συγγραφέας) : “… δε βλέπω έξοδο από αυτό το τούνελ. Το μόνο θετικό είναι η όλο και μεγαλύτερη καθίζηση της σαχλαμάρας με την οποία ανδρώθηκε ο λαός τα τελευταία 20 χρόνια. Αυτό ναι, είναι μια καλή παρενέργεια.”
Θόδωρος Τερζόπουλος (σκηνοθέτης): “… να ξαναδούμε λίγο πολύ τη ζωή, την αληθινή ποιότητα της ζωής και πώς αυτή θα την κατακτήσουμε για να μπούμε σε ένα δρόμο νέων συλλογισμών, και να φροντίσουμε το μέλλον. Γιατί πιστεύω ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το παρόν (και το κάθε παρόν τα τελευταία χρόνια ήταν ολέθριο!) και μπορούμε να κοιτάξουμε και το μέλλον, μόνο κουβαλώντας στις αποσκευές μας όλα τα εφόδια της ιστορίας μας! Αλλιώς μέλλον δεν θα υπάρξει.”
Κωνσταντίνος Τζούμας (συγγραφέας, ηθοποιός) : “… Νομίζω, ένα υπερτροφικό «εγώ» και η έλλειψη συνεργασίας είναι το πρόβλημα. Αντίθετα, πριν λίγες μέρες, είδαμε στη Βρετανία μετά τις ταραχές, πολίτες που βγήκαν στους δρόμους και έβαλαν… το χέρι τους να καθαρίσουν. Δεν περίμεναν από την πολιτεία. Δεν μπορούμε δηλαδή να τα περιμένουμε όλα από τους πολιτικούς. Όταν ήμουν μικρός, που ήμουν και τελείως απολιτίκ, δεν είχα ιδέα δηλαδή από πολιτική, δεν υπήρχε καν για μένα η έννοια της πολικής, ακόμη και τότε, ποτέ δεν περίμενα από την πολιτική. Μού έχει κάνει πολύ μεγάλη εντύπωση αυτό: Πόσα πολλά περιμένουν από τους πολιτικούς και κανείς δεν ανασκουμπώνεται να βάλει το χέρι του…”
Νικήτας Τσακίρογλου (σκηνοθέτης – ηθοποιός): “… Θα έπρεπε να είναι πολύ μεγαλύτερη η αντίδραση του λαού, αλλά δυστυχώς είναι οι εποχές δύσκολες… ξεκινάνε διαμαρτύρονται οι λαοί και όταν ξεκινάνε, όπως πρόσφατα στον αραβικό κόσμο στην Αφρική σε σύντομο χρόνο οι φωνές κατασιγάζονται. Σιωπούν οι άνθρωποι γιατί… τα σκίαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά. Υπάρχουν τρόποι και συστήματα πλέον που οι φωνές φιμώνονται…”
Διονύσης Τσακνής (συνθέτης): “… η απάντησή μου θα είναι μονολεκτική: ΑΝΑΤΡΟΠΗ.”
Πατήρ Φιλόθεος Φάρος (ψυχοθεραπευτής): “… Η αντίληψη ότι η αλλαγή θα έρθει με κάποια διατάγματα είναι νηπιακή. Η αλλαγή αντίθετα, γίνεται στον κάθε άνθρωπο που διαλέγει να αλλάξει το σύστημα αξιών του, και αυτόματα και άμεσα βρίσκει και πληρότητα και ποιότητα στη ζωή του. Δεν χρειάζεται να περιμένει να ενεργοποιηθούν νομοθετικά διατάγματα και νόμοι ή συντάγματα. Άμεσα κατακτάται η αλλαγή. Και δεν την κατακτά μόνο ο ίδιος για τη ζωή του αλλά την ακτινοβολεί και στο περιβάλλον του. Αυτός, είναι ο καλύτερος τρόπος να συμβάλεις στη βελτίωση της ποιότητας ζωής της κοινωνίας”
Σωτήρης Χατζάκης (Σκηνοθέτης – Καλλιτεχνικός Δ/ντης του ΚΒΘΕ): “… χρειαζόμαστε αυτή τη στιγμή μία κοινωνία που να διαχειριστεί την κρίση ως εργαλείο αλλαγής! Ας πούμε, μια ζωή, που να καταναλώνει περίπου αυτό που παράγει! Αλλιώς, η πραγματική «επιτυχία» της κρίσης θα είναι να μας καταστρέψει τον κοινωνικό ιστό! Οι βασικές αρχές της οικονομίας μας λένε ότι όλοι βράζουμε στο ίδιο καζάνι και αλληλοεπηρεαζόμαστε. Φυσικά είναι απαραίτητη και η απονομή δικαιοσύνης, όπως και ο Αριστοτελικός ορισμός της τραγωδίας σαφέστατα υποδεικνύει….κάθαρση. Αλλά θέλει ψυχραιμία, θετική πνοή, διαχείριση του πανικού και μεταστροφή του μεγάλου αρνητικού σε μικρές εστίες επανασυσπείρωσης και επαναπροσδιορισμού! Τον αιώνα που πέρασε μιλήσαμε πολύ για τους ανθρώπους. Τώρα ας μιλήσουμε ΜΕ τους ανθρώπους!”
Κωστής Χατζηδάκης (βουλευτής ΝΔ): “Να προσπαθήσουμε να κάνουμε την Ελλάδα Ευρώπη, όχι όμως με Βαλκανικές αλλά με πραγματικά Ευρωπαϊκές λογικές. Αυτό σημαίνει επιστροφή της κοινής λογικής! Σημαίνει πραγματικά να προχωρήσουμε την δημοσιονομική εξυγίανση, στηριζόμενοι περισσότερο στον περιορισμό της σπατάλης και λιγότερο στην αύξηση των φόρων. Να περιορίσουμε το μέγεθος του δημόσιου τομέα προχωρώντας και στις αποκρατικοποιήσεις που δεν έχουν μόνο ταμειακό αλλά και αναπτυξιακό χαρακτήρα. Να κάνουμε την πατρίδα μας φιλική στην επιχειρηματικότητα, διότι δεν μπορεί να υπάρξουν επενδύσεις χωρίς ένα περιβάλλον φιλικό στην επιχειρηματικότητα.”
Θανάσης Χειμωνάς (συγγραφεας): “… Μα δεν έχω ιδέα. Δεν είμαι οικονομολόγος και αλίμονο αν η Ελλάδα περιμένει από τον Χειμωνά να την σώσει. Τολμώ πάντως να πω πως είμαι αισιόδοξος…”
Έλενα Χουζούρη (συγγραφέας – κριτικός) : “… θα περίμενα μιαν άλλη Αριστερά που θα τολμούσε να μην αγιοποιεί προς ίδιον όφελος τον εργαζόμενο γενικώς και αορίστως αλλά θα στηλίτευε τα αήθη φαινόμενα –και είναι πάμπολλα- και θα άνοιγε το δρόμο για μια άλλη ηθική. Γιατί αυτήν την ηθική την έχει απόλυτα ανάγκη η ελληνική κοινωνία σήμερα, κεφάλαιο που πολλές δεκαετίες πριν ανήκε στην Αριστερά. Θα περίμενα από την Αριστερά να έκανε τον κόπο να προσπαθήσει να διαβάσει τα καινούργια φαινόμενα της ελληνικής κοινωνίας και όχι να πιπιλάει με ευκολία όρους και διατυπώσεις του 1930! Θα περίμενα από την Αριστερά να ασχοληθεί με την πραγματική πολιτική και όχι με μια ξέφρενη ρητορεία απόλυτα κούφια σε προτάσεις και συγκεκριμένες απαντήσεις.”
Γρηγόρης Ψαριανός (Δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός, ανεξάρτητος βουλευτής Β΄ Αθήνας) : “… Εγώ δεν πιστεύω ότι πρέπει να πάει κανένας φυλακή. Πρέπει να γίνει Δήμευση περιουσιών! Δεν είναι τιμωρία το να πάει κάποιος φυλακή! Αυτό που μπορεί να αποδώσει δικαιοσύνη και να ικανοποιήσει το δημόσιο αίσθημα είναι: «Έλα εδώ, ήσουν 30 χρόνια υπουργός και τώρα δεν ξέρεις τι έχεις; Περιέρχονται όλα στο δημόσιο!». Από υπουργούς, μέχρι τμηματάρχες, μέχρι εργατοπατέρες που δεν έχουν δουλέψει ποτέ κλπ. Υπάρχει ατέλειωτος κατάλογος!”
—
Eπικοινωνία για συμμετοχή στις απαντήσεις του “τι πρέπει να κάνουμε” στο ιμέιλ: cpatouli@yahoo.gr
