Μια καινούργια μορφή οικογένειας κάνει την εμφάνισή της, αναζητώντας λύσεις για την περίπλοκη συμβίωση των πολυάριθμων (συνήθως) μελών της, δίνοντας μας συγχρόνως μαθήματα ζωής.
Από την Κρυσταλία Πατούλη
Μόλις την τελευταία δεκαετία άρχισε να γίνεται αισθητή µια νέα µορφή οικογένειας σε όλο τον πλανήτη και ειδικά στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Αμέσως πριν από αυτή την εμφάνιση, μέσα σε τρείς δεκαετίες, οι απότομες αλλαγές και εξελίξεις στην κοινωνικοπολιτική µας ταυτότητα άλλαζαν άρδην αυτό που ονομάζονταν «παραδοσιακή οικογένεια» και που μέχρι τότε έμοιαζε σαν μια μικρή κοινωνία και όλα τα μέλη της είχαν έναν κοινό σκοπό: την ευημερία της. Ο σκοπός αυτός θα διαγραφόταν για πάντα, για να ξαναγραφτεί με μεγάλα γράμματα: “Ευημερία για τα παιδιά μας».
Στη συνέχεια αυτά τα παιδιά πιέστηκαν τόσο από την ευθύνη να αποδείξουν στους γονείς τους πως «ναι! καλά κάνατε και ζούσατε για μας», ώστε επαναστάτησαν και χωρίς σχεδόν να το καταλάβουμε φτάσαμε στη σημερινή «αμορφοποίητη» εικόνα μιας νέας μορφής οικογένειας, που βασικός στόχος της είναι η καλή σχέση του ζευγαριού αλλά και μια συνεχής προσπάθεια να μην μπει κανείς εμπόδιο στο δρόμο του άλλου. Κάπως έτσι εµφανίστηκε και η πιο πρόσφατη μορφή οικογένειας, που συναντάμε στον 210 αιώνα µε το όνοµα «µεικτή».
Ο μπαμπάς ξαναπαντρεύεται.
Φανταστείτε μια οικογένεια που ήδη είναι επιβαρημένη από τη διαδικασία ενός διαζυγίου: Από τη μια, οι γονείς, να προσπαθούν να πείσουν τα παιδιά τους ότι δεν άλλαξε τίποτα. Από την άλλη, τα παιδιά, συνήθως με δύο παιδικά δωμάτια το καθένα -έvα στο σπίτι της μαμάς κι ένα στο σπίτι του μπαμπά – αναζητούν νόημα στη ζωγραφιά που δέσποζε στα σχολικά τους βιβλία: μια χαμογελαστή οικογένεια, μαμά, μπαμπάς και παιδιά γύρω από το κυριακάτικο μεσημεριανό τραπέζι. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά. Ξαφνικά έρχεται και η είδηση: ο μπαμπάς ξαναπαντρεύεται!
Ένα τέτοιο νέο είναι φυσικό να γεμίσει με άγχος όλη την οικογένεια: Η μαμά πιθανόν αναρωτιέται αν η καινούργια αυτή σύζυγος του πατέρα των παιδιών της θα είναι καλή μαζί τους. Τα παιδιά, αν ζουν μαζί με τον μπαμπά -αρκετά σπάνιο, αλλά το συναντάμε – αναρωτιούνται πόσο κοντά μπορούν να έρθουν με τη νεοφερμένη, ώστε να μην αισθανθούν ότι παραγκωνίζεται ο ρόλος της μαμάς τους.
Ο μπαμπάς, συγχρόνως, πρέπει να φροντίσει και αυτός για τις ισορροπίες στη σχέση του με τα παιδιά και την πρώην σύζυγο, εξηγώντας πως η νέα του γυναίκα δεν ήρθε για να πάρει τη θέση της μαμάς και ότι θα ήθελε να προσπαθήσουν όλοι για την καλύτερη δυνατή σχέση ανάµεσά τους. Αv τα παιδιά ζουν με τη μητέρα τους -που είναι και το πιο πιθανό- πάλι θα χρειαστεί αρκετή προσπάθεια να μnν κλονιστεί η σχέση του πατέρα με τα παιδιά του. Όλη η οικογένεια, αντιμέτωπη με τις νέες αλλαγές, καλείται να δοκιμάσει τη δύναμη των σχέσεών της, τις ισορροπίες στη συναλλαγή των μελών της και κυρίως τα όρια ανάμεσα στους νέους ρόλους που προστίθενται σε κάθε νέο μέλος της. Για παράδειγμα, μπορεί ξαφνικά ένα μοναχοπαίδι να βρεθεί µε δύο εξ αγχιστείας αδέρφια και, συν το χρόνο, με άλλο ένα ετεροθαλές!
Η μαμά ξαναπαντρεύεται.
Στην περίπτωση που αποφασίσει να ξαναπαντρευτεί n μαμά, θα υπάρξει ένας πρόσθετος βαθμός δυσκολίας. Ο νέος σύζυγος καλείται να αποδείξει σε όλους και με τη βοήθεια της συζύγου του, τις αγνές και ξεκάθαρες προθέσεις του, ειδικά ως προς το κορίτσι του χωρισμένου ζευγαριού. Aυτή η νέα σχέση (φορτισμένη με αρκετή -και πολλές φορές δικαιολογημένη- προκατάληψη) μάλλον θα χρειαστεί να περάσει από αρκετές δοκιμασίες, ωσότου και το ίδιο και η μητέρα του, αλλά και ο νέος σύζυγος, βρουν τις ισορροπίες και τα απαραίτητα όρια για να διαμορφώσουν μια ισορροπημένη οικογένεια.
Ο ρόλος της μητριάς και του πατριού
Η ρόλος της μητριάς, ειδικά στην ελληνική κοινωνία, είναι a priori αρνητικά φορτισμένος. Τα παιδιά άλλωστε που καλούνται να ζήσουν με τη μητριά τους έχουν ήδη βιώσει την απώλεια της μητέρας τους με επώδυνο τρόπο και νιώθουν πως κανείς δεν μπορεί να πάρει τη θέση της στη ζωή τους. Ο πατέρας και η νέα σύζυγος θα χρειαστεί να προσπαθήσουν αρκετά για να βοηθήσουν τα παιδιά, όχι μόνο για την κατάκτηση της εμπιστοσύνης αλλά και μιας εποικοδομητικής σχέσης μαζί τους. Φυσικά, ανάλογες δυσκολίες θα αντιμετωπίσει και μια μητέρα με το νέο σύζυγο-πατριό στη δημιουργία μιας αντίστοιχης μεικτής οικογένειας.
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ
Μια ιστορία αφιερωμένη σε μια «δεμένη» και – γι’ αυτό; ταλαιπωρημένη οικογένεια του πλανήτη, την ελληνική! : «Η κρίση που συγκλονίζει σήμερα τις ελληνικές οικογένειες – διαπιστωμένη από ειδικούς και μη – είναι η σύγχυση αξιών που συνδέεται άμεσα με την αντίληψη που έχουμε για το ρόλο μας ως άντρες, γυναίκες, σύζυγοι, παιδιά συγγενείς». Το βιβλίο έγραψε η Χάρις Κατάκη, διδάκτωρ Ψυχολογίας, διευθύντρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.
Πόσα αδέρφια έχεις;
«Έχω έναν αδερφό 10 ετών από το δεύτερο γάμο της μητέρας μου και 2 αδερφές, 13 και 11 ετών, από το δεύτερο γάμο του πατέρα μου. Επίσης έχω και μια αδερφή 15 ετών από το γάμο του πατέρα μου με τη μητέρα μου» Ιωάννα, 20 ετών. Και όμως, αυτή είναι μια τυπική μεικτή οικογένεια του 21ου αιώνα. Πόση ωριμότητα, ψυχραιμία και προσπάθεια άραγε χρειάζεται για την ισορροπία ανάμεσα στις τόσο πολύπλοκες διαδικασίες της αλλαγής µιας οικογένειας για την ομαλή και ευτυχισμένη συμβίωση των µελών της;
Η εμπειρία του να ζεις κάτω από την ίδια στέγη με τη μητριά σου ή το δεύτερο σύζυγο της μητέρας σου και τα παιδιά τους, που τώρα είναι και αδέρφια σου, μοιάζει να είναι μια δύσκολη άσκηση ζωής, για δυνατούς λύτες!
Σσυνεργασία με την Ελένη Νίνα, κλινικό ψυχολόγο- ψυχοθεραπεύτρια.
Περιοδικό ΕΓΩ, Εκδόσεις Λυμπέρη
